Your SlideShare is downloading. ×
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Luan van thac si kinh te (8)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Luan van thac si kinh te (8)

253

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
253
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. §¹i häc th¸i nguyªn Tr-êng ®¹i häc kinh tÕ vµ qu¶n trÞ kinh doanh ----------------------------------------------- Nguyễn Thị Phương Hảo NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÁC TRANG TRẠI Ở HUYỆN ĐỒNG HỶ TỈNH THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp Mã số: 60 - 31 - 10 Luận văn thạc sỹ kinh tế Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS. Ng« Xu©n Hoµng Thái nguyên, năm 2007Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 2. 2 Më §Çu1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Tr¶i qua c¸c thêi kú c¸ch m¹ng, §¶ng ta lu«n kh¼ng ®Þnh vai trß to lín vµ vÞtrÝ quan träng cña vÊn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng nghiÖp, n«ng th«n. C«ng cuéc ®æimíi cña §¶ng ta trong nh÷ng n¨m qua còng lÊy n«ng nghiÖp, n«ng th«n lµm ®Þabµn träng ®iÓm, lµ kh©u ®ét ph¸ vµ ®· giµnh ®-îc nhiÒu thµnh tùu to lín. Sau h¬n20 n¨m ®æi míi (1986 -2007), N«ng nghiÖp, n«ng th«n n-íc ta ®· cã nhiÒu thay®æi: tõ mét n-íc ph¶i nhËp khÈu l-¬ng thùc, nay ®· trë thµnh n-íc cã s¶n l-îngg¹o xuÊt khÈu cao trªn thÕ giíi vµ xuÊt khÈu thªm nhiÒu hµng ho¸ n«ng s¶n kh¸c.Hµng n«ng s¶n chiÕm tû trong lín trong tæng sè hµng xuÊt khÈu. Gi¸ trÞ xuÊt khÈuN«ng, L©m, Thuû s¶n chiÕm trªn 40% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu. Trong nh÷ngn¨m gÇn ®©y, n-íc ta ®· liªn tôc gi÷ v÷ng vÞ trÝ xuÊt khÈu n«ng s¶n hµng ®Çu trªnthÕ giíi: ®øng ®Çu vÒ xuÊt khÈu hå tiªu, ®øng thø hai vÒ xuÊt khÈu g¹o, cµ phª,®øng thø n¨m vÒ diÖn tÝch trång chÌ… ChÝnh ®iÒu nµy ®· lµm thay ®æi bé mÆtkinh tÕ cña x· héi n«ng th«n ViÖt Nam, tõ nÒn s¶n xuÊt tiÓu n«ng l¹c hËu, tù cungtù cÊp dÇn trë thµnh mét nÒn n«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng ho¸. Ngµnh n«ng nghiÖpn-íc ta ph¸t triÓn vµ ®¹t ®-îc nhiÒu thµnh tùu to lín nh- vËy lµ sù héi tô cña nhiÒuyÕu tè, trong ®ã cã sù ®ãng gãp cña c¸c m« h×nh trang tr¹i. Kinh tÕ trang tr¹i trªnkh¾p c¶ n-íc ®· ®ãng gãp mét phÇn kh«ng nhá vµo sù ph¸t triÓn v-ît bËc nµy. Ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i lµ xu h-íng tÊt yÕu trong s¶n xuÊt n«ngnghiÖp, phï hîp víi quy luËt tù nhiªn. Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét h×nh thøc s¶nxuÊt míi ë n-íc ta, nã më ra mét h-íng ®i kh¶ quan cho viÕc chuyÓn nÒn s¶nxuÊt n«ng nghiÖp theo h-íng hµng hãa. Nh÷ng n¨m qua, kinh tÕ trang tr¹i ®·h×nh thµnh vµ t¨ng nhanh vÒ sè l-îng víi nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ tham gia,nh-ng chñ yÕu vÉn lµ trang tr¹i hé gia ®×nh. Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr-êng, kinh tÕ trang tr¹i thÓ hiÖn sù -u viÖth¬n h¼n kinh tÕ hé n«ng d©n vÒ khai th¸c tiÒm n¨ng ®Êt ®ai, lao ®éng, huy®éng nguån vèn trong d©n, ¸p dông tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊtSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 3. 3N«ng - L©m nghiÖp vµ Thuû s¶n, t¹o ra nhiÒu s¶n phÈm ®¸p øng nhu cÇu trongn-íc vµ xuÊt khÈu; Thu hót mét lùc l-îng lao ®éng d- thõa ®¸ng kÓ ë n«ngth«n, n©ng cao thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng cho ng-êi lao ®éng. Thùc tÕ ëtØnh Th¸i Nguyªn cho thÊy, m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i lµ mét kiÓu tæ chøc s¶nxuÊt phï hîp víi ®Æc thï kinh tÕ n«ng th«n, lµ mét h-íng ®i ®óng ®¾n cña qu¸tr×nh ®æi míi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp - n«ng th«n Th¸i Nguyªn hiÖn nay. Tuy nhiªn, trang tr¹i ë tØnh Th¸i Nguyªn nãi chung vµ huyÖn §ång Hûnãi riªng ph¸t triÓn nhanh nh-ng lµ ph¸t triÓn tù ph¸t. §Æc biÖt lµ hiÖu qu¶ s¶nxuÊt cña c¸c trang tr¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ch-a cao, ch-a t-¬ng xøngvíi tiÒm n¨ng ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i. H¬n n÷a, trang tr¹i lµ lo¹i h×nhs¶n xuÊt hµng hãa trong n«ng th«n nh-ng viÖc s¶n xuÊt hµng hãa vµ vÊn ®Òtiªu thô s¶n phÈm vÉn cßn h¹n chÕ, n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c trang t¹i trªnthÞ tr-êng cßn yÕu. Do vËy, chç yÕu nhÊt cña c¸c trang tr¹i lµ thÞ tr-êng tiªuthô s¶n phÈm, chñ yÕu vÊn lµ s¶n xuÊt hµng hãa th« t-¬i sèng, ch-a g¾n víiph¸t triÓn ngµnh nghÒ vµ c«ng nghiÖp chÕ biÕn ë n«ng th«n. §ång Hû lµ mét huyÖn trung du miÒn nói cña tØnh Th¸i Nguyªn, cãtiÒm n¨ng lín vÒ ®Êt n«ng, l©m nghiÖp. Ph¸t triÓn m« h×nh trang tr¹i lµ h-íng®i ®óng ®¾n, cÇn ®-îc quan t©m gióp ®ì b»ng nh÷ng chÝnh s¸ch hîp lý. §Óc¸c m« h×nh trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû ph¸t triÓn ®óng h-íng, bÒn v÷ng th×viÖc nghiªn cøu lý luËn vµ kh¶o s¸t thùc tiÔn vÒ trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû,tõ ®ã ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanhcña c¸c trang tr¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, nh»m ph¸t triÓn lo¹i h×nh trangtr¹i trªn ®Þa bµn HuyÖn §ång Hû cã ý nghÜa rÊt quan träng. V× vËy, t«i ®·chän nghiªn cøu ®Ò tµi “N©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸ctrang tr¹i ë huyÖn §ång Hû, tØnh Th¸i Nguyªn”.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 4. 42. Môc tiªu nghiªn cøu Môc tiªu chung: §¸nh gi¸ ®-îc thùc tr¹ng s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c trang tr¹i trong®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr-êng ë huyÖn §ång Hû, tØnh Th¸i Nguyªn nh»m ph¸thiÖn ra c¸c tiÒm n¨ng ch-a ®-îc khai th¸c. Tõ ®ã, ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸pn©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cho c¸c trang tr¹i, t¨ng thu nhËp, n©ngcao ®êi sèng cña nh©n d©n trong vïng gãp phÇn thóc ®Èy ph¸t triÓn n«ngnghiÖp, n«ng th«n trªn ®Þa bµn. Môc tiªu cô thÓ: - HÖ thèng ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò cã tÝnh chÊt lý luËn vµ thùc tiÔn liªn quan®Õn trang tr¹i vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i. - §¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸i qu¸t ®iÒu kiÖn tù nhiªn, t×nh h×nh kinh tÕ - x·héi cña huyÖn §ång Hû vµ ¶nh h-ëng cña chóng ®Õn s¶n xuÊt kinh doanh cñatrang tr¹i trªn ®Þa bµn. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng s¶n xuÊt kinh doanh, x¸c ®Þnh nh÷ng yÕu tè¶nh h-ëng ®Õn ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i trªn ®Þa bµnhuyÖn §ång Hû. - §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinhdoanh cho c¸c trang tr¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ë huyÖn §ång Hû.3. §èi t-îng nghiªn cøu vµ Ph¹m vi nghiªn cøu §èi t-îng nghiªn cøu: Nghiªn cøu thùc tr¹ng vµ xu h-íng ph¸t triÓncña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû. Ph¹m vi nghiªn cøu: VÒ kh«ng gian: 89 trang tr¹i ®ñ tiªu chuÈn theotiªu chÝ ®¸nh gi¸ thuéc huyÖn §ång Hû, tØnh Th¸i Nguyªn. VÒ thêi gian: SèliÖu lÞch sö: chñ yÕu giai ®o¹n 2003-2006. Sè liÖu s¬ cÊp vÒ trang tr¹i ®-îc®iÒu tra n¨m 2007.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 5. 54. §ãng gãp míi cña luËn v¨n VÒ lý luËn: ®Ò tµi hoµn thiÖn thªm phÇn lý luËn vÒ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó h×nhthµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, trang tr¹i vµs¶n phÈm hµng hãa (s¶n phÈm hµng hãa vµ ®Æc ®iÓm cña s¶n phÈm hµng hãan«ng nghiÖp cña c¸c trang tr¹i). Vai trß, ý nghÜa kinh tÕ, x· héi, m«i tr-êngcña trang tr¹i ë ViÖt Nam. VÒ thùc tiÔn: ®Ò tµi ®Ò xuÊt ®-îc mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖuqu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c m« h×nh trang tr¹i theo tõng vïng sinh th¸i,hiÖu qu¶ trong sö dông vèn vay vµ kh©u tiªu thô s¶n phÈm.5. Bè côc cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n gåm 3 ch-¬ng: Ch-¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn, thùc tiÔn vÒ hiÖu qu¶, n©ng cao hiÖuqu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn§ång Hû tØnh Th¸i Nguyªn Ch-¬ng 3: Gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinhdoanh cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû tØnh Th¸i NguyªnSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 6. 6 Ch-¬ng 1 Mét sè vÊn ®Ò lý luËn, thùc tiÔn vÒ hiÖu qu¶, n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu1.1 mét sè vÊn ®Ò lý luËn, thùc tiÔn vÒ trang tr¹i vµ n©ng cao hiÖu qu¶s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i1.1.1 Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ trang tr¹i vµ kinh tÕ trang tr¹i1.1.1.1 Kh¸i niÖm vÒ trang tr¹i vµ kinh tÕ trang tr¹i Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ë n-íc ta nhiÒu c¬ quan nghiªn cøu, c¬quan qu¶n lý nhµ n-íc vµ nhiÒu nhµ khoa häc, nhµ qu¶n lý ®· quan t©mnghiªn cøu vÒ kinh tÕ trang tr¹i. Mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®-îc ®Ò cËp nhiÒu lµkh¸i niÖm kinh tÕ trang tr¹i. §Ó lµm râ kh¸i niÖm kinh tÕ trang tr¹i, tr-íc hÕtcÇn ph©n biÖt c¸c thuËt ng÷ “trang tr¹i” vµ “kinh tÕ trang tr¹i”. Trang tr¹i lµ c¬së, lµ doanh nghiÖp kinh doanh n«ng nghiÖp cña mét hoÆc mét sè nhãm nhµkinh doanh.[19] §èi víi kh¸i niÖm kinh tÕ trang tr¹i, c¸c nhµ nghiªn cøu ®-ara c¸c quan ®iÓm sau: Quan ®iÓm 1: “Kinh tÕ trang tr¹i lµ h×nh thøc tæ chøckinh tÕ c¬ së cña nÒn s¶n xuÊt x· héi dùa trªn c¬ së hiÖp t¸c vµ ph©n c«ng lao®éng x· héi, bao gåm mét sè ng-êi lao ®éng gia ®×nh vµ lao ®éng lµm thuª®-îc chñ trang tr¹i tæ chøc trang bÞ nh÷ng t- liÖu s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh ®Ó tiÕnhµnh ho¹t ®éng kinh doanh phï hîp víi yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng®­îc nhµ n­íc b¶o hé”. Quan ®iÓm trªn kh¼ng ®Þnh trang tr¹i lµ mét ®¬n vÞs¶n xuÊt hµng hãa trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng vµ vai trß cña ng-êi chñ trangtr¹i trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Quan ®iÓm 2 cho r»ng: “Kinh tÕtrang tr¹i lµ kinh tÕ hé n«ng d©n s¶n xuÊt hµng hãa ë møc ®é cao”. Quan ®iÓmnµy cho thÊy ®Æc tr-ng c¬ b¶n quyÕt ®Þnh cña kinh tÕ trang tr¹i lµ s¶n xuÊthµng hãa nh-ng ch-a thÊy ®-îc vÞ trÝ, vai trß quan träng cña kinh tÕ trang tr¹itrong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng vµ ch-a thÊy ®-îc vai trß cña ng-êi chñ trang tr¹i.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 7. 7Quan ®iÓm 3 l¹i cho r»ng: “Kinh tÕ trang tr¹i lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt hµnghãa trong n«ng, l©m, ng- nghiÖp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ë n«ng th«n, cãsøc ®Çu t- lín, cã n¨ng lùc qu¶n lý trùc tiÕp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, cãph-¬ng thøc t¹o ra tû suÊt sinh lêi cao trªn ®ång vèn bá ra, cã tr×nh ®é ®-a thµnhtùu khoa häc c«ng nghÖ míi kÕt tinh trong hµng hãa, t¹o ra søc c¹nh tranh trªnthÞ tr­êng, mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao”. Quan ®iÓm trªn kh¼ng ®Þnh nÒnkinh tÕ thÞ tr-êng lµ tiÒn ®Ò chñ yÕu cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. §ångthêi, kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ, vai trß cña chñ trang tr¹i trong qu¸ tr×nh qu¶n lý kinhdoanh cña trang tr¹i. Trong nghÞ quyÕt TW sè 06/NQ-TW ngµy 10/11/1998 còng®· kh¼ng ®Þnh: “Trang tr¹i gia ®×nh, thùc chÊt lµ kinh tÕ s¶n xuÊt hµng hãa víiquy m« lín h¬n, sö dông lao ®éng, tiÒn vèn cña gia ®×nh lµ chñ yÕu ®Ó s¶n xuÊtkinh doanh cã hiÖu qu¶”. XuÊt ph¸t tõ c¸c quan ®iÓm trªn, theo kh¸i niÖm chungnhÊt vÒ kinh tÕ trang tr¹i lµ: Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét h×nh thøc tæ chøc kinh tÕ c¬së trong n«ng nghiÖp, lµ doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt ra n«ng s¶n hµng ho¸ dùatrªn c¬ së hiÖp t¸c vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi bao gåm c¶ lao ®éng gia ®×nh vµlao ®éng lµm thuª. ë c¸c trang tr¹i, chñ trang tr¹i ®Çu t- vèn, thuª m-ín phÇnlín lao ®éng, thuª m-ín hoÆc mua s¾m c¸c t- liÖu s¶n xuÊt ®Ó ho¹t ®éng kinhdoanh theo yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, ®-îc nhµ n-íc b¶o hé theo luËt®Þnh.[tr.9-10, 19]1.1.1.2 §Æc tr-ng cña kinh tÕ trang tr¹i Kinh tÕ trang tr¹i ë n-íc ta ®-îc quan niÖm kh¸c h¼n víi kinh tÕ hén«ng d©n. Kinh tÕ hé n«ng d©n th-êng ®-îc hiÓu lµ kinh tÕ tiÓu n«ng, sö dônglao ®éng gia ®×nh lµ chÝnh, chñ yÕu nh»m tho¶ m·n c¸c nhu cÇu tiªu dïng cñahé gia ®×nh. Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét h×nh thøc kinh tÕ n«ng nghiÖp mang tÝnhs¶n xuÊt hµng ho¸, cã sö dông lao ®éng thuª ngoµi, s¶n xuÊt víi môc tiªuchÝnh ®Ó phôc vô thÞ tr-êng.Kinh tÕ trang tr¹i cã nh÷ng ®Æc tr-ng sau:[tr.19- 22, 1]Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 8. 8 a. S¶n xuÊt mang tÝnh hµng ho¸: Kinh tÕ trang tr¹i chñ yÕu lµ s¶n xuÊtra hµng ho¸ vµ dÞch vô ngµy cµng nhiÒu ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ tr-êng ®Ó thu®-îc lîi nhuËn, tÝch luü vèn nh»m ph¸t triÓn më réng ®-îc quy m« s¶n xuÊt.Cßn hé tiÓu n«ng chØ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ chñ yÕu ®Ó tù ®¸p øng nh÷ngnhu cÇu hµng ngµy cña gia ®×nh. Th«ng th-êng, ng-êi n«ng d©n ph¶i trÝch métl-îng s¶n phÈn lµm ra cña m×nh ®em b¸n ®Ó cã tiÒn chi tiªu cho c¸c nhu cÇut¸i s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t th-êng ngµy cña gia ®×nh nh-ng phÇn b¸n ®ã kh«ngnh»m môc ®Ých kinh doanh thu lîi nhuËn vµ më réng ph¸t triÓn s¶n xuÊt. b. Tr×nh ®é chuyªn m«n ho¸, tËp trung ho¸: HiÖn nay, trong s¶n xuÊtn«ng nghiÖp chia ra lµm 3 cÊp ®é: C¸c xÝ nghiÖp, l©m tr-êng, n«ng tr-êng s¶nxuÊt hµng ho¸ theo h-íng chuyªn m«n ho¸, tËp trung ho¸ cao nhÊt. Kinh tÕ hén«ng nghiÖp s¶n xuÊt chØ nh»m ®¸p øng nhu cÇu cña gia ®×nh, ®©y lµ kiÓu s¶nxuÊt manh món, nhá lÎ kh«ng mang tÝnh chuyªn m«n ho¸. Kinh tÕ trang tr¹ithuéc lo¹i gi÷a, ph¸t triÓn s¶n xuÊt víi môc ®Ých kinh doanh. Quy m« s¶nxuÊt, vèn ®Çu t-, trang thiÕt bÞ, lao ®éng… lín h¬n nhiÒu víi kinh tÕ hé. DovËy, sÏ t¹o ra khèi l-îng s¶n phÈm v-ît nhu cÇu cña gia ®×nh ®Ó thµnh hµngho¸ cung cÊp cho thÞ tr-êng. MÆt kh¸c, do môc tiªu lµ lîi nhuËn nªn s¶n xuÊtkinh doanh ë trang tr¹i ph¶i ®i vµo chuyªn m«n ho¸, tËp trung ho¸. c. Tr×nh ®é ¸p dông khoa häc kü thuËt: So víi kinh tÕ n«ng hé, kinh tÕtrang tr¹i víi môc tiªu lµ s¶n xuÊt hµng ho¸ b¸n ra thÞ tr-êng ®Ó thu l·i. DovËy, ®Çu t- ®Ó trang bÞ vµ ¸p dông nh÷ng kü thuËt míi cho viÖc s¶n xuÊt kinhdoanh n»m n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l-îng cho s¶n phÈm. ChØ cã nh- vËy,kinh tÕ trang tr¹i míi s¶n xuÊt ra khèi l-îng hµng ho¸ cã søc c¹nh tranh trªnthÞ tr-êng. Râ rµng, ®Ó chuyÓn tõ kinh tÕ hé n«ng d©n b×nh th-êng sang lµmchñ trang tr¹i lµ mét b-íc chuyÓn biÕn vÒ chÊt trªn nhiÒu lÜnh vùc, tõ t- duy®Õn tr×nh ®é kü thuËt, qu¶n lý vµ phong c¸ch lµm ¨n míi trong nÒn kinh tÕ thÞtr-êng ®¸p øng nhu cÇu tÊt yÕu cña c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸n«ng nghiÖp, n«ng th«n.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 9. 9 d. Mèi quan hÖ víi thÞ tr-êng: §èi víi kinh tÕ trang tr¹i, viÖc h¹ch to¸nd-íi h×nh thøc gi¸ trÞ lµ tèi cÇn thiÕt. Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ph¶i lu«ng¾n chÆt víi thÞ tr-êng, lÊy thÞ tr-êng vµ lîi nhuËn lµ môc tiªu, lµ ®Ých cuèicïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh. Do vËy, chñ trang tr¹i ph¶ilu«n t×m hiÓu, nghiªn cøu thÞ tr-êng trong vµ ngoµi vïng, tõ ®ã t×m ra xuh-íng nhu cÇu cña thÞ tr-êng ®Ó cã chiÕn l-îc s¶n xuÊt kinh doanh vµmarketing cho s¶n phÈm hµng ho¸ cña trang tr¹i m×nh. e. Chñ trang tr¹i - nhµ kinh doanh: Tuy kh«ng h×nh thµnh bé m¸y tæchøc qu¶n lý, chñ yÕu lµ sö dông lao ®éng cña gia ®×nh, viÖc thuª m-ín lao®éng chØ ph¸t sinh khi thùc sù cÇn thiÕt víi quy m« h¹n chÕ (tuy hiÖn nay métsè trang tr¹i quy m« t-¬ng ®èi lín ®· thuª lao ®éng th-êng xuyªn). Chñ trangtr¹i lµ ng-êi cã ®Çu ãc tæ chøc, biÕt ho¹ch to¸n lç, l·i, cã khao kh¸t vµ thamväng lµm giµu.1.1.1.3 Trang tr¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng a. C¸c ®iÒu kiÖn ®Ó h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i trongnÒn kinh tÕ thÞ tr-êng [tr.25-33, 11] * §èi víi c¸c ®iÒu kiÖn vÒ m«i tr-êng kinh tÕ vµ ph¸p lý: Thø nhÊt, Cã sù t¸c ®éng tÝch cùc vµ phï hîp cña nhµ n-íc. Sù t¸c®éng cña nhµ n-íc cã vai trß to lín trong viÖc t¹o m«i tr-êng kinh tÕ vµ ph¸plý ®Ó c¸c m« h×nh trang tr¹i h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. Sù t¸c ®éng tÝch cùc cñanhµ n-íc sÏ thóc ®Èy lµm cho kinh tÕ trang tr¹i ra ®êi vµ ph¸t triÓn. Sù t¸c®éng cña nhµ n-íc ®-îc thùc hiÖn th«ng qua: - §Þnh h-íng cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i th«ngqua quy ho¹ch ph¸t triÓn vµ ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ, x· héi theoh-íng khuyÕn khÝch kinh tÕ trang tr¹i. Trong hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch th×chÝnh s¸ch vÒ ruéng ®Êt, thÞ tr-êng, khoa häc c«ng nghÖ, ®Çu t- cã vai trß hÕtsøc quan träng.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 10. 10 - KhuyÕn khÝch sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i qua biÖnph¸p ®ßn bÈy kinh tÕ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i vµkhuyÕn khÝch c¸c h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕ phôc vô cho kinh tÕ trang tr¹i. - Hç trî nguån lùc cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ trang tr¹inh- hç trî kinh phÝ cho ®µo t¹o chñ trang tr¹i, x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, hç trîchuyÓn giao tiÕn bé khoa häc kü thuËt… Thø hai, Cã quü ruéng ®Êt cÇn thiÕt vµ cã chÝnh s¸ch ®Ó tËp trungruéng ®Êt. Nhµ n-íc ph¶i cã chÝnh s¸ch ®Êt ®ai hîp lý theo ph-¬ng ch©m: ®Êt®ai ph¶i thuéc vÒ nh÷ng ng-êi sö dông chóng cã hiÖu qu¶, tøc lµ chÝnh s¸chruéng ®Êt cÇn ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn cho sù tËp trung ruéng ®Êt mét c¸ch hîp lý,vµo nh÷ng ng-êi cã kh¶ n¨ng vµ ®iÒu kiÖn sö dông ruéng ®Êt cã hiÖu qu¶. Thø ba, cã sù hç trî cña c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n. Sù ph¸t triÓncña c«ng nghiÖp chÕ biÕn lµ mét trong c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜahÕt søc quan träng ®èi víi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ trang tr¹i.Bëi v×, trang tr¹i lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh n«ng nghiÖp cã quym« lín h¬n kinh tÕ n«ng hé, môc ®Ých s¶n xuÊt cña trang tr¹i lµ t¹o ra s¶nphÈm ®Ó b¸n, nÕu kh«ng cã sù hç trî ®¾c lùc cña cña c«ng nghiÖp chÕ biÕn th×ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña trang tr¹i sÏ bÞ ¶nh h-ëng rÊt lín. Sù ph¸t triÓn cñac«ng nghiÖp chÕ biÕn lµ nh©n tè kÝch cung cña trang tr¹i, v× c«ng nghiÖp chÕbiÕn ph¸t triÓn sÏ t¹o thÞ tr-êng réng lín vµ æn ®Þnh cho c¸c trang tr¹i. Cã thÓchñ ®éng t¹o ®iÒu kiÖn cho mèi quan hÖ qua l¹i, hç trî nhau gi÷a s¶n xuÊtn«ng nghiÖp víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn theo hai h-íng: - H×nh thµnh vïng chuyªn m«n hãa s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, trªn c¬ së ®ãx©y dùng c¸c c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn. Trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vïngchuyªn m«n hãa, viÖc gi¶i quyÕt nhu cÇu chÕ biÕn lóc ®Çu t¹m thêi th«ng quac¸c c¬ së chÕ biÕn thñ c«ng hoÆc chuyÓn sang chÕ biÕn ë c¸c vïng kh¸c.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 11. 