Luan van tien si kinh te quoc dan neu (7)

796 views
747 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
796
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Luan van tien si kinh te quoc dan neu (7)

  1. 1. i L I CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c uc a riêng tôi. Các s li u trong lu n án là trungth c, có ngu n trích d n rõ ràng, chính xác. Nh ngk t qu trong lu n án chưa t ng ñư c công btrong b t c m t công trình nào khác. Tác gi lu n án ðào Văn Tú
  2. 2. ii M CL C Trang Trang ph bìa L i cam ñoan M cl c Danh m c các ch vi t t t Danh m c các b ng, sơ ñ M ð U ………………………………………………………………………………… 1CHƯƠNG 1 NH NG V N ð LÝ LU N CƠ B N V PHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U MAY M C VI T NAM 8 1.1 Nguyên ph li u may m c và các tiêu chí ñánh giá s phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c ............................................................................ 8 1.2 Các nhân t nh hư ng ñ n s phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam .............................................................................................. 18 1.3 Phát tri n s n xu t nguyên ph li u cho ngành may - m t hư ng quan tr ng trong vi c phát tri n hi u qu và b n v ng c a ngành........................ 26 1.4 Kinh nghi m các nư c trong khu v c và trên th gi i trong phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c ..................................................................... 36CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH TH C TR NG PHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U MAY M C VI T NAM ............................................................................... 45 2.1 Th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam .......... 45 2.2 ðánh giá t ng quát th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam ………….............................................................................. 89 2.3 Nh ng v n ñ ñ t ra t th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam ..................................................................................... 97CHƯƠNG 3 GI I PHÁP PHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U MAY M C VI T NAM ........................................................................................................... 108 3.1 Cơ h i và thách th c ñ i v i phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam ………………………………………………………………...... 108 3.2 Các ñ nh hư ng và m c tiêu phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam ………………………………………………………………….. 123 3.3 Các gi i pháp ch y u phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam ……………………………………………………………….............. 130 K T LU N ………………………………………………………………………………… 169 DANH M C CÔNG TRÌNH C A TÁC GI …………………………………………….. 171 DANH M CTÀI LI U THAM KH O ................................................................................. 172 PH L C …………………………………………………………………………………... 179
  3. 3. iii B NG QUI ð NH CH VI T T TAFTA Khu v c m u d ch t do các nư c ASEANDNNN Doanh nghi p nhà nư cDNTT Doanh nghi p t p thCPNN Doanh nghi p c ph n nhà nư cCPNNN Doanh nghi p c ph n ngoài nhà nư cDNTN Doanh nghi p tư nhânDNNNN Doanh nghi p ngoài nhà nư cðTNN Doanh nghi p có v n ñ u tư nư c ngoàiIFC T p ñoàn Tài chính qu c tFDI ð u tư tr c ti p nư c ngoàiGDP T ng s n ph m qu c n iJICA Cơ quan h p tác qu c t Nh t B nKNXKTH Kim ng ch xu t kh u th c hi nKNXKDB Kim ng ch xu t kh u d báoNEU ð i h c Kinh t qu c dânNXB Nhà xu t b nEXCEL Ph n m m x lý s li u EXCELSWOT Ma tr n k t h p phân tích chi n lư c bên trong, bên ngoàiTNHH Trách nhi m h u h nUSD ðô la MWTO T ch c Thương m i Th gi iWB Ngân hàng Th gi iVCCI Phòng thương m i và công nghi p Vi t Nam
  4. 4. iv DANH M C CÁC B NGS S Tên b ng TrangTT b ng1 1.1 Nh p kh u nguyên ph li u may m c Vi t Nam 2001 -2005 262 1.2 Nh p kh u nguyên ph li u may m c năm 2004,2005 (theo 27 nư c)3 1.3 S li u v t l chi phí trung gian trong giá tr s n xu t c a 34 m t s s n ph m ngành nguyên ph li u và may (%)4 1.4 S li u v t l nguyên v t li u trong t ng chi phí trung gian 34 c a m t s s n ph m ngành nguyên ph li u và may (%)5 2.1 S lư ng các doanh nghi p s n xu t s i và d t v i 516 2.2 V n ñ u tư c a các doanh nghi p s n xu t s i và d t v i 52 2001-20077 2.3 Lao ñ ng trong các doanh nghi p s n xu t s i và d t v i 53 2001-20078 2.4 T l v n ñ u tư cho thi t b c a các doanh nghi p s n xu t 54 s i và d t v i 2001-20079 2.5 V n ñ u tư bình quân 1 doanh nghi p c a các doanh nghi p 54 s n xu t s i và d t v i 2001-200710 2.6 M c trang b v n ñ u tư thi t b cho 1 lao ñ ng c a các 55 doanh nghi p s n xu t s i và d t v i 2001-200711 2.7 Doanh thu c a các doanh nghi p s n xu t s i và d t v i 56 2002-200712 2.8 L i nhu n c a các doanh nghi p s n xu t s i và d t v i 57 2002-200713 2.9 N p ngân sách nhà nư c c a các doanh nghi p s n xu t s i 57 và d t v i 2002-200714 2.10 Doanh thu trên v n kinh doanh c a các doanh nghi p s n 59 xu t s i và d t v i t 2001 - 200715 2.11 T l sinh l i doanh thu c a các doanh nghi p s n xu t s i 59 và d t v i t 2001 - 200716 2.12 T l sinh l i trên v n kinh doanh c a các doanh nghi p s n 60 xu t s i và d t v i t 2001 - 200717 2.13 T su t l i nhu n trên v n ch s h u c a các doanh nghi p 60 s n xu t s i và d t v i t 2001 - 200718 2.14 L i nhu n trên lao ñ ng c a các doanh nghi p s n xu t s i 61 và d t v i t 2001 - 200719 2.15 S DN s n xu t s i và d t v i có lãi ho c l 2000-2007 6120 2.16 Công su t s n xu t ch may c a T ng Công ty Phong Phú 6421 2.17 ð u tư c a Vinatex vào s n xu t nguyên ph li u may m c 7022 2.18 S li u v di n tích tr ng và s n lư ng bông Vi t Nam 7623 2.19 Nh p kh u v i c a Vi t Nam theo nư c t 2003-2005 8024 2.20 Nh p kh u ph li u d t may ,da gi y, gi y c a Vi t Nam theo 80 nư c t 2003-200525 2.21 M t s k t qu kinh doanh c a HANOSIMEX 2004-2006 86
  5. 5. v26 2.22 M t s k t qu kinh doanh c a Công ty Thành Công 2005- 86 200727 2.23 M t s k t qu kinh doanh c a Công ty ðông Á 2004-2006 8728 3.1 T c ñ tăng trư ng kinh t Vi t Nam (GDP) và m t s nư c 109 trong khu v c t năm 2000-200629 3.2 Cơ c u chi tiêu c a dân cư qua các năm (%) 11030 3.3 T c ñ tăng trư ng c a ngành may t năm 1998 -2007 (%) 11131 3.4 M t s ch tiêu d báo trong chi n lư c phát tri n ngành D t 111 May32 3.5 B ng phân tích SWOT v phát tri n s n xu t nguyên ph li u 122 may m c Vi t Nam33 3.6 M c tiêu s n xu t nguyên ph li u cho may m c Vi t Nam 12734 3.7 M c tiêu s n xu t v i d t thoi 127 DANH M C CÁC SƠ ð , ð TH S S hình Tên sơ ñ , ñ th TrangTT1 1.1 Quá trình s n xu t v i 82 1.2 Mô hình chu i giá tr ngành s n xu t may m c Vi t 11 Nam3 1.3 Các nhân t nh hư ng theo mô hình kim cương c a 19 M. Porter4 1.4 Mô hình m i quan h gi a S n xu t nguyên ph li u- 33 May5 2.1 Quy mô s lư ng các doanh nghi p s n xu t s i và d t 51 v i6 2.2 Cơ c u v n ñ u tư cho s n xu t s i và d t v i 2001 và 52 20077 2.3 Cơ c u lao ñ ng trong các doanh nghi p s n xu t s i 53 và d t v i 2006 , 20078 2.4 M c trang b v n thi t b cho 1 lao ñ ng 2001-2007 559 2.5 Cơ c u doanh thu c a các doanh nghi p s n xu t s i 56 và d t v i 2006 và 200710 2.6 Cơ c u n p vào ngân sách nhà nư c c a các doanh 58 nghi p s n xu t s i và d t v i 2006 và 200711 2.7 Cơ c u các doanh nghi p s n xu t s i và d t v i có lãi 62 ho c l 2000-200712 3.1 Mô hình cơ c u chi phí s n ph m may m c 11213 3.2 Chu i giá tr -m i quan h liên k t gi a các DN 15314 3.3 C i ti n ch t lư ng trên cơ s vòng tròn Deming 161
  6. 6. 1 M ð U1. Tính c p thi t c a ñ tài lu n án Trong công cu c ñ i m i phát tri n kinh t c a Vi t Nam, cùng v i các ngànhkinh t khác, ngành công nghi p may m c ñã ñóng góp m t ph n không nh , thúcñ y t c ñ tăng trư ng c a n n kinh t , tăng thu nh p qu c dân, tăng nhanh kimng ch xu t kh u, gi i quy t m t kh i lư ng l n công ăn vi c làm cho ngư i laoñ ng. Và ñã tr thành m t trong nh ng ngành d n ñ u v kim ng ch xu t kh u c ac nư c trong nh ng năm g n ñây. Có th kh ng ñ nh ngành may m c ñang chi mm t v trí quan tr ng trong n n kinh t Vi t Nam. S phát tri n c a ngành may m cch u nh hư ng c a r t nhi u nhân t , th trư ng ñ u ra, ñ u vào, môi trư ng th chpháp lu t... Trong ñó y u t nguyên ph li u ñ u vào có ý nghĩa quy t ñ nh, g m:nguyên ph li u, s i, v i, ch may… Hi n t i, ngành may m c Vi t Nam có ngu nnguyên ph li u nh p t nư c ngoài chi m ñ n trên 70%. ði u này ñã nh hư ng r tl n ñ n hi u qu kinh doanh nói riêng và s phát tri n c a ngành may m c Vi t Namnói chung. Chính ph Vi t Nam luôn quan tâm chú tr ng ñ n phát tri n s n xu t nóichung và ngành may m c nói riêng. Tuy v y, cùng v i xu hư ng h i nh p qu c t vàs ñào th i nghi t ngã c a cơ ch th trư ng, trong giai ño n hi n nay các doanhnghi p ngành may ñang g p ph i nh ng v n ñ nh ng khó khăn, thách th c và ngàycàng tr nên b c xúc, chi phí ñ u vào tăng cao, không ch ñ ng, gi m s c c nh tranhtrên th trư ng, ñ c bi t là th trư ng qu c t . Ngu n nguyên ph li u ñ u vào trongnư c ñáp ng r t th p, s lư ng các doanh nghi p s n xu t nguyên ph li u ít, ch tlư ng chưa ñáp ng ñòi h i c a th trư ng và xã h i, hi n t i không ñáp ng ñư c sñòi h i v s lư ng và ch t lư ng c a ngành may m c trong nư c, nh t là may m cxu t kh u. Phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c, trong ñó bao g m phát tri nbông, s i, d t v i, và các ph li u may m c khác v i m c tiêu là thay th nh p kh u,ñ m b o tính ch ñ ng và hi u qu trong phát tri n công nghi p may m c, t o thêmvi c làm. Vi c phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c ñã có nhi u quan ñi m,có quan ñi m cho r ng Vi t Nam không nên ñ u tư phát tri n thêm cho s n xu tnguyên ph li u mà nên gi nguyên như hi n t i, như v y có th t n d ng các ñi u
  7. 7. 2ki n thu n l i thông qua vi c nh p kh u t nư c ngoài. Theo quan ñi m này thì l iích thu ñư c và nh ng b t l i có th g p ph i là[25]: - L i ích thu ñư c: + T p Trung v n cho phát tri n may m c, ngành có kh năng c nh tranh vàtri n v ng trên th trư ng qu c t . + Tránh ñư c các r i ro có th có do s phát tri n m nh ngành d t c a TrungQu c và các nư c trong khu v c gây ra. - Nh ng b t l i có th g p ph i[25]: + S n ph m c a ngành d t và các s n ph m nguyên ph li u n u không ñ u tưs b thu h p th ph n hi n t i. + Không t o ñi u ki n phát tri n ngh tr ng bông, không t o ñư c m i liênk t d c bông - s i - d t - may. + Không b o ñ m ñư c s phát tri n m nh, ch ñ ng và b n v ng c a ngành. + H n ch kh năng t o thêm vi c làm, không t n d ng l i th v lao ñ ng rc a Vi t Nam. Qua ñây cho th y, n u Vi t Nam ñ u tư phát tri n s n xu t nguyên ph li ucho may m c thì s kh c ph c ñư c nh ng b t l i k trên, hay nói cách khác n uphát tri n s n xu t nguyên ph li u thì nh ng b t l i theo quan ñi m trên s ñư ckh c ph c và tr thành l i ích. T t nhiên, theo ñu i phát tri n s n xu t nguyên ph li u ñáp ng yêu c u c angành may s có th g p nh ng r i ro, tr ng i, có th k ñ n: - Ph i ñương ñ u v i s c nh tranh c a các nư c có s phát tri n m nh v s nxu t nguyên ph li u may, n i b t nh t là Trung Qu c, Thái Lan, Hàn Qu c. - Nh ng r i ro phát sinh trong ti n trình h i nh p, Vi t Nam ñã gia nh pWTO, tham gia ñ y ñ AFTA t 2006, theo l trình này thu nh p kh u hàng d tmay vào Vi t Nam s gi m ñi, ch y u m c 5% và 0% năm 2015. Vi c b o hb ng thu quan không còn, hàng d t và nguyên ph li u may m c Vi t Nam ph iñương ñ u v i s c nh tranh gay g t v i hàng hoá c a các nư c khác trong khu v cvà trên th gi i có quy mô, ch ng lo i, ch t lư ng, trình ñ công ngh cao hơn Vi tNam. - Nhu c u v n ñ u tư l n, ñ có ñư c m t ngành d t và s n xu t nguyên phli u x ng t m, ñáp ng yêu c u c a ngành may thì c n ph i có m t lư ng v n tương