11 - X¸c ®Þnh quy m« cña vïng nguyªn liÖu, tiÕn hµnh x©y dùng c¬ së chÕbiÕn. TÝnh to¸n tiÕn ®é x©y dùng c¸c nhµ m¸y ®Ó x©y dùng vïng nguyªn liÖu,sau khi nhµ m¸y x©y dùng xong cã nguyªn liÖu ngay ®Ó nhµ m¸y ho¹t ®éng. Thø t-, cã sù ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña kÕt cÊu h¹ tÇng, tr-íc hÕt lµ giaoth«ng vµ thñy lîi. KÕt cÊu h¹ tÇng cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp bao gåm: ®-ênggiao th«ng, thñy lîi, ®iÖn… lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt kü thuËt rÊt cÇn thiÕt®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Nã gãp phÇn quan träng ®Ó ng-êi s¶nxuÊt kh¾c phôc nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña tù nhiªn, ®¸p øng yªu cÇu sinhhäc cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ yªu cÇu cña s¶n xuÊt hµng hãa, nhÊt lµ trong®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr-êng. Thø n¨m, cã sù h×nh thµnh c¸c vïng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp chuyªn m«nhãa. Sù h×nh thµnh c¸c vïng chuyªn m«n hãa s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã ¶nhh-ëng tÝch cùc râ rÖt tíi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i v× c¸cvïng chuyªn canh tËp trung lu«n g¾n liÒn víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn, t¹o ®iÒukiÖn thuËn lîi cho viÖc tiªu thô s¶n phÈm cña trang tr¹i. §Ó h×nh thµnh vïngchuyªn m«n hãa, ng-êi ta ph¶i tiÕn hµnh ph©n vïng ®Ó bè trÝ c©y trång, vËtnu«i thÝch hîp, t¹o c¸c ®iÒu kiÖn thùc hiÖn c¸c ph-¬ng ¸n s¶n xuÊt s¶n phÈmth«ng qua x©y dùng c¸c kÕt cÊu h¹ tÇng kü thuËt vµ sö dông c¸c ®ßn bÈy kinhtÕ thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn theo h-íng chuyªn canh. Thø s¸u, cã sù ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña c¸c h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕtrong n«ng nghiÖp. Sù liªn kÕt trong kinh doanh cña c¸c trang tr¹i ngµy cµngcã vai trß quan träng ®èi víi c¸c ho¹t ®éng cña chñ trang tr¹i. §Ó ph¸t triÓnc¸c h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕ trong n«ng nghiÖp, mét mÆt ph¶i t¹o ®iÒu kiÖncho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c¸c chñ thÓ kinh doanh n«ng nghiÖp d-íic¸c h×nh thøc kh¸c nhau theo h-íng ph¸t huy -u thÕ cña c¸c thµnh phÇn kinhtÕ. MÆt kh¸c, ph¶i t¹o lËp m«i tr-êng thuËn lîi cho c¸c chñ thÓ kinh doanhliªn kÕt víi nhau trong c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, trong ®ã, ®Æc biÖtl-u ý tíi viÖc ph¸t triÓn c¸c hîp t¸c x· vµ c¸c h×nh thøc hîp t¸c tù nguyÖnSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 12. 12trong lÜnh vùc dÞch vô hç trî n«ng nghiÖp, cã tÝnh ®Õn ®Æc thï cña s¶n xuÊtn«ng nghiÖp trong c¬ chÕ thÞ tr-êng. Thø b¶y, cã m«i tr-êng ph¸p lý thuËn lîi cho trang tr¹i ra ®êi vµ ph¸t triÓn. * C¸c ®iÒu kiÖn ®èi víi trang tr¹i vµ chñ trang tr¹i: - Chñ trang tr¹i ph¶i lµ ng-êi cã ý chÝ vµ quyÕt t©m lµm giµu tõ nghÒn«ng. N«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt nÆng nhäc, phøc t¹p, møc sinh lêi thÊp,rñi ro cao. V× vËy, søc thu hót ®Çu t- cña n«ng nghiÖp kÐm h¬n c¸c ngµnhkh¸c. Trong khi ®ã, ph¸t triÓn n«ng nghiÖp theo h-íng kinh tÕ trang tr¹i cÇncã sù ®Çu t- tiÒn cña, tri thøc vµ c«ng søc lín h¬n nhiÒu so víi n«ng hé ®Ó s¶nxuÊt kinh doanh. V× vËy, ®iÒu kiÖn trªn lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn quanträng cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trang tr¹i. ChØ cã nh÷ng ng-êi cã ý chÝvµ quyÕt t©m lµm giµu tõ nghÒ n«ng míi d¸m ®Çu t- tiÒn cña, tri thøc vµ c«ngsøc vµo nghÒ n«ng lêi Ýt, rñi ro nhiÒu. - Ng-êi chñ trang tr¹i ph¶i cã sù tÝch lòy nhÊt ®Þnh vÒ kinh nghiÖm s¶nxuÊt, vÒ tri thøc vµ n¨ng lùc tæ chøc s¶n xuÊt, kinh doanh. VÒ nguån gèc h×nhthµnh, ®a sè c¸c trang tr¹i h×nh thµnh tõ sù chuyÓn biÕn vÒ chÊt cña kinh tÕn«ng hé. Qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn ®ã lµ qu¸ tr×nh tÝch lòy c¸c yÕu tè vËt chÊt ®Óh×nh thµnh trang tr¹i, ®ång thêi còng lµ qu¸ tr×nh tÝch lòy kinh nghiÖm s¶nxuÊt, tÝch lòy tri thøc vµ n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh. Trªn thùc tÕ, khi ng-êichñ trang tr¹i cã kinh nghiÖm s¶n xuÊt, cã tr×nh ®é vµ n¨ng lùc tæ chøc s¶nxuÊt kinh doanh n«ng nghiÖp th× míi d¸m ®Çu t- kinh doanh vµ míi biÕt ®Çut- kinh doanh c©y, con nµo ®Ó ®¸p øng nhu cÇu thÞ tr-êng. §Ó ®¸p øng yªu cÇutrªn, ngoµi sù tÝch lòy cña b¶n th©n chñ trang tr¹i cÇn cã sù hç trî cña nhµn-íc vÒ nguån lùc vµ tæ chøc ®Ó cã thÓ truyÒn t¶i c¸c tiÕn bé khoa häc küthuËt n«ng nghiÖp, kiÕn thøc tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh… cho c¸c chñ trangtr¹i vµ c¸c chñ hé n«ng nghiÖp. - Cã sù tËp trung tíi quy m« nhÊt ®Þnh vÒ c¸c yÕu tè s¶n xuÊt, tr-íc hÕtlµ ruéng ®Êt vµ tiÒn vèn. Trang tr¹i lµ mét ph-¬ng thøc kinh doanh n«ngSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 13. 13nghiÖp, lµ mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh c¬ së trong n«ng nghiÖp cã quy m«lín h¬n n«ng hé. ChØ khi c¸c yÕu tè s¶n xuÊt ®-îc tËp trung tíi quy m« nhÊt®Þnh th× míi cã s¶n xuÊt hµng hãa, míi cã trang tr¹i. - Qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i ph¶i dùa vµo c¬ së h¹chto¸n vµ ph©n tÝch kinh doanh. Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i lµho¹t ®éng s¶n xuÊt hµng hãa víi môc ®Ých chñ yÕu lµ t¹o thu nhËp vµ cã lîinhuËn cao. §iÒu ®ã chØ cã thÓ thùc hiÖn ®-îc khi trang tr¹i s¶n xuÊt s¶n phÈmvíi gi¸ thµnh thÊp h¬n gi¸ b¸n trung b×nh cña x· héi. Muèn cã s¶n phÈm gi¸thµnh h¹, mét mÆt trang tr¹i ph¶i lùa chän lo¹i s¶n phÈm mµ trang tr¹i cã -uthÕ s¶n xuÊt nhÊt (tøc cã lîi thÕ kinh doanh), ph¶i kÕt hîp gi÷a chuyªn m«nhãa víi ph¸t triÓn tæng hîp, mÆt kh¸c ph¶i tiÕn hµnh h¹ch to¸n vµ ph©n tÝchho¹t ®éng kinh doanh. Bëi v×, cã thùc hiÖn h¹ch to¸n vµ ph©n tÝch ho¹t ®éngkinh doanh trang tr¹i míi tÝnh to¸n ®-îc gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Ó biÕt viÖc s¶nxuÊt cã l·i hay kh«ng, cã nªn tiÕp tôc s¶n xuÊt hay kh«ng? Th«ng qua thùchiÖn h¹ch to¸n vµ ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh doanh trang tr¹i míi kiÓm so¸t®-îc c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, míi t×m ra c¸c kh©u ®Çu t- ch-a hîp lý, c¸c tiÒmn¨ng ch-a khai th¸c ®Ó cã biÖn ph¸p kh¾c phôc, nh»m h¹ gi¸ thµnh, t¨ng n¨ngsuÊt vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. §Ó thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh doanh trong c¸c trang tr¹i cÇn chó ý hai vÊn ®Ò: - CÇn tæ chøc viÖc ®µo t¹o kiÕn thøc h¹ch to¸n vµ ph©n tÝch kinh doanhcho c¸c chñ trang tr¹i còng nh- ng-êi qu¶n lý trang tr¹i. - CÇn cã chÕ ®é kÕ to¸n thèng nhÊt cho c¸c trang tr¹i, phï hîp víi ®Æc®iÓm cña trang tr¹i, lµm c¬ së cho c¸c trang tr¹i tiÕn hµnh h¹ch to¸n kinh doanh. b. Trang tr¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng vµ s¶n phÈm hµng hãa C¸c trang tr¹i trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr-êng C¸c trang tr¹i ë c¸c n-íc cã nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®-îc chuyªnm«n hãa, cã sù liªn kÕt chÆt chÏ tõ s¶n xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm theo c¬ chÕthÞ tr-êng më, biÓu hiÖn:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 14. 14 - C¸c trang tr¹i lùa chän mua vËt t-, m¸y mãc vµ b¸n n«ng s¶n phÈmcña m×nh ra thÞ tr-êng theo h-íng cã lîi nhÊt. - Cã sù hç trî cña c¸c hîp t¸c x· trang tr¹i, c¸c trang tr¹i tiÕn hµnh s¶nxuÊt, cßn hîp t¸c x· lo c¸c dÞch vô ®Çu vµo, ®Çu ra. - Nhµ n-íc cã c¸c biÖn ph¸p tÝch cùc can thiÖp gi¸n tiÕp vµo thÞ tr-êngn«ng s¶n th«ng qua c¸c ®ßn bÈy kinh tÕ t¹o sù c©n b»ng vÒ cung cÇu trªn thÞtr-êng nh»m ®iÒu tiÕt chèng khñng ho¶ng. B»ng nh÷ng biÖn ph¸p ®ã, nhµn-íc h-íng dÉn c¸c trang tr¹i t¨ng hoÆc gi¶m s¶n xuÊt c¸c lo¹i n«ng s¶n.Trong tr-êng hîp gi¶m s¶n xuÊt, nhµ n-íc sÏ ®Òn bï kho¶n thiÖt h¹i t-¬ngøng, nhµ n-íc cßn mua c¸c n«ng s¶n thõa cña c¸c trang tr¹i theo gi¸ ®¶m b¶o. Kh¸i niÖm vÒ S¶n phÈm hµng hãa [tr.77-85, 13] Khi nãi vÒ s¶n phÈm hµng hãa theo quan niÖm th«ng th-êng ng-êi tath-êng quy nã vÒ mÆt h×nh thøc tån t¹i cô thÓ, víi ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè c¬, lý, hãatÝnh cña nã. Hay nãi kh¸c ®i, s¶n phÈm hµng hãa lµ c¸i mµ ta cã thÓ quan s¸t ®-îc,c©n, ®o, ®ong ®Õm ®-îc vµ ®-îc trao ®æi trªn thÞ tr-êng. Nã cã thÓ lµ s¶n phÈmcña tù nhiªn hoÆc lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh lao ®éng s¸ng t¹o cña con ng-êi. Theo quan ®iÓm cña Marketing, s¶n phÈm hµng hãa ®-îc hiÓu theo métquan ®iÓm réng h¬n nhiÒu. Theo quan ®iÓm nµy, s¶n phÈm hµng hãa ®-îchiÓu lµ: “c¸i g× ®ã” nh»m ®Ó tháa m·n nhu cÇu vÒ mong muèn cña con ng­êivµ ®­îc thùc hiÖn th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi trªn thÞ tr­êng. “C¸i g× ®ã” 뮩y bao gåm c¶ yÕu tè vËt chÊt vµ phi vËt chÊt, ®ång thêi ngay c¶ trong s¶nphÈm hµng hãa vËt chÊt còng chøa ®ùng c¸c yÕu tè phi vËt chÊt trong nã. Trªnthùc tÕ s¶n phÈm hµng hãa ®-îc x¸c ®Þnh b»ng c¸c ®¬n vÞ s¶n phÈm hµng hãa.§¬n vÞ s¶n phÈm hµng hãa lµ mÆt chÝnh thÓ riªng biÖt, ®-îc ®Æc tr-ng bëi c¸cth-íc ®o nh-: ®é lín, gi¸ c¶, h×nh thøc bªn ngoµi vµ c¸c ®Æc tÝnh kh¸c cña s¶nphÈm hµng hãa. S¶n phÈm hµng hãa n«ng nghiÖp lµ “c¸i g× ®ã” ®­îc t¹o ra tõ ho¹t ®éngs¶n xuÊt n«ng nghiÖp theo nghÜa réng (bao gåm c¶ s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞchSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 15. 15vô) ®-îc trao ®æi trªn thÞ tr-êng nh»m tháa m·n nhu cÇu tiªu dïng cña conng-êi vµ s¶n xuÊt kinh doanh n«ng nghiÖp. CÊp ®é vµ yÕu tè cÊu thµnh s¶n phÈm hµng hãa §¬n vÞ s¶n phÈm hµng hãa vèn lµ mét chØnh thÓ hoµn chØnh chøa ®ùngnh÷ng yÕu tè, ®Æc tÝnh vµ th«ng tin kh¸c nhau vÒ mÆt s¶n phÈm hµng hãa.Theo quan ®iÓm Marketing ng-êi ta s¾p xÕp c¸c yÕu tè, ®Æc tÝnh, th«ng tintheo ba cÊp ®é víi c¸c chøc n¨ng marketing kh¸c nhau. - CÊp ®é c¬ b¶n cña hµng hãa: s¶n phÈm c¬ b¶n (s¶n phÈm ý t-ëng). - CÊp ®é s¶n phÈm hiÖn thùc: ®ã lµ cÊp ®é thÓ hiÖn nh÷ng thuéc tÝnh®Æc ®iÓm cña s¶n phÈm hµng hãa ph¶n ¸nh sù cã mÆt trªn thùc tÕ cña s¶nphÈm hµng hãa. C¸c yÕu tè ®ã th-êng lµ c¸c chØ tiªu vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm,kiÓu d¸ng, bao gãi, nh·n hiÖu… - CÊp ®é s¶n phÈm bæ sung: lµ cÊp ®é ë ®ã s¶n phÈm ®-îc bæ sung thªmnh÷ng dÞch vô nh»m tháa m·n h¬n n÷a sù mong ®îi cña kh¸ch hµng. CÊp ®énµy th-êng thÓ hiÖn c¸c dÞch vô nh-: l¾p ®Æt, b¶o hµnh, dÞch vô thanh to¸n… - CÊp ®é s¶n phÈm tiÒm n¨ng: lµ cÊp ®é mµ ë ®ã s¶n phÈm chøa ®ùngc¸c yÕu tè g©y sù chó ý, thu hót kh¸ch hµng vµ xóc tiÕn b¸n hµng. §Æc ®iÓm cña s¶n phÈm hµng hãa n«ng nghiÖp - §Æc ®iÓm cña s¶n phÈm tiªu dïng cuèi cïng: S¶n phÈm tiªu dïng cuèicïng lµ s¶n phÈm ®-îc b¸n cho ng-êi mua nh»m ®Ó tháa m·n nhu cÇu lîi Ýchc¸ nh©n cña hä. §èi víi lo¹i s¶n phÈm nµy cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chÝnh sau: + §a d¹ng vÒ s¶n phÈm, ®a d¹ng vÒ phÈm cÊp ®Ó ®¸p øng nhu cÇu kh¸cnhau cña ng-êi tiªu dïng. + NhiÒu s¶n phÈm cã kh¶ n¨ng thay thÕ cho nhau trong qu¸ tr×nh tiªu dïng. + ThÞ tr-êng ph©n bè réng. + S¶n phÈm n«ng s¶n Ýt co d·n. + Mét bé phËn lín n«ng s¶n ®-îc tiªu dïng d-íi d¹ng t-¬i sèng nh-rau, qu¶, trøng, s÷a… liªn quan ®Õn vËn chuyÓn, b¶o qu¶n…Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 16. 16 + C¸c n«ng s¶n chñ yÕu lµ tiªu dïng cho con ng-êi, do vËy vÊn ®Ò chÊtl-îng, an toµn s¶n phÈm ph¶i tu©n thñ nh÷ng quy ®Þnh nhÊt ®Þnh. + S¶n phÈm cã tÝnh mïa vô. - §Æc ®iÓm cña hµng hãa tiªu dïng trung gian: N«ng s¶n tiªu dïngtrung gian lµ n«ng s¶n tiªu dïng qua chÕ biÕn hoÆc qua mét sè dÞch vô cña tæchøc trung gian. Lo¹i n«ng s¶n nµy th-êng cã c¸c ®Æc ®iÓm chñ yÕu sau: + §é ®ång ®Òu vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm cao. + Gi¸ c¶ t-¬ng ®èi æn ®Þnh. + Gi¸ trÞ cña n«ng s¶n ®-îc t¨ng thªm do bæ sung c¸c dÞch vô vµo trongs¶n phÈm. + ThÞ tr-êng tËp trung h¬n víi n«ng s¶n tiªu dïng cuèi cïng. + C¸c s¶n phÈm th-êng cã sù kh¸c biÖt ®Ó ®Þnh vÞ trªn thÞ tr-êng. - §Æc ®iÓm n«ng s¶n lµ t- liÖu s¶n xuÊt: Mét bé phËn n«ng s¶n quay trël¹i víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt sau víi t- c¸ch lµ t- liÖu s¶n xuÊt (h¹t gièng, congièng) cùc kú quan träng. TÝnh chÊt quan träng thÓ hiÖn ë nh÷ng vÊn ®Ò sau: + N«ng s¶n ®ßi hái nh÷ng tiªu chuÈn chÊt l-îng cao. + QuyÕt ®Þnh ®Õn kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt sau. + ThÝch nghi víi ®iÒu kiÖn cña tõng vïng sinh th¸i. + Lu«n chÞu ¸p lùc cña sù thay thÕ. + C¬ héi thµnh c«ng vµ rñi ro lín trong kinh doanh.1.1.1.4 Nh÷ng tiªu chÝ ®Ó x¸c ®Þnh hé lµ trang tr¹i Ngµy 23/6/2000 Liªn Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n - Tængcôc Thèng kª ®· ký v¨n b¶n sè 69/TTLB/BNN-TCTK h-íng dÉn tiªu chÝ ®Óx¸c ®Þnh kinh tÕ trang tr¹i. Néi dung v¨n b¶n nh- sau: [18] C¸c ®èi t-îng, ngµnh s¶n xuÊt ®-îc xem xÐt ®Ó x¸c ®Þnh lµ kinh tÕtrang tr¹i gåm: Hé n«ng d©n, hé c«ng nh©n Nhµ n-íc vµ lùc l-îng vò trang ®·nghØ h-u, c¸c lo¹i hé thµnh thÞ vµ c¸c c¸ nh©n chuyªn s¶n xuÊt (bao gåm n«ngSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 17. 17nghiÖp, l©m nghiÖp, nu«i trång thuû s¶n) hoÆc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ chÝnh,cã kiªm nhiÖm c¸c ho¹t ®éng dÞch vô phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n. Tiªu chÝ ®Þnh l-îng ®Ó x¸c ®Þnh lµ kinh tÕ trang tr¹i: Mét hé s¶n xuÊtn«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, nu«i trång thuû s¶n ®-îc x¸c ®Þnh lµ trang tr¹i ph¶i®¹t ®-îc hai tiªu chÝ ®Þnh l-îng sau ®©y: 1. Gi¸ trÞ s¶n l-îng hµng ho¸ vµ dÞch vô b×nh qu©n 1 n¨m: - §èi víi c¸c tØnh phÝa B¾c vµ Duyªn h¶i miÒn Trung tõ 40 triÖu trë lªn. - §èi víi c¸c tØnh phÝa Nam vµ T©y nguyªn tõ 50 triÖu trë lªn. 2. Quy m« s¶n xuÊt ph¶i t-¬ng ®èi lín vµ v-ît tréi so víi kinh tÕ n«nghé t-¬ng øng víi tõng ngµnh s¶n xuÊt vµ vïng kinh tÕ. a. Trang tr¹i trång trät - Trang tr¹i trång c©y hµng n¨m: + Tõ 2 ha trë lªn ®èi víi c¸c tØnh phÝa B¾c vµ Duyªn h¶i miÒn Trung. + Tõ 3 ha trë lªn ®èi víi c¸c tØnh phÝa Nam vµ T©y nguyªn. - Trang tr¹i trång c©y l©u n¨m: + Tõ 3 ha trë lªn ®èi víi c¸c tØnh phÝa B¾c vµ Duyªn h¶i miÒn Trung. + Tõ 5 ha trë lªn ®èi víi c¸c tØnh phÝa Nam vµ T©y nguyªn. - Trang tr¹i l©m nghiÖp: + Tõ 10 ha trë lªn ®èi víi tÊt c¶ c¸c vïng trong c¶ n-íc. b. Trang tr¹i ch¨n nu«i - Ch¨n nu«i ®¹i gia sóc : + Ch¨n nu«i sinh s¶n, lÊy s÷a cã th-êng xuyªn tõ 10 con trë lªn. + Ch¨n nu«i lÊy thÞt cã th-êng xuyªn tõ 50 con trë lªn. - Ch¨n nu«i gia sóc: + Ch¨n nu«i sinh s¶n cã th-êng xuyªn ®èi víi lîn 20 con trë lªn, ®èivíi dª, cõu tõ 100 con trë lªn. + Ch¨n nu«i lîn thÞt cã th-êng xuyªn tõ 100 con trë lªn (kh«ng kÓ lîns÷a), dª thÞt tõ 200 con trë lªn.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 18. 18 - Ch¨n nu«i gia cÇm: gµ, vÞt, ngan, ngçng… + Cã th-êng xuyªn tõ 2000 con trë lªn (kh«ng tÝnh sè ®Çu con d-íi 7ngµy tuæi). c. Trang tr¹i nu«i trång thuû s¶n: DiÖn tÝch mÆt n-íc ®Ó nu«i trång thuûs¶n cã tõ 2 ha trë lªn (riªng ®èi víi nu«i t«m thÞt theo kiÓu c«ng nghiÖp tõ 1ha trë lªn). d. §èi víi c¸c lo¹i s¶n phÈm n«ng l©m nghiÖp, nu«i trång thuû s¶n cãtÝnh chÊt ®Æc thï nh-: trång hoa, c©y c¶nh, trång nÊm, nu«i ong, gièng thñys¶n vµ thuû ®Æc s¶n, th× tiªu chÝ x¸c ®Þnh lµ gi¸ trÞ s¶n l-îng hµng ho¸.1.1.1.5 Nh÷ng yÕu tè ®¶m b¶o sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ trang tr¹i a. §iÒu kiÖn vÒ kinh tÕ, x· héi vµ m«i tr-êng - Sù t¸c ®éng tÝch cùc vµ kÞp thêi cña Nhµ n-íc. Nhµ n-íc ®· cã nh÷ngchñ tr-¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h-íng x· héi chñnghÜa cã sù qu¶n lý cña Nhµ n-íc. Trong n«ng nghiÖp, c«ng nhËn hé n«ngd©n lµ ®¬n vÞ kinh tÕ tù chñ ë n«ng th«n, thõa nhËn ®Þa vÞ ph¸p lý b×nh ®¼ngcña hä tr-íc ph¸p luËt, Nhµ n-íc giao quyÒn sö dông ®Êt l©u dµi cho c¸c hén«ng d©n, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó trang tr¹i gia ®×nh ph¸t triÓn. - C¸c chÝnh s¸ch vÒ tÝn dông, trî gi¸ ®Çu vµo, ®Çu ra hoÆc t¹m tr÷ n«ngs¶n hµng ho¸, miÔn gi¶m thuÕ n«ng nghiÖp ®èi víi c¸c trang tr¹i ®· t¹o ranh÷ng thuËn lîi thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ hé n«ng th«n, ph¸t triÓn kinh tÕtrang tr¹i. MÆt kh¸c, Nhµ n-íc cßn qu¶n lý, ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn®óng h-íng, kh¾c phôc nh÷ng biÕn ®éng bÊt æn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng g©ythiÖt h¹i cho ng-êi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trong nh÷ng b-íc th¨ng trÇm cñanÒn kinh kÕ thÞ tr-êng, b¶o vÖ lîi Ých cña ng-êi n«ng d©n. - Sù h×nh thµnh nh÷ng trung t©m, c¬ së thua mua, chÕ biÕn n«ng s¶n.§©y lµ nh÷ng c¬ së s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, tiªu thô khèi l-îng lín n«ng s¶nn«ng nghiÖp s¶n xuÊt ra ®Ó t¹o ra nh÷ng n«ng s¶n hµng ho¸ cã gi¸ trÞ kinh tÕcao h¬n. Tõ ®ã, sÏ thóc ®Èy c¸c trang tr¹i tËp trung vµo s¶n xuÊt hµng ho¸ theoSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 19. 19h-íng chuyªn m«n ho¸ xung quanh c¸c c¬ së s¶n xuÊt. Ch¼ng h¹n, trang tr¹ichuyªn trång mÝa xung quanh nhµ m¸y ®-êng, trang tr¹i trång chÌ xungquanh nhµ m¸y chÌ, trang tr¹i ch¨n nu«i bß s÷a xung quanh nhµ m¸y chÕ biÕns÷a… ®· t¹o ra mét mèi liªn kÕt h÷u c¬, bÒn v÷ng n«ng - c«ng nghiÖp thóc®Èy nhau cïng ph¸t triÓn. Cã nÒn n«ng nghiÖp ph¸t triÓn th× míi t¹o ra nh÷ng®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn ph¸t triÓn. Sù ph¸t triÓn cña c«ngnghiÖp chÕ biÕn l¹i dÉn ®Õn n¶y sinh nhu cÇu cung cÊp nguyªn liÖu. §ã lµnh÷ng ®éng lùc thóc ®Èy m¹ng mÏ sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt hµng ho¸ cña c¸ctrang tr¹i ë n-íc ta. - Sù ph¸t triÓn cña c¬ së h¹ tÇng. Kh«ng gièng nh- c¸c ngµnh kinh tÕkh¸c, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®-îc ph©n bè trªn ®Þa bµn réng kh¾p trªn mäivïng miÒn trong n-íc. Do vËy, c¬ së h¹ tÇng ®èi víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cãvai trß rÊt quan träng, ®Æc biÖt ®-êng giao th«ng lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®èivíi nÒn n«ng nghiÖp hµng ho¸ nãi chung, ®èi víi s¶n xuÊt cña trang tr¹i nãiriªng. Cã ®-êng giao th«ng th× vËt t- s¶n xuÊt (gièng, vËt nu«i, ph©n bãn…)míi ®-îc ®-a ®Õn s¶n xuÊt kÞp thêi vµ s¶n phÈn hµng ho¸ míi ®-îc ®-a ®i tiªuthô ®Õn c¸c nhµ m¸y, ®Õn thÞ tr-êng ®-îc nhanh chãng. §èi víi nh÷ng s¶nphÈm t-¬i sèng dÔ h- háng th× kh©u vËn chuyÓn gÇn nh- quyÕt ®Þnh gi¸ trÞkinh tÕ cña hµng ho¸. HÖ thèng giao th«ng ®a d¹ng vµ thuû lîi cßn lµ ®iÒukiÖn t¹o ra mèi quan hÖ liªn kÕt gÇn gòi gi÷a c¸c c¬ së tiªu thô hµng ho¸ n«ngs¶n vµ c¸c trang tr¹i s¶n xuÊt. §èi t-îng cña c¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ c©ytrång vµ vËt nu«i, mµ trong ®êi sèng cña chóng n-íc cã vÞ trÝ sè mét. Do vËy,trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, viÖc cung cÊp n-íc còng nh- viÖc phßng chèng lòlôt, ngËp óng lµ biÖn ph¸p quan träng hµng ®Çu ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn b×nhth-êng cña chóng. §Æc biÖt, s¶n xuÊt ë c¸c trang tr¹i, yªu cÇu ph¶i cã hÖthèng thuû lîi ®¶m b¶o cho n¨ng suÊt c©y trång ®¹t cao, æn ®Þnh, n©ng caodiÖn tÝch gieo trång vµ cã kh¶ n¨ng h¹n chÕ ®-îc nh÷ng rñi ro. Môc ®Ých cuèicïng cña trang tr¹i lµ thu ®-îc lîi nhuËn cao. Do vËy, yÕu tè thÞ tr-êng lµ yÕuSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 20. 20tè quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®-îc trong c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho sù ph¸ttriÓn kinh tÕ trang tr¹i, v× thÞ tr-êng lµ n¬i trao ®æi, giao l-u hµng ho¸. Tr-íchÕt, chî lµ n¬i tËp trung nhiÒu ng-êi mua, ng-êi bu«n b¸n, v× vËy, sù h×nhthµnh nh÷ng khu chî t¹i nh÷ng côm x·, nh÷ng ®Çu mèi giao th«ng sÏ thóc ®Èyc¸c trang tr¹i s¶n xuÊt t¨ng khèi l-îng vµ t¨ng chÊt l-îng s¶n phÈm ®Ó t¨ngsøc c¹nh tranh. - Sù tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt. Quy m« vµ ®Æc ®iÓm ®Êt ®ai cña mçitrang tr¹i th-êng cã sù thay ®æi, tuy nhiªn sù thay ®æi nµy l¹i n»m trong métgiíi h¹n nhÊt ®Þnh, viÖc t¨ng hÖ sè sö dông ®Êt còng cã giíi h¹n, con ®-êngmë réng t¨ng khèi l-îng vµ chÊt l-îng s¶n phÈm cña c¸c trang tr¹i chÝnh lµ ¸pdông tiÕn bé khoa häc kü thuËt, ¸p dông c«ng nghÖ míi, viÖc sö dông c¸cgièng míi ®· ®-a n¨ng suÊt c©y trång vËt nu«i t¨ng nhanh. Ngµy nay, viÖc ®-ac«ng nghÖ sinh häc vµo trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp sÏ cßn høa hÑn nh÷ngtriÓn väng vµ kÕt qu¶ phi th-êng trong thùc tÕ s¶n xuÊt cña n-íc ta. b. Nguån lùc bªn trong cña trang tr¹i Trong mét m«i tr-êng kinh tÕ x· héi nh- nhau, kh«ng ph¶i bÊt cø hén«ng d©n nµo còng ph¸t triÓn thµnh trang tr¹i. Con ®-êng khëi sù vµ æn ®Þnhcña mçi trang tr¹i cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng. §ã lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn riªngcña mçi trang tr¹i. Nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã bao gåm: PhÈm chÊt vµ n¨ng lùc cña chñ trang tr¹i: lµ ng-êi t¹o dùng vµ ®iÒuhµnh mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i, sù h-ng thÞnh hay thÊtb¹i cña trang tr¹i ®Òu phôc thuéc n¨ng lùc cña chñ trang tr¹i. Do vËy, ®ßi háichñ trang tr¹i ph¶i: - Cã ý trÝ v-¬n lªn tho¸t khái nghÌo nµn, kiªn ®Þnh môc tiªu ®· ®Ò ra,ph¶i thùc sù th«i thóc bëi ý trÝ v-¬n lªn, chÊp nhËn gian khæ, m¹o hiÓm ®Ó t×mh-íng ®i lªn. Tuy nhiªn, còng kh«ng ®-îc bång bét, ®Ò ra nh÷ng kÕ ho¹chkh«ng t-ëng, v-ît qu¸ víi ®iÒu kiÖn cña m×nh mµ ph¶i ®Æt ra nh÷ng kÕ ho¹chcã tÝnh kh¶ thi.