  8. 8. 3ñ i l n ñ ñ u tư m i và c i ti n nâng c p trình ñ c a các cơ s s n xu t hi n t i.Qua phân tích trên cho th y vi c ñ u tư phát tri n s n xu t nguyên ph li u chomay m c là hư ng ñi ñúng ñ n cho Vi t Nam hi n nay. T s nh n th c v n ñ trên chúng tôi quy t ñ nh ch n ñ tài “Phát tri n s nxu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam” làm ñ tài nghiên c u c a lu n án ti ns . V i mong mu n ñưa ra nh ng gi i pháp góp ph n gi i quy t nh ng khó khănthúc ñ y phát tri n ngành s n xu t nguyên ph li u may m c ph c v cho ngành maym c, ñưa ngành may tr thành m t ngành công nghi p phát tri n b n v ng, phát huynh ng th m nh ti m năng c a ngành, t n d ng l c lư ng lao ñ ng d i dào t o ra c ac i ngày càng nhi u cho n n kinh t .2. M c ñích nghiên c u c a lu n án - Nghiên c u, h th ng hóa các lu n c lý lu n v phát tri n s n xu t nguyênph li u cho may m c. - Phân tích th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u cho may m c Vi tNam. Qua ñó, ch ra nh ng t n t i, y u kém cũng như các nguyên nhân d n ñ nnh ng t n t i, y u kém. - Ki n ngh các gi i pháp nh m phát tri n s n xu t nguyên ph li u cho maym c Vi t Nam trong th i gian t i. K t qu lu n án s góp thêm cơ s khoa h c ñ các cơ quan nhà nư c, lãnhñ o các doanh nghi p ho ch ñ nh chi n lư c phát tri n, nâng cao hi u qu kinhdoanh c a các doanh s n xu t nguyên ph và hi u qu liên ngành cho ngành may.3. T ng quan các tài li u nghiên c u có liên quan ñ n ñ tài lu n án ðã có nhi u nghiên c u liên quan ñ n phát tri n s n xu t nguyên ph li u maymay m c Vi t Nam nhi u khía c nh, ph m vi, không gian, ñ i tư ng nghiên c ukhác nhau trong th i gian qua. Sau ñây là t ng quan m t s tài li u chính như sau: - Chính sách công nghi p và thương m i c a Vi t Nam trong b i c nh h i nh pnăm 2004 c a nhóm tác gi JICA và NEU. Tác ph m này t p trung nghiên c u chínhsách phát tri n các ngành công nghi p ch ñ o c a Vi t Nam như D t – may, ði n t ,Thép, S n xu t xe máy, Ph n m m... Trong n i dung có liên quan ñ n d t may, tácph m ñã ñ c p các v n ñ v giá tr gia tăng và chi n lư c phát tri n công nghi p d tmay trên cơ sơ phân tích các phương th c s n xu t gia công xu t kh u và s n xu t xu tkh u tr c ti p. T ñó ñ xu t các chính sách ñ phát tri n công nghi p d t may. Theo
  9. 9. 4chúng tôi h n ch ch y u c a tài li u là: khi ñưa ra các chính sách phát tri n s n ph mthư ng ngu n như bông, dâu t m có tính kh thi chưa cao[25]. - Nh ng gi i pháp chi n lư c nh m nâng cao hi u qu ngành may Vi t Namc a tác gi Ph m Th Thu Phương, NXB Khoa h c K thu t năm 2000. Tác ph m ñãh th ng hóa các v n ñ lý lu n v nâng cao hi u qu phát tri n c a ngành may Vi tNam. Phân tích môi trư ng và nh ng bài h c kinh nghi m ñ i v i ngàn may Vi tNam. T ñó ñưa ra nh ng gi i pháp chi n lư c nh m nâng cao hi u qu ngành may.Trong ph n gi i pháp, tác ph m ñưa ra các gi i pháp phát tri n s n xu t các s nph m ñ u vào, s n ph m thư ng ngu n c a ngành may. Tuy nhiên, các gi i pháp nàycũng g p m t s khó khăn khi th c hi n, liên quan ñ n vi c phát tri n vùng tr ngbông, tr ng dâu t m[28]. - Phương hư ng và các bi n pháp ch y u nh m phát tri n ngành côngnghi p d t – may trong quá trình công nghi p hóa, hi n ñ i hóa Vi t Nam Lu n ánTi n sĩ c a Dương ðình Giám năm 2001. ð tài ñã ñ c p ñ n các v n ñ : các nhânt nh hư ng ñ n s phát tri n công nghi p d t may trong quá trình công nghi p hóa,hi n ñ i hóa; phân tích th c tr ng phát tri n ngành công nghi p d t may; phươnghư ng và các bi n pháp ch y u nh m phát tri n ngành công nghi p d t may trongquá trình công nghi p hóa, hi n d i hóa ñ t nư c, các bi n pháp v phát tri n thtrư ng, các bi n pháp v ñ u tư, các bi n pháp v thu hút s d ng v n, các bi n phápv ñ i m i qu n lý và hoàn thi n t ch c. Nhìn chung, ñ tài ñã gi i quy t nhi u v nñ nh m phát tri n ngành công nghi p d t may, tuy nhiên n i dung v n nghiêngnhi u v phát tri n ngành may m c và may xu t kh u[16]. - ð án phát tri n các ngành công nghi p ñ n năm 2010 ph c v công nghi p hóa,hi n ñ i hóa nông nghi p và nông thôn c a B Công nghi p (trư c ñây) phê duy t ngày 5tháng 5 năm 2005. Theo ñó, m c tiêu ñ t ra ñ n năm 2010 s i 300000 t n, hàng d t là 3 tUSD, v i l a 1,4 t m2. Các gi i pháp ñưa ra là: phát tri n các th trư ng phi h n ng chthông qua vi c tăng cư ng các ho t ñ ng xúc ti n thương m i, gây d ng và qu ng cáothương hi u s n ph m t i th trư ng trong nư c và qu c t , ñào t o l i và b sung ñ i ngũcán b qu n lý có ch t lư ng t t[5]. Các gi i pháp ch d ng l i các ñ nh hư ng chung,chưa có các bư c ñi c th . - ð án thành l p trung tâm nguyên ph li u cho ngành d t may . ð án này nh mth c thi gi i pháp phát tri n ngành d t may Vi t Nam. Theo ñ án, m t trung tâm nguyên
  10. 10. 5ph li u s ñư c xây d ng t i Thành ph H Chí Minh v i di n tích d ki n kho ng75000 m2 và chi phí ñ u tư kho ng 69 t ñ ng [18]. - Bài vi t c a GS.TS Nguy n K Tu n, Phát tri n công nghi p ph tr trong chi nlư c phát tri n công nghi p Vi t Nam- T p chí Kinh t và Phát tri n s 85 tháng 7 năm2004, trang 3- 6. Trong bài vi t này tác gi ñã khái quát các nhân t nh hư ng ñ n côngnghi p ph tr c a các ngành công nghi p nói chung, trong ñó có d t may, trên cơ s ñóñưa ra các quan ñi m l a ch n chi n lư c và các chính sách phát tri n công nghi p phtr [43]. - Bài vi t c a Vũ Qu c Dũng, D t may Vi t Nam h u WTO: Th c tr ng và nh ngm c tiêu hư ng t i - T p chí Tài chính doanh nghi p s 9 năm 2007 trang 29-31. Bài vi tñã khái quát th c tr ng ñang ñ t ra ñ i v i ngành d t may. Trong ñó ñưa ra hàng lo t v nñ mà ngành d t may c n gi i quy t trong th i gian t i. V v n ñ nguyên ph li u, tác giñưa ra gi i pháp c n ñ u tư xây d ng vùng bông, xơ t p trung l n, ñ ng th i có chính sáchtài chính thích h p khuy n khích các vùng tr ng bông, ñay, gai... không t p trung. Tuyv y, tác gi chưa ñưa ra các gi i pháp, bư c ñi c th ñ th c hi n. Th c tr ng th c thigi i pháp v n ñang trong giai ño n g p nhi u khó khăn[11]. Ngoài ra còn có nhi u các bài vi t khác c a các tác gi ñăng t i trên t p chí,báo, trang web,... trong nư c và qu c t có liên quan ñ n phát tri n s n xu t nguyênph li u may m c Vi t Nam. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên c u m t cáchtoàn di n, sâu s c c v lý lu n g n v i phân tích th c tr ng phát tri n s n xu tnguyên ph li u may m c mà ch y u là s n xu t s i, v i và ch may. B i v y, côngtrình này s ñi sâu nghiên c u ñ gi i quy t các yêu c u ñó. Qua ñó, ñánh giá th c tr ngtình hình phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c; ñ xu t ñ nh hư ng, gi i phápnh m phát tri n ngành s n xu t nguyên ph li u may m c y u t quy t ñ nh vi c pháttri n b n v ng c a ngành d t may.4. ð i tư ng và ph m vi nghiên c u ñ tài - ð i tư ng nghiên c u: Lu n án l y v n ñ phát tri n s n xu t nguyên phli u cho may m c Vi t Nam v m t kinh t và t ch c làm ñ i tư ng nghiên c u. - Ph m vi nghiên c u: Lu n án l y các doanh nghi p s n xu t kinh doanhnguyên ph li u may m c Vi t Nam. V nguyên li u l y các doanh nghi p s n xu ts i, d t v i và hoàn t t; v ph li u l y s n xu t ch may làm không gian nghiên c u.Th i gian kh o sát, nghiên c u t năm 2001 ñ n 2008.
  11. 11. 65. Các phương pháp nghiên c u Lu n án s d ng phương pháp lu n c a ch nghĩa duy v t bi n ch ng và duyv t l ch s , ñư c v n d ng vào hoàn c nh th c t c a Vi t Nam. M t s phươngpháp c th ñư c s d ng trong khi th c hi n lu n án, bao g m: - Thu th p nghiên c u các tài li u th c p như sách, niên giám th ng kê, t pchí, các báo cáo c a các doanh nghi p s n xu t d t, may, s n xu t ph li u may m c,các s li u trên các trang website c a các doanh nghi p, các B , Ban ngành, các cơquan báo chí trong và ngoài nư c. - Phương pháp tham kh o ý ki n c a các chuyên gia, các nhà kinh doanhtrong lĩnh v c d t may thu c B Công thương và các doanh nghi p thu c T p ñoànd t may cũng như m t s doanh nghi p thu c Hi p h i d t may Vi t Nam. - Phương pháp phân tích ñ i chi u, so sánh; - Lu n án s d ng các mô hình ñ phân tích kh năng phát tri n c a ngành.Mô hình mô hình kim cương (diamond model) c a Michel Porter v l i th c nhtranh ñ phân tích l i th c nh tranh phát tri n ngành; phân tích môi trư ng ngành vàcác nhân t nh hư ng. Nghiên c u áp d ng ma tr n SWOT ñ phân tích ñi m m nhñi m y u; cơ h i, thách th c ñ i v i phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c.6. Nh ng ñi m m i c a Lu n án - Lu n án ñã t p trung chuyên sâu vào nghiên c u và làm rõ nh ng v n ñ lý lu ncơ b n v phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam, qua ñó cho th y ñ cñi m, v trí, nh ng ch tiêu ñánh giá s phát tri n; nh ng nhân t cơ b n nh hư ng ñ n sphát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c (s d ng mô hình kim cương), lý thuy t vl i th so sánh ñ i v i phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam. - Phân tích và ñánh giá th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m cVi t Nam giai ño n 2001 – 2008 (ph m vi là các doanh nghi p s n xu t s i, d t v i và s nxu t ch may), v các m t: S lư ng doanh nghi p, v n ñ u tư s n xu t kinh doanh, laoñ ng, doanh thu, l i nhu n, ñóng góp ngân sách Nhà nư c, các ch tiêu hi u qu kinhdoanh: t su t l i nhu n doanh thu, t su t l i nhu n v n kinh doanh, l i nhu n trên laoñ ng, t su t l i nhu n v n ch s h u, s doanh nghi p kinh doanh có lãi…; phân tíchhi u qu c a ho t ñ ng liên k t trong s n xu t; phân tích kh năng c nh tranh c a cácdoanh nghi p s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam, trên phương di n nh ngthu n l i và khó khăn c a các y u t : Các ñi u ki n ñ u vào, Các ñi u ki n ñ u ra, các
  12. 12. 7ngành có liên quan và h tr , ñi u ki n v chi n lư c kinh doanh c a ngành và c nhtranh, Y u t s thay ñ i, vai trò c a Nhà nư c. - ðánh giá t ng quan th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi tNam ñ th y ñư c nh ng thành t u, khó khăn h n ch và ch ra ñư c nguyên nhânc a nh ng thành công. T ñó rút ra 7 v n ñ ñ t ra trong phát tri n s n xu t nguyênph li u may m c Vi t Nam: Các chính sách, bi n pháp thu hút v n ñ u tư chưa cóhi u qu ; Chưa có các bi n pháp c th th c hi n chi n lư c phát tri n ngu n nhânl c phù h p; Hi u qu các gi i pháp nâng cao s c c nh tranh c a s n ph m th p;Chưa có các bi n pháp cho v n ñ liên k t trong ngành; Th c hi n quy ho ch ñ u tưcòn ch m chưa phát huy hi u qu ; Nguyên li u thư ng ngu n phát tri n y u; Chưacó chi n lư c xây d ng và phát tri n thương hi u. - Trên cơ s ñánh giá khách quan th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên phli u và ch rõ nguyên nhân c a nh ng thành công, h n ch , các v n ñ ñ t ra, ch raxu hư ng phát tri n c a ngành may m c Vi t Nam, cơ h i và thách th c ñ i v i phát tri ns n xu t nguyên ph li u may m c; Lu n án ñưa ra các quan ñi m, ñ nh hư ng và 7 nhómgi i pháp nh m phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam, g m: Các gi ipháp v thu hút ngu n v n; Các gi i pháp v ñ u tư phát tri n s n xu t kinh doanh;Các gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c; Tăng cư ng và nâng cao hi u qu ho tñ ng liên k t; Các gi i pháp v th trư ng và nâng cao s c c nh tranh; Tăng cư nghơn n a công tác quy ho ch trong ñ u tư và qu n lý kinh t ; Các gi i pháp ñ i cácdoanh nghi p s n xu t nguyên ph li u may m c.7. K t c u chung c a Lu n án Ngoài ph n m ñ u, k t lu n, ph l c và danh m c tài li u tham kh o, lu n ánk t c u thành ba chương: Chương 1: Nh ng v n ñ lý lu n cơ b n v phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam Chương 2: Phân tích th c tr ng phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam Chương 3: Gi i pháp phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam.
  13. 13. 8 CHƯƠNG 1 NH NG V N ð LÝ LU N CƠ B N V PHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U MAY M C VI T NAM1.1 NGUYÊN PH LI U MAY M C VÀ CÁC CH TIÊU ðÁNH GIÁ SPHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U MAY M C1.1.1 Các lo i nguyên ph li u may m c cơ b n ð i v i các s n ph m may m c, giá tr nguyên ph li u chi m t tr ng l n vàcó vai trò quy t ñ nh t i ch t lư ng s n ph m. Có r t nhi u lo i nguyên ph li u khácnhau, ch ng lo i nguyên ph li u ph thu c vào yêu c u c a lo i s n ph m may m c.D a vào vai trò và ñ c ñi m c a t ng lo i nguyên ph li u ñ i v i s n ph m may,ngư i ta chia nguyên ph li u thành hai nhóm chính là nguyên li u chính và nguyênli u ph (ph li u).1.1.1.1 Nguyên li u chính. Nguyên li u chính là thành ph n chính t o nên s n ph m, chi m t 70% ñ n80% giá thành công xư ng c a s n ph m may m c, g m[2]: V id t Quá trình s n xu t v i ñư c th c hi n theo sơ ñ sau: Hình 1.1 Nhu m và in X lý, hoàn Kéo s i D tv i hoa t t Hình 1.1 Quá trình s n xu t v i Phân lo i v i: theo t ng tiêu th c khác nhau, ngư i ta chia v i thành r t nhi ulo i khác nhau. Trên th c t , ngư i ta thư ng chia theo phương pháp s n xu t, theotiêu th c này thì v i ñư c chia làm hai lo i là v i d t thoi và v i d t kim, ngư i tacũng có th chia thành v i m c, v i xù lông, v i m t nh n, v i nhi u l p. - V i d t thoi V i d t thoi ñư c t o thành t hai h th ng s i d c và s i ngang ñan v i nhautheo phương vuông góc. V i d t thoi có ñ c trưng ch y u v c u t o c a v i, g m: chi s s i, ki u d t,m t ñ , các chi s ch a ñ y c a v i, pha c u t o, m t ti p xúc, ñ c trưng v m t ph ivà m t trái c a v i. Nh ng ñ c trưng này ch y u xác ñ nh kích thư c, hình dáng,quan h phân b và s liên k t gi a các s i trong v i.
  14. 14. 9 - V i d t kim V i d t kim ñư c hình thành trên cơ s t o vòng, các s i ñư c u n cong liênt c hình thành nên vòng s i. Vòng s i là ñơn v c u t o cơ b n c a v i d t kim, cácvòng s i liên k t v i nhau theo hư ng ngang t o thành hàng vòng và l ng v i nhauñ t o ra c t vòng. V i d t kim có ñ c ñi m khác v i v i d t thoi là có tính co dãn, ñàn h i ñángk , vì v y khi xác ñ nh kích thư c c a m u v i ho c t m v i d t kim thì ph i lưu ýñ n tính ch t này. V i không d t Là lo i s n ph m d ng t m ñư c s n xu t ra t m t hay nhi u l p xơ ñ ngnh t ho c không ñ ng nh t. V i không d t ch y u ñư c hình thành b ng phươngpháp liên k t các xơ v i nhau t o ra ñ m xơ cho nên lo i v i này có chi u d y vàkh i lư ng thay ñ i r t nhi u. V t li u da Là lo i s n ph m ñư c t o ra t các lo i da thiên nhiên ho c v i gi da. Dathiên nhiên ñư c t o ra t m t s loài ñ ng v t c l n như trâu, bò, l n, dê. V i gida ñư c t o nên trên cơ s v i n n sau ñó ñem phun, t m ho c l ng ghép các l ppolime khác nhau và x lý hoàn t t ñ hình thành nên v t li u.1.1.1.2 Các lo i ph li u ð i v i s n ph m may m c, ph li u ñóng vai trò liên k t nguyên li u, t oth m m cho s n ph m, s lư ng ch ng lo i ph li u ña d ng phong phú, ñáp ngyêu c u c a t ng lo i s n ph m may m c. G m có các lo i ph li u ch y u sau: Ch may - Ch may là ph li u không th thi u trong may m c có tác d ng liên k t hoànt t s n ph m may. Ch may ñư c t o ra t hai lo i nguyên li u d t cơ b n là xơ thiênnhiên và xơ hoá h c, d ng nguyên ch t ho c pha tr n ñ t o nên ch may. Theotính ch t này, ch may ñư c chia làm hai lo i chính là ch t xơ thiên nhiên và ch txơ hoá h c. + Ch t xơ thiên nhiên: g m có ch bông và ch tơ t m. Ch bông ñây là lo ich ñư c s d ng khá ph bi n trong may m c. Ch tơ t m là lo i ch xe t tơ t m. + Ch t xơ hoá h c là lo i ch ñu c xe t xơ hoá h c, g m có ch t xơ s inhân t o và ch t xơ s i t ng h p.
  15. 15. 10 - Các yêu c u ñ i v i ch may. Do tác d ng c a ch may là loai ph li u liênk t các chi ti t ñ hoàn thành m t s n ph m may m c, có nh hư ng không nh t ich t lư ng s n ph m may m c. Vì v y, ch may c n ñ m b o các yêu c u sau: + ð ng ñ u v chi s + ð b n cao +M m + ð ñàn h i + Cân b ng xo n + ð s ch + ð b n c a màu + ð co c a ch V t li u d ng V t li u d ng là ph li u ch y u s d ng trong may m c, góp ph n t o dángcho s n ph m may. Ch c năng chính c a v t li u d ng s n ph m may là ñ t o bm t c ng, t o ñ ph ng, t o phom cho các chi ti t, ñ nh hình dáng cho s n ph m phùh p v i dáng c a cơ th ngư i m c, làm tăng ñ b n c a s n ph m và m cơ th .G m: - D ng dính, còn g i là mex thư ng có hai lo i là mex v i và mex gi y - D ng không dính, g m có v i d ng, x p d ng, ñ m bông. V t li u cài - Khoá kéo, là lo i ph li u dùng ñ may n p áo, mi ng túi, moi qu n… Yêuc u c a khoá kéo c n ph i b n, khít và ch c, có màu phù h p v i màu c a s n ph m.Dây khoá kéo thư ng làm b ng nh a và b ng kim lo i. - Cúc là lo i v t li u cài ch y u, có tác d ng m ra, cài vào d dàng. Ngoài racòn có tác d ng là v t trang trí, có r t nhi u lo i cúc như cúc nh a, cúc kim lo i, cúcg … Các ph li u khác Ngoài các lo i ph li u ch y u trên tuỳ thu c vào ñ c ñi m c a m i lo i s nph m l i có nh ng ph li u khác ñi cùng. M t s ph li u khác có th k ñ n như:băng gai dính, các lo i nút kim lo i, dây thun, các lo i cài túi xách, ch t ch t, mócáo, nhãn s n ph m…
  16. 16. 111.1.2 V trí c a ngành s n xu t nguyên ph li u may m c1.1.2.1 V trí s n xu t nguyên ph li u trong chu i giá tr ngành may m c Vi tNam Phân tích chu i giá tr cho th y vi c t o ra l i nhu n t ng khâu, thôngthư ng khâu nào có l i nhu n cao thì yêu c u trình ñ k thu t cao hơn và ti n côngcũng cao hơn. May m c cũng như các ngành khác, khâu thi t k có t su t l i nhu ncao hơn h n so v i các khâu khác. Phân tích chu i giá tr còn cho bi t nh ng ñi my u v liên k t trong chu i giá tr , nh ng ñi m y u này có th mang l i l i nhu nth p và rào c n s c m nh c a toàn ngành. Chu i giá tr qu c gia ñư c hi u là toàn b quá trình s n xu t c a ngành tthư ng ngu n ñ n h ngu n c a s n ph m ñ u ñư c th c hi n trong n i b m t qu cgia. V i chu i giá tr này, ñã có m t s doanh nghi p trong ngành c a Vi t Nam th chi n và mang l i thành công bư c ñ u như May 10, Vi t Ti n, D t may Hà n i…Các doanh nghi p này tham gia vào chu i giá tr qu c gia song song v i vi c thamgia vào s n xu t gia công. Hơn n a v i h n ch v năng l c thi t k , nh t là h n chtrong s n xu t ph li u nên l i nhu n t o ra trong chu i chưa th c s cao. Phươngth c s n xu t gia công v n chi m m t t l l n trong các doanh nghi p này.Giá tr Ý tư ng và S n xu t May m c Phân ph i, Chu i s n xu t thi t k nguyên ph li u tiêu th T su t l i nhu n cao T su t l i T su t l i nhu n th p nhu n cao Hình 1.2 Mô hình chu i giá tr ngành s n xu t may m c Vi t Nam B n ch t chu i giá tr ñư c ph n ánh theo hình Parabol. ð ñơn gi n hơntrong phân tích, chúng tôi chia chu i giá tr ngành d t may Vi t Nam thành 4 khâu
  17. 17. 12cơ b n: ý tư ng và thi t k ; s n xu t nguyên ph li u, may m c, phân ph i vàmarketing, th hi n trong hình 1.2 - Ý tư ng thi t k s n ph m d t may Là ngành có công ngh s n xu t th p thu c th h công nghi p th nh t, cácnư c ñi trư c ch phát tri n trong giai ño n ñ u c a quá trình công nghi p hoá sau ñód ch chuy n s n xu t sang các nư c ñi sau ñ t n d ng l i th ngu n nhân l c giá r .Các nư c ñi trư c t p trung vào vào khâu nghiên c u và thi t k s n ph m m i, t om u mã ñáp ng nhu c u ña d ng và cao c p c a th trư ng. Hi n t i, giá tr c a khâunghiên c u và thi t k chi m t tr ng r t cao trong chu i giá tr s n ph m may m cvà ñang di n ra s c nh tranh gay g t trong khâu này gi a các nư c có ngành maym c phát tri n. Khâu ý tư ng và thi t k có t su t l i nhu n cao nh t trong chu i giátr thì l i là khâu y u c a ngành may m c Vi t Nam. - S n xu t nguyên ph li u S n xu t nguyên ph li u là khâu t o ra l i nhu n th p hơn khâu ý tư ng vàthi t k và cao hơn khâu s n xu t. Cho ñ n hi n nay ngành may m c Vi t Nam v ny u khâu này, tính ñ n năm 2008 trên 70% nguyên ph li u v n ph i nh p t nư cngoài, ñi u này ñã d n ñ n các khó khăn không nh cho phát tri n ngành may m c: + Chi phí nguyên li u ñ u vào tăng cao; + B ñ ng trong s n xu t kinh doanh; + Luôn ch u s c ép t các nhà cung c p… Qua mô hình chu i giá tr cho th y s n xu t nguyên ph li u có m t v trí r tquan tr ng ñ i v i s phát tri n c a ngành may m c Vi t Nam. S n ph m c a s nxu t nguyên ph li u may là s n ph m ñ u vào c a ngành may, không ph i là s nph m cu i cùng cho tiêu dùng mà là s n ph m trung gian. Ch t lư ng s n ph mnguyên ph li u may có quy t ñ nh r t l n ñ n ch t lư ng s n ph m c a ngành may.Ch t lư ng s n ph m nguyên ph li u có t t, ñ p, phù h p v i th hi u ngư i tiêudùng thì s n ph m may m c m i ñư c ngư i tiêu dùng ch p nh n. Phát tri n s n xu tnguyên ph li u s quy t ñ nh s phát tri n b n v ng cho toàn ngành. - May m c Trong chu i giá tr thì khâu may m c có t su t l i nhu n th p nh t ch chi mt 5-10%. Tuy v y, h u h t các doanh nghi p may m c Vi t Nam l i ñang t p trungvào khâu này nh m khai thác các l i th trư c m t là giá nhân công r .