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 21. 21 - Cã kh¶ n¨ng qu¶n lý: ng-êi chñ trang tr¹i ph¶i cã kh¶ n¨ng tæ chøc vµqu¶n lý s¶n xuÊt: quy ho¹ch, bè trÝ ®Êt ®ai, s¾p xÕp vµ sö dông lao ®éng hîp lý. - Kinh doanh ph¶i ®¹t chÊt l-îng vµ hiÖu qu¶ cao: chñ trang tr¹i lµng-êi thùc hiÖn c«ng viÖc kinh doanh ®em l¹i hiÖu qu¶ cao, tõ ®ã, t¹o ra lîithÕ so s¸nh t-¬ng ®èi vÒ s¶n phÈm cña m×nh trong vïng thÞ tr-êng ®ã. - Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch kinh doanh cña m×nh chñ trangtr¹i ph¶i cã nh÷ng kinh nghiÖm, hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh vÒ nh÷ng c«ng viÖc m×nhsÏ thùc hiÖn vµ còng cã nh÷ng kiÕn thøc nhÊt ®Þnh vÒ kü thuËt. Kinh nghiÖmvµ tri thøc cÇn ®-îc bæ xung, kÕt hîp hµi hoµ víi nhau. TÊt nhiªn, kh«ng ph¶i mçi chñ trang tr¹i khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶nxuÊt ®Òu ®¹t ®-îc nh÷ng tiªu chuÈn trªn mµ ph¶i tr¶i qua mét thêi gian phÊn®Êu, häc hái, tÝch luü kinh nghiÖm ngay trªn trang tr¹i cña m×nh. Mçi b-íc ®i,mçi viÖc lµm, mçi thµnh c«ng, thÊt b¹i ®Òu gióp hä rót ra nh÷ng bµi häc kinhnghiÖm bæ Ých vµ thiÕt thùc. Sù tÝch tô ®Êt ®ai, vèn, lùc l-îng lao ®éng. §Êt ®ai, vèn, lao ®éng lµ bayÕu tè c¬ b¶n quan träng trong n«ng nghiÖp, thiÕu mét trong ba yÕu tè trªn th×kh«ng thÓ tiÕn hµnh s¶n xuÊt ®-îc. §èi víi trang tr¹i, viÖc tËp trung ruéng ®Êtlµ rÊt cÇn thiÕt, song l¹i phô thuéc vµo quü ®Êt tù nhiªn vµ tËp qu¸n cña ng-êid©n tr-íc ®©y, ruéng ®Êt lu«n bÞ ph©n t¸n ë nhiÒu khu vùc. ViÖc chuyÓnnh-îng, tËp trung cÇn ph¶i cã thêi gian, dÉn ®Õn viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓnc¸c trang tr¹i kh«ng ®Òu vÒ thêi gian vµ quy m«. NhËn thÊy ®iÒu nµy, n-íc ta®· cã nhiÒu chÝnh s¸ch thÝch hîp t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c trang tr¹i cã ®ñ ®Êt ®ÓtiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh. Cã ®Êt ch-a ®ñ, c¸c trang tr¹i ph¶i cã l-îngvèn nhÊt ®Þnh ®Ó ®Çu t- ban ®Çu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt: mua vËt t-, c«ng cô,m¸y mãc… Thùc hiÖn ho¹ch to¸n vµ ph©n tÝch kinh doanh. Trong s¶n xuÊt kinhdoanh, doanh thu lµ kÕt qu¶ thu ®-îc, song môc ®Ých cuèi cïng lµ lîi nhuËn.Do vËy, viÖc h¹ch to¸n vµ ph©n tÝch ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh lµ c¬ së ®ÓSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 22. 22chñ trang tr¹i n¾m v÷ng ho¹t ®éng tµi chÝnh thu chi vµ ®iÒu tiÕt mét c¸ch hîplý, khoa häc ®Ó chi phÝ s¶n xuÊt ë møc thÊp nhÊt. Muèn h¹ch to¸n vµ ph©n tÝchho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, ng-êi chñ trang tr¹i ph¶i lËp c¸c lo¹i sæ s¸chcÇn thiÕt ®Ó ghi chÐp: sæ thu chi tõng kho¶n môc, sæ b¸n s¶n phÈm... Tãm l¹i, hai nhãm ®iÒu kiÖn trªn thùc chÊt lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸chquan vµ chñ quan cÇn thiÕt cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ trangtr¹i. Mçi ®iÒu kiÖn cã tÇm quan träng vµ ý nghÜa nhÊt ®Þnh. Tuy nhiªn, còngkh«ng thÓ chê cã ®ñ nh÷ng ®iÒu kiÖn trªn th× míi tiÕn hµnh x©y dùng trangtr¹i mµ ng-êi chñ trang tr¹i ph¶i tÝch cùc vËn ®éng, tËn dông nh÷ng ®iÒu kiÖncã s½n vµ thùc hiÖn nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó héi tô nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt kh¸c.Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn võa x©y dùng võa bæ sung, cñng cè ®Ó c¸c trang tr¹ingµy cµng héi tô ®ñ nh÷ng ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ hiÖuqu¶ cao cña lo¹i h×nh kinh tÕ mang tÝnh -u viÖt nµy.1.1.1.6 Vai trß, vÞ trÝ, ý nghÜa kinh tÕ, x· héi vµ m«i tr-êng cña trang tr¹i Trang tr¹i trªn thÕ giíi cã lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn l©u ®êi, kh¼ng®Þnh vÞ trÝ vµ vai trß cña nã ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, cã thÓ nãimçi trang tr¹i lµ “tÕ bµo” quan träng cña nÒn n«ng nghiÖp hµng ho¸, lµ béphËn cÊu thµnh quan träng cña hÖ thèng n«ng nghiÖp. Kinh tÕ trang tr¹i ®· vµ®ang kh¬i dËy nhiÒu vïng ®Êt hoang ho¸, ®åi nói träc, sö dông mét phÇn søclao ®éng d- thõa t¹i chç ®Ó s¶n xuÊt ra n«ng s¶n hµng ho¸. Bªn c¹nh ®ã, nãcßn lµ vai trß quan träng trong viÖc chèng xãi mßn, gãp phÇn h¹n chÕ lò lôt vµh¹n h¸n. Kinh tÕ trang tr¹i ®· ph¸ vì nÒn s¶n xuÊt tù cung tù cÊp, gãp phÇntÝch cùc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ®¸p øng c¸cnhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña con ng-êi. Kinh tÕ trang tr¹i ph¸t triÓn t¹o ra s¶nphÈm cung cÊp ®Çu vµo cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp: c«ng nghiÖp chÕ biÕn,dÞch vô… mÆt kh¸c, tiªu thô s¶n phÈm ®Çu ra cña nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖps¶n xuÊt: s¶n xuÊt vËt t-, ho¸ chÊt… gãp phÇn h×nh thµnh c¬ cÊu kinh tÕ n«ngnghiÖp - c«ng nghiÖp - dÞch vô. Bªn c¹nh ®ã, ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i cßnSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 23. 23gãp phÇn g¾n kÕt nhiÒu ng-êi n«ng d©n l¹i víi nhau, tÝnh céng ®ång ®-îccñng cè, h¹n chÕ tÖ n¹n x· héi, kÝch thÝch mäi ng-êi lµm ¨n ch©n chÝnh v-¬nlªn lµm giµu chÝnh ®¸ng. Trang tr¹i lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt quan trängtrong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp thÕ giíi. Ngµy nay, trang tr¹i gia ®×nh lµ lo¹i h×nhchñ yÕu trong n«ng nghiÖp c¸c n-íc. ë c¸c n-íc ph¸t triÓn, trang tr¹i gia ®×nhcã vai trß to lín vµ quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Ở nh÷ng n-íc nµy,tuyÖt ®¹i bé phËn n«ng s¶n phÈm cung cÊp cho x· héi ®-îc s¶n xuÊt ra trongtrang tr¹i gia ®×nh.[tr.16, 10] ë n-íc ta, kinh tÕ trang tr¹i (mµ chñ yÕu lµ trang tr¹i gia ®×nh) mÆc dïmíi ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, song vai trß tÝch cùc vµ quan trängcña kinh tÕ trang tr¹i ®· thÓ hiÖn râ nÐt c¶ vÒ kinh tÕ còng nh- vÒ mÆt x· héivµ m«i tr-êng. [tr.36-38, 11] VÒ mÆt kinh tÕ: c¸c trang tr¹i gãp phÇn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, ph¸ttriÓn c¸c lo¹i c©y trång, vËt nu«i cã gi¸ trÞ hµng hãa cao, kh¾c phôc dÇn t×nhtr¹ng s¶n xuÊt ph©n t¸n, manh món, t¹o nªn nh÷ng vïng chuyªn m«n hãa, tËptrung hãa vµ th©m canh cao. MÆt kh¸c qua thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinhtÕ, trang tr¹i gãp phÇn thóc ®Èy ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ dÞch vô s¶nxuÊt ë n«ng th«n. Thùc tÕ cho thÊy, viÖc ph¸t triÓn trang tr¹i ë nh÷ng n¬i cã®iÒu kiÖn bao giê còng ®i liÒn víi viÖc khai th¸c vµ sö dông mét c¸ch cã hiÖuqu¶ c¸c nguån lùc trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n so víi kinh tÕ n«ng hé. DovËy, ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i gãp phÇn tÝch cùc thóc ®Èy sù t¨ng tr-ëng vµph¸t triÓn cña n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n. VÒ mÆt x· héi: Ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i gãp phÇn quan träng lµmt¨ng sè hé giµu trong n«ng th«n, t¹o thªm viÖc lµm vµ t¨ng thªm thu nhËp cholao ®éng. §iÒu nµy rÊt cã ý nghÜa trong gi¶i quyÕt vÊn ®Ò lao ®éng vµ viÖclµm, mét trong nh÷ng vÊn ®Ò bøc xóc cña n«ng nghiÖp, n«ng th«n n-íc tahiÖn nay. MÆt kh¸c, ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i cßn gãp phÇn thóc ®Èy ph¸ttriÓn kÕt cÊu h¹ tÇng trong n«ng th«n vµ t¹o tÊm g-¬ng trong c¸c hé n«ng d©nSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 24. 24vÒ c¸ch tæ chøc qu¶n lý vµ tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh… Do ®ã, ph¸ttriÓn kinh tÕ trang tr¹i gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò x· héivµ ®æi míi bé mÆt x· héi n«ng th«n n-íc ta. VÒ mÆt m«i tr-êng: do s¶n xuÊt kinh doanh tù chñ vµ v× lîi Ých thiÕt thùc,l©u dµi cña m×nh mµ c¸c chñ trang tr¹i lu«n cã ý thøc khai th¸c hîp lý vµ quant©m b¶o vÖ c¸c yÕu tè m«i tr-êng, tr-íc hÕt lµ trong ph¹m vi kh«ng gian sinhth¸i trang tr¹i vµ sau n÷a lµ trong ph¹m vi tõng vïng. C¸c trang tr¹i ë trung du,miÒn nói ®· gãp phÇn quan träng vµo viÖc trång rõng, phñ xanh ®Êt trèng ®åiträc vµ sö dông hiÖu qu¶ tµi nguyªn ®Êt ®ai. Nh÷ng viÖc lµm nµy ®· gãp phÇntÝch cùc c¶i t¹o vµ b¶o vÖ m«i tr-êng sinh th¸i trªn c¸c vïng ®Êt n-íc.1.1.2 HiÖu qu¶ vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i1.1.2.1 Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ hiÖu qu¶ [tr.177-181, 16] Kh¸i niÖm vÒ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh XuÊt ph¸t tõ c¸c gãc ®é xem xÐt, c¸c nhµ kinh tÕ ®· ®-a ra nhiÒu quan®iÓm kh¸c nhau vÒ hiÖu qu¶ kinh tÕ (hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh). Quan®iÓm thø nhÊt: hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ møc ®é h÷u Ých cña s¶n phÈms¶n xuÊt ra tøc lµ gi¸ trÞ sö dông cña nã, hoÆc lµ doanh thu vµ nhÊt lµ lîinhuËn. Quan ®iÓm nµy lÉn lén gi÷a hiÖu qu¶ víi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh.Quan thø hai: HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ sù t¨ng tr-ëng kinh tÕ, ®-îcph¶n ¸nh qua nhÞp ®é t¨ng cña c¸c chØ tiªu kinh tÕ. C¸ch hiÓu nµy lµ phiÕndiÖn, chØ ®øng trªn gi¸c ®é biÕn ®éng theo thêi gian. Quan ®iÓm thø ba: hiÖuqu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ c¸c chØ tiªu ®-îc x¸c ®Þnh b»ng tû lÖ so s¸nh gi÷akÕt qu¶ víi chi phÝ. §Þnh nghÜa nh- vËy chØ ®Ò cËp ®Õn c¸ch x¸c lËp chØ tiªu,chø kh«ng to¸t lªn ý niÖm cña vÊn ®Ò. Quan ®iÓm thø t-: hiÖu qu¶ s¶n xuÊtkinh doanh lµ møc ®é tiÕt kiÖm chi phÝ vµ møc t¨ng kÕt qu¶ kinh tÕ. §©y lµbiÓu hiÖn cña b¶n chÊt chø kh«ng ph¶i lµ kh¸i niÖm vÒ hiÖu qu¶. Quan ®iÓmlthø n¨m: hiÖu qu¶ lµ møc t¨ng cña kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh trªn mçi lao®éng hay møc doanh lîi cña vèn s¶n xuÊt kinh doanh. Quan ®iÓm nµy muènSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 25. 25quy hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vÒ mét chØ tiªu tæng hîp cô thÓ nµo ®ã. Nh-vËy, cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm vÒ hiÖu qu¶ kinh tÕ do ®ã viÖc x¸c ®Þnh kh¸i niÖmhiÖu qu¶ kinh tÕ cÇn ph¶i xuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm triÕt häc M¸c xÝt vµ nh÷ng luËn®iÓm cña lý luËn hÖ thèng ®Ó cã c¸ch nh×n nhËn vµ ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n. Tõ nh÷ngquan ®iÓm trªn ta thÊy cÇn mét kh¸i niÖm bao qu¸t vÒ hiÖu qu¶: hiÖu qu¶ s¶nxuÊt kinh doanh lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, biÓu hiÖn sù ph¸t triÓn kinh tÕ theochiÒu s©u. Nã ph¶n ¸nh tr×nh ®é khai th¸c c¸c nguån lùc vµ tr×nh ®é chi phÝc¸c nguån lùc ®ã trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªukinh doanh. Ph©n lo¹i hiÖu qu¶ Căn cứ theo nội dung và bản chất có thể phân thành 3 phạm trù: hiệuqu¶ kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. Hiệu quả kinh tế đượchiểu là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được về mặt kinh tế vàchi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Hiệu quả kinh tế: được thể hiện ở mức đặctrưng quan hệ so sánh giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra. Mộtgiải pháp kỹ thuật quản lý có hiệu qu¶ kinh tế cao là một phương án đạt đượctương quan tương đối giữa các kết quả đem lại và chi phí bỏ ra. Hiệu quả kinh tếở đây được biểu hiện bằng: tổng giá trị sản phẩm, tổng thu nhập, lợi nhuận và tỷsuất lợi nhuận, mối quan hệ đầu vào và đầu ra. Hiệu quả xã hội: là mối tươngquan so sánh về mặt xã hội như: tạo công ăn việc làm, tạo thu nhập ổn định vàtạo ra sự cân bằng xã hội trong cộng đồng dân cư, cải thiện đời sống nôngthôn, giảm tệ nạn xã hội... Hiệu quả môi trường: đây là hiệu quả mang tínhchất lâu dài, vừa đảm bảo lợi ích trước mắt, vừa đảm bảo lợi ích lâu dài, nógắn chặt với quá trình khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất, nước vàmôi trường sinh thái. C¸c chØ tiªu vÒ hiÖu qu¶ m«i tr-êng nh- phñ xanh ®Êttrèng ®åi träc, t¨ng ®é che phñ cña rõng, chèng xãi mßn röa tr«i ®Êt ®ai, c¶it¹o ®é ph× cña ®Êt, ®iÒu hßa ®-îc n-íc, gãp phÇn x©y dùng m«i tr-êng sinhSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 26. 26th¸i bÒn b÷ng cho s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t. Trong s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c trangtr¹i cÇn phÊn ®Êu ®¹t ®ång thêi c¸c lo¹i hiÖu qu¶ trªn. Cã nh- vËy míi ®¶mb¶o cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña c¸c trang tr¹i. Có thể nói hiệu quả kinh tếlà khâu trung tâm có vai trò quyết định nhất và nó được đánh giá một cáchđầy đủ nhất khi kết hợp với hiệu quả xã hội. Để làm rõ phạm trù hiệu quảkinh tế có thể phân loại chúng theo các tiêu thức nhất định từ đó thấy đượcnội dung nghiên cứu của các loại hiệu quả kinh tế. Căn cứ vào các yếu tố cơbản của sản xuất và phương hướng tác động vào sản xuất thì có thể phân chiahiệu quả kinh tế thành: hiệu quả sử dụng vốn, hiệu quả sử dụng lao động, hiệuquả sử dụng máy móc, thiết bị, hiệu quả sử dụng đất đai, năng lượng, hiệu quảáp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quản lý. Theo ph¹m vi tÝnh to¸n, cã thÓ chia thµnh: hiÖu qu¶ toµn phÇn: lµ lo¹ichØ tiªu hiÖu qu¶ ®-îc tÝnh chung cho toµn bé kÕt qu¶ vµ toµn bé chi phÝ cñatõng yÕu tè hoÆc tÝnh chung cho tæng nguån lùc. HiÖu qu¶ ®Çu t- t¨ng thªm:chØ tÝnh cho phÇn ®Çu t- t¨ng thªm vµ kÕt qu¶ t¨ng thªm cña thêi kú tÝnh to¸n.Nã ®-îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch ®em so s¸nh phÇn kÕt qu¶ gia t¨ng do ®Çu t- t¨ngthªm ®em l¹i. HiÖu qu¶ cËn biªn: lµ kÕt qu¶ so s¸nh gi÷a kÕt qu¶ ®¹t ®-îc do®ång ®Çu t- cuèi cïng ®em l¹i. §èi víi c¸c trang tr¹i hiÖn nay ch-a tÝnh ®-îcchØ tiªu hiÖu qu¶ cËn biªn. Theo h×nh th¸i biÓu hiÖn, chia thµnh: hiÖu qu¶ Ènvµ hiÖu qu¶ hiÖn. Trong thùc tÕ, c¸c trang tr¹i th-êng míi tÝnh hiÖu qu¶ s¶nxuÊt kinh doanh d-íi d¹ng hiÖn. B¶n chÊt cña hiÖu qu¶ Theo quan ®iÓm triÕt häc M¸c xÝt th× b¶n chÊt cña hiÖu qu¶ kinh tÕ lµ sùthùc hiÖn yªu cÇu cña quy luËt tiÕt kiÖm thêi gian, biÓu hiÖn tr×nh ®é sö dôngnguån lùc cña x· héi. C¸c M¸c cho r»ng quy luËt tiÕt kiÖm thêi gian lµ quy luËtcã tÇm quan träng ®Æc biÖt, tån t¹i trong nhiÒu ph-¬ng thøc s¶n xuÊt. Mäi ho¹t®éng cña con ng-êi ®Òu quan t©m ®Õn quy luËt nµy, nã quy ®Þnh ®éng lùc ph¸tSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 27. 27triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt, t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn ph¸t minh x· héi vµ n©ngcao ®êi sèng cña con ng-êi qua mäi thêi ®¹i. B¶n chÊt cña hiÖu qu¶ lµ n©ng caon¨ng suÊt lao ®éng x· héi vµ tiÕt kiÖm lao ®éng x· héi. §©y lµ hai mÆt cã quanhÖ mËt thiÕt cña vÊn ®Ò hiÖu qu¶, g¾n liÒn víi hai quy luËt t-¬ng øng cña nÒns¶n xuÊt x· héi lµ quy luËt t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng vµ quy luËt tiÕt kiÖm thêigian lao ®éng. ChÝnh sù khan hiÕm nguån lùc vµ viÖc sö dông chóng cã tÝnhc¹nh tranh nh»m tháa m·n nhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña x· héi ®Æt ra yªu cÇuph¶i khai th¸c, tËn dông triÖt ®Ó vµ tiÕt kiÖm c¸c nguån lùc. §Ó ®¹t ®-îc môctiªu kinh doanh c¸c trang tr¹i ph¶i chó träng c¸c ®iÒu kiÖn néi t¹i, ph¸t huyn¨ng lùc, hiÖu n¨ng cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµ tiÕt kiÖm mäi chi phÝ. Ph-¬ng ph¸p vµ c«ng thøc tÝnh hiÖu qu¶ Trong kế hoạch, hiệu quả là quan hệ so sánh tối ưu giữa đầu vào và đầura, là lợi ích lớn nhất thu được với một chi phí nhất định hoặc một kết quảnhất định với chi phí sản xuất là nhỏ nhất. Trong phân tích kinh tế, hiệu quảkinh tế được phản ánh thông qua hệ thống các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật đặctrưng. Nó được xác định bằng các tỷ lệ so sánh giữa đầu vào và đầu ra của hệthống sản xuất xã hội, phản ánh trình độ sử dụng nguồn lực và việc tạo ra lợiích nhằm đạt mục tiêu kinh tế - xã hội. Như vậy, hiÖu qu¶ lµ chØ tiªu ®-îc x¸c®Þnh b»ng c¸ch so s¸nh gi÷a kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh (yÕu tè ®Çu ra) víichi phÝ (yÕu tè ®Çu vµo) cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ®ã. HiÖn nay, cãnh÷ng c¸ch hiÓu kh¸c nhau vÒ viÖc so s¸nh gi÷a yÕu tè ®Çu vµo vµ yÕu tè ®Çura vµ tÊt nhiªn sÏ cã c¸c lo¹i chØ tiªu hiÖu qu¶ kh¸c nhau. NÕu so s¸nh ®Çu vµovµ ®Çu ra b»ng phÐp trõ cã hiÖu qu¶ tuyÖt ®èi. NÕu so s¸nh ®Çu vµo vµ ®Çu rab»ng phÐp chia cã hiÖu qu¶ t-¬ng ®èi. Theo quan ®iÓm chung cña héi nghÞthèng kª c¸c n-íc cña khèi SEB t¹i héi nghÞ ë Praha 1985 cho r»ng: hiÖu qu¶lµ chØ tiªu t-¬ng ®èi ®-îc biÓu hiÖn b»ng kÕt qu¶ s¶n xuÊt so víi chi phÝ s¶nSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 28. 28xuÊt (chØ tiªu hiÖu qu¶ thuËn), hoÆc ng-îc l¹i (chØ tiªu hiÖu qu¶ nghÞch). C¸cchØ tiªu hiÖu qu¶ s¶n xuÊt cßn ®-îc gäi lµ c¸c chØ tiªu n¨ng suÊt. C«ng thøc tÝnh hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh:ChØ tiªu hiÖu qu¶ thuËn:ChØ tiªu hiÖu qu¶ nghÞch: Víi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cã thÓ sö dông c¸c chØ tiªu: sè l-îngs¶n phÈm s¶n xuÊt (tÝnh b»ng ®¬n vÞ hiÖn vËt), thu nhËp, thu nhËp thuÇn, GO,VA, NVA, lîi nhuËn (tÝnh b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ). VÒ chi phÝ s¶n xuÊt kinhdoanh cã thÓ sö dông 3 nhãm chØ tiªu: chi phÝ vÒ lao ®éng (sè lao ®éng lµmviÖc b×nh qu©n trong kú hoÆc tæng sè ngµy ng-êi lµm viÖc b×nh qu©n trong kúhoÆc tæng quü l-¬ng); chi phÝ vÒ vèn (tæng vèn cã b×nh qu©n trong kú, tænggi¸ trÞ khÊu hao trong kú, tæng chi phÝ trung gian trong kú); chi phÝ vÒ ®Êt ®ai. ChØ tiªu H biÓu thÞ mçi ®¬n vÞ ®Çu vµo cã kh¶ n¨ng t¹o bao nhiªu ®¬n vÞ®Çu ra. Nó phản ánh rõ hiệu quả sử dụng các nguồn lực sản xuất. Từ đây ta cóthể tính được các chỉ tiêu tỷ suất như: tỷ suất giá trị sản xuất tính theo chi phí,chi phí trung gian hay một chi phí yếu tố đầu vào cụ thể nào đó. ChØ tiªu Echo biÕt ®Ó cã mét ®¬n vÞ ®Çu ra cÇn bao nhiªu ®¬n vÞ ®Çu vµo. Hai lo¹i chØtiªu nµy cã vai trß kh¸c nhau. ChØ tiªu H ®-îc dïng ®Ó x¸c ®Þnh ¶nh h-ëngcña hiÖu qu¶ sö dông nguån lùc hay chi phÝ th-êng xuyªn ®Õn kÕt qu¶ kinh tÕ.Cßn chØ tiªu E lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh quy m« tiÕt kiÖm hay l·ng phÝ nguån lùcvµ chi phÝ th-êng xuyªn.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 29. 291.1.2.2 N©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i N©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ sö dông hîp lý h¬n c¸c yÕutè cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, víi chi phÝ kh«ng ®æi nh-ng t¹o ra ®-îc nhiÒu kÕtqu¶ h¬n. Nh- vËy, phÊn ®Êu n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh sÏ lµmgi¶m gi¸ thµnh, t¨ng n¨ng lùc c¹nh tranh cho c¸c trang tr¹i. Yªu cÇu cña viÖcn©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ ph¶i ®¹t kÕt qu¶ tèi ®a víi chi phÝ tèithiÓu, hay chÝnh x¸c h¬n lµ ®¹t kÕt qu¶ tèi ®a víi chi phÝ nhÊt ®Þnh hoÆc ng-îcl¹i ®¹t kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh víi chi phÝ tèi thiÓu. Chi phÝ ë ®©y ®-îc hiÓu theonghÜa réng: chi phÝ t¹o ra nguån lùc vµ chi phÝ sö dông nguån lùc, ®ång thêiph¶i bao gåm c¶ chi phÝ c¬ héi. C¸c yÕu tè ¶nh h-ëng tíi hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh bao gåm: kÕtqu¶ ®Çu ra (gi¸ trÞ s¶n xuÊt - GO, gi¸ trÞ gia t¨ng - VA, doanh thu, lîi nhuËn,thu nhËp tr-íc thuÕ...), c¸c yÕu tè nguån lùc (lao ®éng, vèn, ®Êt ®ai, tiÒn tÖ...). BiÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh: Đối với cáctrang trại thì tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế phải là thu nhập tối đa tínhtrên chi phí hoặc công lao động bỏ ra. Muèn n©ng cao ®-îc hiÖu qu¶ s¶n xuÊtkinh doanh tøc lµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông nguån lùc vµ hiÖu qu¶ chi phÝth-êng xuyªn. Do ®ã, ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cÇn ph¶i t¸c®éng vµo c¸c yÕu tè nguån lùc nh- t¸c ®éng vµo lao ®éng, vèn, ®Êt ®ai ®Ó cãc¸c kÕt qu¶ ®Çu ra nh- gi¸ trÞ s¶n xuÊt, doanh thu, lîi nhuËn cao nhÊt cã thÓ®¹t ®-îc...1.1.3 S¬ l-îc qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ trang tr¹i1.1.3.1 Trªn thÕ giíi [tr.21-25, 10] Kinh tÕ trang tr¹i trªn thÕ giíi ®· h×nh thµnh vµ tån t¹i hµng tr¨m n¨mnay. Tuú theo tõng n-íc, tõng khu vùc, tõng thêi kú vµ quy m«, h×nh thøc tæchøc cã sù kh¸c nhau.