  18. 18. 13 Các doanh nghi p Vi t Nam c n nh n th c rõ l i th v lao ñ ng r s m td n trong tương lai, ñ phát tri n b n v ng các doanh nghi p Vi t Nam c n vươn lênñ không n m v trí ñáy c a chu i giá tr toàn c u, c n ph i phát huy các bi n cácl i th tĩnh thành các l i th ñ ng, c n có s phát tri n cao v trình ñ ngu n nhânl c và khă năng ng d ng khoa h c công ngh . - Phân ph i và marketing Trong phân ph i s n ph m và marketing Vi t Nam m i ch th c hi n ph mvi trong nư c, th trư ng nư c ngoài còn r t y u. Các doanh nghi p v n ch y u làmay gia công xu t kh u, xu t kh u d ng FOB còn r t h n ch . ð i v i th trư ng trong nư c, m t s doanh nghi p may m c ñã th c hi nkhá t t các chính sách marketing như may Vi t Ti n, May 10, D t May Hà N i, D tThái Tu n… Tuy v y, ñánh giá chung v chính sách phân ph i s n ph m vàmarketing c a các doanh nghi p v n chưa th c s m nh. Nguyên nhân là do chưa cócác hãng phân ph i l n và chuyên nghi p hoá, h u h t các doanh nghi p t xây d ngvà th c hi n thông qua h th ng các c a hàng gi i thi u c a doanh nghi p và các ñ ilý nh tư nhân. ð i v i th trư ng xu t kh u khâu phân ph i hoàn toàn d a vào các ñ i tác.Thư ng thì các nhà phân ph i chính là các nhà thi t k vì hơn ai h t h là ngư i hi utư ng t n nh t nhu c u c a khách hàng. Theo tính toán c a các chuyên gia thì 70%l i nhu n (tính trên m t s n ph m may m c trong c chu i giá tr ) thu c v các nhàphân ph i bán l . ð nâng cao hơn n a giá tr gia tăng cho toàn ngành, vi c chútr ng vào khâu thương m i hoá nh m gia tăng giá tr c m nh n c a s n ph m, tăngkh i lư ng tiêu th , kích thích tiêu dùng thì c n ph i th c s chuyên môn hoá vàchuyên nghi p hoá.1.1.2.2 V trí c a ngành may m c Vi t Nam trong chu i giá tr toàn c u Trong xu hư ng toàn c u hoá các ho t ñ ng trong chu i giá tr toàn c u này sñư c phân b ñ n nh ng nơi có chi phí th p nh t, ho t ñ ng có hi u qu nh t. Chu igiá tr c a ngành d t may ñư c chia làm 5 công ño n cơ b n: Công ño n cung c p s n ph m thô: các s i t nhiên và nhân t o; Công ño n s n xu t các s n ph m nguyên ph li u: s i, v i, ch may…; Công ño n may: các s n ph m may m c; Công ño n xu t kh u do các trung gian thương m i ñ m nh n;
  19. 19. 14 Công ño n phân ph i và marketing. Chu i giá tr toàn c u c a ngành d t may có th hi u như sau: khâu thi t kki u dáng di n ra New York, London, Pari…; v i ñư c s n xu t ph n l n TrungQu c, hi n t i Trung Qu c là nư c phát tri n s n xu t nguyên ph li u r t m nh m ,ñ ng ñ u th gi i; các ph li u ñ u vào khác ñư c s n xu t t i n ð , Nh t B n…và s n ph m cu i cùng là may m c ñư c s n xu t các nư c có chi phí nhân côngth p và s n xu t nguyên ph li u chưa có ñi u ki n phát tri n như Vi t Nam,Pakistan, Campuchia… Trong chu i giá tr này, Vi t Nam m i ch tham gia vào khâu s n xu t cu icùng, khâu t o ra giá tr gia tăng th p nh t trong toàn chu i giá tr . Kho ng 90% cácdoanh nghi p may m c Vi t Nam tham gia vào khâu này dư i hình th c gia công.Vi t Nam ñang tham gia vào khâu có l i nhu n th p nh t, t su t l i nhu n kho ng5-10%. Trong khi ñó khâu nghiên c u phát tri n và thương m i có giá tr gia tăngcao l i là khâu y u, chưa phát tri n c a ngành d t may Vi t Nam. Li u Vi t Nam có th tham gia vào các khâu khác c a chu i giá tr không?Vi t Nam có th tham gia vào khâu s n xu t nguyên ph li u hay không? Có m t s ý ki n chuyên gia cho r ng khâu s n xu t s n ph m may m c (dư ihình th c gia công) dù t o ra giá tr gia tăng không cao nhưng giúp cho các doanhnghi p Vi t Nam có s c c nh tranh hơn b i “các cư ng qu c may m c” h c nhtranh nhau r t kh c li t giai ño n thi t k và phát tri n s n xu t ph tr mà t o ranhi u th trư ng ngách cho Vi t Nam. Trong ng n h n quan ñi m này có th phù h pv i th c ti n, nhưng s không phù h p, th m chí có th sai l ch cho chi n lư c pháttri n b n v ng trong tương lai. Vi t Nam có ñ các ñi u ki n ñ phát tri n s n xu t nguyên ph li u maym c, v n ñ là ch n m t s n ph m nguyên ph li u có l i th cao ñ phát tri n s nxu t như s n xu t v i, ch may… Hơn n a, v i b dày kinh nghi m ngành d t mayVi t Nam hoàn toàn ñ năng l c ñ phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m ckhâu mang l i giá tr gia tăng cao.1.1.3 ð c ñi m s n xu t nguyên ph li u may m c S n xu t nguyên ph li u may m c là ngành s n xu t s n ph m ñ u vào (s nph m thư ng ngu n) cho ngành công nghi p may m c, m t ngành công nghi p có t
  20. 20. 15lâu ñ i, s n xu t s n ph m thi t y u cho nhu c u c a con ngư i. Cùng v i s pháttri n c a ngành may thì ngành s n xu t nguyên ph li u cũng phát tri n theo ñáp ngyêu c u c a s n ph m may m c. S n xu t may và s n xu t nguyên ph li u là haingành có m i quan h ch t ch không th tách r i nhau vì th s n xu t nguyên phli u ch u nhi u nh hư ng c a ngành may. ð c ñi m c a s n xu t nguyên ph li umay b chi ph i b i ñ c ñi m c a ngành may. S n xu t nguyên ph li u may m cmang nh ng ñ c ñi m ch y u sau: - S n xu t nguyên ph li u mang tính th i trang cao Vì là s n ph m ñ u vào và c u thành chính c a s n ph m may m c nên ch tlư ng s n ph m nguyên ph li u may m c không ñư c quy t ñ nh tr c ti p b i thtrư ng mà gián ti p thông qua s n ph m may m c. Chu kỳ s n ph m c a ngành s nxu t nguyên ph li u may ph thu c vào chu kỳ vòng ñ i c a s n ph m may m c.Vòng ñ i s n ph m thư ng ng n nó ñáp ng tính th i trang và s thay ñ i liên t cc a s n ph m may. S n xu t nguyên ph li u luôn bi n ñ ng theo yêu c u phongphú, ña d ng tuỳ thu c vào th hi u, văn hoá, phong t c, t p quán, tôn giáo, ñ a lý …c a s n ph m may m c. V i ñ c ñi m này, các doanh nghi p s n xu t nguyên ph li u may m ckhông nh ng bán sát th hi u, ñòi h i c a các doanh nghi p may m c mà còn ph inghiên c u th hi u c a ngư i tiêu dùng s n ph m may m c. ðòi h i ngành s n xu tnguyên ph li u ph i có ñ i ngũ thi t k s n ph m m i v a am hi u v thi t k m uth i trang may m c v a am hi u v thi t k s n ph m v i và ph li u. - S n xu t nguyên ph li u may là ngành ñòi h i nhi u lao ñ ng Cho dù công ngh có hi n ñ i, t ñ ng hoá ngày càng cao thì s n xu t nguyênph li u v n là ngành s d ng nhi u lao ñ ng, trong ñó lao ñ ng ph thông, lao ñ nglành ngh chi m t tr ng l n. ð s n xu t ra m t s n ph m c n ph i tr i qua r tnhi u các công ño n, trong ñó có các công ño n c n ñư c t ñ ng hoá, cũng cónhi u công ño n v n ph i s d ng lao ñ ng chân tay. Vi t Nam là nư c có dân sñông, lao ñ ng d i dào là ñi n ki n ñ phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c. Trong s n xu t v i và các ph li u cho may m c thì t l lao ñ ng ph thông,lao ñ ng trình ñ chuyên môn v a ph i là ch y u. Các doanh nghi p có th tuy nlao ñ ng ph thông sau ñó hu n luy n ñào t o trong m t th i gian ng n là có th ñáp ng ñư c yêu c u công vi c.
  21. 21. 16 - Lao ñ ng k thu t và thi t k v i ñòi h i trình ñ cao. Trong các doanh nghi p s n xu t v i thì s lư ng lao ñ ng ñòi h i trình ñcao ñ c bi t là khâu nhu m và hoàn t t v i. L c lư ng lao ñ ng k thu t quy t ñ nhñ n ch t lư ng s n xu t s n ph m. L c lư ng lao ñ ng k thu t không nh ng ñòi h iph i ñư c ñào t o bài b n mà còn ñòi h i có k năng ngành ngh , kinh nghi m làmvi c cao, ch t lư ng s n xu t m t lô v i ph thu c vào t ng ca ñ ng máy như ññ ng ñ u v k t c u, màu s c… Như v y, ch t lư ng v i r t nh y c m v i kh năngv n hàng c a ñ i ngũ lao ñ ng k thu t lành ngh , ch t lư ng v i ñư c s n xu t tm t nhà máy có n ñ nh hay không ph thu c r t l n vào trình ñ , k năng, ý th clàm vi c c a ñ i ngũ lao ñ ng k thu t. - S n xu t nguyên ph li u may m c là ngành ngh có tính truy n th ng S n xu t nguyên ph li u may m c ra ñ i cùng v i s ra ñ i c a ngành maym c, ñáp ng yêu c u và ñòi h i c a ngành may. ð i v i Vi t nam thì ñây là m tngành mang tính truy n th ng. ð c ñi m này cho th y Vi t Nam có th m nh vkinh nghi m truy n th ng trong s n xu t kinh doanh. - S n xu t nguyên ph li u may m c mang tính th i v S n ph m nguyên ph li u may m c có tính th i v trong năm, nh m ñáp ngtính th i v c a s n ph m may m c. ð c ñi m này yêu c u các doanh nghi p s nxu t nguyên ph li u ph i quan tâm ñ n th i h n giao hàng, ñ m b o cung c p hàngk p th i v .1.1.4 Các ch tiêu phân tích ñánh giá s phát tri n s n xu t nguyên ph li umay m c ð ñánh giá s phát tri n c a m t ngành s n xu t, tuỳ thu c và ñ c ñi m c angành mà ngư i ta có th dùng nhi u ch tiêu khác nhau. S n xu t nguyên ph li u làm t ngành s n xu t v t ch t, gi ng như các ngành s n xu t v t ch t khác khi ñánhgiá v s phát tri n thư ng s d ng hai nhóm ch tiêu, nhóm ch tiêu v s lư ng vànhóm ch tiêu v ch t lư ng.a. Các ch tiêu tuy t ñ i Nhóm ch tiêu này ph n ánh s phát tri n c a ngành v m t s lư ng, quy mô,g m m t s ch tiêu ch y u sau: - S lư ng các doanh nghi p s n xu t trong ngành; - Quy mô v v n c a các doanh nghi p s n xu t trong ngành;
  22. 22. 17 - T ng giá tr s n lư ng s n xu t; - T ng doanh thu, t ng giá tr xu t kh u; - L i nhu n ñ t ñư c c a các doanh nghi p.b. Các ch tiêu v ch t lư ng G m có các ch tiêu ch y u sau: - T c ñ phát tri n bình quân, ch tiêu này ph n ánh s phát tri n c a ngànhtrong c m t giai ño n nghiên c u. Công th c tính: Trong ñó: t – Là t c ñ phát tri n bình quân c a m t giai ño n nào ñó; Qn – Là giá tr s n xu t, doanh thu, l i nhu n… năm n; Q1 – Là giá tr s n xu t, doanh thu, l i nhu n…năm g c. - Ch tiêu: Vòng quay v n kinh doanh còn g i là S c s n xu t c a v n kinhdoanh. Vòng quay v n kinh doanh = Doanh thu/V n kinh doanh Ch tiêu này ph n ánh m t ñ ng v n kinh doanh b ra trong m t kỳ kinhdoanh sinh ra bao nhiêu ñ ng doanh thu, ch tiêu này càng cao thì càng t t. - Ch tiêu: T l sinh l i doanh thu T l sinh l i doanh thu = (L i nhu n/Doanh thu)100% - Ch tiêu: T l sinh l i v n kinh doanh T l sinh l i v n kinh doanh = (L i nhu n/V n kinh doanh)100%Ch tiêu này phán nh m t ñ ng v n b ra thì trong m t kỳ kinh doanh thu v baonhiêu ñ ng l i nhu n hay bao nhiêu ph n trăm l i nhu n. - Ch tiêu: T l sinh l i v n ch s h u T l sinh l i v n ch s h u = (L i nhu n/V n ch s h u)100%Ch tiêu này phán nh m t ñ ng v n ch s h u b ra thì trong m t kỳ kinh doanhthu v bao nhiêu ñ ng l i nhu n hay bao nhiêu ph n trăm l i nhu n, ch tiêu nàyph n ánh hi u qu cu i cùng trong kinh doanh. - Ch tiêu: L i nhu n trên lao ñ ng L i nhu n trên lao ñ ng = L i nhu n/S lư ng lao ñ ng Ch tiêu này ph n ánh s l i nhu n thu ñư c bình quân 1 lao ñ ng trong m tkỳ kinh doanh, ch tiêu này càng cao thì càng t t. - Ch tiêu n p ngân sách nhà nư c.