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 30. 30 Mü vµ T©y ¢u: ë Mü lµ n¬i cã kinh tÕ trang tr¹i rÊt ph¸t triÓn. N¨m1950, Mü cã 5.648.000 trang tr¹i vµ cã xu h-íng gi¶m dÇn vÒ sè l-îng. N¨m1960 cßn 3.962.000, ®Õn n¨m 1970 cßn 2.954.000 vµ n¨m 1992 cßn 1.925.000trang tr¹i. Sè l-îng trang tr¹i tõ 1950 ®Õn 1992 gi¶m b×nh qu©n lµ 2,6%.Trong khi ®ã diÖn tÝch b×nh qu©n cña trang tr¹i còng t¨ng lªn, n¨m 1950 lµ 86ha, n¨m 1960 lµ 120 ha, n¨m 1970 lµ 151 ha vµ n¨m1992 lµ 198,7 ha. DiÖntÝch trang tr¹i t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 2%. ë Ch©u ¢u: n-íc Anh n¨m1950 cã 453.000 trang tr¹i, ®Õn n¨m 1987 gi¶m xuèng 254.000 trang tr¹i. Tèc®é gi¶m b×nh qu©n hµng n¨m 2,1%. N-íc Ph¸p n¨m 1955 cã 2.285.000 trangtr¹i, n¨m 1993 cßn 801.400 trang tr¹i. Tèc ®é trang tr¹i gi¶m b×nh qu©n hµngn¨m lµ 2,7%. DiÖn tÝch b×nh qu©n cña c¸c trang tr¹i qua c¸c n¨m cã xu h-íngt¨ng lªn. ë n-íc Anh, n¨m 1950 diÖn tÝch trang tr¹i b×nh qu©n lµ 36 ha, n¨m1987 lµ 71 ha. ë Ph¸p, n¨m 1955 lµ 14 ha, n¨m 1993 lµ 35,1 ha. ë §øc, n¨m1949 lµ 11 ha, n¨m 1985 lµ 15 ha. ë Hµ Lan, n¨m 1950 lµ 7 ha, n¨m 1987 lµ16 ha. Nh- vËy, ë c¸c n-íc t- b¶n T©y ¢u vµ Mü, sè l-îng trang tr¹i ®Òu cãxu h-íng gi¶m, quy m« trang tr¹i t¨ng lªn. ë Ch©u Á: Kinh tÕ trang tr¹i trong n«ng nghiÖp chÞu sù chi phèi cña®iÒu kiÖn tù nhiªn, d©n sè nªn cã nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c víi nh÷ng trang tr¹i ëT©y ¢u vµ Mü vÒ nhiÒu mÆt, ®Æc biÖt lµ vÒ sè l-îng vµ quy m« trang tr¹i. ëNhËt B¶n: N¨m 1950, sè trang tr¹i lµ 6.176.000, n¨m 1993 lµ 3.691.000 trangtr¹i. Sè l-¬ng trang tr¹i gi¶m b×nh qu©n hµng n¨m la 1,2%. DiÖn tÝch trang tr¹ib×nh qu©n n¨m 1950 lµ 0,8ha, n¨m 1993 lµ 1,38ha. Tèc ®é t¨ng diÖn tÝch b×nhqu©n hµng n¨m lµ 1,3%. ë §µi Loan: n¨m 1955 sè trang tr¹i lµ 744.000, n¨m1988 lµ 739.000 trang tr¹i. Tèc ®é trang tr¹i gi¶m b×nh qu©n 0,02%. DiÖn tÝchtrang tr¹i n¨m 1955 lµ 1,12ha, n¨m 1988 lµ 1,21ha. Tèc ®é t¨ng diÖn tÝch lµ0,2%. C¸c n-íc ë §«ng Nam Á vµ mét sè n-íc Ch©u Á kh¸c ®ang trong giai®o¹n tiÕn hµnh c«ng nghiÖp hãa, trang tr¹i biÕn ®éng theo xu h-íng t¨ng sèSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 31. 31l-îng trang tr¹i vµ gi¶m diÖn tÝch b×nh qu©n cña trang tr¹i. In®«nªxia, n¨m1963 cã 12.273.000 trang tr¹i, n¨m 1983 t¨ng lªn 18.560.000 trang tr¹i. Sèl-îng trang tr¹i t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 2,1%. Philippin, n¨m 1948 cã1.639.000 trang tr¹i, n¨m 1980 t¨ng lªn 3.420.000 trang tr¹i. Sè l-îng trangtr¹i t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 2,3%. DiÖn tÝch trang tr¹i b×nh qu©n n¨m1948 lµ 3,4ha, n¨m 1980 lµ 2,62ha. DiÖn tÝch b×nh qu©n cña trang tr¹i gi¶m0,97%. Malaixia, hiÖn nay cã kho¶ng 600.000 trang tr¹i gia ®×nh víi quy m«trung b×nh tõ 2 ®Õn 3ha. Ấn §é, sè l-îng trang tr¹i t¨ng b×nh qu©n hµng n¨mlµ 2,5%, diÖn tÝch b×nh qu©n gi¶m 2,1% . Nãi tãm l¹i, lÞch sö ph¸t triÓn nÒn n«ng nghiÖp nãi chung vµ lÞch söph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i nãi riªng ®· h×nh thµnh tõ rÊt sím. Tõ khi h×nhthµnh, kinh tÕ trang tr¹i ®· kh«ng ngõng ph¸t triÓn bëi tÝnh -u viÖt cña nã vÒkinh tÕ, x· héi vµ m«i tr-êng. Ngµy nay, cïng víi sù ph¸t triÓn chung, kinh tÕtrang tr¹i ®ang trë thµnh mét bé phËn quan träng ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓncña nÒn kinh tÕ toµn cÇu nh»m ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng cao cña con ng-êi. Qua nghiªn cøu vÒ sù ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i, ta thÊy: Trang tr¹i cã vai trß quan träng trong sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ho¸ cñac¸c n-íc. Kinh tÕ trang tr¹i g¾n liÒn qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ cña c¸c n-íctõ thÊp ®Õn cao, chÝnh c«ng nghiÖp ho¸ ®Æt ra yªu cÇu kh¸ch quan ®Ó ph¸ttriÓn trang tr¹i, c¬ chÕ thÞ tr-êng t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy kinh tÕ trang tr¹i ph¸ttriÓn. Trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, kinh tÕ trang tr¹i gi÷ vÞ trÝ xung kÝchcung cÊp n«ng s¶n hµng ho¸ cho xuÊt khÈu. Kinh tÕ trang tr¹i cã thÓ ph¸ttriÓn ë tÊt c¶ c¸c khu vùc kh¸c nhau nh- ®ång b»ng, miÒn nói, ven biÓn. Trangtr¹i mµ chñ yÕu lµ trang tr¹i gia ®×nh ®· vµ vÉn lµ lùc l-îng chÝnh s¶n xuÊt rac¸c lo¹i n«ng s¶n hµng ho¸. Kinh tÕ trang tr¹i cã thÓ vµ cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓnë c¸c quy m« s¶n xuÊt kh¸c nhau, c¶ quy m« s¶n xuÊt lín nh- c¸c n-íc Ch©u¢u, Mü, quy m« s¶n xuÊt nhá nh- c¸c n-íc Ch©u ¸. Trong c¸c giai ®o¹n ban®Çu, kinh tÕ trang tr¹i ph¸t triÓn theo h-íng kinh doanh tæng hîp b»ng c¸ch ®aSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 32. 32d¹ng ho¸ s¶n phÈm, cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng sÏ tõngb-íc ®i vµo chuyªn m«n ho¸. HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹ikh«ng hoµn toµn phô thuéc vµo quy m« ®Êt ®ai. ë Ch©u Á, c¸c n-íc ph¸t triÓnnh-: NhËt B¶n, Hµn Quèc, §µi Loan diÖn tÝch c¸c trang tr¹i nhá nh-ng hiÖuqu¶ s¶n xuÊt l¹i lín. VÊn ®Ò ®µo t¹o, båi d-ìng kiÕn thøc cho chñ trang tr¹i lµmét trong nh÷ng nh©n tè gióp cho sù ph¸t triÓn vµ thµnh c«ng cña kinh tÕtrang tr¹i. Kinh tÕ trang tr¹i cã nhiÒu lo¹i h×nh kh¸c nhau, nh-ng phæ biÕnnhÊt lµ trang tr¹i gia ®×nh, cã nguån gèc tõ hé gia ®×nh v× nã ph¸t huy thÕm¹nh vèn cã cña hé gia ®×nh.1.1.3.2 ë ViÖt Nam Giai ®o¹n phong kiÕn: Tõ ®êi nhµ Lý ®Õn nhµ TrÇn ®· cã c¸c ®iÒntrang, th¸i Êp. Thêi Lª, thêi NguyÔn cã c¸c ®ån ®iÒn. C¸c ®iÒn trang, th¸i Êphay ®ån ®iÒn ®Òu do nhµ vua ban cho c¸c quý téc, v-¬ng hÇu, quan l¹i… TuyvËy, còng cã mét sè ®ån ®iÒn thêi Lª, NguyÔn lµ cña ®Þa chñ. C¸c ®iÒn trang,th¸i Êp, ®ån ®iÒn ®Òu cã quy m« t-¬ng ®èi lín tõ mét ®Õn hai lµng, sö dôngnh÷ng n«ng d©n kh«ng cã ruéng cµy lµm n« lÖ. §iÒn trang, th¸i Êp lµ l-îcl-îng s¶n xuÊt cã vai trß to lín trong viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµcung cÊp l-¬ng thùc cho viÖc b¶o vÖ ®Êt n-íc. [tr.37-43, 9] Giai ®o¹n Ph¸p thuéc (1858 - 1945): Khi thùc d©n Ph¸p chiÕm xongn­íc ta chóng cho phÐp bän t­ b¶n thùc d©n thµnh lËp c¸c ®ån ®iÒn. “… N¨m1972 chØ riªng B¾c Kú ®· cã 155 ®ån ®iÒn réng tõ 200 ha ®Õn h¬n 8.500 ha. ëNam Kú vµ cao nguyªn Trung Kú nhiÒu tªn thùc d©n ®· cã nh÷ng ®ån ®iÒnréng hµng v¹n ha. §Õn n¨m 1930, sè ruéng ®Êt do thùc d©n Ph¸p chiÕm ®o¹t®Ó lËp ®ån ®iÒn lµ 1,2 triÖu ha, b»ng 1/4 tæng diÖn tÝch ®Êt canh t¸c cña n-ícta lóc bÊy giê…”. PhÇn lín ®ån ®iÒn dïng trång c©y l­¬ng thùc vµ c©y c«ngnghiÖp. N¨m 1930, c¸c ®ån ®iÒn trång lóa víi diÖn tÝch lµ 53,8 v¹n ha, ®ån®iÒn trång cao su víi diÖn tÝch gÇn 99.700 ha, ®ån ®iÒn trång cµ phª 19.700Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 33. 33ha, 3.710 ha chÌ, chóng sö dông hµng v¹n nh©n d©n ta lµm lao ®éng khæ sai.[tr.37-43, 9] Giai ®o¹n 1945 - 1981: Trong giai ®o¹n nµy, c¸c ®ån ®iÒn ®-îc chuyÓnthµnh c¸c n«ng tr-êng quèc doanh, xÝ nghiÖp hoÆc c¸c hîp t¸c x·. Tuy nhiªn,do c¬ chÕ chÝnh s¸ch cßn nhiÒu bÊt cËp nh- viÖc b¾t buéc ng-êi d©n ph¶i thamgia vµo hîp t¸c x·, h¹n chÕ thÞ tr-êng… ®· lµm cho kinh tÕ hé n«ng d©n vµkinh tÕ trang tr¹i kh«ng ph¸t triÓn ®-îc. Giai ®o¹n 1981 ®Õn nay: ChØ thÞ 100 CT/TW (1981), NghÞ quyÕt 10 cñaBé ChÝnh trÞ (th¸ng 4 n¨m 1988), c¸c v¨n kiÖn cña §¹i héi §¶ng toµn quèclÇn thø VIII (1996) ra ®êi ®· thõa nhËn vµ kh¼ng ®Þnh vai trß to lín cña kinhtÕ hé n«ng d©n trong viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ. C¸c hé n«ng d©n cã tiÒn vèn, lao®éng, ®Êt vµ kinh nghiÖm s¶n xuÊt ®· b¾t ®Çu ph¸t triÓn ®Ó h×nh thµnh nh÷ngtrang tr¹i gia ®×nh. HiÖn nay, kinh tÕ trang tr¹i ®· cã sù ph¸t triÓn kh¸ nhanhtrªn quy m« toµn quèc. TÝnh ®Õn ngµy 1/10/2001, theo kÕt qu¶ s¬ bé ®iÒu tran«ng nghiÖp, thuû s¶n vµo n¨m 2001 c¶ n-íc hiÖn cã 61.017 trang tr¹i, t¨ng3948 trang tr¹i so víi n¨m 2000, gãp phÇn khai th¸c gÇn 300.000 ha ®Êt trèng®åi nói träc vµ ®Êt hoang ho¸. [3] D-íi ®©y lµ sè liÖu vÒ sè l-îng trang tr¹i trªn c¶ n-íc qua c¸c n¨m: B¶ng 1.1: Sè l-îng trang tr¹i ë n-íc ta giai ®o¹n 2000 - 2005 2000 2001 2002 2003 2004 2005CẢ NƯỚC 57069 61017 61787 86141 110832 119586Đồng bằng sông hồng 1646 1834 1939 5031 8131 11332Đông Bắc 2793 3201 3210 4859 4984 5502Tây Bắc 282 135 163 367 400 414Bắc Trung Bộ 4084 3013 3216 4842 5882 6825Duyên hải Nam Trung Bộ 3122 2904 2943 6509 6936 7070Tây Nguyên 3589 6035 6223 6650 9450 8458Đông Nam Bộ 9586 12705 12126 14938 18921 22537Đồng bằng sông Cửu Long 31967 31190 31967 42945 56128 57448 (Nguồn số liệu: tổng cục thống kê)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 34. 34 Qua b¶ng trªn ta thÊy, sè l-îng trang tr¹i ë n-íc ta t¨ng nhanh tõ n¨m2000 ®Õn n¨m 2005. Trong ®ã, sè l-îng trang tr¹i t¨ng nhanh nhÊt ë §ångb»ng S«ng Hång. Sè l-îng trang tr¹i ë §ång b»ng s«ng Cöu Long chiÕmnhiÒu nhÊt (48%). ë B¾c Trung Bé, sè l-îng trang tr¹i n¨m 2005 chiÕm 5,7%.ë §«ng B¾c, n¨m 2005 sè l-îng trang tr¹i t¨ng 96,9% so víi n¨m 2000, sèl-îng trang tr¹i n¨m 2005 chiÕm 4,6%. §Ó thÊy râ h¬n ®-îc vÒ t×nh h×nh ph¸ttriÓn c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i trªn c¶ n-íc ta xem b¶ng 1.2 B¶ng 1.2: Trang tr¹i c¶ n-íc n¨m 2005 ph©n theo vïng l·nh thæ vµ lo¹i h×nh s¶n xuÊt Trong đó Trang trại Trang trại Trang trại Trang trại Tổng trồng cây nuôi trồng cây chăn số hàng trồng lâu năm nuôi năm thuỷ sản CẢ NƯỚC 119586 34224 22332 13651 35648 Đồng bằng sông Hồng 11332 322 623 3419 2982 Đông Bắc 5502 116 1166 542 1095 Tây Bắc 414 45 76 104 17 Bắc Trung Bộ 6825 1622 1206 797 1299 Duyên hải Nam Trung Bộ 7070 1840 988 616 2665 Tây nguyên 8458 1290 5930 714 63 Đông Nam Bộ 22537 2008 9732 5250 3178 Đồng bằng sông Cửu Long 57448 26981 2611 2209 24349 (Nguồn số liệu: tổng cục thống kê) TÝnh trªn ph¹m vi c¶ n-íc, trong c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i th× trang tr¹i nu«itrång thñy s¶n vµ trang tr¹i trång c©y hµng n¨m chiÕm nhiÒu nhÊt, hai lo¹i h×nhnµy chiÕm tíi 58% trong tæng sè trang tr¹i cña c¶ n-íc. §èi víi vïng §«ng B¾c,trang tr¹i trång c©y l©u n¨m chiÕm nhiÒu nhÊt, trang tr¹i trång c©y hµng n¨mchiÕm mét tû lÖ nhá nhÊt. §èi víi vïng §ång b»ng S«ng Cöu Long th× trang tr¹itrång c©y hµng n¨m vµ trang tr¹i nu«i trång thñy s¶n chiÕm ®a sè.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 35. 351.1.3.3 Trªn ®Þa bµn tØnh Th¸i Nguyªn Cïng víi sù ph¸t triÓn n«ng nghiÖp cña c¶ n-íc, c¸c m« h×nh trang tr¹itrªn ®Þa bµn tØnh Th¸i Nguyªn thùc sù ph¸t triÓn tõ khi cã NghÞ quyÕt 03/NQ-CP ngµy 02/02/2000 vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i cña ChÝnh phñ. TØnh Th¸iNguyªn cã diÖn tÝch ®Êt ®ai réng víi nhiÒu lo¹i h×nh vµ khÝ hËu kh¸c nhau:®ång b»ng, trung du, miÒn nói, vïng cao. Nh÷ng n¨m qua, thùc hiÖn ®-êng lèi®æi míi cña §¶ng, vËn dông vµo ®iÒu kiÖn thùc tÕ nÒn kinh tÕ cña Th¸iNguyªn, nhÊt lµ s¶n xuÊt n«ng, l©m nghiÖp chuyÓn dÞch theo h-íng tiÕn bé,h×nh thµnh mét sè m« h×nh s¶n xuÊt hiÖu qu¶, kh¾c phôc ®-îc t×nh tr¹ng s¶nxuÊt theo kiÓu tù cÊp, tù tóc, chuyÓn sang s¶n xuÊt hµng hãa, lµm cho kinh tÕx· héi n«ng th«n khëi s¾c. Thùc tÕ ®· cho thÊy, kinh tÕ trang tr¹i trªn ®Þa bµntØnh Th¸i Nguyªn lµ m« h×nh s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶. Trong nh÷ng n¨m qua, c¸cm« h×nh trang tr¹i ®· gãp phÇn kh«ng nhá vµo sù t¨ng tr-ëng kinh tÕ cña tØnhTh¸i Nguyªn, nhÊt lµ trong khu vùc kinh tÕ n«ng, l©m nghiÖp, gãp phÇn to línvµo chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong n«ng th«n, ®©y còng lµ n¬i ®¶m b¶ophÇn lín nguån nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu, t¹o viÖclµm cho hµng ngh×n lao ®éng, t¨ng thu nhËp, n©ng cao kiÕn thøc khoa häc küthuËt vµ qu¶n lý, b¶o vÖ m«i tr-êng sinh th¸i, gãp phÇn xãa ®ãi gi¶m nghÌo,n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt tinh thÇn cho sè ®«ng n«ng d©n trong tØnh. N¨m 2001, tØnh Th¸i Nguyªn cã 381 trang tr¹i vµ 723 hé s¶n xuÊt giái.§Õn n¨m 2004, toµn tØnh cã 659 trang tr¹i, t¨ng 173% so víi n¨m 2001 vµ hés¶n xuÊt giái cã 580 hé, ®©y lµ tiÒn ®Ò cho ph¸t triÓn thµnh kinh tÕ trang tr¹i.§Þa bµn cã nhiÒu trang tr¹i nhÊt lµ Thµnh phè Th¸i Nguyªn víi 193/659 trangtr¹i, chiÕm 29,2%. §øng thø hai lµ huyÖn §ång Hû víi 102 trang tr¹i chiÕm15,4%. HuyÖn cã Ýt trang tr¹i nhÊt lµ §Þnh Hãa cã 23/659 trang tr¹i chiÕm3,5%. TÝnh ®Õn thêi ®iÓm 1/7/2006 toµn tØnh cã 588 trang tr¹i, gi¶m 10,7%.Nguyªn nh©n lµ do mét sè trang tr¹i ®· chia nhá ruéng ®Êt hoÆc do chuyÓnh-íng kinh doanh do gi¸ c¶ n«ng s¶n gi¶m hoÆc do ¶nh h-ëng cña dÞch cómSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 36. 36gia cÇm. C¸c trang tr¹i ë tØnh Th¸i Nguyªn cã 7 lo¹i h×nh ho¹t ®éng, cô thÓnh- sau: [7] - Trang tr¹i trång c©y hµng n¨m cã 14/588 trang tr¹i, chiÕm 2,38%. - Trang tr¹i trång c©y l©u n¨m cã 70/588 trang tr¹i, chiÕm 11,9 %. - Trang tr¹i trång c©y ¨n qu¶ cã 6/588 trang tr¹i, chiÕm 1,02%. - Trang tr¹i l©m nghiÖp cã 81/588 trang tr¹i, chiÕm 13,77%. - Trang tr¹i ch¨n nu«i 370/588 cã trang tr¹i, chiÕm 62,9%. - Trang tr¹i nu«i trång thñy s¶n cã 9/588 trang tr¹i, chiÕm 1,53%. - Trang tr¹i kinh doanh tæng hîp cã 38/588 trang tr¹i, chiÕm 6,46%.1.2 Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu C¬ së ph-¬ng ph¸p luËn cña ®Ò tµi lµ Chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vµduy vËt lÞch sö. Chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng trang bÞ cho chóng ta thÕ giíiquan khoa häc, ®ã lµ c¸c quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö.1.2.1 Ph-¬ng ph¸p chän ®Þa bµn nghiªn cøu - Chän vïng nghiªn cøu: §Ò tµi chän huyÖn §ång Hû lµm ®Þa bµnnghiªn cøu v× huyÖn §ång Hû lµ huyÖn cã sè l-îng trang tr¹i nhiÒu thø hai(chØ sau thµnh phè Th¸i Nguyªn) vµ còng lµ huyÖn cã tiÒm n¨ng lín ®Ó ph¸ttriÓn trang tr¹i. - Chän x· nghiªn cøu: §ång Hû lµ huyÖn trung du, miÒn nói ®iÓn h×nh,cã ®Þa h×nh t-¬ng ®èi phøc t¹p, kh«ng ®ång nhÊt, chia lµm 3 khu vùc râ rÖt. ëc¸c khu vùc kh¸c nhau phï hîp cho ph¸t triÓn m« h×nh trang tr¹i theo h-íngs¶n xuÊt kinh doanh kh¸c nhau, do ®ã ®Ò tµi chän nghiªn cøu trªn 17 x· vµ 3thÞ trÊn. - Chän trang tr¹i ®iÒu tra: TÊt c¶ 89 trang tr¹i thuéc huyÖn §ång Hû®-îc chän ®Ó nghiªn cøu. §©y lµ c¸c trang tr¹i cã ®Çy ®ñ c¸c tiªu chuÈn doNhµ n-íc quy ®Þnh.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 37. 371.2.2 Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu cô thÓ1.2.2.1 Ph-¬ng ph¸p thu thËp sè liÖu Thu thËp sè liÖu thø cÊp: Sè liÖu thø cÊp lµ sè liÖu ®-îc thu thËp tõ c¸cnguån cã s½n, ®ã chÝnh lµ sè liÖu ®· qua xö lý, tæng hîp. §Ó thu thËp sè liÖuthø cÊp, tiÕn hµnh ghi chÐp c¸c sè liÖu cã s½n tõ sæ s¸ch, v¨n b¶n, tµi liÖu ë c¬së liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nghiªn cøu nh- c¸c s¸ch b¸o, t¹p chÝ chuyªn ngµnh,c¸c nghÞ ®Þnh, chØ thÞ, chÝnh s¸ch cña nhµ n-íc cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò trangtr¹i, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc ®· ®-îc c«ng bè, c¸c trang web, c¸csè liÖu vµ c¸c b¸o c¸o ®¸nh gi¸, tæng kÕt cña së N«ng nghiÖp, côc Thèng kª,cña c¸c x·, huyÖn, thµnh phè vµ tØnh. C¸c sè liÖu thø cÊp ®-îc thu thËp trong ®Ò tµi nµy lµ c¸c sè liÖu liªnquan ®Õn ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi cña tØnh Th¸i Nguyªn, huyÖn§ång Hû nh- khÝ hËu, ®Êt ®ai, d©n sè… C¸c sè liÖu thø cÊp ®-îc sö dôngtrong giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ó nªu lªn nh÷ng th«ng tinchung nhÊt vÒ ®Þa bµn nghiªn cø vµ kh¸i qu¸t vÒ t×nh h×nh ph¸t triÓn trang tr¹icña tØnh Th¸i Nguyªn vµ HuyÖn §ång Hû qua c¸c n¨m. Thu thËp sè liÖu s¬ cÊp: Sè liÖu s¬ cÊp lµ sè liÖu ®-îc thu thËp trùc tiÕpban ®Çu tõ ®èi t-îng nghiªn cøu. Cô thÓ, sè liÖu s¬ cÊp phôc vô cho ®Ò tµi®-îc thu thËp tõ c¸c chñ trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû. Nã ®-îc sö dông tronggiai ®o¹n tiÕn hµnh ph©n tÝch thùc tr¹ng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹ië huyÖn §ång Hû. §Ó thu thËp ®-îc sè liÖu ph¶i tiÕn hµnh pháng vÊn trùc tiÕpb»ng phiÕu ®iÒu tra ®-îc lËp s½n. PhiÕu ®iÒu tra ®Ó ®iÒu tra tõng trang tr¹i®-îc chuÈn bÞ tr-íc, bao gåm c¸c néi dung: - Nh÷ng th«ng tin vÒ t×nh h×nh c¬ b¶n cña trang tr¹i nh-: Hä tªn, tuæi,d©n téc, giíi tÝnh, tr×nh ®é v¨n ho¸, tr×nh ®é chuyªn m«n, khoa häc kü thuËt,lo¹i h×nh trang tr¹i, n¨m thµnh lËp, sè khÈu, sè lao ®éng, diÖn tÝch ®Êt ®ai, vèns¶n xuÊt, t×nh h×nh trang bÞ t- liÖu s¶n xuÊt.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 38. 38 - Nh÷ng th«ng tin vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸ctrang tr¹i nh- c¸c yÕu tè s¶n xuÊt, vèn, kü thuËt, lao ®éng. T×nh h×nh c¸ckho¶n chi phÝ, c¸c kho¶n thu c¶ hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ. - Nh÷ng th«ng tin vÒ ý kiÕn, nguyÖn väng, nhu cÇu, thuËn lîi, khã kh¨ncña chñ trang tr¹i. Sù gióp ®ì cña chÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng, cña nh©n d©n víivÊn ®Ò trang tr¹i, c¸c chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ nhµ n-¬c vÒ trang tr¹i. Ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ nhanh n«ng th«n (PRA): §Õn t¹i ®Þa bµn nghiªncøu ®Ó quan s¸t thùc tÕ, pháng vÊn trang tr¹i vµ c¸n bé ®Þa ph-¬ng ®Ó thu thËpth«ng tin vÒ trang tr¹i vµ t×nh h×nh ®Þa ph-¬ng, tõ ®ã n¾m b¾t mét c¸ch t-¬ng®èi th«ng tin vÒ t×nh h×nh c¬ b¶n nh- thu nhËp, nh©n khÈu, lao ®éng, ®Êt ®ai,chi phÝ s¶n xuÊt…cña trang tr¹i. Ph-¬ng ph¸p chuyªn kh¶o: §-îc dïng trong nghiªn cøu toµn diÖn vµchi tiÕt c¸c trang tr¹i vµ c¸c mèi quan hÖ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶cña c¸c trang tr¹i. Tõ ®ã, lµm c¨n cø cho viÖc ®¸nh gi¸ tiÒm n¨ng vµ ®Þnhh-íng gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt cña trang tr¹i trong ®iÒu kiÖn kinhtÕ thÞ tr-êng. Ph-¬ng ph¸p chuyªn gia: Lµ viÖc tranh thñ ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸cchuyªn gia (nh÷ng ng-êi am hiÓu vÒ trang tr¹i), th«ng qua tµi liÖu nghiªn cøuvµ ý kiÕn trùc tiÕp cña hä trong ®¸nh gi¸ còng nh- ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p n©ngcao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt cho c¸c trang tr¹i cña huyÖn §ång Hû. Ph-¬ng ph¸p chuyªn gia, chuyªn kh¶o ®-îc dïng trong giai ®o¹n ph©ntÝch thùc tr¹ng s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i vµ giai ®o¹n ®Çu cña viÖc lùa chän®Ó ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao s¶n xuÊt cña trang tr¹i.1.2.2.2 Ph-¬ng ph¸p xö lý vµ tæng hîp sè liÖu Ph-¬ng ph¸p xö lý vµ tæng hîp sè liÖu lµ h×nh thøc xö lý ®¬n gi¶n c¸c sèliÖu ban ®Çu thu thËp ®-îc sau ®iÒu tra, pháng vÊn c¸c trang tr¹i. TiÕn hµnhph©n lo¹i vµ tæng hîp c¸c sè liÖu ®ã theo c¸c chØ tiªu ®· ®Ò ra, gióp cho ta cã®-îc nh÷ng nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ c¬ b¶n vÒ vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt cña c¸c trangSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 39. 39tr¹i. KÕt qu¶ cña viÖc xö lý vµ tæng hîp sè liÖu ta ®-îc c¸c b¶ng th«ng kª vµ ®åthÞ thèng kª.1.2.2.3 HÖ thèng chØ tiªu nghiªn cøu vµ ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch sè liÖu 1. HÖ thèng chØ tiªu nghiªn cøu a. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ s¶n xuÊt GO - Tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt (Gross Output): lµ toµn bé gi¸ trÞ cña c¸c s¶nphÈm vËt chÊt vµ dÞch vô h÷u Ých ®-îc t¹o ra trong mét n¨m cña c¸c trang tr¹i. n C«ng thøc tÝnh: GO   Pi Qi i 1 Trong ®ã: Pi: gi¸ trÞ s¶n phÈm thø i, Qi: khèi l-îng s¶n phÈm thø i Néi dung cña GO bao gåm: Gi¸ trÞ cña s¶n phÈm trång trät: Gi¸ trÞ s¶nphÈm chÝnh thu ®-îc trong kú tÝnh to¸n nh- thãc, ng«, khoai, s¾n; Gi¸ trÞ s¶nphÈm phô cña c¸c lo¹i c©y trång cã thu ho¹ch trong kú. Gi¸ trÞ s¶n phÈm ch¨nnu«i: Gi¸ trÞ träng l-îng thÞt h¬i t¨ng thªm trong kú cña gia sóc, gia cÇm; Gi¸trÞ con gièng b¸n ra; gi¸ trÞ c¸c lo¹i s¶n phÈm ch¨n nu«i thu ®-îc kh«ng ph¶ith«ng qua giÕt thÞt sóc vËt (s÷a, trøng, mËt ong…); Gi¸ trÞ c¸c lo¹i s¶n phÈmphô ch¨n nu«i thu ®-îc trong kú. Gi¸ trÞ cña c«ng viÖc khai th¸c gç vµ l©ms¶n trªn rõng trång vµ rõng tù nhiªn. Gi¸ trÞ c¸c ho¹t ®éng l©m nghiÖp kh¸cnh- -¬m c©y, lai t¹o gièng, qu¶n lý, b¶o vÖ rõng vµ thu l-îm c¸c l©m s¶n nh-sa nh©n, nÊm, m¨ng vµ c¸c s¶n phÈm lµm d-îc liÖu. Gi¸ trÞ c¸c ho¹t ®éng dÞchvô s¶n xuÊt cña trång trät, ch¨n nu«i vµ l©m nghiÖp. TiÒn thu ®-îc do cho thuªm¸y mãc, thiÕt bÞ. CP - ChÝ phÝ : lµ toµn bé chi phÝ vËt chÊt vµ dÞch vô th-êng xuyªn mµtrang tr¹i ®· sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞch vôcña trang tr¹i trong mét n¨m. C«ng thøc tÝnh: n CP   Ci , trong ®ã: Ci: kho¶n chi phÝ i i 1 Cô thÓ trong ®Ò tµi nµy, chi phÝ s¶n xuÊt bao gåm:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 40. 40 - Chi phÝ vËt chÊt nh-: chi phÝ vÒ h¹t gièng, con gièng, ph©n bãn c¸clo¹i, v«i vµ c¸c chÊt c¶i t¹o ®ång ruéng, thuèc b¶o vÖ thùc vËt, thøc ¨n ch¨nnu«i, chi phÝ thuèc phßng trõ bÖnh cho sóc vËt; ®iÖn n¨ng, nhiªn liÖu, chÊt ®èt,vËt liÖu, chi phÝ qu¶n lý l©m nghiÖp; chi phÝ cho mua s¾m dông cô lao ®éngnhá dïng cho chu kú s¶n xuÊt, chi phÝ cho söa ch÷a th-êng xuyªn tµi s¶n cè®Þnh, chi phÝ v¨n phßng phÈm, chi phÝ vËt chÊt kh¸c… - Chi phÝ dÞch vô: dÞch vô lµm ®Êt, dÞch vô t-íi n-íc, dÞch vô phunthuèc phßng trõ s©u bÖnh, dÞch vô tuèt lóa, thuû lîi phÝ, dÞch vô b¶o hiÓm nhµn-íc, dÞch vô phÝ b-u ®iÖn, dÞch vô phÝ ng©n hµng, chi phÝ cho ®µo t¹o, båid-ìng n©ng cao tay nghÒ thuª ngoµi, dÞch vô b¶o vÖ rõng, phßng ch¸y ch÷ach¸y, dÞch vô y tÕ, b¶o vÖ m«i tr-êng, chi phÝ cho qu¶ng c¸o, chi phÝ cho viÖcthuª m¸y mãc, thiÕt bÞ phôc vô cho s¶n xuÊt vµ qu¶n lý s¶n xuÊt, chi phÝ dÞchvô kh¸c… GM - Thu nhËp biªn (Gross Margin) hay cßn gäi lµ l·i gép. §©y ®-îccoi lµ môc tiªu quan träng nhÊt cña trang tr¹i. ChØ tiªu nµy sö dông sÏ cã ®échÝnh x¸c cao h¬n VA hay MI. C«ng thøc tÝnh: GM = GO - CP b. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt ChØ tiªu ph¶n ¸nh quy m« hiÖu qu¶ bao gåm: - Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸ (GV): GV   PHHi QHHi Trong ®ã: PHHi: gi¸ b¸n s¶n phÈm hµng hãa; QHHi: khèi l-îng s¶n phÈm hµng hãa tiªu thô - Tû suÊt hµng hãa (%) = GV/GO. ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh møc ®é thamgia vµo thÞ tr-êng cña trang tr¹i. ChØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ sö dông lao ®éng gåm: N¨ng suÊt lao ®éng(GO/L) (gi¸ trÞ s¶n xuÊt do mét lao ®éng t¹o ra). HoÆc GM/L (thu nhËp domét lao ®éng t¹o ra). L: sè lao ®éng lµm viÖc b×nh qu©n trong kú.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 41. 41 ChØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ sö dông ®Êt: Tû suÊt GM/ 1 ®vdt (ha): chobiÕt thu nhËp cña 1ha ®Êt canh t¸c. ChØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ sö dông chi phÝ bao gåm: - Tû suÊt l·i gép (GM/CP), chØ tiªu nµy ph¶n ¸nh nÕu bá ra 1 ®ång chiphÝ th× sÏ thu ®-îc l·i gép lµ bao nhiªu, chØ tiªu nµy cµng cao chøng tá thunhËp cña trang tr¹i cµng cao. - Tû suÊt gi¸ trÞ s¶n xuÊt (GO/CP), nã ph¶n ¸nh chÊt l-îng s¶n xuÊtkinh doanh cña trang tr¹i, víi møc ®é ®Çu t- 1 ®ång chi phÝ th× sÏ t¹o ra gi¸ trÞs¶n xuÊt lµ bao nhiªu lÇn. - Chi phÝ trªn ®¬n vÞ diÖn tÝch: chØ tiªu nµy cho thÊy møc ®é ®Çu t- cñatrang tr¹i trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch lµ bao nhiªu. C«ng thøc tÝnh = tæng chiphÝ/§VDT (m2, 1ha ,1 sµo) hoÆc = CP/ha. 2. Ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch sè liÖu Ph-¬ng ph¸p so s¸nh: Sö dông ph-¬ng ph¸p nµy dïng ®Ó ®èi chiÕu c¸csè liÖu thu thËp ®-îc sau ®iÒu tra theo c¸c chØ tiªu kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ s¶nxuÊt ®Ó tõ ®ã cã ®-îc nh÷ng nhËn xÐt x¸c ®¸ng vÒ thùc tr¹ng s¶n xuÊt kinhdoanh cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû. Ph-¬ng ph¸p thèng kª m« t¶: Víi ph-¬ng ph¸p nµy, ®Ò tµi sö dông c¸csè tuyÖt ®èi, sè t-¬ng ®èi, sè b×nh qu©n ®Ó so s¸nh, ®¸nh gi¸ vµ rót ra nhËn xÐtvÒ ®Æc ®iÓm vµ xu h-íng ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §«ng Hû. Ph-¬ng ph¸p SWOT: §©y lµ ph-¬ng ph¸p ®-îc sö dông ®Ó ph©n tÝch®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu, c¬ héi vµ nguy c¬ cho tõng trang tr¹i. Th«ng qua ®ã,gióp c¸c trang tr¹i thÊy ®-îc ®©u lµ ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu cña m×nh ®Ó ph¸thuy ®iÓm m¹nh, khai th¸c triÖt ®Ó c¸c nguån lùc cña trang tr¹i. TËn dông triÖt®Ó c¸c c¬ héi vµ kh¾c phôc, h¹n chÕ ®èi víi nh÷ng rñi ro, ®iÓm bÊt lîi trongqu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh. Ph-¬ng ph¸p ph©n tæ: Ph©n tæ lµ ph©n chia c¸c trang tr¹i cã cïngph-¬ng h-íng s¶n xuÊt, cïng lîi thÕ gièng nhau vµo c¸c tæ hoÆc theo mét tiªuSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 42. 42thøc nµo ®ã nh- quy m« diÖn tÝch, lo¹i h×nh trang tr¹i, vèn… Trªn c¬ së ®ã,®¸nh gi¸, so s¸nh xem trang tr¹i nµo cã kÕt qu¶ s¶n xuÊt tèt h¬n, hiÖu qu¶ h¬n.§ång thêi thÊy ®-îc c¸c yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt,kinh doanh cña c¸c trang tr¹i. Tõ ®ã, ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng phï hîp víitõng lo¹i h×nh trang tr¹i, tõng nhãm trang tr¹i. Ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch hµm s¶n xuÊt Cobb- Douglas. §Ó ®o l-êng c¸cmèi liªn hÖ kinh tÕ cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt nh- tr×nh ®é cña chñ trang tr¹i, chiphÝ s¶n xuÊt, lao ®éng, quy m« diÖn tÝch, vèn… tíi thu nhËp cña trang tr¹i cãthÓ sö dông hµm s¶n xuÊt Cobb - Douglas ®Ó nghiªn cøu møc ®é ¶nh h-ëngcña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt ®Õn thu nhËp cña c¸c trang tr¹i. Tõ ®ã, thÊy ®-îc ®©ulµ yÕu tè ¶nh h-ëng m¹nh, ®©u lµ yÕu tè ¶nh h-ëng yÕu ®Õn kÕt qu¶ vµ hiÖus¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i, ®Ó cã biÖn ph¸p t¸c ®éng phï hîp nh»m n©ng caohiÖu qu¶ s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i. Hµm s¶n xuÊt cã d¹ng: bjDj Y  a0  X 1a1 ...  X iai ...  X n n .eb1 D1 ...e a ...ebm Dm Trong ®ã: Y: (thu nhËp); X i : lµ møc ®Çu t- c¸c yÕu tè ®Çu vµo (chi phÝ, lao ®éng, diÖn tÝch ®Êtn«ng nghiÖp, vèn…); D j lµ c¸c biÕn gi¶ ®Þnh, th-êng nhËn c¸c gi¸ trÞ lµ 0hoÆc 1 vµ còng lµ biÕn ®éc lËp. Hµm CD tÝnh to¸n ®¬n gi¶n v× cã thÓ chuyÓnvÒ d¹ng tuyÕn tÝnh ®¬n b»ng c¸ch logarit hãa 2 vÕ cña ph-¬ng tr×nh (1) nh-sau: LnY  Lna 0  a1 Lnx1  a 2 Lnx 2  ...  a n Lnx n  b1 D1  b2 D2  ...  bm DmSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 43. 43 Ch-¬ng 2 Thùc tr¹ng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång hû tØnh Th¸i nguyªn2.1. §Æc ®iÓm chung cña huyÖn §ång Hû, tØnh Th¸i Nguyªn2.1.1. §iÒu kiÖn tù nhiªn2.1.1.1. VÞ trÝ ®Þa lý §ång Hû lµ mét huyÖn trung du - miÒn nói cña tØnh Th¸i Nguyªn, n»më phÝa §«ng B¾c cña thµnh phè Th¸i Nguyªn, huyÖn §ång Hû tiÕp gi¸p víic¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh: - PhÝa §«ng gi¸p víi tØnh B¾c Giang. - PhÝa T©y gi¸p víi huyÖn Phó L-¬ng. - PhÝa Nam gi¸p víi thµnh phè Th¸i Nguyªn vµ huyÖn Phó B×nh. - PhÝa B¾c gi¸p víi huyÖn Vâ Nhai. HuyÖn §ång Hû cã d©n sè lµ 125 811 ng-êi. Víi ®Æc tr-ng cña vïng®Êt trung du miÒn nói, §ång Hû cã thÕ m¹nh vÒ n«ng l©m nghiÖp, ®Þa bµn l¹itiÕp gi¸p víi thµnh phè Th¸i Nguyªn, cã ®-êng quèc lé 1B ®i qua, ®ã lµ ®iÒukiÖn rÊt thuËn lîi ®Ó §ång Hû tiªu thô c¸c mÆt hµng n«ng, l©m s¶n cña m×nh.2.1.1.2. §Þa h×nh, thæ nh-ìng HuyÖn §ång Hû cã diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn lµ 47 037,94 ha, cã 20 x· vµthÞ trÊn, ®Þa h×nh phøc t¹p vµ kh«ng ®ång nhÊt, cã ®é cao trung b×nh xÊp xØ100m, ®Þa h×nh ®åi nói dèc, dèc cao, nh÷ng c¸nh ®ång xen lÉn víi ®åi nóithÊp, do m-a lín xãi mßn röa tr«i m¹nh, kÕt qu¶ cña sù xãi mßn båi tô m¹nh®· t¹o thµnh nhiÒu c¸nh ®ång dèc tô khe däc ph©n bè kh¾p mäi n¬i. §Êt canht¸c chñ yÕu lµ ruéng bËc thang. PhÝa Nam cña huyÖn cã phÇn ®Êt ®ai t-¬ng ®èib»ng ph¼ng. HuyÖn §ång Hû cã thÓ ph©n thµnh 3 vïng râ rÖt: - Vïng nói phÝa B¾c: chñ yÕu lµ lo¹i ®Êt ®åi dèc cßn c¸nh ®ång xen kÏÝt. Vïng nµy chñ yÕu trång c©y ¨n qu¶, c©y chÌ, ch¨n nu«i ®¹i gia sóc, tr¸m,Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 44. 44lóa n-¬ng… Gåm c¸c x· V¨n L¨ng, Hoµ B×nh, T©n Long, Quang S¬n, Ho¸Trung, Minh LËp vµ thÞ trÊn S«ng CÇu. - Vïng trung t©m: Gåm c¸c x· Ho¸ Th-îng, Cao Ng¹n, §ång BÈm,Linh S¬n, Huèng Th-îng, Nam Hoµ vµ thÞ trÊn Chïa Hang. Vïng nµy chñ yÕutrång rau, mµu, ch¨n nu«i tiÓu gia sóc vµ dÞch vô. - Vïng nói phÝa Nam: vïng nµy chñ yÕu lµ ®åi nói dèc cao, Ýt ®Êt ruéngnªn chñ yÕu ph¸t triÓn c©y l©m nghiÖp, ch¨n nu«i ®¹i gia sóc vµ c©y ¨n qu¶, gåmc¸c x·: Khe Mo, C©y ThÞ, V¨n H¸n, T©n Lîi, Hîp TiÕn vµ trÞ trÊn Tr¹i Cau.[4]2.1.1.3. §iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu, thuû v¨n Theo sù ph©n vïng cña trung t©m khÝ t-îng Thµnh Phè Th¸i Nguyªn,huyÖn §ång Hû chÞu ¶nh h-ëng chung cña tiÓu khÝ hËu trong vïng. §ång Hûn»m trong vïng khÝ hËu mang tÝnh ®Æc tr-ng cña c¸c tØnh miÒn nói vµ trungdu: NhiÖt ®é trung b×nh hµng n¨m tõ 220C - 240C; Èm ®é kh«ng khÝ trung b×nhthay ®æi tõ 75 - 85%. KhÝ hËu §ång Hû nãi chung nãng vµ Èm thuËn lîi cho viÖc ph¸t triÓnngµnh trång trät, l©m nghiÖp vµ ch¨n nu«i. Víi ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é cao cã thÓlµm nhiÒu vô trong mét n¨m mµ vßng sinh tr-ëng cña c©y vÉn cã thÓ ®¶m b¶o,h¬n n÷a ®iÒu kiÖn m-a Èm thÝch hîp cho nhiÒu lo¹i c©y trång ph¸t triÓn. KhÝhËu §ång Hû cã 2 mïa râ rÖt: Mïa nãng (m-a nhiÒu) tõ kho¶ng th¸ng 5 ®Õnth¸ng 10 vµ mïa l¹nh (m-a Ýt) tõ kho¶ng th¸ng 11 ®Õn th¸ng 4 n¨m sau. Vµomïa hÌ nhiÖt ®é trung b×nh tõ 270C - 280C, cã lóc lªn tíi 300C - 310C. Mïanµy th-êng cã m-a, m-a nhiÒu nhÊt lµ th¸ng 7, th¸ng 8, trung b×nh l-îng m-atrong 2 th¸ng nµy tõ 300 - 4000 mm vµ chiÕm kho¶ng 40 - 46% l-îng m-a c¶n¨m. Mïa nµy nãi chung thêi tiÕt khÝ hËu thuËn lîi cho sinh tr-ëng, ph¸t triÓncña c©y trång vµ gia sóc nh-ng thØnh tho¶ng cã b·o, cã nh÷ng c¬n b·o gi«ngm-a to giã lín g©y óng lôt lµm ¶nh h-ëng xÊu ®Õn s¶n xuÊt n«ng l©mnghiÖp.[5]Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 45. 45 Nh- vËy, ®iÒu kiÖn tù nhiªn cña huyÖn §ång Hû rÊt phï hîp cho sùsinh tr-ëng, ph¸t triÓn cña c©y l©u n¨m nh- c©y chÌ, c©y ¨n qu¶ (v¶i, nh·n,na), ch¨n nu«i gia sóc, gia cÇm. §©y chÝnh lµ lîi thÕ cña huyÖn nãi riªng vµtØnh Th¸i Nguyªn nãi chung cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.2.1.1.4 T×nh h×nh sö dông ®Êt ®ai cña huyÖn §ång Hû Trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®Êt ®ai lµ t- liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu, ®Æc biÖtvµ kh«ng thÓ thay thÕ ®-îc. Nã kh¸c víi t- liÖu s¶n xuÊt kh¸c ë chç nÕu ®-îcsö dông hîp lý th× nã kh«ng nh÷ng kh«ng bÞ hao mßn mµ cßn t¨ng ®é ph×nhiªu. §èi víi huyÖn §ång Hû, ®Ó n¾m râ quü ®Êt ®ai cña huyÖn ®-îc södông nh- thÕ nµo ta tiÕn hµnh nghiªn cøu b¶ng 2.1 Qua b¶ng 2.1, cã thÓ thÊy r»ng t×nh h×nh ®Êt ®ai vµ c¬ cÊu ®Êt ®ai cñahuyÖn §ång Hû cã nhiÒu biÕn ®éng, sù biÕn ®éng nµy ®-îc ph¶n ¸nh cô thÓnh- sau: HuyÖn §ång Hû cã tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn lµ 47.037,94 ha, ®-îcchia thµnh 5 lo¹i ®Êt. Trong ®ã diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp, n¨m 2004 chiÕm25,2%, ®Õn n¨m 2005 chiÕm 25,33% vµ t¨ng lªn 25,82% n¨m 2006. DiÖn tÝch®Êt n«ng nghiÖp chiÕm tû lÖ thÊp nªn ph¶i c¶i t¹o, th©m canh, t¨ng vô ®Ó t¨nghÖ sè sö dông ®Êt. Trong ®Êt canh t¸c n«ng nghiÖp, ®Êt trång c©y hµng n¨m vµ®Êt trång c©y l©u n¨m ®Òu t¨ng qua c¸c n¨m, nh-ng tèc ®é t¨ng c©y l©u n¨mt¨ng chËm h¬n c©y hµng n¨m. Tèc ®é t¨ng b×nh qu©n qua 3 n¨m cña diÖn tÝchtrång c©y hµng n¨m lµ 4,54%, c©y l©u n¨m lµ 3,37%. HuyÖn cã diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp chiÕm tû lÖ kh¸ lín, n¨m 2006 diÖntÝch ®Êt l©m nghiÖp chiÕm 50,41% tæng diÖn tÝch. DiÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖpcòng t¨ng ®¸ng kÓ qua 3 n¨m, n¨m 2005 t¨ng 8,2% so víi n¨m 2004, tèc ®ét¨ng b×nh qu©n qua 3 n¨m lµ 5,82%. Nguyªn nh©n t¨ng lµ do c¸c trang tr¹itiÕn hµnh ®Çu t- trång míi vµo diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp cña c¸c trang tr¹i.DiÖn tÝch rõng trång n¨m 2006 ®¹t 11 753,23 ha chiÕm 49,57 5 trong diÖn tÝch®Êt l©m nghiÖp, tèc ®é ph¸t triÓn b×nh qu©n qua 3 n¨m ®¹t 112,92%, trong ®ãchñ yÕu lµ rõng lÊy gç lµm nguyªn liÖu giÊy t¨ng nhanh.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 46. 46 B¶ng 2.1: T×nh h×nh ®Êt ®ai cña huyÖn §ång Hû qua c¸c n¨m (2004-2006) 2004 2005 2006 So s¸nh (%) Sè l-îng C¬ cÊu Sè l-îng C¬ cÊu Sè l-îng C¬ cÊu ChØ tiªu (ha) (%) (ha) (%) (ha) (%) 2005/2004 2006/2005 BQTæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn 47 037,94 100 47 037,94 100 47 037,94 100 100 100 1001. DiÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp 11 854,65 25,2 11 914,24 25,33 12 144,16 25,82 100,5 101,93 101,211.1 §Êt trång c©y hµng n¨m 6 377,23 53,8 6 377,23 53,53 6 969,83 57,39 100 109,29 104,541.2 §Êt trång c©y l©u n¨m 4 805,13 40,53 5 114,33 42,93 5 174,33 42,61 106,43 101,17 103,372. §Êt l©m nghiÖp 21 175,28 45,02 22 912,07 48,71 23 712,07 50,41 108,2 103,49 105,822.1 Rõng tù nhiªn 11 958,84 56,48 11 958,84 52,19 11 958,84 50,43 100 100 1002.2 Rõng trång 9 216,44 43,52 10 953,23 47,81 11 753,23 49,57 118,84 107,3 112,923. §Êt ë 865 ,79 1,84 956,18 2,03 956,18 2,03 110,44 100 105,094. §Êt chuyªn dïng 4 623,20 9,83 4 653,00 9,89 4 423,08 9,4 100,64 95,06 0,985. §Êt ch-a sö dông 8 519,02 18,11 6 602,45 14,04 5 802,45 12,34 77,5 87,88 0,835.1 Đất bằng chưa sử dụng 384,93 4,52 561,87 8,51 561,87 9,68 145,97 100 120,85.2 Đất đồi núi chưa sử dụng 7 670,39 90,04 5 362,70 81,22 4 562,70 78,63 69,91 85,08 0,775.3 Núi đá không có rừng cây 463,7 5,44 677,88 10,27 677,88 11,68 146,19 100 120,9Một số chỉ tiêuDiện tích đất NN/hộ NN (ha/hộ) 0,63 0,63 0,63Diện tích đất LN/hộ NN (ha/hộ) 1,12 1,20 1,24 (Nguồn số liệu: Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 47. 47 B¶ng 2.1 cho thÊy, diÖn tÝch ®Êt ë t¨ng t-¬ng ®èi m¹nh tõ n¨m 2004®Õn n¨m 2005. §Êt chuyªn dïng n¨m n¨m 2005 so víi n¨m 2004 t¨ng kh«ng®¸ng kÓ (t¨ng 0,64%), n¨m 2006 so víi 2005 l¹i gi¶m nhÑ. DiÖn tÝch ®Êt ch-a sö dông cßn nhiÒu, tuy nhiªn ®Êt ch-a sö dông gi¶mm¹nh tõ 8519, 02 ha n¨m 2004 xuèng cßn 5802,45 ha n¨m 2006, b×nh qu©nqua 3 n¨m gi¶m 17%, tøc lµ ®· ®-a vµo sö dông 2716,57 ha.2.1.2. §iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi2.1.2.1. T×nh h×nh nh©n khÈu vµ lao ®éng cña huyÖn §ång Hû Lao ®éng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh cña mäi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §éng lùcph¸t triÓn kinh tÕ x· h«Þi quy tô l¹i lµ ë con ng-êi, con ng-êi víi lao ®éngs¸ng t¹o cña m×nh lµm thay ®æi kü thuËt, quy tr×nh s¶n xuÊt, lµm biÕn ®æi c¬cÊu s¶n xuÊt, tõ s¶n xuÊt tù cung, tù cÊp sang s¶n xuÊt hµng ho¸. §èi víi c¸ctrang tr¹i kinh doanh n«ng nghiÖp ®ßi hái l-îng lao ®éng lín trong c¶ thêi kús¶n xuÊt vµ t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho nhiÒu lao ®éng ë n«ng th«n. T×nh h×nhbiÕn ®éng vÒ nh©n khÈu vµ lao ®éng cña huyÖn ®-îc thÓ hiÖn trong b¶ng 2.2.Qua b¶ng 2.2, ta thÊy nh©n khÈu cña huyÖn cã sù biÕn ®éng t¨ng qua c¸c n¨m:N¨m 2004 lµ 123.276 ng-êi, n¨m 2005 lµ 124.566 ng-êi t¨ng so víi n¨m2004 lµ 1,05%, n¨m 2006 lµ 125.811 ng-êi t¨ng so víi n¨m 2005 lµ 1%. B×nhqu©n qua 3 n¨m (2004 - 2006) d©n sè cña huyÖn t¨ng lªn 1,02%, ®©y lµ mét tûlÖ thÊp so víi tØ lÖ t¨ng d©n sè cña tØnh. Tuy nhiªn ®Ó æn ®Þnh vµ n©ng cao chÊtl-îng d©n sè, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, huyÖn cÇn cã chÝnhs¸ch d©n sè kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh. §ång Hû lµ mét huyÖn chñ yÕu s¶n xuÊtn«ng nghiÖp, d©n sè trong huyÖn chñ yÕu lµm n«ng nghiÖp, mét phÇn nhá d©nsè lµ phi n«ng nghiÖp lµm dÞch vô, bu«n b¸n, cung cÊp hµng ho¸ ®¸p øng nhucÇu hµng ngµy cña ng-êi d©n trong huyÖn. TÝnh ®Õn n¨m 2006, sè nh©n khÈun«ng nghiÖp cña huyÖn lµ 88.368 ng-êi chiÕm 70,24% tæng sè nh©n khÈu,nh©n khÈu phi n«ng nghiÖp lµ 37.443 ng-êi chiÕm 29,76% tæng sè nh©n khÈu.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 48. 48 B¶ng 2.2: T×nh h×nh nh©n khÈu vµ lao ®éng cña huyÖn §ång Hû qua 3 n¨m (2004-2006) 2004 2005 2006 Tèc ®é ph¸t triÓn (%) ChØ tiªu §VT SL CC (%) SL CC (%) SL CC (%) 05/04 06/05 BQI. Tæng nh©n khÈu Ng-êi 123.276 100 124.566 100 125.811 100 101,05 101,00 101,021. Nh©n khÈu n«ng nghiÖp Ng-êi 87.526 71,00 88.232 70,83 88.368 70,24 100,81 100,15 100,482. Nh©n khÈu phi n«ng nghiÖp Ng-êi 35.750 29,00 36.334 29,17 37.443 29,76 101,63 103,05 102,34II. Tæng sè hé Hé 27.070 100 27.611 100 28.177 100 102,00 102,05 102,021. Hé n«ng nghiÖp Hé 18.949 70,00 19.057 69,02 19.126 67,88 100,57 100,36 100,472. Hé phi n«ng nghiÖp Hé 8.121 30,00 8.554 30,98 9.051 32,12 105,33 105,81 105,57III. Tæng sè lao ®éng L§ 66.322 100 67.119 100 67.879 100 101,20 101,13 101,171. Lao ®éng n«ng nghiÖp L§ 47.209 71,18 47.763 71,16 48.295 71,15 101,17 101,11 101,142. Lao ®éng phi n«ng nghiÖp L§ 19.113 28,82 19.356 28,84 19.584 28,85 101,27 101,18 101,22IV. B×nh qu©n L§NN/hé NN L§/hé 2,49 - 2,51 - 2,53 - 100,60 100,75 100,67V. B×nh qu©n NKNN/hé NN Ng/hé 4,62 - 4,63 - 4,62 - 100,24 99,79 100,01VI. MËt ®é d©n sè Ng/km2 267 - 270 - 272 - 101,12 100,74 100,93 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 49. 49 (Nguån: Côc Thèng kª tØnh Th¸i Nguyªn)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 50. 50 Do sù gia t¨ng d©n sè trong nh÷ng n¨m tr-íc nªn sè ng-êi trong ®é tuæilao ®éng t¨ng qua c¸c n¨m. Cô thÓ: sè ng-êi trong ®é tuæi lao ®éng n¨m 2004lµ 66.322 ng-êi, n¨m 2005 lµ 67.119 ng-êi t¨ng 1,2% so víi n¨m 2004, n¨m2006 lµ 67.879 ng-êi t¨ng 1,13% so víi n¨m 2005. §©y lµ nguån lùc dåi dµophôc vô cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ c¶ ngµnh n«ng nghiÖp cña huyÖn.§©y còng chÝnh lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc ph¸t triÓn c¸c m« h×nh trangtr¹i v× c¸c trang tr¹i cÇn nhiÒu lao ®éng th-êng xuyªn. ChÝnh v× sù gia t¨ngnhanh lao ®éng n«ng nghiÖp mµ diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp trªn mét lao ®éngcã sù biÕn ®éng gi¶m qua c¸c n¨m. §©y lµ mét trong nh÷ng khã kh¨n trongviÖc ®¶m b¶o møc thu nhËp cho mçi lao ®éng n«ng nghiÖp æn ®Þnh ngµy cµngt¨ng. Nh- vËy, cã thÓ thÊy r»ng lùc l-îng lao ®éng chñ yÕu cña huyÖn tËptrung vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, chØ cã mét bé phËn nhá tham gia vµo c¸cngµnh kh¸c. §©y lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi vµ ®Çy tiÒm n¨ng ®Ó ph¸t triÓn mét nÒnn«ng nghiÖp theo h-íng CNH - H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n.2.1.2.2. C¬ së h¹ tÇng cña huyÖn §ång Hû C¬ së h¹ tÇng ph¸t triÓn lµ ®iÒu kiÖn vËt chÊt quan träng phôc vô c¸cnhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ còng nh- n©ng cao phóc lîi cña d©n c- n«ng th«n.Nã cßn lµ ®iÒu kiÖn gióp cho c¸c m« h×nh trang tr¹i ph¸t triÓn thuËn lîi. C¬ sëh¹ tÇng n«ng th«n bao gåm nhiÒu hîp phÇn nh- giao th«ng, thñy lîi, hÖ thèngth«ng tin, ®iÖn, tr-êng häc, tr¹m y tÕ, chî. VÒ Giao th«ng: Nh×n chung, m¹ng l-íi giao th«ng cña huyÖn ®¶m b¶o®-îc nhu cÇu cho viÖc ®i l¹i, ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. HiÖn nay, huyÖn ®· cãtæng sè 654,1 km ®-êng giao th«ng. Trong ®ã: §-êng tØnh lé lµ 47,5 km.§-êng huyÖn lé lµ 56,6 km. §-êng x·, th«n, xãm, b¶n lé lµ 550,0 km. Riªngn¨m 2006, c«ng t¸c giao th«ng ®· më tíi 3,5 km ®-êng (Hîp TiÕn 1 km, V¨nL¨ng 2,5 km). §· n©ng cÊp 45 km ®-êng giao th«ng, di tu b¶o d-ìng 450 km®-êng giao th«ng n«ng th«n. Tæng gi¸ trÞ ®¹t 16.228 triÖu ®ång.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 51. 