  23. 23. 18 Ch tiêu n p ngân sách nhà nư c cho bi t tình hình th c hi n nghĩa v ñ i v inhà nư c c a các doanh nghi p và c a ngành. N p ngân sách nhà nư c tăng caoph n nào ph n ánh s phát tri n t t c a s n xu t kinh doanh. - Ch tiêu t l n i ñ a hoá trong giá tr s n ph m: Ch tiêu này ph n ánh khnăng ch ñ ng nguyên ph li u trong nư c c a ngành, ch tiêu này càng cao s gópph n nâng cao giá tr gia tăng c a s n xu t trong nư c.c. M t s ch tiêu khác ðây là các ch tiêu không ñ nh lư ng mà mang tính ch t ñ nh tính, ph n ánhñư c các giá tr phát tri n vô hình. - Phát tri n s n xu t và gi i quy t vi c làm: M t trong nh ng k t quc a phát tri n s n xu t là t o thêm nhi u công ăn vi c làm cho ngư i lao ñ ng,gi m t l th t nghi p. Các thư c ño phát tri n s n xu t và gi i quy t vi c làmbao g m so sánh t c ñ phát tri n s n xu t v i t c ñ tăng s lao ñ ng trongngành, t l th t nghi p và t l lao ñ ng không s d ng nông thôn. - Phát tri n s n xu t và xoá ñói gi m nghèo: Phát tri n s n xu t ph i kéo theovi c xoá ñói gi m nghèo, gi m thi u kho ng cách giàu nghèo. Các ch tiêu như t lnghèo ñói c a qu c gia và các vùng, t c ñ gi m t l nghèo ñói so v i t c ñ pháttri n s n xu t. - Phát tri n s n xu t và v n ñ môi trư ng: Phát tri n s n xu t luôn g n li nv i vi c khai thác ngu n tài nguyên thiên nhiên và ô nhi m môi trư ng. Ch tiêu nàyñánh giá t c ñ phát tri n s n xu t, t o giá tr gia tăng trong tương quan so sánh v im c ñ c n ki t tài nguyên và tình hình ô nhi m môi trư ng. Khái ni m phát tri nb n v ng là s phát tri n có th ñáp ng nhu c u hi n t i mà không nh hư ng,không t n h i t i kh năng ñáp ng nhu c u các th h sau. - Phát tri n s n xu t và công b ng xã h i: Tuỳ theo t ng ñi u ki n phát tri nc a t ng qu c gia mà xây d ng các tiêu chí công b ng xã h i. M t s ch tiêu thư ngñư c các qu c gia s d ng như: m c ñ tho mãn nhu c u cơ b n c a con ngư i, chs phát tri n xã h i t ng h p, h s Gini. - Phát s n xu t và ti n b xã h i: Hai ch tiêu cơ b n nh t ph n ánh m c ti nb và phát tri n xã h i là giáo d c ñào t o và y t . Phát tri n s n xu t ph i ñi ñôi v ivi c không ng ng nâng cao trình ñ chuyên môn, trình ñ văn hoá cho ngư i lao
  24. 24. 19ñ ng; ph i g n li n v i các ch ñ phúc l i, chăm sóc y t ñ i v i ngư i lao ñ ngtrong các doanh nghi p cũng như trên ph m vi qu c gia. - Phát tri n s n xu t và nâng cao năng l c c nh tranh qu c gia: Phát tri n s nxu t c n g n v i vi c nâng cao năng l c c nh tranh, qu c gia, ngành, các doanhnghi p c n xác ñ nh các s n ph m có l i th so sánh ñ phát tri n s n xu t. ð i v ingành s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam có ñư c các l i th so sánh làlao ñ ng d i dào, chi phí nhân công r , là ngành có truy n th ng văn hóa lâu ñ i. 1.2 CÁC NHÂN T NH HƯ NG ð N S PHÁT TRI N S N XU TNGUYÊN PH LI U MAY M C VI T NAM Lý thuy t kinh t h c truy n th ng ñã d a trên nh ng gi ñ nh là không cóhi u qu tăng lên theo quy mô, không có ti n b khoa h c - công ngh và không cós ph thu c l n nhau trong chu i cung c p. Tuy nhiên, trong b i c nh hi n nay, doti n b c a k thu t - công ngh s n xu t và ñ i m i trong các doanh nghi p, l i thc nh tranh c a m i ngành còn ph thu c vào năng l c c nh tranh c a các doanhnghi p trong ngành. Phát tri n s n xu t nguyên ph li u ch u nh hư ng c a nhi uy u t khác nhau, m c ñ khác nhau. ð phân tích m c ñ nh hư ng c a các nhânt ñ i v i phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c chúng tôi v n d ng mô hìnhkim cương v các nhân t quy t ñ nh l i th c nh tranh c a Micheal Porter, hình1.3[36], [21], [128]. Chi n lư c, Nhà nư c cơ c u và m c ñ c nh tranhði u ki n v các y u t ði u ki n v c u ñ u vào Các ngành công Y u t s thay nghi p liên quan và h ñ i tr Hình 1.3 Các nhân t nh hư ng theo mô hình kim cương c a M. Porter Theo mô hình kim cương c a Porter, chúng ta ñi phân tích m t s n i dungch y u c a t ng nhân t nh hư ng t i s phát tri n s n xu t nguyên ph li u maym c t o l i th c nh tranh như sau:
  25. 25. 201.2.1 Các y u t ñ u vào M i ngành công nghi p ñ u có các y u t ñ u vào, ñó là các ngu n tài nguyên,nguyên v t li u… các y u t chính c u thành nên s n ph m. Các y u t ñ u vào thư ngbao g m ngu n nhân l c, ngu n tài nguyên, ngu n tri th c, ngu n v n, k t c u ht ng. T l s d ng các y u t ñ u vào c a các ngành khác nhau là khác nhau, vì v ym t qu c gia có th khai thác l i th c nh tranh thông qua vi c xây d ng chi n lư cphát tri n các ngành công nghi p v i t l s d ng y u t ñ u vào thích h p nh t. ð i v i ngành s n xu t nguyên ph li u may m c thì y u t ñ u vào c n thi tcũng có ñ y ñ các y u t ñ u vào như các ngành công nghi p khác. Trong ñó cácy u t ñ u vào cơ b n l i chi m t tr ng l n và ñóng vai trò quy t ñ nh như lao ñ ngph thông, nguyên li u t thiên nhiên bông, tơ t m, ñi u ki n v th như ng khí h u. Tuy v y, khi khoa h c công ngh phát tri n thì l i th c nh tranh l i thu c vcác nư c có nhi u y u t ñ u vào cao c p. Các nư c này s n xu t ra ñư c cácnguyên li u ñ u vào nhân t o ho c nâng cao ch t lư ng, nâng cao năng su t c a cács n ph m ñ u vào có ngu n g c t t nhiên. Các nư c có trình ñ lao ñ ng cao, côngngh cao s s n xu t ra các y u t ñ u vào cao c p như thu c nhu m, ch t x lý v i,s i cao c p. ð i v i ngành s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam thì y u t ñ u vàolà m t b t l i. Các y u t ñ u vào cao c p h u như ph i nh p kh u hoàn toàn nhưhóa ch t, thu c nhu m, s i cao c p. Các y u t ñ u vào cơ b n trong nư c tuy cótruy n th ng phát tri n lâu ñ i như bông v i, tơ t m thì ñang trong tình tr ng pháttri n r t y u, ch t lư ng không ñ m b o yêu c u cho s n xu t nguyên ph li u maym c, hàng năm Vi t Nam v n ph i nh p kh u 95% nhu c u bông ph c v cho ngànhd t may. Ngành may m c và s n xu t nguyên ph li u cho may m c là ngành côngnghi p phát tri n thu n l i trong th i kỳ ñ u c a quá trình công nghi p hoá c a nhi unư c trên th gi i trong ñó có Vi t nam. V i nh ng l i th riêng bi t như v n ñ u tưv a ph i, th i gian thu h i v n nhanh, thu hút nhi u lao ñ ng, gi i quy t kh i lư ngl n vi c làm, có ñi u ki n m r ng th trư ng nhanh, d tham gia s n xu t kinhdoanh cho nhi u thành ph n kinh t . ð i v i Vi t nam hi n nay thì ngành may m c,nh t là may xu t kh u ñư c xem là ngành công nghi p mũi nh n phát tri n khá hi uqu . Trong ñi u ki n h i nh p và qu c t hoá các ho t ñ ng kinh t di n ra nhanhchóng, c nh tranh ngày càng kh c li t ñ phát tri n m nh m hơn n a ngành may
  26. 26. 21m c thì c n ph i nh n th c các l i th này d n s m t ñi n u không khai thác ñư ccác y u t v khoa h c công ngh , con ngư i ñ phát tri n s n xu t nguyên ph li uñ u vào.1.2.2 Các ñi u ki n v c u Các nhân t thu c nhóm này có ý nghĩa là căn c quan tr ng nh t cho s pháttri n s n xu t nguyên ph li u may m c nói riêng cũng như các ngành công nghi pnói chung c v quy mô, cơ c u s n ph m cũng như v t c ñ . Các nhân t v c u thtrư ng bao g m các y u t c u thành c u th trư ng, quy mô và s tăng trư ng c ac u và phương th c chuy n ra th trư ng nư c ngoài. C u thành c u th trư ng: y u t này quy t ñ nh phương th c ti p c n, ñánhgiá và ph n ng c a doanh nghi p trong nư c ñ i v i nhu c u c a ngư i tiêu dùngn i ñ a. M t qu c gia hay m t ngành công nghi p có kh năng c nh tranh cao khic u th trư ng n i ñ a cung c p m t b c tranh toàn c nh và rõ ràng t o ñ nh hư ngxác ñ nh nhu c u th gi i, ho c khi c u n i ñ a ñòi h i liên t c ñ i m i c i ti n m umã và công ngh . Quy mô và t c ñ tăng trư ng c a c u. Quy mô c u th trư ng l n cho phépdoanh nghi p khai thác l i th theo quy mô ñ ng th i khuy n khích các doanhnghi p ñ u tư vào thi t b , c i ti n công ngh nâng cao năng su t lao ñ ng, nâng caonăng l c c nh tranh khi tham gia th trư ng qu c t . Quy mô th trư ng n i ñ a có vaitrò quan tr ng trong các ngành công nghi p ñòi h i lư ng v n ñ u tư v công ngh ,nghiên c u phát tri n có quy mô s n xu t l n và công ngh cao. T t nhiên quy mô thtrư ng ch t o ra l i th c nh tranh khi th trư ng th gi i cũng có nhu c u v lo ihàng hoá mà các các doanh nghi p trong nư c cung c p. ð i v i c u v các s n ph m nguyên ph li u may m c th trư ng n i ñ a c aVi t Nam, có th nhìn nh n trên các khía c nh sau: - S n ph m nguyên ph li u may m c là s n ph m ñ u vào cho ngành maym c, ngành s n xu t thi t y u ph c v cho ñ i s ng văn hoá xã h i, không th thi uñ i v i m i th i ñ i, m i qu c gia, m i ngư i dân trên th gi i. C u th trư ng n iñ a c a Vi t Nam cũng r t l n. Tính ñ n năm 200 kim ng ch xu t kh u may m c c aVi t Nam ñ t 9,5 t ñô la m , d n ñ u các ngành công nghi p v kim ng ch xu tkh u c ng v i tiêu dùng th trư ng n i ñ a kho ng trên 2 t ñô la m . ðáp ng yêuc u c a ngành may m c thì kh i lư ng nguyên ph li u ñ u vào tương ng luôn
  27. 27. 22chi m kho ng 65% ñ n 70% giá tr xu t. Th trư ng n i ñ a còn r t l n, hi n t i cácdoanh nghi p s n xu t n i ñ a m i khai thác m t ph n r t nh c a th trư ng trongnư c. - Yêu c u v ch t lư ng s n ph m nguyên ph li u cũng r t cao, ña d ng ph ct p. S n ph m nguyên ph li u may m c ch u s nh hư ng r t l n v tính th i trang,tính ña d ng phong phú c a các s n ph m may m c, v i m t t tr ng giá tr l n làxu t kh u luôn ph i ñáp ng theo yêu c u và s bi n ñ ng không ng ng v ki udáng, m u mã, tính th i trang c a r t nhi u nư c trên th gi i. Th gi i ngày càngphát tri n thì nhu c u v s n ph m cũng ngày càng ña d ng, ph c t p. - V xu hư ng phát tri n: V i xu hư ng phát tri n m nh c a ngành may m ctrong tương lai, v i t c ñ kho ng 14% ñ n 16% t nay ñ n 2010 thì c u v s nph m nguyên ph li u may m c trên th trư ng n i ñ a cũng tăng v i t c ñ tương ng. V i t c ñ tăng trên ñây cho th y c u v s n ph m nguyên ph li u may m cñang t o cơ h i, l i th r t l n ñ các doanh nghi p trong nư c nâng cao kh năngc nh tranh và phát tri n. Y u t c u ñang m ra cơ h i ñ ngành s n xu t nguyên ph li u may m cVi t Nam phát tri n.1.2.3 Các ngành công nghi p h tr liên quan Ngành s n xu t nguyên ph li u may m c phát tri n luôn ch u nh hư ngc a các ngành công nghi p liên quan g m: - Ngành may m c, ñây là ngành s n xu t s n ph m h ngu n, ngành tiêuth , s d ng s n ph m c a s n xu t nguyên ph li u may m c. Ngành may m ccó phát tri n thì m i kéo theo s phát tri n c a ngành s n xu t nguyên ph li u.Hơn th n a trong quá trình phát tri n ñ ñ m b o s b n v ng thì vi c liên k ts n xu t gi a s n xu t nguyên ph li u và ngành may m c là không th thi u. - Ngành công nghi p cơ khí ch t o các thi t b , dây chuy n s n xu t nhưs n xu t s i, s n xu t v i và hoàn t t. ðây là m t ngành r t quan tr ng trongvi c nâng cao năng su t lao ñ ng, ch t lư ng s n ph m, ñ i m i m u mã s nph m. - Ngành s n xu t và cung c p năng lư ng mà ch y u là ñi n năng chos n xu t nguyên ph li u cũng vô cùng quan tr ng. B i l , s n xu t nguyên phli u may m c có ñ t ñư c trình ñ cơ khí hoá, t ñ ng hoá cũng như ng d ng
  28. 28. 23các công ngh hi n ñ i khác vào s n xu t hay không nó ph thu c vào s pháttri n c a ngành công nghi p s n xu t ñi n, vào s cung c p ñi n n ñ nh và v im c giá ch p nh n ñư c. - Ngành cung c p nư c, ngành ngh nào cũng c n có nư c s ch ñ ho tñ ng còn ñ i v i s n xu t nguyên ph li u may m c, ñ c bi t là d t nhu m,hoàn t t thì v n ñ ngu n nư c s ch là r t quan tr ng ph c v tr c ti p cho cáccông ño n in, nhu m, hoàn t t. - Ngành s n xu t s i và các nguyên li u ñ u vào mà c th là ngành kéos i; s n xu t nông nghi p v i phân ngành tr ng bông, tr ng dâu, nuôi t m. Hi nt i, s phát tri n ch m c a s n xu t nguyên ph li u may m c là do s n xu t cács n ph m thư ng ngu n không phát tri n. Nhân t này có nh hư ng r t l n ñ ns c c nh tranh và s phát tri n b n v ng c a s n xu t nguyên ph li u may m cc a Vi t Nam. - Ngành hóa ch t, ngành cung c p các ch t tr h , thu c nhu m. Tuychi m m t t tr ng nh trong giá tr c a thành ph m nhưng l i có vai trò r t l ntrong vi c quy t ñ nh m u mã, ki u dáng, màu c a s n ph m v i, m t trongnh ng y u t nâng cao ch t lư ng s n ph m. Ngoài ra, s phát tri n c a s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam còntuỳ thu c vào s phát tri n c a các ngành d ch v như giao thông v n t i, h i quan,b o hi m, y t . ..1.2.4 Chi n lư c, cơ c u và m c ñ c nh tranh Nhân t này bao g m vi c thi t l p, t ch c qu n lý m t doanh nghi p, m tngành cũng như tình hình c nh tranh trên th trư ng n i ñ a. M t doanh nghi p, m tngành có ñư c phương pháp qu n lý t t, có ñư c các chi n lư c t t s t o l i thc nh tranh c a m t ngành hay m t qu c gia. Các n i dung c th c a nhân t này,g m: - Th nh t, kh năng phân tích và xây d ng các chi n lư c. N i dung nàythư ng ñư c th c hi n qua các bư c: + Ho ch ñ nh chi n lư c, v i các công vi c như xác ñ nh m c tiêu, phân tíchmôi trư ng bên ngoài, ñánh giá n i l c bên trong t ñó nh n th y các m i quan hbên trong, bên ngoài ñ xây d ng các chi n lư c v i phương châm phát huy t i ñan i l c ñ t n d ng tri t ñ các cơ h i cũng như tránh các nguy cơ ñ n t bên ngoài.