51 VÒ Thuû lîi: HuyÖn §ång Hû coi c«ng t¸c thñy lîi lµ nhiÖm vô hµng®Çu trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, chØ ®¹o nh©n d©n tËp trung kiªn cè ho¸ kªnhm-¬ng, ®ãng gãp tiÒn, c«ng søc, tiÕp nhËn nhiÒu nguån vèn ®Ó ph¸t triÓn thuûlîi. KÕt qu¶ ®· x©y dùng, n©ng cÊp nhiÒu hå, tr¹m b¬m, ®-a kh¶ n¨ng chñ®éng t-íi n-íc ®¹t 40% diÖn tÝch. Tæng diÖn tÝch cÊy lóa ®-îc t-íi b»ng c¸cc«ng tr×nh thuû lîi lµ kho¶ng 2000 ha, cßn c©y chÌ, c©y ¨n qu¶ chñ yÕu c¸c hégia ®×nh t-íi b»ng n-íc b¬m giÕng. VÒ §iÖn: Toµn huyÖn cã 39 tr¹m biÕn ¸p tõ 35 KV trë xuèng, 20/20 x·,thÞ trÊn cã ®iÖn l-íi quèc gia, vÒ c¬ b¶n l-íi ®iÖn n«ng th«n ®· ®-îc bµn giaocho c¸c hîp t¸c x· dÞch vô ®iÖn qu¶n lý, kh«ng cßn t×nh tr¹ng n«ng d©n ph¶imua ®iÖn qua cai thÇu, gi¸ b¸n ®¶m b¶o ®óng gi¸ quy ®Þnh.2.1.2.3 V¨n hãa, gi¸o dôc VÒ Gi¸o dôc: Ho¹t ®éng gi¸o dôc cña huyÖn cã nhiÒu chuyÓn biÕn tÝchcùc. Duy tr× cñng cè tèt thµnh qu¶ phæ cËp gi¸o dôc TiÓu häc vµ phæ cËp trunghäc c¬ së trong toµn huyÖn. Riªng n¨m 2006, ®-îc c«ng nhËn thªm 4 tr-êng®¹t chuÈn quèc gia, ®· ®-a 89 phßng häc kiªn cè vµo sö dông. T×nh h×nh gi¸odôc cña huyÖn ®-îc ph¶n ¸nh qua b¶ng 2.3B¶ng 2.3 Sè tr-êng, líp, gi¸o viªn vµ häc sinh phæ th«ng ë huyÖn §ång Hû 2004 2005 2006 So s¸nh (%) Chỉ tiêu 05/04 06/05 BQ Số trường 47 47 49 100 104,2 102,1 Tiểu học 25 25 27 100 108 104 Trung học cơ sở 20 20 20 100 100 100 Phổ thông trung học 2 2 2 100 100 100 Số phòng học 645 727 689 112,7 94,77 103,3 Số lớp học 779 753 736 96,67 97,74 97,20 Số giáo viên 1232 1336 1230 108,4 92,06 100,2 Số học sinh 23524 22036 21221 93,67 96,30 94,98 Tiểu học 10.334 9.654 9.320 93,41 96,54 94,97 Trung học cơ sở 10.006 8.989 8.556 89,83 95,18 92,50 Phổ thông trung học 3.184 3.393 3.345 106,6 98,58 102,5 (Nguån sè liÖu: Phßng Thèng kª huyÖn §ång Hû)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 52. 522.1.2.4. T×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ T×nh h×nh ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ ho¹t®éng cña c¸c doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn: Gi¸ trÞ s¶n l-îng c«ng nghiÖp, tiÓuthñ c«ng nghiÖp n¨m 2006 (theo gi¸ cè ®Þnh 1994) ®¹t 166.166 triÖu ®ång,trong ®ã: Doanh nghiÖp trung -¬ng ®¹t 15.710 triÖu ®ång, Doanh nghiÖpngoµi quèc doanh ®¹t 150.456 triÖu ®ång (trong ®ã c«ng nghiÖp c¸ thÓ lµ23.346 triÖu ®ång). BiÓu ®å 01: Gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cña huyÖn §ång Hû qua 3 n¨m (2004-2006) N¨m 2006, c¸c doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn huyÖn ho¹t ®éng vµ kinhdoanh cã hiÖu qu¶, ®Òu v-ît kÕ ho¹ch, hç trî cho ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cñahuyÖn. Thùc hiÖn nghÜa vô thuÕ víi Nhµ n-íc vµ gãp phÇn n©ng cao ®êi sèngcña c«ng nh©n. T×nh h×nh ph¸t triÓn cña n«ng nghiÖp: Gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh n«ngnghiÖp ®Òu t¨ng qua 3 n¨m (2004 - 2006), n¨m 2004 ®¹t 184,32 triÖu ®ång®Õn n¨m 2006 ®¹t 189,005 triÖu ®ång, t«c ®é t¨ng b×nh qu©n qua 3 n¨m t¨ng1,26%. Trong ®ã, gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh ch¨n nu«i t¨ng ®¸ng kÓ, n¨m 2004 gi¸trÞ s¶n xuÊt ngµnh ch¨n nu«i chiÕm 24,1% ®Õn n¨m 2006 chiÕm tíi 29,9%.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 53. 53Gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh trång trät qua 3 n¨m gi¶m nh-ng vÉn gi÷ vai trß chñ®¹o, chiÕm tû träng lín trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña ngµnh n«ng nghiÖp,n¨m 2006 chiÕm 68% trong tæng sè.2.1.3 ThuËn lîi vµ khã kh¨n cña ph¸t triÓn trang tr¹i trªn ®Þa bµn huyÖn§ång Hû VÒ thuËn lîi: Cã nghÞ quyÕt 03/NQ-CP ngµy 02/02/2000 vÒ ph¸t triÓnkinh tÕ trang tr¹i cña ChÝnh phñ, cã th«ng t- liªn tÞch sè 69 ngµy 23/6/2000 vµsè 62 ngµy 20/5/2003 cña Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n - Tæng côcthèng kª vÒ h-íng dÉn tiªu chÝ ®Ó x¸c ®Þnh kinh tÕ trang tr¹i, cã chñ tr-¬ng vÒph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i cña TØnh ñy (t¹i NghÞ quyÕt sè 10/NQ-TU ngµy16/12/2003), cã sù quan t©m chØ ®¹o cña TØnh ñy, UBND tØnh, huyÖn vÒ kinh tÕtrang tr¹i trong c¸c n¨m qua. Ngµnh n«ng nghiÖp vµ PTNT cã ch-¬ng tr×nh vÒph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. PhÇn lín diÖn tÝch cña c¸c trang tr¹i ®· ®-îc cÊpgiÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt. NhiÒu trang tr¹i cã kinh nghiÖm vÒ ph¸ttriÓn kinh tÕ lµ c¬ së ®Ó c¸c trang tr¹i kh¸c ®Õn nghiªn cøu häc tËp. HuyÖn§ång Hû cã diÖn tÝch ®Êt n«ng, l©m nghiÖp lín thuËn lîi cho ph¸t triÓn c¸cm« h×nh trang tr¹i. ChÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng c¸c cÊp quan t©m, trùc tiÕp lµPhßng N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ®· cã nhiÒu ch-¬ng tr×nh, dù ¸nhç trî t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c hé lµm kinh tÕ trang tr¹i yªn t©m ph¸t triÓn s¶nxuÊt. C¸c trang tr¹i cã diÖn tÝch ®Êt n«ng, l©m nghiÖp lín, b×nh qu©n diÖn tÝch®Êt trªn mét trang tr¹i t-¬ng ®èi lín (13,07ha). C¸c thµnh viªn trong trang tr¹i®Òu cÇn cï, chÞu khã trong c«ng viÖc, ®oµn kÕt cïng nhau ph¸t triÓn. Chñtrang tr¹i lµ ng-êi cã ®Çu ãc tÝnh to¸n, d¸m chÞu m¹o hiÓm ®Ó g©y dùng trangtr¹i. NhiÒu trang tr¹i cã kinh nghiÖm vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ ®Ó c¸c trang tr¹ikh¸c ®Õn häc tËp. VÒ khã kh¨n: VÒ vèn: c¸c chñ trang tr¹i ®Òu thiÕu vèn ®Ó ph¸t triÓn s¶nxuÊt nh-ng viÖc vay vèn cña c¸c ng©n hµng cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n do kh«ng®ñ tµi s¶n ®Ó thÕ chÊp. VÒ quy m«: ®a sè quy m« c¸c trang tr¹i cßn rÊt nhá,Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 54. 54nhÊt lµ c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i. VÒ kiÕn thøc chuyªn m«n, khoa häc kü thuËtvµ qu¶n lý kinh tÕ: phÇn lín c¸c chñ trang tr¹i thiÕu vÒ kiÕn thøc khoa häc küthuËt, h¹n chÕ nhiÒu ®Õn viÖc ¸p dông c¸c tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶nxuÊt. ThiÕu kinh nghiÖm thÞ tr-êng, ThiÕu kiÕn thøc vÒ h¹ch to¸n vµ ph©n tÝchkinh doanh lµm cho hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i thÊp. VÒthÞ tr-êng: gi¸ c¶ n«ng s¶n kh«ng æn ®Þnh. VÒ c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n: cßnthÊp kÐm, nhÊt lµ ë c¸c vïng s©u, vïng xa.2.2 Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c trang tr¹i ëhuyÖn §ång Hû Nh÷ng n¨m qua, thùc hiÖn ®-êng lèi ®æi míi cña §¶ng, nÒn kinh tÕ cñahuyÖn §ång Hû, nhÊt lµ trong lÜnh vù s¶n xuÊt n«ng, l©m nghiÖp ®· cã b-ícph¸t triÓn míi vµ v÷ng ch¾c, c¬ cÊu nhiÒu thµnh phÇn trong s¶n xuÊt n«ngnghiÖp, n«ng th«n. §Æc biÖt lµ ®· xuÊt hiÖn nhiÒu m« h×nh trang tr¹i trªn ph¹mvi toµn huyÖn vµ ®· b¾t ®Çu chuyÓn sang s¶n xuÊt hµng hãa cã sù h-íng dÉncña nhµ n-íc vµ s¶n xuÊt kinh doanh ngµy cµng cã hiÖu qu¶. KÕt qu¶ thùchiÖn ch-¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i cña huyÖn §ång Hû nh- sau: N¨m 2001, toµn huyÖn cã 63 trang tr¹i víi nhiÒu lo¹i h×nh s¶n xuÊt nh-:s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp, l©m nghiÖp, trång c©y l©u n¨m, c©y hµng n¨m,ch¨n nu«i, nu«i trång thñy s¶n. Theo tiªu chÝ trang tr¹i míi söa ®æi n¨m 2003,sè l-îng m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i ®Õn n¨m 2004 cã 102 trang tr¹i, t¨ng161,9% (thªm 39 trang tr¹i). HiÖn nay, tæng sè trang tr¹i hiÖn cã cña huyÖn lµ89 trang tr¹i, gi¶m 12,7%.so víi n¨m 2004. X· cã nhiÒu trang tr¹i nhÊt lµ x·Hîp tiÕn víi 20 trang tr¹i chiÕm 22,5%, x· cã Ýt trang tr¹i nhÊt lµ x· T©n LîichØ cã mét trang tr¹i chiÕm 1,12%. Trang tr¹i ®-îc ph©n bè ë tÊt c¶ c¸c vïngtrong huyÖn, nh-ng trang tr¹i l©m nghiÖp chñ yÕu cã ë khu vùc miÒn nói(vïng nói phÝa b¾c vµ vïng nói phÝa nam), c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i ph©n bè ëvïng trung t©m n¬i cã ®Þa h×nh b»ng ph¼ng h¬n. C¸c trang tr¹i kinh doanhtæng hîp, c©y ¨n qu¶, c©y l©u n¨m ph©n bè ë nh÷ng n¬i cßn l¹i. T×nh h×nh biÕnSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 55. 55®éng vÒ sè l-îng trang tr¹i vµ biÕn ®éng vÒ c¸c lo¹i h×nh ho¹t ®éng cña trangtr¹i trªn ®Þa bµn huyÖn §ång Hû qua c¸c n¨m ®-îc thÓ hiÖn qua b¶ng 2.4. TathÊy sè l-îng trang tr¹i trªn ®Þa bµn huyÖn qua ba n¨m gi¶m, tèc ®é gi¶m b×nhqu©n lµ 6,59%. Trong c¸c m« h×nh trang tr¹i th× trang tr¹i ch¨n nu«i vµ trangtr¹i l©m nghiÖp t¨ng lªn. Cô thÓ: qua 3 n¨m trang tr¹i l©m nghiÖp t¨ng 76%,trang tr¹i ch¨n nu«i t¨ng 20%. Cßn l¹i c¸c m« h×nh trang tr¹i kh¸c ®Òu gi¶mqua 3 n¨m. B¶ng 2.4: Sè l-îng vµ lo¹i h×nh trang tr¹i giai ®o¹n 2004 - 4006 §VT: trang tr¹i So sánh (%) Chỉ tiêu 2004 2005 2006 05/04 06/05 BQ Số trang trại hiện có trên địa bàn có đến thời điểm 1/7 hàng năm 102 104 89 101,9 85,57 93,41 Tr.đó:- Trang trại cây hàng năm 0 0 1 - - - - Trang trại cây lâu năm, CAQ 26 26 3 100 11,5 33,96 - Trang trại chăn nuôi 34 36 49 105,8 136,1 120 - Trang trại lâm nghiệp 10 10 31 100 310 176 - Trang trại nu«i trång thuû s¶n 2 2 0 100 0 0 - Trang trại SXKD tæng hîp 30 30 5 100 16,7 40,86 Nguồn số liệu: Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên Quy m« s¶n xuÊt cña trang tr¹i diÕn biÕn qua c¸c n¨m nh- sau: VÒ lao®éng: n¨m 2004 huyÖn cã 102 trang tr¹i ®· t¹o viÖc lµm cho 355 lao ®éng,trong ®ã lao ®éng cña chñ trang tr¹i lµ 286 lao ®éng, thuª ngoµi 69 lao ®éng.§Õn n¨m 2006, tæng sè lao ®éng cña c¸c trang tr¹i chØ cßn 304 lao ®éng, gi¶m14,4% so víi n¨m 2004. VÒ tæng diÖn tÝch ®Êt sö dông cña c¸c trang tr¹i: n¨m2004, tæng diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp lµ 222,1 ha, b×nh qu©n 2,17ha/trang tr¹i.§Õn n¨m 2006 tæng diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp cßn 71,12 ha gi¶m 67% so víin¨m 2004. Tæng diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp n¨m 2004 lµ 291 ha, b×nh qu©n 2,85Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 56. 56ha/trang tr¹i. N¨m 2006, tæng diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp lµ 1086 ha, b×nh qu©n12,2 ha/trang tr¹i, t¨ng 273%. Së dÜ diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp cña c¸c trang tr¹icã sù chuyÓn biÕn lín lµ do sè trang tr¹i l©m nghiÖp t¨ng 17 trang tr¹i (t¨ng170%), c¸c trang tr¹i nµy ®Çu t- vµo diÖn tÝch trång míi rõng lín lµm chotæng diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp cña c¸c trang tr¹i t¨ng cao. VÒ quy m« ®Çu t-vèn: n¨m 2004 b×nh qu©n mét trang tr¹i cã vèn ®Çu t- h¬n 41,8 triÖu ®ång.Trong ®ã, vèn tù cã chiÕm 84%, vèn vay ng©n hµng chiÕm 13,6%, vèn cña c¸cdù ¸n chiÕm 2,4%. Nãi chung, vèn ®Çu t- ph¸t triÓn s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹icßn nhá. N¨m 2006 b×nh qu©n mét trang tr¹i cã vèn ®Çu t- lµ 103 triÖu ®ångt¨ng 114% so víi n¨m 2004. VÒ t×nh h×nh ®Çu t-, m¸y mãc thiÕt bÞ: n¨m 2004,m¸y kÐo nhá cã 5 c¸i, m¸y ph¸t ®iÖn cã 34 c¸i, m¸y tuèt lóa cã 3 c¸i, m¸y chÕbiÕn chÌ cã 45 c¸i, m¸y b¬m n-íc cã 100 c¸i trong ®ã cã 62 c¸i phôc vô s¶nxuÊt n«ng nghiÖp. VÒ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i trong nh÷ng n¨m qua:c¸c trang tr¹i ë huyÖn tuy míi h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trong mÊy n¨m gÇn®©y nh-ng ®· t¹o ra mét khèi l-îng s¶n phÈm hµng hãa t-¬ng ®èi lín. Tænggi¸ trÞ hµng hãa b¸n ra cña c¸c trang tr¹i n¨m 2004 ®¹t h¬n 5,9 tû ®ång. Tængthu nhËp n¨m 2004 cña c¸c trang tr¹i h¬n 3,5 tû ®ång. B×nh qu©n mét trangtr¹i cã thu nhËp lµ 35,2 triÖu ®ång. Nguån thu chñ yÕu cña c¸c trang tr¹i tõn«ng nghiÖp, chiÕm 87% trong tæng sè. Trong n«ng nghiªp, nguån thu tõ ch¨nnu«i chiÕm 68%, ngµnh l©m nghiÖp chØ chiÕm 5%. B×nh qu©n thu nhËp métnh©n khÈu/th¸ng cña chñ trang tr¹i lµ 490 ngh×n ®ång.2.3 Thùc tr¹ng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn§ång Hû2.3.1 §Æc ®iÓm cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ångHû2.3.1.1. Sè l-îng vµ c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i chñ yÕu §Ó trë thµnh trang tr¹i c¸c hé ph¶i cã quy m« ®Êt ®ai vµ gi¸ trÞ s¶nl-îng hµng hãa ®¹t theo tiªu chÝ nh- trong v¨n b¶n sè 69/TLLB/BNN-TCTKSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 57. 57ngµy 23/6/2000 vµ sè 62/TTLB/BNN-TCTK ngµy 20/5/2003 cña Liªn béN«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n - Tæng côc thèng kª. Qua tæng hîp kÕtqu¶ ®iÒu tra cña Côc thèng kª tØnh Th¸i Nguyªn cho thÊy: tØnh Th¸i Nguyªncã 3.406 hé cã diÖn tÝch ®Êt canh t¸c tõ 01 ha trë lªn (chiÕm 25% tæng sè hélµm n«ng, l©m nghiÖp). Nh-ng chØ cã 659 trang tr¹i (n¨m 2005) vµ 580 hé lao®éng giái trªn ®Þa bµn toµn tØnh. Trong sè 381 trang tr¹i ®· ®-îc x¸c ®Þnh n¨m2001 theo tiªu chÝ cò th× ®Õn thêi ®iÓm 1/11/2003 chØ cong 183 trang tr¹i, 198trang tr¹i chØ ®¹t lµ hé lao ®éng giái. TÝnh ®Õn thêi ®iÓm 1/7/2006 toµn tØnhTh¸i Nguyªn cã 588 trang tr¹i ®¹t tiªu chuÈn theo tiªu chÝ míi. §èi víi huyÖn§ång Hû th¸ng 12/2004 huyÖn cã 102 trang tr¹i cã ®Çy ®ñ c¸c tiªu chuÈn donhµ n-íc quy ®Þnh, ®øng thø hai toµn tØnh. Nh-ng tÝnh ®Õn thêi ®iÓm 1/7/2006th× chØ cßn 89 trang tr¹i. Nguyªn nh©n lµ do sè trang tr¹i ®· ph©n chia nháruéng ®Êt do chñ trang tr¹i qu¸ giµ hoÆc chuyÓn h-íng kinh doanh do gi¸ c¶n«ng s¶n gi¶m nhanh vµ do ¶nh h-ëng cña dÞch cóm gia cÇm. Nh- vËy, xuh-íng tÝch tô ruéng ®Êt cña c¸c trang tr¹i ®Ó tiÕn tíi quy m« lín ®· kh«ngph¸t triÓn. Sè l-îng vµ c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i cña huyÖn §ång Hû ®-îc thÓhiÖn qua b¶ng 2.5 B¶ng 2.5: Sè l-îng vµ c¬ cÊu c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû n¨m 2006 STT Lo¹i h×nh trang tr¹i Sè l-îng C¬ cÊu (%) Tæng sè trang tr¹i 89 100 1 TT C©y hµng n¨m 1 1,12 2 TT C©y l©u n¨m 1 1,12 3 TT C©y ¨n qu¶ 2 2,25 4 TT L©m nghiÖp 31 34,83 5 TT Ch¨n nu«i 49 55,05 6 TT SXKD tæng hîp 5 5,63 7 TT Nu«i trång thuû s¶n 0 0 (Nguån: sè liÖu ®iÒu tra )Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 58. 58 Tuú thuéc vµo tõng vïng sinh th¸i vµ ®Þa h×nh huyÖn gåm cã c¸c lo¹ih×nh trang tr¹i sau: Trang tr¹i trång c©y hµng n¨m cã 01 trang tr¹i, chiÕm1,12% trong tæng sè. Trang tr¹i trång c©y l©u n¨m cã 01 trang tr¹i chiÕm 1,12% trong tæng sè. So víi c¸c n¨m tr-íc th× sè l-îng trang tr¹i trång c©y l©un¨m (quy m« diÖn tÝch > 3 ha) gi¶m sót chñ yÕu do nhiÒu chñ hé ®· chia nhádiÖn tÝch ®Êt cho con hoÆc chuyÓn h-íng kinh doanh. Trang tr¹i trång c©y ¨nqu¶ cã 02 trang tr¹i, chiÕm 2,25% trong tæng sè. Trang tr¹i trång c©y l©mnghiÖp cã 31 trang tr¹i, chiÕm 34,83%. Trang tr¹i ch¨n nu«i cã 49 trang tr¹i,chiÕm 55,05% trong tæng sè. So víi n¨m 2005 trang tr¹i ch¨n nu«i gi¶m do¶nh h-ëng cña dÞch cóm gia cÇm nhiÒu trang tr¹i ®· ngõng ho¹t ®éng. Trangtr¹i kinh doanh tæng hîp cã 5 trang tr¹i, chiÕm 5,63% trong tæng sè. Sè l-îngtrang tr¹i nµy còng gi¶m do xÐt trªn nhiÒu tiªu chÝ. §©y lµ nh÷ng trang tr¹i cãgi¸ trÞ s¶n l-îng hµng ho¸ tæng hîp tõ ba ngµnh n«ng, l©m nghiÖp vµ thuû s¶n®Òu ®¹t tiªu chÝ 40 triÖu ®ång trë lªn. Trang tr¹i nu«i trång thuû s¶n kh«ng cãtrang tr¹i nµo. V× c¸c hé s¶n xuÊt kinh doanh giái ch-a ®¹t vÒ quy m« diÖntÝch. Gi¸ trÞ s¶n l-îng hµng ho¸ vµ dÞch vô b×nh qu©n trong mét n¨m cßn ch-acao t-¬ng xøng. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ nhµ n-íc cÇn cã kÕ ho¹ch trî gióp vÒ khoahäc kü thuËt vµ c©y trång cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ trªn nh÷ngdiÖn tÝch nµy. M« h×nh trang tr¹i ®-îc ph©n bè ë kh¾p c¸c ®Þa bµn tronghuyÖn. Tuy nhiªn chñ yÕu ®-îc ph©n bè ë khu vùc miÒn nói, vïng s©u, vïngxa ®èi víi c¸c trang tr¹i trång trät vµ l©m nghiÖp. Vïng trung du chñ yÕu lµc¸c trang tr¹i ch¨n nu«i, s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp, c¸c trang tr¹i ®Æc thïnh-: nu«i ong, nu«i baba, ®µ ®iÓu... Sè l-îng vµ lo¹i h×nh trang tr¹i ph©n bè ë tõng vïng ®-îc thÓ hiÖn quab¶ng sau:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 59. 59 B¶ng 2.6: Sè l-îng vµ lo¹i h×nh trang tr¹i ph©n theo vïng n¨m 2006 Sè C¬ Vïng l-îng cÊu Lo¹i h×nh trang tr¹i (%) c©y c©y C©y hµng l©u ¨n L©m Ch¨n SXKD Tæng sè 89 100 n¨m n¨m qu¶ nghiÖp nu«i TH Vïng phÝa b¾c 22 24.7 5 12 5 Vïng trung t©m 16 18.0 1 15 Vïng phÝa nam 51 57.3 1 2 26 22 5 (Nguån: sè liÖu ®iÒu tra) Vïng nói phÝa b¾c cã ®Þa h×nh ®Êt ®åi dèc, c¸nh ®ång xen kÏ Ýt. Vïngnµy sè l-îng trang tr¹i chiÕm 24,7% tæng sè trang tr¹i cña toµn huyÖn. Trong®ã, trang tr¹i ch¨n nu«i cã 12 trang tr¹i, trong toµn huyÖn cã 5 m« h×nh trangtr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp ®Òu ph©n bè ë ®©y. Vïng trung t©m cã ®Þah×nh b»ng ph¼ng h¬n víi 16 trang tr¹i, trong ®ã cã tíi 15 m« h×nh trang tr¹ich¨n nu«i. Vïng nói phÝa nam cã ®Þa h×nh ®Êt ®åi nói dèc cao, trong ®ã m«h×nh trang tr¹i l©m nghiÖp nhiÒu nhÊt víi 26 trang tr¹i, tiÕp ®Õn lµ trang tr¹ich¨n nu«i víi 22 trang tr¹i. M« h×nh trang tr¹i trång c©y l©u n¨m vµ c©y ¨nqu¶ ®Òu tËp trung ë ®©y.2.3.1.2 Quy m« diÖn tÝch s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i ®iÒu tra B¶ng 2.7: Quy m« diÖn tÝch cña c¸c trang tr¹i ®iÒu tra n¨m 2006 DiÖn tÝch 1 trang tr¹i Sè l-îng C¬ cÊu DiÖn tÝch b×nh qu©n STT (ha) (TT) (%) (ha) 1 <5 ha 50 56,18 1,49 2 Tõ 5 ®Õn <10 ha 8 8,99 5,68 3  10ha 31 34,83 33,68 4 Tæng sè 89 100 13,07 (Nguån: tæng hîp tõ sè liÖu ®iÒu tra) Víi tæng sè 89 trang tr¹i ®-îc chän tiÕn hµnh ®iÒu tra cã quy m« diÖntÝch b×nh qu©n lµ 13,08 ha. Tuy vËy, diÖn tÝch trang tr¹i phæ biÕn lµ d-íi 5 haSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 60. 60víi 50 trang tr¹i. Nghiªn cøu quy m« diÖn tÝch tõng lo¹i h×nh trang tr¹i nh-sau: §èi víi c¸c trang tr¹i c©y ¨n qu¶: diÖn tÝch b×nh qu©n lµ 8,46 ha. Nh×nchung, c¸c trang tr¹i c©y ¨n qu¶ cho gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸ kh«ng cao. §èivíi c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp, diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp b×nh qu©n cña méttrang tr¹i lµ 32,8 ha. §èi víi trang tr¹i ch¨n nu«i, theo sè liÖu ®iÒu tra th× tæng®µn tr©u cña c¸c trang tr¹i lµ 49 con, bß 19 con, lîn 1970 con, gia cÇm (gµ, vÞt,ngan, ngçng) 13701 con. HuyÖn §ång Hû ch-a h×nh thµnh trang tr¹i ch¨nnu«i tr©u bß hµng ho¸. Nh÷ng trang tr¹i ch¨n nu«i tr©u bß cho gi¸ trÞ s¶nl-îng hµng ho¸ mét n¨m kh«ng cao. Tãm l¹i, b×nh qu©n quü ®Êt cña trang tr¹i huyÖn §ång Hû cã quy m«t-¬ng ®èi lín, diÖn tÝch cã quy m« lín tËp trung ë trang tr¹i c©y l©u n¨m, c©y¨n qu¶ hoÆc l©m nghiÖp.2.3.1.3 Quy m« vÒ lao ®éng cña c¸c trang tr¹i ®iÒu tra HiÖn nay, c¸c trang tr¹i th-êng sö dông lao ®éng tiÒm n¨ng ngay trongnéi bé gia ®×nh. C¸c trang tr¹i còng cã thuª lao ®éng, sè l-îng lao ®éng tïythuéc vµo quy m« trang tr¹i lín hay nhá còng nh- tÝnh chÊt c¸c kh©u c«ngviÖc cña trang tr¹i. C¸c trang tr¹i chñ yÕu thuª lao ®éng ®Ó thu h¸i chÌ, c©y ¨nqu¶, lµm ®Êt, ch¨m sãc, b¶o vÖ ®Õn lóc thêi vô. Lao ®éng thuª m-ín chñ yÕulµ lao ®éng phæ th«ng ch-a qua ®µo t¹o, lµm nh÷ng c«ng viÖc gi¶n ®¬n. TheokÕt qu¶ ®iÒu tra, tæng sè lao ®éng th-êng xuyªn cña trang tr¹i lµ 304 ng-êi,trong ®ã lao ®éng cña hé chñ trang tr¹i lµ 228 ng-êi, lao ®éng thuª m-ín lµ76 ng-êi. Tæng sè lao ®éng th-êng xuyªn cña vïng phÝa b¾c lµ 64 lao ®éng,b×nh qu©n 2,9 lao ®éng/trang tr¹i, vïng trung t©m lµ 57 lao ®éng, b×nh qu©n3,6 lao ®éng/trang tr¹i, vïng phÝa nam lµ 183 lao ®éng, b×nh qu©n 3,6 lao®éng/trang tr¹i. Quy m« trang tr¹i vÒ lao ®éng cßn nhá, b×nh qu©n mçi trangtr¹i cã 3,41 lao ®éng, cao h¬n møc b×nh qu©n chung cña toµn tØnh vµ thÊp h¬nmøc b×nh qu©n chung cña toµn quèc (b×nh qu©n chung cña toµn tØnh lµ 3,08lao ®éng/ trang tr¹i, cña toµn quèc lµ 6,2 lao ®éng/ trang tr¹i), trong ®ã laoSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 61. 61®éng thuª ngoµi ch-a nhiÒu (0,85 lao ®éng/ trang tr¹i). Do tÝnh chÊt thêi vôcña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nªn lao ®éng thuª m-ín cña trang tr¹i chñ yÕu lµlao ®éng thêi vô, lao ®éng thuª m-ín ë thêi ®iÓm cao nhÊt lµ 196 ng-êi, trongkhi ®ã lao ®éng thuª ngoµi th-êng xuyªn míi cã 76 ng-êi. M« h×nh trang tr¹i®· gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm cho 304 lao ®éng cña c¸c chñ hé trang tr¹i vµcña x· héi. Trang tr¹i trång c©y l©u n¨m (chÌ), c©y ¨n qu¶ cÇn nhiÒu lao ®éngngoµi (nhÊt lµ lao ®éng thêi vô) h¬n c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp, ch¨n nu«i.Trung b×nh mét trang tr¹i trång c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶ cã 5 lao ®éng, tiÕp®Õn lµ trang tr¹i SXKD tæng hîp víi 4 lao ®éng, trang tr¹i l©m nghiÖp cã 3 lao®éng, Ýt nhÊt lµ trang tr¹i trång c©y hµng n¨m víi 2 lao ®éng. Trong tæng sè lao ®éng cña trang tr¹i th× tr×nh ®é chuyªn m«n tõ trungcÊp trë lªn cã 12 ng-êi chiÕm 3,95%. Chñ trang tr¹i cã tr×nh ®é s¬ cÊp cã 11ng-êi, chiÕm 12,35% trong tæng sè. Chñ trang tr¹i kh«ng cã chuyªn m«n küthuËt, h¹ch to¸n vµ ph©n tÝch kinh doanh cã 66 ng-êi, chiÕm 74,15%. Chñtrang tr¹i lµ n÷ chØ cã 15 ng-êi, chiÕm 16,8%. HÇu hÕt c¸c chñ trang tr¹i ®Òulµ n«ng d©n, chiÕm tíi 86,52%. Chñ trang tr¹i cã vÞ trÝ quyÕt ®Þnh trong sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµqu¶n lý trang tr¹i, quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña trang tr¹i. Chñtrang tr¹i th-êng lµ chñ gia ®×nh. Qua ®iÒu tra cho thÊy, chñ trang tr¹i th-ênglµ nh÷ng “l·o n«ng tri ®iÒn”, ®a phÇn c¸c chñ trang tr¹i cã ®é tuæi tõ 46-60tuæi. PhÊn lín c¸c chñ trang tr¹i míi chØ ®-îc tham gia häc tËp th«ng qua c¸clíp tËp huÊn ng¾n ngµy vÒ kü thuËt th«ng qua c¸c ch-¬ng tr×nh cña PhßngN«ng nghiÖp vµ PTNT, Héi N«ng d©n huyÖn, cßn l¹i 74,15% chñ trang tr¹ich-a ®-îc qua båi d-ìng ®µo t¹o dµi ngµy vÒ chuyªn m«n kü thuËt vµ qu¶n lýkinh tÕ.2.3.1.4 T×nh h×nh sö dông ®Êt ®ai cña c¸c trang tr¹i ®iÒu tra §Êt ®ai lµ tµi nguyªn thiªn nhiªn cña mçi quèc gia, tïy vµo tõng ngµnhkinh tÕ mµ ®Êt ®ai cã tÇm quan träng kh¸c nhau. §èi víi s¶n xuÊt n«ngSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 62. 