  29. 29. 24N i dung này thư ng ñư c th c hi n thông qua phân tích ma tr n SWOT - có nghĩalà ñi m kh i ñ u c a ma tr n s ñư c b t ñ u b ng ch S (ñi m m nh) và W (ñi my u) r i m i ñ n các y u t thu c môi trư ng bên ngoài là O (cơ h i), T (nguy cơ).Qua ñó t o ra b n c p t ng ñôi là S-O, T-W, O-W, W-T. ðây là cách k t h p thu ntúy c a các y u t bên trong và bên ngoài. Hơn n a trong m i cách k t h p l i b tñ u b ng ñi m m nh trư c, ñi m y u sau ñ i v i các y u t bên trong còn ñ i v icác y u t môi trư ng bên ngoài là cơ h i trư c và nguy cơ sau. + T ch c th c hi n chi n lư c; + ðánh giá, ki m tra và ñi u ch nh chi n lư c. - Th hai, chi n lư c và cơ c u t ch c c a các doanh nghi p c a ngành. Phươngpháp c nh tranh và qu n lý c a m t doanh nghi p thư ng b nh hư ng b i ñ c ñi mc a qu c gia ñó. Ngành công nghi p c a m t nư c s có l i th c nh tranh khi cácphương pháp và các thông l qu n lý phù h p v i ñ c trưng c a qu c gia và kh năngc nh tranh c a ngành. Chi n lư c phát tri n doanh nghi p ph thu c vào thông l qu nlý, quan ñi m c a các nhà lãnh ñ o, ñào t o cán b , quan ñi m làm vi c c a cá nhân,quan h v i khách hàng, quan ñi m m r ng th trư ng ra nư c ngoài, m i quan h gi alao ñ ng và qu n lý. Th ba, các y u t m c tiêu, m c tiêu c a qu c gia và doanh nghi p t o ñ ngl c cho m i công dân, m i nhà qu n lý. L i th c nh tranh m i qu c gia ph thu cvào n l c và m c tiêu ph n ñ u c a m i doanh nghi p và m i cá nhân, m t doanhnghi p, m t ngành ho t ñ ng mà không có m c tiêu thì ch ng khác nào m t ngư iñang ñi trên ñư ng mà ch ng bi t ñi ñâu. N u có s th ng nh t trong m c tiêu c aNhà nư c, doanh nghi p và m i cá nhân thì ch c ch n qu c gia ñó s ñ t ñư c l ith c nh tranh hơn các qu c gia khác. Th tư, y u t c nh tranh n i ñ a. Nhi u nhà kinh t cho r ng c nh tranhn i ñ a không mang l i l i ích cho chính qu c gia ñó mà ch d n ñ n nh ng h nch v l i th c nh tranh so v i các qu c gia khác do c nh tranh ngăn c n khaithác l i th kinh t quy mô. Tuy nhiên, trên th c t hi m có ngành công nghi pnào có th m nh c nh tranh trên th trư ng qu c t l i không ñã và ñang ch u s cc nh tranh gay g t trên th trư ng n i ñ a. C nh tranh t th trư ng n i ñ a ñòi h idoanh nghi p ph i không ng ng ñ i m i, c i ti n công ngh , nâng cao ch t lư ngs n ph m và d ch v .
  30. 30. 251.2.5 Y u t s thay ñ i (y u t ng u nhiên) Nh ng y u t ng u nhiên có th k ñ n như nh ng phát ki n m i trongcông ngh , ñ ng ñ t, sóng th n, kh ng ho ng kinh t th gi i và khu v c, chi ntranh, s thay ñ i các chính sách c a chính ph ... Y u t ng u nhiên hi u theonghĩa là s thay ñ i nêu trên v a có th t o cơ h i và cũng có th t o nguy cơ ñedo cho các ngành và c các doanh nghi p. Do ñó, kh năng d báo và phán ñoáncũng như ph n ng l i c a các chính ph , ngành công nghi p và doanh nghi p cóý nghĩa quan tr ng khi xem xét và phân tích ñi u ki n này. Y u t thay ñ i có thcoi là y u t b t kh kháng ñ i v i các doanh nghi p cũng như ngành. Y u t nàys ñư c các doanh nghi p các ngành có kh năng phán ñoán t t cũng như có chi nlư c kinh doanh linh ho t phát huy các ñi m m nh và h n ch các nguy cơ. Ch ngh n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam hàng năm ph i nh p r t nhi ubông t M , ngư c l i M l i nh p kh u m t kh i lư ng l n hàng may m c tVi t Nam khi các bi n c v quan ñi m chính tr gi a hai nư c không tương ñ ngho c xung ñ t v quan h ngo i giao r t có th s h n ch ho c làm giãn ño nquan h thương m i gi a hai nư c. ði u này nh hư ng r t l n t i s phát tri nc a s n xu t d t may c a Vi t Nam[23].1.2.6 Vai trò c a Nhà nư c Nhà nư c có th tác ñ ng tích c c ho c tiêu c c ñ n các nhóm nhân t nhhư ng trên ñây. ð i v i các nhân t ñ u vào nhà nư c có các chính sách ñ u tư chophát tri n ngu n nhân l c, khoa h c công ngh , cơ s h t ng k thu t, h tr v v n;ð i v i nhân t v c u Nhà nư c th c hi n các bi n pháp kích c u, là ngư i mua,quy ñ nh v thúc ñ y ñ i m i; ð i v i các ngành công nghi p liên quan h tr Nhànư c quy ho ch phát tri n các c m, các khu công nghi p t o ñi u ki n thu n l itrong vi c liên k t h tr nhau cùng phát tri n; ð i v i nhân t c nh tranh Nhà nư cth c hi n các chính sách thúc ñ y ho c ki m ch c nh tranh, tăng cư ng các ho tñ ng xúc ti n thương m i và ñ u tư. ð i v i ngành s n xu t nguyên ph li u may m c nói riêng và ngành D t maynói chung Nhà nư c Vi t Nam luôn quan tâm, th hi n trong vi c phê duy t các ñán chi n lư c phát tri n ngành, các chính sách h tr ñ thúc ñ y phát tri n ngành,th c thi các gi i pháp, các hư ng d n v xúc ti n thương m i, nh m gi m thi u cácv n ñ v rào c n thương m i, ch ñ gi m sát, ch ng bán phá giá… Nhà nư c quy
  31. 31. 26ho ch phát tri n các ngành h tr liên quan như quy ho ch các vùng tr ng bông, dâut m…, th c hi n các chính sách v thu ñ năng cao s c c nh tranh c a các doanhnghi p trong nư c. V i chính sách h i nh p toàn di n v i n n kinh t th gi i, thôngqua vi c gia nh p WTO tháng 11 năm 2006 ñã nh hư ng không nh t i s pháttri n s n xu t nguyên ph li u may m c. Theo l trình m c thu s gi m xu ng, ñó làm t thách th c ñ i v i vi c phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c Vi t Nam.Vi t Nam s ch u s c ép l n t các s n ph m tràn vào t các nư c phát tri n khám nh như Trung Qu c, n ð …1.3 PHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U CHO NGÀNH MAY - M THƯ NG QUAN TR NG TRONG VI C PHÁT TRI N HI U QU VÀ B NV NG C A NGÀNH1.3.1 Ngu n cung ng nguyên ph li u cho may m c Vi t Nam1.3.1.1 Ngu n t nư c ngoài Theo các s li u th ng kê c a Hi p h i D t may thì 70% nguyên ph li u maym c c a Vi t nam ñư c nh p t nư c ngoài, s n xu t trong nư c ch ñáp ng 30%.B ng 1.1 B ng 1.1 Nh p kh u nguyên ph li u may m c Vi t Nam 2002 -2007 Ch tiêu ðơn v 2002 2003 2004 2005 2006 2007Bông Tri u $ 96,7 105,7 190,2 167 219 268S i Tri u $ 313,7 298,3 339 340 544 744V i Tri u $ 997 1744 2055 2376 2980 3980Ph li u Tri u $ 1711 2033 2253 2282 1952 2132 Ngu n:[61] , [60] Quy mô nh p kh u nguyên ph li u qua các năm có t c ñ tăng r t cao bìnhquân kho ng trên 20%/ năm. Tính ñ n năm 2006 t l nh p kh u t nư c ngoài: 95%nhu c u bông xơ, 70% nhu c u xơ s i t ng h p, 40% nhu c u s i xơ ng n, 40% nhuc u v i d t kim và 70% nhu c u v i d t thoi [101]. M t s nư c có lư ng cung c pl n, B ng 1.2 Trong ñó: - Cung c p s i: ðài Loan (kho ng 50%), Hàn Qu c (kho ng 15%) và cácnư c khác như Malaixia, Thailan, Indonexia…
  32. 32. 27 - Cung c p v i: Trung Qu c (kho ng 30%), ðài Loan (kho ng 25%), HànQu c (kho ng 24%), H ng Kông (kho ng 11%), Nh t B n (kho ng 8%), còn l i làcác nư c khác. - Cung c p bông xơ: M (kho ng 45%), Thu S (kho ng 15%), Còn l i làcác nư c n ð , Malaixia, Anh, Hàn Qu c, ð c… - Cung c p ph li u: ðài Loan (kho ng 27%), Hàn Qu c (kho ng 21%),Trung Qu c (kho ng 15%), H ng Kông (kho ng 13%), còn l i là các nư c khác. B ng 1.2 Nh p kh u nguyên ph li u may m c năm 2004,2005 (theo nư c) V i Ph li u Nư c 2004 2005 2004 2005 Lư ng % Lư ng % Lư ng % Lư ng % (1000$) (1000$) (1000$) (1000$)Anh 10352 0,2 6049 0,25 21881 1,47 25445 1,64 nð 24591 1,65 5915 0,24 23583 1,52ðài loan 499875 24,32 534050 22 398575 26,72 603531 39,03ð c 22137 1,08 27855 1,17 9066 0,6Hàn qu c 500931 24,37 521006 21,92 318890 21,38 445635 28,82H ng kông 239233 11,64 237923 10,01 195755 13,12 293696 18,99Hoa kỳ 78826 3,84 14743 0,62 47987 3,22 57515 3,72Inñônexia 27520 1,34 26776 1,12 15479 1,03 22029 1,42Italia 17076 0,71 23467 1,57 46372 2,99Malaixia 12484 16305 0,68 7697 0,52 16762 1,08Nh t b n 171924 8,36 216881 9,12 74490 4,98 155141 10,03Thái lan 35168 1,71 43371 1,82 69359 4,65 122354 7,91Trung qu c 464013 22,57 661231 27,82 201727 13,52 323614 20,93Các nư c 5227 0,25 59525 2,5 75179 6,03 86895 5,6khácT ng c ng 2055206 100 2376742 100 1491542 100 1546085 100 Ngu n: [61] Ph li u: g m c ph li u d t, da và gi y
  33. 33. 28 Năm 2005 Vi t Nam xu t kh u 4,8 t ñô la hàng may m c thì ph i nh p kh u3,6 t ñô la nguyên ph li u [103]; năm 2006 xu t kh u 5,83 t ñô la thì ph i nh pkh u nguyên ph li u v n tăng theo t l tương ng, ñ t g n 5 t ñô la, trong ñó nh pkh u v i tăng 23,1% so v i năm 2005 [3], [104]. Trong th i gian t i, kh năng phát tri n s n xu t nguyên ph li u n i ñ a v n t c ñ r t th p so v i t c ñ b t phá c a ngành may m c thì ngu n ñáp ng tnư c ngoài v n chi m t tr ng l n, trong ñó Trung qu c s tr thành nư c d n ñ uv kh i lư ng cung c p. N u tính c nh p kh u theo ñư ng không chính th c ñ ncu i năm 2006 v i c a Trung Qu c ñã chi m kho ng 60% th ph n trong nư c [103].V i c a Trung Qu c ña d ng v m u mã l i có giá r hơn nhi u l n (ch c l n so v icác nư c ngoài AESAN [103]) so v i các nư c khác. Ngu n nguyên ph li u may m c Vi t Nam ch y u ñư c nh p t các nư c cóñi u ki n khá gi ng v i Vi t Nam, ñ u có ñi u ki n v lao ñ ng, có truy n th ng vmay m c, ñ u là các nư c Châu Á.1.3.1.2 Ngu n t trong nư c Ngu n trong nư c ñáp ng m t ph n r t nh ph c v cho ngành may m c kc may m c nh cho tiêu dùng dân cư. M t s doanh nghi p v a d t v a may, thì ñã s d ng chính s n ph m d t dodoanh nghi p mình s n xu t ra như D t Thành Công, D t Vi t Th ng, D t NhaTrang, D t may Hà N i... M t s doanh nghi p khác ñã tăng cư ng ñ i m i máy móc thi t b , nâng caoch t lư ng s n ph m, ña d ng hoá m t hàng ñ xu t kh u và cung c p cho các doanhnghi p may trong nu c như D t Hu , D t Phư c Long, D t Vi t Th ng, D t Th ngL i, D t Phong Phú, D t Thái Tu n… [57] Các doanh nghi p tư nhân cũng phát tri n tương ñ i t t, kh ng ñ nh ñư c chñ ng trên th trư ng n i b t như d t Thái Tu n Thành ph H Chí Minh ñã cungc p kh i lư ng l n v i cao c p ph c v cho may trang ph c n , may áo ài truy nth ng ñư c ngư i tiêu dung trong nư c và ngư i Nh t r t ưa chu ng. Bên c nh các doanh nghi p trong nư c thì các doanh nghi p có v n ñ u tưnư c ngoài cũng phát tri n và cung c p kh i lư ng nguyên ph li u phong phú choVi t nam. (Công ty TNHH Sam Jin Vi t Nam chuyên s n xu t ch thêu, Công tyTNHH Sea One s n xu t v i, Công ty TNHH Rarity Vi t Nam d t, Công ty TNHH
  34. 34. 29S.YVinatex s n xu t các s n ph m d t và nhu m, Công ty TNHH Pai Ho Vi t Nams n xu t v i, Công ty TNHH d t Pan Vi t Nam…) Cùng v i s phát tri n c a ngành may thì ngành tơ l a truy n th ng các t nhphía b c cũng phát tri n khá m nh n i b t như tơ l a c a làng ngh V n Phúc HàN i, Công ty TNHH l a tơ t m Châu á AQ Silk ñã tr thành n i ti ng trong và ngoàinư c, công ty ñã ñư c Hi p h i th công Koblanz l a ch n tham d h i th o qu c tv thi t k t o m u t i C ng Hoà Liên Bang ð c năm 1997. Các ngành ngh s nxu t nguyên ph li u mang b n s c dân t c cũng phát tri n tr l i n i b t nh t là thc m, s n ph m truy n th ng c a các dân t c thi u s Vi t nam dân t c Mông, Dao,Thái, Mư ng… m t hàng ñư c các khách du l ch trong và ngoài nư c ưa dùng. S nph m th c m có ñ c trưng là nhi u hoa văn, ti t t u r t tinh x o, th hi n nét th mm và nét văn hoá c a dân t c. Th c m ñư c dùng ch y u ñ may khăn, váy, túixách, ví, ba lô… Nhìn chung ngu n nguyên ph li u may m c ñư c cung c p t n i ñ a cònkhiêm t n, ngoài m t hàng ch may c a các công ty: Công ty d t Phong Phú, (Côngty liên doanh COATS Phong Phú s n xu t các s n ph m ph li u ñã có thương hi utrong nư c như ch may COATS epic, COATS astra, nhãn hi u ch thêu COATSalcazar. Công ty ñã ñ t 2 gi i vàng Gi i thư ng ch t lư ng Vi t nam c a B khoah c và công ngh ). V i s phát tri n r t m nh c a may m c xu t kh u thì ngành s n xu t nguyênph li u v n chưa ti n k p, chưa ñáp ng ñư c yêu c u c a ngành may, nguyên li uchính là v i chưa ñ m b o ñư c ch t lư ng, giá thành s n xu t l i cao hơn nư cngoài, m u mã chưa chưa theo k p th hi u khách hàng, ch t lư ng l i thua kém nênr t kém h p d n, d ch v sau bán còn chưa t t. Như v y, nhu c u s n ph m nguyênph li u may trong nư c r t l n, có kh năng phát tri n nhưng m i ch d ng l iti m năng chưa ñư c khai thác ñúng m c.1.3.2 Phát tri n s n xu t nguyên ph li u - nâng cao năng l c c nh tranh qu cgia và hi u qu phát tri n b n v ng c a ngành may m c1.3.2.1 Lý thuy t l i th so sánh David Ricardo v giá y u t ñ u vàoa. Nguyên t c l i th so sánh L i th so sánh là m t nguyên t c trong kinh t h c phát bi u r ng m i qu cgia s ñư c l i khi nó chuyên môn hóa s n xu t và xu t kh u nh ng hàng hóa mà
  35. 35. 30mình có th s n xu t v i chi phí tương ñ i th p (hay tương ñ i có hi u qu hơn cácnư c khác); ngư c l i, m i qu c gia s ñư c l i n u nó nh p kh u nh ng hàng hóamà mình có th s n xu t v i chi phí tương ñ i cao (hay tương ñ i không hi u qub ng các nư c khác). Nguyên t c l i th so sánh cho r ng m t nư c có th thu ñư c l i t thươngm i b t k nó tuy t ñ i có hi u qu hơn hay tuy t ñ i không hi u qu b ng các nư ckhác trong vi c s n xu t m i hàng hóa. Nguyên t c l i th so sánh là khái ni m tr ngy u trong nghiên c u thương m i qu c t . Nhà kinh t h c ñư c gi i thư ng Nobelnăm 1970 Paul Samuelson ñã vi t: "M c dù có nh ng h n ch , lý thuy t l i th sosánh v n là m t trong nh ng chân lý sâu s c nh t c a m i môn kinh t h c. Các qu cgia không quan tâm ñ n l i th so sánh ñ u ph i tr m t cái giá r t ñ t b ng m cs ng và tăng trư ng kinh t c a chính mình." Năm 1817, nhà kinh t h c ngư i Anh David Ricardo ñã nghiên c u và ch rar ng chuyên môn hóa qu c t s có l i cho t t c các qu c gia và g i k t qu này làquy lu t l i th so sánh. Ông ñã phân tích như sau: Chi phí v lao ñ ng ñ s n xu t S n ph m: T i Anh (gi công) T i B ðào Nha (gi công) 1 ñơn v lúa mỳ 15 10 1 ñơn v rư u vang 30 15 Trong ví d này B ðào Nha có l i th quy t ñ i so v i Anh trong s n xu t clúa mỳ l n rư u vang, năng su t lao ñ ng c a B ðào Nha g p hai l n Anh trong s nxu t rư u vang và g p 1,5 l n trong s n xu t lúa mỳ. Theo suy nghĩ thông thư ng,trong trư ng h p này B ðào Nha s không nên nh p kh u m t hàng nào t Anh c . Th nhưng phân tích c a Ricardo ñã d n ñ n k t lu n hoàn toàn khác:1 ñơn v rư u vang t i Anh s n xu t ph i t n chi phí tương ñương v i chi phí ñ s nxu t 2 ñơn v lúa mỳ (hay nói m t cách khác, chi phí cơ h i ñ s n xu t 1 ñơn vrư u vang là 2 ñơn v lúa mỳ); trong khi ñó, t i B ðào Nha, ñ s n xu t 1 ñơn vrư u vang ch m t chi phí tương ñương v i chi phí ñ s n xu t 1,5 ñơn v lúa mỳ(hay chi phí cơ h i ñ s n xu t 1 ñơn v rư u vang là 1,5 ñơn v lúa mỳ). Vì th Bðào Nha s n su t rư u vang r hơn tương ñ i so v i Anh. Tương t như v y,Anh, s n xu t lúa mỳ r hơn tương ñ i so v i B ðào Nha (vì chi phí cơ h i ch có0,5 ñơn v rư u vang trong khi B ðào Nha ph i m t 2/3 ñơn v rư u vang). Hay
  36. 36. 31nói m t cách khác, B ðào Nha có l i th so sánh v s n xu t rư u vang còn Anh cól i th so sánh v s n xu t lúa mỳ. ð th y ñư c c hai nư c s cùng có l i n u cht p trung vào s n xu t hàng hoá mà mình có l i th so sánh: B ðào Nha ch s nxu t rư u vang còn Anh ch s n xu t lúa mỳ r i trao ñ i thương m i v i nhau,Ricardo ñã làm như sau: Ông gi ñ nh ngu n l c lao ñ ng c a Anh là 270 gi công lao ñ ng, còn c aB ðào Nha là 180 gi công lao ñ ng. N u không có thương m i, c hai nư c s s n xu t c hai hàng hoá và theo chiphí t i B ng 1 thì k t qu là s lư ng s n ph m ñư c s n xu t ra như sau: Qu c gia S ñơn v lúa mỳ S ñơn v rư u vang Anh 8 5 B ðào Nha 9 6 T ng c ng 17 11 N u B ðào Nha ch s n xu t rư u vang còn Anh ch s n xu t lúa mỳ r i traoñ i thương m i v i nhau thì s lư ng s n ph m ñư c s n xu t ra s là: Qu c gia S ñơn v lúa mỳ S ñơn v rư u vang Anh 18 0 B ðào Nha 0 12 T ng c ng 18 12 Rõ ràng sau khi có thương m i và m i nư c ch t p trung vào s n xu t hànghoá mà mình có l i th so sánh, t ng s lư ng s n ph m c a lúa mỳ và rư u vangc a c hai nư c ñ u tăng hơn so v i trư c khi có thương m i (là lúc hai nư c cùngph i phân b ngu n l c khan hi m c a mình ñ s n xu t c hai lo i s n ph m). Lưu ýr ng phân tích c a Ricardo kèm theo nh ng gi ñ nh sau: Không có chi phí v n chuy n hàng hoá. Chi phí s n xu t c ñ nh không thay ñ i theo quy mô. Ch có hai nư c s n xu t hai lo i s n ph m. Nh ng hàng hoá trao ñ i gi ng h t nhau. Các nhân t s n xu t chuy n d ch m t cách hoàn h o. Không có thu quan và rào c n thương m i. Thông tin hoàn h o d n ñ n c ngư i bán và ngư i mua ñ u bi t nơi có hànghoá r nh t trên th trư ng qu c t .