62nghiÖp, ®Êt ®ai lµ t- liÖu s¶n xuÊt ®Æc biÖt quan träng, kh«ng thÓ thay thÕ®-îc. Kh«ng cã ®Êt ®ai th× kh«ng cã s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, v× vËy, quy m« vµtr×nh ®é ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp phô thuéc rÊt chÆt chÏ vµo tÝnh chÊtvµ møc ®é tËp trung vÒ ®Êt ®ai cho s¶n xuÊt. Còng v× thÕ mµ ruéng ®Êt kh«ngnh÷ng lµ ®iÒu kiÖn tr-íc hÕt ph¶i cã ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt mµ cßn lµ nguånlùc s¶n xuÊt ph¶i ®-îc khai th¸c ®Çy ®ñ. T×nh h×nh sö dông ®Êt cña c¸c trangtr¹i ®-îc thÓ hiÖn qua b¶ng 2.8 B¶ng 2.8: DiÖn tÝch ®Êt sö dông b×nh qu©n mét trang tr¹i n¨m 2006 Các loại hình trang trại Cây lây năm, Chăn nuôi Lâm nghiệp SXKD TH CAQ Chỉ tiêu DT CC DT CC DT CC (ha) (%) (ha) (%) DT (ha) CC (%) (ha) (%) 1. Đất nông nghiệp 4,0875 55,31 0,5469 36,70 0,7245 2,15 1,8988 27,40 1.1 Đất trồng cây 0,3625 8,87 0,2685 49,09 0,2808 38,76 0,5716 30,10 hàng năm Đất lúa 0,3225 88,97 0,1901 70,80 0,221 78,70 0,5016 87,75 Cây CN hàng năm 0,04 11,03 0,0768 28,60 0,0531 18,91 0,07 12,25 1.2 Đất trồng cây 3,725 91,13 0,2784 50,91 0,4437 61,24 1,3272 69,90 lâu năm Cây CN lâu năm 2,025 54,36 0,1948 69,97 0,3017 68,00 0,3634 27,38 Cây ăn quả 1,7 45,64 0,0836 30,03 0,1141 25,72 0,9638 72,62 2. Đất Lâm nghiệp 3,25 43,98 0,8972 60,21 32,887 97,65 2,32 33,48 Rừng trồng 3,0 40,60 0,5038 33,81 19,2097 57,04 0,72 10,39 3. Đất nuôi trồng 0,05 0,71 0,0683 4,58 0,0809 0,20 2,7268 39,12 thủy sản Diện tích BQ 7,39 1,49 33,68 6,93 Đất NN/TT 4,088 0,55 0,72 1,90 Đất LN/TT 3,25 0,89 32,89 2,32 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra) DiÖn tÝch ®Êt b×nh qu©n cña trang tr¹i l©m nghiÖp lµ lín nhÊt víi trªn 33ha/trang tr¹i, thÊp nhÊt lµ trang tr¹i ch¨n nu«i chØ cã 1,49 ha/trang tr¹i. Lo¹ih×nh trang s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp cã diÖn tÝch nu«i trång thñy s¶n línnhÊt, chiÕm 39,12%. DiÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp cña lo¹i h×nh trang tr¹i nµySố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 63. 63chiÕm 27,4%, trong ®ã ®Êt trång c©y l©u n¨m chiÕm tíi 69%. Víi m« h×nhtrang tr¹i l©m nghiÖp, trong diÖn tÝch ®Êt l©m nghiÖp th× diÖn tÝch rõng trångchiÕm 57%, diÖn tÝch nu«i trång thñy s¶n kh«ng ®¸ng kÓ. C¸c trang tr¹i c©yl©u n¨m vµ c©y ¨n qu¶, diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp chiÕm 53%, trong ®ã diÖntÝch trång c©y l©u n¨m chiÕm 91,13%, ®Æc biÖt lµ diÖn tÝch chÌ chiÕm 54,36%, diÖn tÝch trång c©y ¨n qu¶ chiÕm 45,64 %.2.3.1.5 T×nh h×nh tµi s¶n vµ nguån vèn Bªn c¹nh sù gióp ®ì cña nhµ n-íc trong viÖc x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, hçtrî vèn th«ng qua c¸c ch-¬ng tr×nh, dù ¸n. ViÖc h×nh thµnh kinh tÕ trang tr¹ichñ yÕu dùa vµo khai th¸c néi lùc vÒ vèn cña b¶n th©n c¸c chñ trang tr¹i. Tængvèn ®Çu t- cho s¶n xuÊt kinh doanh cña tÊt c¶ c¸c trang tr¹i lµ 9.237,3 triÖu®ång. Vèn ®Çu t- b×nh qu©n mét trang tr¹i lµ 103,7 triÖu bao gåm c¶ vèn tÝchlòy tõ nh÷ng n¨m tr-íc, n¨m 2006 vèn ®Çu t- ®· thùc hiÖn trung b×nh mçitrang tr¹i lµ 12,3 triÖu ®ång. Vèn ®Çu t- cña c¸c trang tr¹i chñ yÕu lµ vèn tù cãchiÕm h¬n 80%, vèn vay cña ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông chiÕm 16,6%,cßn l¹i lµ c¸c nguån vèn kh¸c. Nh- vËy, cÇn ph¶i cã chÝnh s¸ch t¨ng c-êngvai trß cña c¸c ng©n hµng trong viÖc ph¸t triÓn trang tr¹i. Trong 3 vïng thuéchuyÖn §ång Hû th× vïng cã sè vèn ®Çu t- lín nhÊt lµ vïng phÝa nam víi 5945,667 triÖu ®ång v× ®©y lµ n¬i cã sè l-îng trang tr¹i tËp trung lín nhÊt.Vïng cã vèn ®Çu t- Ýt nhÊt lµ vïng phÝa b¾c víi 1409,967 triÖu ®ång. MÆc dï,vïng trung t©m cã sè l-îng trang tr¹i Ýt nhÊt, nh-ng l-îng vèn ®Çu t- cña c¸ctrang tr¹i ë ®©y còng kh«ng nhá, b×nh qu©n 117,604 triÖu ®éng/ trang tr¹i. V×hÇu hÕt c¸c trang tr¹i ë vïng nµy lµ m« h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i, mµ c¸c trangtr¹i ch¨n nu«i cÇn nguån vèn ®Çu t- lín. Tãm l¹i, c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i cãnh÷ng nguån vèn kh¸c nhau vµ ®Òu cã c¸ch thøc riªng ®Ó sö dông nguån vèn®ã mét c¸ch hîp lý nhÊt. T×nh h×nh cô thÓ vÒ nguån vèn ®Çu t- cho s¶n xuÊtkinh doanh cña c¸c trang tr¹i ®-îc thÓ hiÖn qua b¶ng 2.9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 64. 64 B¶ng 2.9: Vèn s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i ®iÒu tra n¨m 2006 §VT: Ng® C©y l©u n¨m, CAQ Ch¨n nu«i L©m nghiÖp SXKD tæng hîp chØ tiªu Tæng sè BQ Sè l-îng CC(%) Sè l-îng CC (%) Sè l-îng CC (%) Sè l-îng CC (%)1. Tæng nguån vèn 9237300 103,7 190 000 100 4 144 300 100 3664000 100 1 239 000 100Vèn vay ng©n hµng 1536000 17,258 10 000 5,26 1 386 000 33,44 70 000 1,91 70 000 5,64Vèn tù cã 7582300 85,194 168 000 88,42 2 668 300 64,38 3 583 000 97,79 1 163 000 93,88Vèn kh¸c 119000 1,337 12 000 6,32 90 000 2,18 11 000 0,3 6 000 0,482. Vèn ®Çu t- ®· thùc hiÖn 1096300 12300 872700 173000 50600n¨m 20062.1 Ph©n theo nguån vèn 872700 100 173000 100 50600 100Vèn cña chñ trang tr¹i 653300 510700 58,52 98000 56,65 44600 88,14Vèn vay ng©n hµng 367000 362000 41,48 5000 2,89Vèn kh¸c 76000 70 000 40,46 6000 11,862.1 ph©n theo kho¶n môc ®Çu t- 872700 100 173000 100 50600 100Vèn ®Çu t- cho TSC§ 710600 81,43 173000 100 27000 53,35Vèn ®Çu t- cho TSL§ 162100 18,57 23600 46,652.3 Ph©n theo ngµnh kinh tÕ 872700 100 173000 100 50600 100N«ng NghiÖp 846800 97,03 23000 13,29 50000 98,81L©m nghiÖp 4600 0,53 96000 55,49 600 1,19Thñy s¶n 54000 31,21C«ng nghiÖp, x©y dùng 5700 0,65Ho¹t ®éng dÞch vô kh¸c 15600 1,793. Vèn ®Çu t- ph©n theo vïngVïng phÝa b¾c 1409967 64089Vïng trung t©m 1881667 117604Vïng phÝa nam 5945667 116582 (Nguån: tæng hîp tõ sè liÖu ®iÒu tra) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 65. 65 Qua b¶ng 2.9, ta thÊy vèn ®Çu t- ®· thùc hiÖn n¨m 2006 cña c¸c trangtr¹i ch¨n nu«i lµ lín nhÊt (872,27 triÖu ®ång), b×nh qu©n mçi trang tr¹i ch¨nnu«i ®· ®Çu t- gÇn 18 triÖu, trong ®ã vèn cña chñ trang tr¹i bá ra chiÕm58,52%. Vèn ®Çu t- chñ yÕu cña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i lµ vèn ®Çu t- chongµnh n«ng nghiÖp, chiÕm trªn 97,03%. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«i còng ®· bác«ng søc ®Çu t- vµo c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, thÓ hiÖn ë vèn ®Çu t- cho TSC§chiÕm trªn 80%. Ta cã thÓ thÊy ®-îc qua b¶ng 2.9, §èi víi c¸c trang tr¹i l©mnghiÖp, tæng vèn ®Çu t- ®· thùc hiÖn n¨m 2006 lµ 173 triÖu ®ång, b×nh qu©nmçi trang tr¹i l©m nghiÖp ®Çu t- 5,5 triÖu, trong ®ã chñ yÕu lµ ®Çu t- chongµnh l©m nghiÖp chiÕm 55,49% vµ ®Çu t- hoµn toµn cho tµi s¶n cè ®Þnh. Vèntù cã cña trang tr¹i l©m nghiÖp chiÕm phÇn lín (56,65%). C¸c trang tr¹i s¶nxuÊt kinh doanh tæng hîp còng chñ yÕu ®Çu t- cho ngµnh n«ng nghiÖp (chiÕmtíi 98,81%). VÒ t×nh h×nh trang bÞ m¸y mãc, thiÕt bÞ cña c¸c trang tr¹i: nh×n chung,tr×nh ®é trang bÞ m¸y mãc, c«ng nghÖ kü thuËt hiÖn ®¹i cña c¸c trang tr¹i cßnthÊp, ®iÒu nµy ¶nh h-ëng kh«ng nhá ®Õn hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cñac¸c trang tr¹i, ¶nh h-ëng tíi chÊt l-îng s¶n phÈm vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cñac¸c trang tr¹i. MÆc dï c¸c trang tr¹i còng ®· l-u t©m ®Õn viÖc ®Çu t- m¸ymãc, thiÕt bÞ ®Ó phôc vô s¶n xuÊt, tuy nhiªn, sè l-îng m¸y mãc, thiÕt bÞ vÉncßn Ýt, cô thÓ ®-îc thÓ hiÖn qua b¶ng 2.10 C¸c trang tr¹i chñ yÕu ®Çu t- vÒ m¸y ph¸t ®éng c¬ ®iÖn, lß hoÆc m¸ysÊy n«ng s¶n, m¸y xay x¸t. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«i vµ l©m nghiÖp ®Çu t-nhiÒu nhÊt vµo m¸y mãc, thiÕt bÞ phôc vô cho s¶n xuÊt. Nh×n chung, tr×nh ®étrang bÞ m¸y mãc thiÕt bÞ cña c¸c trang tr¹i cßn thÊp, gi¸ trÞ kh«ng cao.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 66. 66 B¶ng 2.10: Sè l-îng m¸y mãc, thiÕt bÞ chñ yÕu cña c¸c trang tr¹i n¨m 2006 Tæng C©y l©u Ch¨n L©m SXKD sè n¨m, CAQ nu«i nghiÖp tæng hîp M¸y kÐo nhá 13 1 9 1 2 « t« 2 1 1 M¸y ph¸t ®éng c¬ ®iÖn 52 3 23 15 11 M¸y ph¸t ®iÖn 4 3 1 M¸y tuèt lóa cã ®éng c¬ 7 1 4 2 Lß, m¸y sÊy n«ng s¶n 52 11 15 20 6 M¸y chÕ biÕn l-¬ng thùc 16 1 11 1 3 M¸y chÕ biÕn gç 1 1 B×nh phun thuèc cã ®éng c¬ 1 1 M¸y b¬m n-íc 94 3 73 7 11 M¸y chÕ biÕn thøc ¨n gia sóc 3 2 1 M¸y chÕ biÕn thøc ¨n thñy s¶n 1 1 (Nguån sè liÖu ®iÒu tra)2.3.1.6 Quy m« s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i Víi môc ®Ých lµ kinh doanh ®Ó b¸n s¶n phÈm ra thÞ tr-êng, do vËy, nu«icon g×, trång c©y g× cho phï hîp víi thÞ tr-êng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn sù tånt¹i vµ ph¸t triÓn cña c¸c m« h×nh trang tr¹i. T×nh h×nh s¶n xuÊt cô thÓ cña c¸ctrang tr¹i ®-îc thÓ hiÖn qua b¶ng 2.11 Theo sè liÖu ®iÒu tra, t¹i c¸c trang tr¹i hiÖn nay trung b×nh mét trangtr¹i cã diÖn tÝch trång lóa lµ 0,219ha. Trong ®ã, trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanhtæng hîp cã diÖn tÝch lín nhÊt 0,5ha/trang tr¹i, thÊp nhÊt lµ c¸c trang tr¹i ch¨nnu«i víi trung b×nh 0,1ha/trang tr¹i. Trong nh÷ng c©y trång ®Ó kinh doanh th× chñ yÕu lµ c©y l©u n¨m, ®ÆcbiÖt chó träng ®Õn c©y chÌ vµ c©y ¨n qu¶ nh- v¶i, nh·n. DiÖn tÝch trång c©yl©u n¨m trung b×nh 0.5ha/ trang tr¹i. Trong ®ã, diÖn tÝch trång chÌ mçi trangtr¹i lµ 0.28ha, diÖn tÝch trång c©y ¨n qu¶ lµ 0.22ha/trang tr¹i.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 67. 67 B¶ng 2.11: Quy m« s¶n xuÊt b×nh qu©n mét trang tr¹i n¨m 2006 Loại hình trang trại Chỉ tiêu Tổng BQ Cây hàng Cây lâu Chăn Lâm SXKD số năm năm, CAQ nuôi nghiệp TH chung Tổng số trang trại (TT) 89 1 3 49 31 5 1. DT trồng lúa (ha) 19,4884 0,172 0,645 9,3134 6,85 2,508 0,219 2. DT trồng cây lâu năm 44,4522 0,288 11 13,638 12,8902 6,636 0,499 (ha) 2.1 Cây CN lâu năm 25,6012 0,288 4,6 9,544 9,3522 1,817 0,288 (ha) 2.2 Cây ăn quả (ha) 18,851 6,4 4,094 3,538 4,819 0,212 3. Rừng trồng (ha) 612,184 10 24,684 573,9 3,6 6,878 4. Chăn nuôi (con) 4.1 Trâu, bò (con) 124 1 3 45 68 7 1.4 Trâu (con) 86 1 1 35 49 1.0 Bò (con) 38 2 10 19 7 0.4 Trong đó: bò lai (con) 3 2 1 4.2 Lợn (con) 2169 9 15 1970 52 123 24 Lợn nái (con) 204 2 179 12 11 2 Lợn đực giống (con) 4 4 Lợn thịt (con) 1961 9 13 1787 40 112 22 Trong đó: Lợn lai (con) 1908 9 13 1736 38 112 21 4.3 Gia cầm (con) Gà (con) 14985 20 200 11882 1303 1580 168 Trong đó: Gà thịt (con) 9380 9080 300 105 Gà đẻ trứng (con) 813 813 9 Vịt (con) 1582 1231 51 300 18 Trong đó: vịt đẻ trứng 357 57 300 4.0 Ngan, ngỗng (con) 628 588 30 10 7 4.4 Dê, cừu (con) 33 20 13 0.4 4.5 Ong (đàn) 191 4 167 13 7 2.1 4.6 Nuôi trồng thủy sản DT nuôi cá (M2) 195734 1000 33684 24890 136160 2199.258 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra thực tế)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 68. 68 B¶ng trªn cho thÊy, VÒ ch¨n nu«i: chñ yÕu c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i giasóc vµ gia cÇm. Sè l-îng lîn thÞt b×nh qu©n mét trang tr¹i lµ 22 con, nhiÒunhÊt lµ lo¹i h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i víi 36 con/løa/trang tr¹i. C¸c trang tr¹ich-a nu«i nhiÒu lîn n¸i, trung b×nh 2 con/trang tr¹i, v× nhiÒu lý do: gièngkÐm, dÞch bÖnh nhiÒu, kü thuËt nu«i khã. Sè tr©u bß ®-îc nu«i ë c¸c trang tr¹ikh«ng nhiÒu, chñ yÕu lµ nu«i lÊy thÞt vµ tËn dông søc kÐo, tæng sè tr©u mµ c¸ctrang tr¹i ®ang ch¨n nu«i lµ 86 con, bß 38 con, trong ®ã míi chØ nu«i ®-îc 3con bß lai. §èi víi ch¨n nu«i gia cÇm, do ¶nh h-ëng cña dÞch cóm gia cÇm nªn rÊtÝt c¸c trang tr¹i ®Çu t- vµo nu«i gia cÇm. Trung b×nh mçi trang tr¹i nu«i 168con gµ (chñ yÕu nu«i gµ thÞt), 18 con vÞt. Ngoµi ra, mét sè trang tr¹i cßn nu«iong, trung b×nh mçi trang tr¹i nu«i ®-îc 2 ®µn.2.3.2 KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i2.3.2.1 KÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh a. KÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh xÐt theo lo¹i h×nh trang tr¹i: Bảng 2.12: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các trang trại năm 2006 ĐVT: Ng.đ Loại hình trang trại Chỉ tiêu Tổng Cây hàng Cây lâu Chăn Lâm SXKD số năm năm, CAQ nuôi nghiệp TH Tổng số trang trại 89 1 3 49 31 5 1. Giá trị sản xuất 9865737 88675 123400 7635699 1307673 710290 2. Chi phí 6904178 61675 65600 5644976 600687 531240 3. Thu nhập 2961559 27000 57800 1990723 706986 179050 4. Giá trị SPHH 7812902 84500 81800 6163955 912702 569945 Bình quân Giá trị sản xuất 110851 88675 41133 155831 42183 142058 Chi phí 77575 61675 21867 115204 19377 106248 Thu nhập 33276 27000 19267 40627 22806 35810 Giá trị SPHH 87785 84500 27267 125795 29442 113989 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra thực tế)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 69. 69 B¶ng 2.12 cho thÊy, c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i kh¸c nhau cã sù kh¸c nhaurâ rÖt vÒ gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt b×nhqu©n mét trang tr¹i ®¹t ®-îc lµ 110,851 triÖu ®ång. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«it¹o ra gi¸ trÞ s¶n xuÊt cao nhÊt víi 155,831 triÖu ®ång/ trang tr¹i. TiÕp ®Õn lµlo¹i h×nh trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp víi mçi trang tr¹i ®¹t142,058 triÖu ®ång. Nhãm trang tr¹i cã gi¸ trÞ s¶n xuÊt thÊp nhÊt lµ trang tr¹ic©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶ vµ trang tr¹i l©m nghiÖp. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt t¹o ra chØ ëmøc trung b×nh (h¬n 40 triÖu ®ång/trang tr¹i), ®ñ ®Ó ®¹t tiªu chÝ trë thµnhtrang tr¹i. Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa b¸n ra thÞ tr-êng ®¹t cao nhÊt lµ lo¹i h×nhtrang tr¹i ch¨n nu«i víi 125,795 triÖu ®ång/ trang tr¹i. §øng thø hai lµ lo¹ih×nh trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp víi 113.989.000 ®ång/ trang tr¹i.Trang tr¹i trång c©y hµng n¨m tuy chØ cã mét trang tr¹i nh-ng t¹o ra gi¸ trÞs¶n xuÊt còng kh¸ lín, trung b×nh ®¹t 88,675 triÖu. Trang tr¹i trång c©y ¨nqu¶, c©y l©u n¨m cã gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa thÊp nhÊt víi 27,267 triÖu®ång/ trang tr¹i. Së dÜ nh- vËy v× gi¸ n«ng s¶n phÈm kh«ng æn ®Þnh, nhÊt lµgi¸ chÌ, gi¸ v¶i, nh·n hai n¨m võa qua xuèng thÊp. C¸c trang tr¹i nµy l¹i ëvïng s©u, giao th«ng ®i l¹i khã kh¨n, b¸n s¶n phÈm cho t- th-¬ng nªn hay bÞt- th-¬ng Ðp gi¸. V× vËy, gi¸ trÞ hµng hãa mµ c¸c trang tr¹i thu ®-îc th«ng quatrao ®æi trªn thÞ tr-êng kh«ng cao. Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cña c¸c trangtr¹i l©m nghiÖp thu ®-îc còng kh«ng cao, míi chØ ®¹t 29,442 triÖu ®ång/ trangtr¹i. Nguyªn nh©n lµ do c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ®ang trong giai ®o¹n ®Çu t-kiÕn thiÕt nªn s¶n phÈm thu ®-îc ch-a nhiÒu. VÒ chi phÝ s¶n xuÊt, ®Ó tiÕnhµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh c¸c trang tr¹i ph¶i bá ra nhiÒu chi phÝ®-îc gäi chung lµ chi phÝ s¶n xuÊt. Møc chi phÝ s¶n xuÊt nhiÒu hay Ýt do nhiÒunh©n tè quyÕt ®Þnh nh-: quy m« s¶n xuÊt, t×nh h×nh sö dông c¸c thµnh tùu küthuËt vµo s¶n xuÊt, n¨ng suÊt lao ®éng, sù t¨ng gi¶m gi¸ c¸c lo¹i vËt t- ®Çuvµo… trung b×nh mçi trang tr¹i ®Çu t- kho¶ng 77,575 triÖu ®ång. Chi phÝ s¶nxuÊt gi÷a c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i cã sù kh¸c biÖt lín. M« h×nh trang tr¹i ch¨nSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 70. 70nu«i vµ s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp lµ cã møc chi phÝ cao nhÊt, b×nh qu©nmçi trang tr¹i chi phÝ trªn 100 triÖu, cô thÓ: trang tr¹i ch¨n nu«i lµ 115,204triÖu ®ång/ trang tr¹i; trang tr¹i SXKD tæng hîp lµ 106,248 triÖu ®ång/trangtr¹i. Trang tr¹i c©y l©u n¨m vµ c©y ¨n qu¶ cã chi phÝ thÊp nhÊt 19,267 triÖu/trang tr¹i. C¸c trang tr¹i l©m nghiÖp chi phÝ kho¶ng trªn 22 triÖu ®ång/ trangtr¹i. C¸c trang tr¹i thu ®-îc l·i gép hay thu nhËp nh- sau: tuy mçi trang tr¹i cãthu nhËp kh¸c nhau nh-ng b×nh qu©n cho c¸c lo¹i h×nh lµ 33,276 triÖu/ trangtr¹i. Lo¹i h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i vµ s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp vÉn ®¹tthu nhËp cao nhÊt. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«i ®¹t 40,627 triÖu/trang tr¹i. Trangtr¹i SXKD tæng hîp ®· biÕt ®a d¹ng hãa s¶n phÈm nªn kh«ng nh÷ng cã ®-îcgi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cao mµ thu nhËp ®¹t ®-îc còng t-¬ng ®èi lín, trungb×nh 35,81 triÖu/ trang tr¹i. Trang tr¹i c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶ thu nhËp chØ®¹t 19,267 triÖu/trang tr¹i. B×nh qu©n mét trang tr¹i l©m nghiÖp ®¹t ®-îc22,806 triÖu/trang tr¹i. b. KÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh chung cña c¸c trang tr¹iph©n theo vïng: Bảng 2.13: Kết quả hoạt động SXKD của các trang trại phân theo vùng năm 2006 ĐVT: Ng.đ Chỉ tiêu Tổng số Vùng phía bắc Vùng trung tâm Vùng phía nam Tổng số trang trại 89 22 16 51 1. Giá trị sản xuất 9865737 2389231 3019510 4456996 2. Chi phí 6904178 1632545 2343592 2928042 3. Thu nhập 2961559 756686 675918 1528954 4. Giá trị SPHH 7812902 1721465 2839664 3251774 Bình quân Giá trị sản xuất 110851 108601 188719 87392 Chi phí 77575 74207 146474 57413 Thu nhập 33276 34395 42245 29979 Giá trị SPHH 87785 78248 177479 63760 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 71. 71 B¶ng 2.13 cho thÊy, trong 3 vïng, c¸c trang tr¹i ë vïng trung t©m vµvïng phÝa b¾c cho kÕt qu¶ cao nhÊt, ë c¶ hai vïng nay mçi trang tr¹i ®Òu cãgi¸ trÞ s¶n xuÊt trªn 100 triÖu ®ång/n¨m. B×nh qu©n mét trang tr¹i ë vïngtrung t©m ®¹t 188,719 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt, vïng phÝa b¾c ®¹t 108,601triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt. XÐt theo yÕu tè thu nhËp, b×nh qu©n mét trang tr¹ië vïng phÝa nam l¹i cã thu nhËp thÊp nhÊt, chØ ®¹t 29,979 triÖu ®ång/n¨m. C¸ctrang tr¹i ë vïng trung t©m ®¹t b×nh qu©n 42,245 triÖu ®ång/ trang tr¹i, caonhÊt so víi c¸c trang tr¹i ë hai vïng cßn l¹i. Víi ®Æc thï hÇu hÕt c¸c trang tr¹i®Òu lµ m« h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i nªn ë vïng trung t©m gi¸ trÞ s¶n phÈmhµng hãa cña c¸c trang tr¹i ®¹t ®-îc cao nhÊt, tÝnh b×nh qu©n mçi trang tr¹i®¹t 177,479 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa. Hai vïng cßn l¹i, mçi trangtr¹i cho gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa kh«ng cao, ch-a b»ng 50% cña c¸c trangtr¹i ë vïng trung t©m. c. KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña tõng m« h×nh trang tr¹i ph©n theovïng: C¸c m« h×nh trang tr¹i kh¸c nhau ë mçi vïng cho kÕt qu¶ kh¸c nhau vÒgi¸ trÞ s¶n xuÊt, thu nhËp vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa. Ngay c¶ cïng mét lo¹ih×nh trang tr¹i nh-ng ë c¸c vïng kh¸c nhau còng cho kÕt qu¶ kh«ng gièngnhau. KÕt qu¶ cô thÓ ®-îc thÓ hiÖn qua b¶ng 2.14 §èi víi vïng nói phÝa B¾c: lo¹i h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i chiÕm phÇnlín vµ ®©y còng lµ lo¹i h×nh trang tr¹i cho thu nhËp cao nhÊt, b×nh qu©n39,726 triÖu/ trang tr¹i. XÐt theo tiªu chÝ míi, trong toµn huyÖn chØ cã 5 m«h×nh trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp ®Òu tËp trung ë vïng nói phÝab¾c. M« h×nh trang tr¹i nµy t¹o ra gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãacao nhÊt vµ còng cã chi phÝ s¶n xuÊt cao nhÊt. B×nh qu©n mét trang tr¹i s¶nxuÊt kinh doanh tæng hîp ®¹t trªn 142 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt, gÇn 114triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa vµ cã chi phÝ s¶n xuÊt lªn tíi 106 triÖu®ång/trang tr¹i. M« h×nh trang tr¹i l©m nghiÖp cho kÕt qu¶ thÊp nhÊt.