  37. 37. 32b. L i th so sánh v giá y u t ñ u vào (nhân công) cho s n xu t nguyên ph li umay m c Vi t Nam. Toàn b phân tích c a Ricardo v l i th so sánh th c ch t d a trên s khácnhau gi a các nư c trong công ngh s n xu t d n ñ n năng su t v t ch t và ñòi h ilao ñ ng ñơn v khác nhau. Xét trên góc ñ giá y u t ñ u vào cũng d n ñ n l i thso sánh v i n n t ng công ngh như nhau. Các nư c phát tri n có cung y u t ñ u vào v tư b n nhi u hơn các nư cñang phát tri n d n ñ n s lư ng tư b n trên m i nhân công l n hơn. Ngư c l i snhân công trên m t ñơn v tư b n c a các nư c ñang phát tri n l i l n hơn các nư cphát tri n. Như v y giá thuê tư b n các nư c phát tri n r hơn tương ñ i so v i giáthuê nhân công; ngư c l i các nư c ñang phát tri n giá thuê nhân công l i r hơntương ñ i so v i giá thuê tư b n. Nói m t cách khác, các nư c phát tri n có l i th sosánh v giá thuê tư b n còn các nư c ñang phát tri n có l i th so sánh v giá thuênhân công. Qu c gia nào s n xu t hàng hóa có hàm lư ng nhân t ñ u vào mà mình có l ith so sánh cao m t cách tương ñ i thì s s n xu t ñư c hàng hóa r hơn tương ñ ivà s có l i th so sánh v nh ng hàng hóa này. ði u này lý gi i Vi t Nam hoàn toàn có th phát tri n s n xu t nguyên phli u may m c – ngành có ñ c ñi m s d ng nhi u lao ñ ng, b i Vi t Nam có ngu ny u t ñ u vào – nhân công r , y u t có l i th so sánh cao m t cánh tương ñ i sov i các nư c trong khu v c Trung Qu c, Malaixia, n ð . Tuy v y, ngoài y u t giá nhân công các y u t ñ u vào khác c a s n xu tnguyên ph li u may m c như bông, công ngh thi t b l i không có l i th1.3.2.2 Nh ng l i ích t vi c phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m ca. Phát huy l i th so sánh v giá nhân công r Theo thuy t l i th so sánh c a David Ricardo phân tích v giá các y u t ñ uvào thì l i th giá nhân công r , y u t ñ u vào quan tr ng c a s n xu t nguyên phli u may m c Vi t Nam. Cho ñ n th i ñi m hi n nay so v i các nư c trong khu v c,các nư c ñang phát tri n thì giá nhân công ñ u vào c a Vi t Nam r t th p, th p hơnTrung Qu c, Malaixia, n ð .b. M r ng th ph n ngành d t may
  38. 38. 33 S n ph m d t và các s n ph m ph li u có hàm lư ng ch t xám l n do v yn u không ñ u tư phát tri n có th d n ñ n thu h p th ph n hi n t i c a s n ph m d tvà ph li u. Phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c t o ñi u ki n m r ng th trư ngc a ngành s n xu t nguyên ph li u t ñó phát tri n quy mô ñ ñ t l i th v quy mô,gi m giá thành, tăng s c c nh tranh c a s n ph m nguyên ph li u, nh t là s n ph md t, có ñi u ki n nâng c p trình ñ công ngh phát tri n ngành. Phát tri n s n xu t nguyên ph li u là ñi u ki n gi m giá thành cho s n ph mmay m c, nâng cao s c c nh tranh, m r ng th trư ng ngành may m c.c. Phát huy các l i th liên k t trong s n xu t may m c Ngành may m c phát tri n m nh mà s n xu t h tr cho nó trong nư c khôngtheo k p không ñáp ng ñư c yêu c u c a ngành may s d n ñ n gi m giá tr gia tăngc a ngành may, gi m hi u qu c a ngành may. Hi u qu c a ngành may là hi u quliên ngành gi a ngành may và ngành s n xu t nguyên ph li u may. Quan h chi u d c c a ngành nguyên ph li u và may có th bi u di n nhưsau: Hình 1.4 ð phát tri n ngành may thì không nh t thi t ph i phát tri n t t c các khâutrong h th ng s n xu t nguyên ph li u – may m t cách ñ ng ñ u nhưng n u t o rañư c m i liên k t ch t ch gi a các khâu s có ñi u ki n tác ñ ng ñ m b o ch ñ ng,nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh, tăng s c c nh tranh c a s n ph m may Vi tNam trên th trư ng trong nư c cũng như th gi i. Các l i ñ t ñư c c a liên k t s nxu t nguyên ph li u và may m c: Nguyên li u (S i -> D t v i -> Hoàn thi n) May hoàn thi n Ph li u (Cúc, ch , mex, khoá…) Hình 1.4 Mô hình m i quan h gi a S n xu t nguyên ph li u- May - T o ñi u ki n gi m chi phí trung gian. Theo ñánh giá c a Hi p h i d t may Vi t Nam, s n ph m may m c xu t kh uc a Vi t Nam ñ t hơn s n ph m cùng lo i trong khu v c 10%-15% do trong nư c
  39. 39. 34chưa ch ñ ng ñư c nguyên ph li u, ho c nguyên ph li u s n xu t trong nư c cógiá thành cao. V i cơ c u chi phí trung gian và chi phí nguyên v t li u trong chi phí trunggian c a các s n ph m nguyên li u may và may l n như s li u trên, n u Vi t namch ñ ng ñư c nguyên ph li u thư ng ngu n c a ngành may, s ti t ki m chi phítrung gian, nâng cao hi u qu c a ngành may. B ng 1.3 S li u v t l chi phí trung gian trong giá tr s n xu t c a m t s s n ph m ngành nguyên ph li u và may (%) Ngành s n xu t s n ph m 2000 2001 2002 2003 S n xu t s i và d t v i 72,2 73,3 75,26 78,46 Hoàn thi n các s n ph m d t 74,25 76,1 76,41 80,73 May trang ph c (tr qu n áo da, lông thú) 62,49 63,62 63,61 67,57 Ngu n [35] B ng 1.4 S li u v t l nguyên v t li u trong t ng chi phí trung gian c a m t s s n ph m ngành nguyên ph li u và may (%)Ngành s n xu t s n ph m 2000 2001 2002 2003S n xu t s i và d t v i 81,15 81,89 82,06 83,51Hoàn thi n các s n ph m d t 78,31 78,37 77,39 77,44May trang ph c (tr qu n áo da, lông thú) 84,74 85,25 85,87 83,41 Ngu n [35] - Liên k t ñư c s n xu t nguyên ph li u – may m c góp ph n nâng cao ch tlư ng nguyên ph li u cho ngành may do ngành nguyên ph li u có th bán sát hơnnhu c u c a ngành may v các lo i nguyên ph li u. Hi n nay giá tr s n lư ng c a ngành may v n ch y u là may xu t kh u, v iyêu c u ch t lư ng v i và ph li u cao, các doanh nghi p d t và s n xu t ph li utrong nư c chưa ñáp ng ñư c yêu c u cho s n xu t s n ph m may xu t kh u. - Liên k t nguyên ph li u – may m c cho phép gi m b t nhu c u nh p kh unguyên ph li u, tăng giá tr gia tăng c a ngành may. S li u qua các năm cho th y kim ng ch xu t kh u c a ngành may tăng lên thìkim ng ch nh p kh u nguyên ph li u cũng tăng tương ng. Tăng cư ng liên k tnguyên ph li u – may là nhu c u b c thi t.
  40. 40. 35 - Liên k t nguyên ph li u – may m c t o ñi n ki n cung c p ngu n nguyênph li u n ñ nh, ch ñ ng cho may m c xu t kh u. Các doanh nghi p may xu tkh u s tránh ñư c các r i ro trong xu t kh u v th i gian giao hàng, gi m b t cácchi phí v n chuy n.d. ð m b o s phát tri n m nh, ch ñ ng và b n v ng c a ngành may m c - Phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c tránh ñư c s ph thu c vàonư c ngoài, giúp ngành may m c ch ñ ng trong khâu nguyên ph li u ñ u vào. - Ti t ki m th i gian giao nh n, chi phí v n chuy n. Phát tri n s n xu t trongnư c kho ng cách v n chuy n, cung c p nguyên ph li u thư ng ng n hơn, b ithông thư ng hình thành các khu liên h p d t nhu m t p trung. ði n này s ñ m b oth i gian giao nh n và chi phí v n chuy n th p. - Tính ch ñ ng còn th hi n trong vi c bám sát tình hình th trư ng, s thayñ i th hi u, th i trang c a s n ph m may m c ñáp ng k p th i k c v ch t lư ngvà m u mã, ph c v m t cách t t nh t yêu c u c a ngành may m c.e. T o thêm vi c làm Phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c s t o ra kh i lư ng vi c làmñáng k cho xã h i. V i ñ c ñi m là ngành s d ng nhi u lao ñ ng, so v i ngànhmay m c thì s lư ng lao ñ ng k thu t, k năng cao nhi u hơn ngành may m cnhưng ph n l n v n là lao ñ ng ph thông, lao ñ ng ñòi h i trình ñ k thu t v a vàth p. ði u này r t thu n l i các nư c có lao ñ ng d i dào, chi phí lao ñ ng th pnhư Vi t Nam. T ng th c ngành d t và may hi n nay Vi t Nam ñang có kho ngtrên 2 tri u lao ñ ng làm vi c trong ngành.1.3.2.3 Nh ng b t l i có th g p ph i Phát tri n s n xu t nguyên ph li u may m c s có th g p các b t l i, r i rokhông nh : - Ph i ñương ñ u v i s c nh tranh găy g t c a các nư c có s phát tri nm nh v s n xu t nguyên ph li u may, n i b t nh t là Trung Qu c, Thái Lan, HànQu c. - Nh ng r i ro phát sinh trong ti n trình h i nh p, Vi t Nam ñã gia nh pWTO, Vi t Nam tham gia ñ y ñ AFTA t 2006, theo l trình này thu nh p kh uhàng d t may vào Vi t Nam s gi m ñi, ch y u m c 0% ñ n 5%. Vi c b o hb ng thu quan không còn, hàng d t và nguyên ph li u may Vi t Nam ph i ñương
  41. 41. 36ñ u v i s c nh tranh gay g t v i hàng hoá c a các nư c khác trong khu v c và trênth gi i v n có quy mô, ch ng lo i, ch t lư ng, trình ñ công ngh cao hơn Vi tNam. - Nhu c u v n ñ u tư l n, ñ có ñư c m t ngành d t và s n xu t nguyên phli u x ng t m, ñáp ng yêu c u c a ngành may thì c n ph i có m t lư ng v n tươngñ i l n ñ ñ u tư m i và c i ti n nâng c p trình ñ c a các cơ s s n xu t hi n t i.Trong khi ngu n tài chính trong nư c, ngu n tài chính Nhà nư c c n ph i ñ u tư vàonhi u lĩnh v c quan tr ng khác c a n n kinh t qu c dân. Qua phân tích trên cho th y vi c ñ u tư phát tri n s n xu t nguyên ph li ucho may m c là hư ng ñi ñúng ñ n cho Vi t Nam hi n nay. Phát tri n s n xu tnguyên ph li u may m c c n ñư c ñ t trong m i qua h liên ngành, phát tri n s nxu t thư ng ngu n ngành may là m t hư ng quan tr ng ñ phát tri n ngành mayhi u qu b n v ng. C n tính toán hi u qu c v m t kinh t c v m t xã h i và ñ ttrong s chuy n bi n tích c c c v trình ñ công ngh và năng l c qu n lý. Pháttri n s n xu t nguyên ph li u may m c có kh năng tho mãn ñư c c nh ng yêuc u c a ngành may và yêu c u c a c n n kinh t qu c dân.1.4 KINH NGHI M C A CÁC NƯ C TRONG KHU V C VÀ TRÊN THGI I TRONG PHÁT TRI N S N XU T NGUYÊN PH LI U MAY M C S n xu t may m c nói chung và s n xu t nguyên ph li u may m c nói riênglà ngành có truy n th ng lâu ñ i Vi t Nam nhưng hi n t i các nư c trên th gi i vàtrong khu v c l i phát tri n m nh hơn r t nhi u. Lu n án nghiên c u m t s n n kinht có ngành công nghi p may m c và s n xu t nguyên ph li u may m c phát tri nm nh, g t hái nhi u thành công trong quá trình phát tri n, ñi m hình g m: Anh, Nh tB n, Trung Qu c, n ð , Thái Lan, Hàn Qu c, H ng Kông, ðài Loan... Nh ng kinh nghi m v thành công c a m t s nư c trên th gi i trong pháttri n s n xu t v i và ph li u may m c ñư c t ng k t l i như sau[21], [16]:1.4.1 ðư c coi tr ng như m t ngành công nghi p n n t ng trong giai ño n ñ uquá trình công nghi p hóa Trong giai ño n ñ u c a quá trình công nghi p hóa h u h t các nư c ñ u pháttri n công nghi p nh ñ làm n n t ng cho phát tri n công nghi p n ng sau này,trong ñó công nghi p may m c thư ng ñư c coi tr ng và có ñi u ki n phát tri n
  42. 42. 37m nh hơn. Công nghi p may m c phát tri n kéo theo s phát tri n c a s n xu tnguyên ph li u may m c. - Anh, có th nói n n công nghi p Anh ñư c kh i ñ u b ng công nghi pd t, ngành s n xu t v i, nguyên li u chính cho may m c. Cu c cách m ng côngnghi p Anh nh vào ưu th ngo i thương ñ c bi t là buôn bán len, d theo giá ñ cquy n, trao ñ i không ngang giá v i các nư c thu c ñ a như B c M , n ð , AiLen… T năm 1870 Ngư i Anh ñã gi ñ c quy n nhi u lo i s n ph m là than, gangvà v i. ð n 1913 giá tr s n lư ng v i bán ra th gi i c a Anh ñã chi m 23,1%. - Nh t B n, ngành công nghi p d t may ñã xu t hi n vào nh ng th p k 50và 60 c a th k XIX. ð n năm 1913, nư c này ñã xu t kh u hàng lo t các m t hàngnguyên ph li u may m c như tơ s ng, v i l a và hàng d t bông v i kim ng ch xu tkh u chi m 55% t ng giá tr xu t kh u c nư c. Và ñ n 1929 t l này ñư c nâng lên66%, riêng tơ s ng chi m 40% trong t ng kim ng ch xu t kh u c nư c. Trong th ikỳ ñ u c a công nghi p hóa thì ngành kéo s i và ngành d t v i ñã tr thành ngànhcông nghi p hi n ñ i quan tr ng trong n n kinh t c a Nh t B n. ð n cu i th p niên1970 ngành d t may c a Nh t B n b t ñ u gi m ñi do xu hư ng công nghi p hóa liênt c ñã làm tăng lương trong nư c và các chi phí s n xu t khác, làm cho các nhà s nxu t v i may m c c a Nh t m t l i th c nh tranh trên th trư ng th gi i[1], [110]. - Trung Qu c, công nghi p d t may là ngành có truy n th ng phát tri n lâuñ i, ñ n giai ño n công nghi p hóa hi n nay v n là ngành có v trí quan tr ng, thench t c a n n kinh t qu c dân. Hi n nay, Trung Qu c ñang là nư c có kim ng chxu t kh u hàng d t may l n nh t th gi i, kim ng ch xu t kh u năm 2007 c a ngànhnày là 416,8 t USD, theo d báo ñ n năm 2010 kim ng ch xu t kh u d t may c aTrung Qu c s chi m trên 55% th ph n toàn th gi i[109], [111]. - n ð cũng là m t cư ng qu c v s n xu t d t may hi n nay. Công nghi pd t may c a n ð chi m kho ng 20% giá tr t ng s n lư ng công nghi p, 4% giá trGDP và 35% t ng giá tr kim ng ch xu t kh u c nư c. T năm 1990 t c ñ tăngtrư ng c a ngành d t may bình quân 15%/năm. - M t s n n kinh t công nghi p m i khu v c Châu Á (Hàn Qu c, ðàiLoan, H ng Kông, Thái Lan), vào nh ng năm 1950 cùng v i quá trình công nghi phóa thì ngành d t may cũng phát tri n v i ñ c trưng s d ng lao ñ ng d i dào, chiphí lao ñ ng r , nhưng thi u v n và k thu t. Giai ño n ñ u s n xu t c a các qu c

×