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 72. 72 B¶ng 2.14: KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c m« h×nh trang tr¹i ph©n theo vïng n¨m 2006 ĐVT: Ng.đ KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c m« h×nh trang tr¹i ph©n theo vïng Chỉ tiêu Tæng sè Vïng phÝa b¾c Vïng trung t©m Vïng phÝa nam L©m Ch¨n SXKD Ch¨n C©y hµng L©m Ch¨n CAQ, c©y nghiÖp nu«i TH nu«i n¨m nghiÖp nu«i l©u n¨m Tổng số trang trại 89 5 12 5 15 1 26 22 3 1. Giá trị sản xuất 9865737 369521 1309420 710290 2930835 88675 1605921 2727675 123400 2. Chi phí 6904178 268601 832703 531240 2281917 61675 965274 1897168 65600 3. Thu nhập 2961559 100919 476717 179050 648918 27000 640647 830507 57800 4. Giá trị SPHH 7812902 249885 901635 569945 2755164 84500 783945 2386029 81800 Bình quân Giá trị sản xuất 110851 73904 109118 142058 195389 88675 61766 123985 41133 Chi phí 77575 53720 69392 106248 152128 61675 37126 86235 21867 Thu nhập 33276 20184 39726 35810 43261 27000 24640 37750 19267 Giá trị SPHH 87785 49977 75136 113989 183678 84500 30152 108456 27267 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 73. 73 B¶ng 2.14 cho thÊy: §èi víi vïng trung t©m: trong tæng sè 16 trang tr¹ichØ cã mét m« h×nh trang tr¹i trång c©y hµng n¨m nh-ng t¹o ra ®-îc gi¸ trÞs¶n phÈm hµng hãa t-¬ng ®èi cao (84,5 triÖu ®ång), tuy nhiªn thu nhËp ®¹t®-îc cña lo¹i h×nh trang tr¹i nµy míi chØ cã 27 triÖu ®ång, thÊp h¬n so víimøc b×nh qu©n chung cña c¸c trang tr¹i (33,276 triÖu ®ång). So s¸nh gi÷a bavïng, m« h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i vïng trung t©m cã thu nhËp vµ gi¸ trÞ s¶nphÈm hµng hãa cao nhÊt, ®¹t b×nh qu©n 43,261 triÖu ®ång thu nhËp/ trang tr¹ivµ 183,678 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸/ trang tr¹i. ë vïng phÝa nam, trang tr¹i l©m nghiÖp chiÕm ®a sè. M« h×nh trang tr¹inµy cho kÕt qu¶ kh«ng cao, b×nh qu©n mét trang tr¹i ®¹t ®-îc 24,64 triÖu ®ångthu nhËp vµ 30,152 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸. So víi c¸c trang tr¹il©m nghiÖp ë vïng phÝa b¾c th× c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ë ®©y cho kÕt qu¶cao h¬n. C¸c trang tr¹i trång c©y l©u n¨m vµ c©y ¨n qu¶ cho kÕt qu¶ thÊp, b×nhqu©n mét trang tr¹i chØ ®¹t ®-îc 19 triÖu ®ång thu nhËp vµ 27 triÖu ®ång gi¸trÞ s¶n phÈm hµng ho¸, kÕt qu¶ nµy thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi møc b×nh qu©nchung cña c¸c trang tr¹i. d. KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ph©n theo ngµnh cña c¸c trang tr¹i S¶n phÈm cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ nh÷ng s¶n phÈm thiÕt yÕu ®Óduy tr× cuéc sèng cña con ng-êi nãi chung vµ lµ nguån sèng chñ yÕu cña d©nc- ë n«ng th«n nãi riªng. V× vËy, c¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña trang tr¹i còngdùa hoµn toµn vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hay ®¹i bé phËn t¹o ra gi¸ trÞ s¶n xuÊtcña c¸c trang tr¹i lµ tõ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp bao gåm trång trät, ch¨n nu«i vµnu«i trång thñy s¶n. Nghiªn cøu b¶ng 2.15 ta thÊy, tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cñac¸c trang tr¹i t¹o ra ®-îc trong n¨m ®¹t 9.865.737.000 ®ång, trong ®ã, nguånthu chñ yÕu cña tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh lµ tõ n«ng nghiÖp, gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnhn«ng nghiÖp chiÕm tõ 54,43% ®Õn 100% tuy gi÷a c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i l¹icã sù kh¸c nhau râ rÖt.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 74. 74 Bảng 2.15: Kết quả sản xuất kinh doanh phân theo ngành của các trang trại năm 2006 ĐVT: Ngđ Loại hình trang trại Cây hàng năm Cây lâu năm, CAQ Chăn nuôi Lâm nghiệp SXKD TH Chỉ tiêu Tổng số SL CC (%) SL CC (%) SL CC (%) SL CC (%) SL CC (%) Tổng GTSX 9865737 88675 100 123400 100 7635699 100 1307673 100 710290 100 1. Thu từ Nông nghiệp 8258877 88675 100 105400 85.41 6701583 87.77 711729 54.43 651490 91.72 trong đó: GT SP, DV bán ra 7373234 84500 95.29 79100 75.05 6127254 91.43 528085 74.20 554295 85.08 2. Thu từ Lâm nghiệp 499562 5000 4.05 48559 0.64 437503 33.46 8500 1.20 trong đó: GT SP, DV bán ra 368085 29596 60.95 338489 77.37 3. Thu từ thủy sản 107338 3000 2.43 21511 0.28 62527 4.78 20300 2.86 trong đó: GT SP, DV bán ra 71583 2700 90.00 7105 33.03 46128 73.77 15650 77.09 4. Thu từ các hoạt động phi 999930 10000 8.11 864016 11.31 95914 7.33 30000 4.22 NLNTS Bình quân 110851 88675 41133 155831 42183 142058 Thu từ nông nghiệp 92796 88675 35133 136767 22959 130298 Thu từ lâm nghiệp 5613 1667 991 14113 1700 Thu từ thủy sản 1206 1000 439 2017 4060 Thu từ các hoạt động phi 11235 3333.3 17633 3094 6000 NLNTS (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 75. 75 Lo¹i h×nh trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp ®· biÕt kinh doanh ®ad¹ng hãa s¶n phÈm cña c¸c ngµnh, nh-ng s¶n phÈm chñ yÕu vÉn lµ tõ n«ngnghiÖp. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp b×nh qu©n mét trang tr¹i ®¹t 130.298.000®ång, chiÕm 91,72 %. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña lo¹i h×nh trang tr¹i nµy ®¹t®-îc 85% gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt tõ nu«i trång thñy s¶nchiÕm 2,86%; 1,2 % lµ tõ ngµnh l©m nghiÖp vµ 4,22% lµ tõ c¸c ho¹t ®éng phin«ng, l©m nghiÖp, thñy s¶n. Trang tr¹i ch¨n nu«i cã gi¸ trÞ s¶n xuÊt b×nh qu©nmét trang tr¹i cao nhÊt, trong ®ã gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh n«ng nghiÖp b×nh qu©nmét trang tr¹i ®¹t ®-îc lµ 136,767 triÖu chiÕm 87,77% trong tæng gi¸ trÞ s¶nxuÊt. Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa ngµnh n«ng nghiÖp ®¹t 75%. Thu tõ l©mnghiÖp vµ thñy s¶n chiÕm rÊt Ýt trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt, thu tõ hai ngµnh nµychiÕm ch-a tíi 1% v× s¶n phÈm chÝnh cña c¸c trang tr¹i nµy lµ s¶n phÈm ch¨nnu«i. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt l©m nghiÖp chØ ®¹t b×nh qu©n mét trang tr¹i lµ 991.000®ång, thñy s¶n ®¹t 439.000 ®ång. Trong ®ã, gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cña s¶nxuÊt l©m nghiÖp ®¹t 60%, cña thñy s¶n chØ ®¹t 33%. Ngoµi ra, c¸c trang tr¹ich¨n nu«i cßn cã nguån thu tõ c¸c ho¹t ®éng phi n«ng, l©m nghiÖp, thñy s¶nnh- ho¹t ®éng vËn t¶i, bu«n b¸n, söa ch÷a xe cã ®éng c¬, x©y dung… B×nhqu©n mçi trang tr¹i thu ®-îc tõ c¸c ho¹t ®éng nµy lµ 17.633.000 ®ång, chiÕm11,31% trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt. §èi víi c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp, mÆc dï s¶n phÈm tõ ngµnh l©mnghiÖp míi lµ s¶n phÈm chÝnh cña c¸c trang tr¹i, nh-ng gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnhn«ng nghiÖp vÉn chiÕm tû träng lín (54,43%) trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt, b×nhqu©n mét trang tr¹i cã gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ 22.959.000 ®ång, gi¸ trÞs¶n phÈm hµng hãa cña ngµnh nµy ®¹t 74%. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh l©m nghiÖpchØ ®¹t 14.113.000 ®ång, chiÕm 33,46% trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt. Nguyªnnh©n lµ do c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ®ang trong giai ®o¹n ®Çu t- kiÕn thiÕt c¬b¶n, trång rõng míi nªn ch-a thu ®-îc nhiÒu s¶n phÈm tõ ngµnh l©m nghiÖp.Do ®ã, c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp rÊt khã kh¨n vÒ vèn ®Ó ch¨m sãc trong thêiSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 76. 76kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n. Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cña s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®¹t®-îc 77%. C¸c trang tr¹i l©m nghiÖp còng thu ®-îc tõ nu«i th¶ c¸ b×nh qu©n2.017.000 ®ång/trang tr¹i. Ho¹t ®éng phi n«ng l©m nghiÖp, thñy s¶n còng t¹ocho c¸c trang tr¹i b×nh qu©n lµ 3.094.000 ®ång/trang tr¹i. Víi trang tr¹i c©y hµng n¨m, gi¸ trÞ s¶n xuÊt t¹o ra hoµn toµn tõ s¶n xuÊtn«ng nghiÖp, trung b×nh trong n¨m ®¹t 88,675 triÖu ®ång. Gi¸ trÞ s¶n phÈmhµng hãa b¸n ra thÞ tr-êng ®¹t 95,29%. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ gi¸ trÞ s¶n phÈmhµng hãa cña trang tr¹i trång c©y hµng n¨m t¹o ra trong mét n¨m t-¬ng ®èicao, v× s¶n phÈm chÝnh cña trang tr¹i lµ rau mµu, hoa, c©y c¶nh, gièng c©y nªns¶n xuÊt ra ®Õn ®©u tiªu thô hÕt ®Õn ®Êy, h¬n n÷a gi¸ cña nh÷ng n«ng s¶n nµyl¹i æn ®Þnh. Víi kÕt qu¶ ®iÒu tra nh- trªn cho thÊy, c¸c trang tr¹i ®· ph¸t huy ®-îcc¸c mÆt m¹nh, -u thÕ thuËn lîi cña ®Þa ph-¬ng ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt t¹o ra thunhËp, n©ng cao ®êi sèng. Xu h-íng s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i lµ hä sÏ lµmmét phÇn n«ng nghiÖp, phÇn cßn l¹i lµ lµm ngoµi n«ng nghiÖp. Xu h-íng nµyt¨ng dÇn tõ trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp ®Õn Trang tr¹i ch¨n nu«ivíi tû träng thu tõ ngoµi n«ng nghiÖp lµ tõ 4,22% ®Õn 11,31%. Nh- trªn ®· ph©n tÝch, ®¹i bé phËn ®ãng gãp vµo nguån thu cña trangtr¹i lµ tõ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, gi÷ac¸c lo¹i h×nh trang tr¹i kh¸c nhau vÉn cã sù kh¸c nhau vÒ c¬ cÊu s¶n xuÊt cñangµnh n«ng nghiÖp. B¶ng 2.16 cho thÊy râ h¬n vÒ vÊn ®Ò nµy. Sè liÖu tõ b¶ng2.16 cho thÊy, víi mçi lo¹i h×nh trang tr¹i kh¸c nhau th× gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ngnghiÖp cña c¸c trang tr¹i t¹o ra còng kh¸c nhau, b×nh qu©n gi¸ trÞ s¶n xuÊtn«ng nghiÖp chung cho tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh ®¹t 92,796 triÖu ®ång/ trang tr¹i.Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa tõ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®¹t ®-îc lµ 82,845 triÖu®ång/ 1trang tr¹i. Trong ®ã, Trang tr¹i ch¨n nu«i vµ trang tr¹i SXKD tæng hîp®¹t ®-îc b×nh qu©n gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp mét trang tr¹i cao nhÊt, caoh¬n gÊp 6 lÇn so víi nhãm c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 77. 77 Bảng 2.16: Kết quả sản xuất ngành nông nghiệp bình quân một trang trại năm 2006 ĐVT: Ng.đ Loại hình trang trại BQ Cây lâu Cây Chỉ tiêu chung năm, Chăn Lâm SXKD hàng CAQ nuôi nghiệp TH nămTổng giá trị sản xuất NNBQ 1 TT 92796 88675 35133 136768 22959 130298Trong đó: GT SPHH BQ 1 TT 82845 84500 26367 125046 170035 1108591. Thu từ trồng trọt 15218 60600 19733 13029 14602 286501.1 Cây hàng năm 6964 60600 6800 6706 4840 12030a. Lúa 1862 600 6000 3551 3771 10240b. Ngô 457 606 314 250c. Cây hàng năm khác (hoa, cây 2454 60000 800 2549 755 1540cảnh..)1.2 Cây lâu năm 5657 7833 4758 5566 14860a.Chè 4910 5500 4195 4755 13520b. Nhãn 161 118 274c. Vải 326 2000 286 224 420d. Bưởi 17 29 2e. Dứa 97 279f. Cây lâu năm khác 146 333 130 32 9201.3 Giống cây trồng 22 3 3601.4 Sản phẩm phụ trồng trọt 188 100 183 175 3401.6 dịch vụ trồng trọt 2388 5000 1380 4021 10602. Thu từ chăn nuôi 77579 28075 15300 123739 8358 1016482.1 SP chăn nuôi bán, giết thịt 67792 27275 10767 109042 6211 87718Thịt trâu hơi 4187 7605Thịt bò hơi 2065 3751Thịt lợn hơi 46644 25000 3333 75970 2742 59760Gà 14062 2275 4000 20317 3321 27750Vịt 618 1085 58Ngan, ngỗng 117 140 81 208Chăn nuôi khác 98 3434 173 82.2 SP chăn nuôi không qua 2847 4498 39 6310giết thịtTrứng 2374 67 3682 3 6150SP chăn nuôi không qua giết 473 67 816 36 160thịt khác2.3 Giống gia súc, gia cầm, 4888 2533 7032 1800 5420vật nuôi2.4 Sản phẩm phụ chăn nuôi 2045 800 1833 3167 309 22002.5 Dịch vụ chăn nuôi 7 100 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 78. 78 B¶ng trªn cho thÊy: Trong c¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña trangtr¹i ch¨n nu«i th× thu tõ s¶n xuÊt ch¨n nu«i chiÕm tíi 90,47%, thu tõ trång trätchØ chiÕm 9,53%. B×nh qu©n mét trang tr¹i ch¨n nu«i thu ®-îc tõ ch¨n nu«i123,739 triÖu/trang tr¹i. Trong ®ã, c¸c trang tr¹i chñ yÕu t©p trung vµo ch¨nnu«i lîn thÞt, b×nh qu©n mét trang tr¹i thu ®-îc 75,97 triÖu ®ång. Do t©m lý losî dÞch cóm gia cÇm nªn so víi tr-íc kia, ch¨n nu«i gia cÇm kh«ng ®-îc ®¸ngchó ý, rÊt Ýt trang tr¹i ®Çu t- vµo nu«i gµ trong khi gi¸ c¶ ®Çu ra cña s¶n phÈmgia cÇm ngµy mét t¨ng. Do vËy, thu tõ ch¨n nu«i gµ ®¹t b×nh qu©n 20,317triÖu ®ång/trang tr¹i; ch¨n nu«i vÞt chØ ®¹t h¬n 1 triÖu/ trang tr¹i. Ch¨n nu«itr©u, bß lÊy thÞt còng lµ mét nguån thu kh¸ cña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i, b×nhqu©n thu tõ ch¨n nu«i tr©u, bß ®¹t h¬n 11 triÖu ®ång/trang tr¹i. Do yÕu tè gi¸c¶ vµ thÞ tr-êng kh«ng æn ®Þnh nªn còng cã lóc g©y nhiÒu khã kh¨n cho c¸cchñ trang tr¹i ch¨n nu«i. NÕu nh- thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm ch¨n nu«i ®-îcmë réng vµ æn ®Þnh sÏ lµ ®éng lùc chÝnh ®Ó ngµnh ch¨n nu«i cña huyÖn §ångHû ph¸t triÓn m¹nh vµ tû träng trong c¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp sÏcao. S¶n xuÊt trång trät cña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i t¹o ra b×nh qu©n 13,029triÖu ®ång/trang tr¹i. Nguån thu chñ yÕu cña trång trät lµ tõ s¶n phÈm c©yhµng n¨m (lóa, ng«). C¸c s¶n phÈm nµy võa cung cÊp l-¬ng thùc cho c¸c trangtr¹i, võa tËn dông s¶n phÈm phô lµm thøc ¨n cho ch¨n nu«i. Víi c¸c trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp, nguån thu chñ yÕu cñas¶n xuÊt n«ng nghiÖp còng tõ ch¨n nu«i. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt ch¨n nu«i chiÕm78% trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. C¸c trang tr¹i chñ yÕu nu«i lînthÞt vµ gµ c«ng nghiÖp, b×nh qu©n mét trang tr¹i thu ®-îc tõ ch¨n nu«i lîn thÞtlµ 59,76 triÖu ®ång, tõ ch¨n nu«i gµ lµ 27,75 triÖu. Trang tr¹i SXKD tæng hîpcòng ®· tËn dông ®-îc phÇn lín s¶n phÈm phô tõ ho¹t ®éng ch¨n nu«i. Gi¸ trÞcña s¶n xuÊt trång trät chØ chiÕm 22% trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp,trong ®ã thu tõ c©y hµng n¨m vµ c©y l©u n¨m gÇn t-¬ng ®-¬ng nhau. B×nhSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 79. 79qu©n mét trang tr¹i thu ®-îc tõ trång c©y hµng n¨m h¬n 12 triÖu ®ång, tõ c©yl©u n¨m h¬n 14 triÖu ®ång. §èi víi lo¹i h×nh trang tr¹i trång c©y hµng n¨m, trang tr¹i c©y ¨n qu¶,trong c¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp th× gi¸ trÞ s¶n xuÊt trång trät chiÕm56,2%. Tuy nhiªn, gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c©y l©u n¨m míi chØ chiÕm 22% trongtæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. C©y l©u n¨m vÉn ch-a cho thu ho¹ch cao,b×nh qu©n thu ®-îc 7,833 triÖu ®ång/trang tr¹i. S¶n xuÊt ch¨n nu«i cho thunhËp b×nh qu©n 15,3 triÖu ®ång/trang tr¹i. S¶n phÈm chÝnh cña ch¨n nu«i vÉnlµ lîn thÞt vµ gµ c«ng nghiÖp. Bªn c¹nh ®ã, c¸c trang tr¹i trång c©y ¨n qu¶, c©yl©u n¨m cßn më réng ®Çu t- vµo nu«i ong, b×nh qu©n thu tõ ho¹t ®éng s¶nxuÊt nµy lµ 3,434 triÖu ®ång/trang tr¹i. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña trang tr¹i l©m nghiÖp kh«ng cao, b×nhqu©n mét trang tr¹i thu ®-îc 22,959 triÖu. Trong ®ã, thu tõ trång trät chiÕmphÇn lín (63,6%). C©y hµng n¨m vµ c©y l©u n¨m cho thu nhËp t-¬ng ®-¬ngnhau, b×nh qu©n gÇn 5 triÖu ®ång/ trang tr¹i. §Ó thÊy râ h¬n t×nh h×nh ®ãng gãp cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt l©mnghiÖp, thñy s¶n vµ ho¹t ®éng phi n«ng l©m thñy s¶n vµo thu nhËp cña trangtr¹i ta xem b¶ng 2.17. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt l©m nghiÖp cña c¸c trang tr¹i l©mnghiÖp ch-a cao, b×nh qu©n mét trang tr¹i ®¹t ®-îc 14,113 triÖu ®ång. Trong®ã, thu chÝnh lµ tõ khai th¸c l©m s¶n (chiÕm 90,3%). Trong n¨m 2006, thu tõkhai th¸c gç b×nh qu©n 10,352 triÖu/trang tr¹i. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«i ®·m¹nh d¹n më réng ho¹t ®éng cña m×nh ®Çu t- vµo c¸c ho¹t ®éng phi n«ng,l©m nghiÖp, thñy s¶n. C¸c ho¹t ®éng nµy ®ãng gãp mét phÇn ®¸ng kÓ vµo gi¸trÞ s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i, b×nh qu©n mét trang tr¹i thu ®-îc 17,632 triÖu®ång. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt l©m nghiÖp vµ thñy s¶n cña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«ichiÕm rÊt Ýt. Gièng nh- trang tr¹i ch¨n nu«i, c¸c trang tr¹i SXKD tæng hîpcòng ®Çu t- vµo ho¹t ®éng phi n«ng l©m nghiÖp, thñy s¶n vµ ®· thu ®-îc b×nhqu©n 6 triÖu ®ång/trang tr¹i. Nu«i trång thñy s¶n ®ãng gãp vµo tæng gi¸ trÞ s¶nSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 80. 80xuÊt cña c¸c trang tr¹i b×nh qu©n 4 triÖu ®ång/trang tr¹i. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt tõl©m nghiÖp vµ nu«i trång thñy s¶n cña c¸c trang tr¹i c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶kh«ng lín. ThÕ nh-ng, ho¹t ®éng phi n«ng, l©m nghiÖp, thñy s¶n còng t¹o ramét phÇn gi¸ trÞ s¶n xuÊt lµ h¬n 3 triÖu ®ång cho mçi trang tr¹i. Bảng 2.17: Kết quả sản xuất ngành lâm nghiệp, thủy sản và hoạt động phi NLTS bình quân một trang trại năm 2006 ĐVT: Ng.đ Loại hình trang trại BQ Cây lâu SXKD Chỉ tiêu chung năm, CAQ Chăn nuôi Lâm nghiệp TH 1. GTSX lâm nghiệp BQ 1 TT 5613 1667 991 14113 1700 1.1 Thu từ khai thác lâm sản 5135 1667 991 12742 1700 Gỗ 3938 604 10352 Củi 995 1667 387 1810 1700 Khai thác lâm sản khác 202 580 1.2 Thu từ DV lâm nghiệp 478 1371 Trồng rừng tập trung 67 194 Chăm sóc rừng 23 65 Bảo vệ rừng 180 516 DV lâm nghiệp khác 208 597 2.GTSX thủy sản BQ 1 trang trại 1206 1000 439 2017 4060 3. GTSX từ các hoạt động phi NLTS 11246 3333 17632 3094 6000 BQ 1 TT 3.1 Công nghiệp 2932 5325 3.2 Xây dựng 247 449 3.3 Thương mại 4839 8605 1800 3.4 Vận tải 1236 1816 4200 3.5 Hoạt động dịch vụ khác 1993 3333 1437 3094 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra) Nh×n chung, c¸c trang tr¹i ®· biÕt tÝnh to¸n, ph©n tÝch nhu cÇu thÞtr-êng, tËn dông nh÷ng ®iÓm m¹nh cña m×nh vµ nh÷ng c¬ héi xuÊt hiÖn trongvïng ®Ó ®Çu t- s¶n xuÊt thu lîi nhuËn cao. Nh÷ng trang tr¹i nµy ®· cã thunhËp t-¬ng ®èi cao. Tuy nhiªn, víi mét sè trang tr¹i vÉn cßn rôt rÌ trong viÖc®Çu t-, ch-a d¸m m¹o hiÓm ®Çu t- ngay c¶ khi cã c¬ héi. Bëi lÏ hä vÉn cßnchÞu ¶nh h-ëng cña c¸ch lµm tiÓu n«ng, sî rñi ro, mÊt m¸t.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 81. 812.3.2.2 T×nh h×nh s¶n xuÊt hµng hãa vµ mèi quan hÖ víi thÞ tr-êng cña c¸ctrang tr¹i ViÖc chuyÓn tõ nÒn s¶n xuÊt víi c¬ chÕ bao cÊp sang nÒn s¶n xuÊt hµnghãa theo c¬ chÕ thÞ tr-êng th× yÕu tè thÞ tr-êng võa lµ ®iÒu kiÖn, võa lµ ph-¬ngtiÖn, lµ n¬i ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt, lµ kh©u trung gian quan träng®Ó liªn hÖ gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng. ThÞ tr-êng th«ng qua ho¹t ®éng l-uth«ng hµng hãa l¹i t¸c ®éng ®Õn nÒn s¶n xuÊt x· héi. C.M¸c viÕt “khi thÞtr-êng, nghÜa lµ lÜnh vùc trao ®æi më réng ra th× quy m« trong s¶n xuÊt còngt¨ng lªn, sù ph©n c«ng trong s¶n xuÊt còng trë lªn s©u s¾c h¬n”. ChÝnh v× vËy,thÞ tr-êng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ còng nh- biÕn ®æi c¬cÊu kinh tÕ. [9] Tuy vËy, nh×n mét c¸ch tæng qu¸t trong ph¹m vi c¶ n-íc, thÞtr-êng ë n-íc ta chËm ph¸t triÓn. ë nhiÒu vïng, nhÊt lµ trong khu vùc n«ngth«n ch-a héi tô ®ñ nh÷ng tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn nÒn s¶n xuÊt hµng hãa,nhÊt lµ thÞ tr-êng tiªu thô n«ng s¶n phÈm kh«ng æn ®Þnh, biÕn ®éng th-êngxuyªn, n«ng s¶n hµng hãa tuy ch­a nhiÒu nh­ng ®· cã hiÖn t­îng “ø ®äng”,kÓ c¶ n«ng s¶n tù tiªu vµ xuÊt khÈu. V× vËy, trong n«ng nghiÖp n¶y sinh m©uthuÉn gi÷a ®Çu t- më réng s¶n xuÊt víi tiªu thô s¶n phÈm (cã lóc diÔn ra gayg¾t) cã nguy c¬ k×m h·m tíi tèc ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ n-íc ta. So víi c¸c huyÖn kh¸c trong tØnh, huyÖn §ång Hû cã ®iÒu kiÖn thuËnlîi ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt, cã nhiÒu c¬ héi, nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ thÞ tr-êng trao®æi, giao l-u hµng hãa. Víi -u thÕ nh- vËy, nh-ng huyÖn vÉn ch-a tËn dông®-îc lîi thÕ nµy. Nguyªn nh©n cã nhiÒu nh-ng c¬ b¶n nhÊt lµ s¶n xuÊt n«ngnghiÖp cña huyÖn vÉn cßn ¶nh h-ëng nhiÒu cña s¶n xuÊt tiÓu n«ng, tù cÊp tùtóc phi kinh doanh. ë nh÷ng vïng s©u, vïng xa nhiÒu tËp tôc s¶n xuÊt l¹c hËuvÉn cßn tån t¹i ë ®Þa ph-¬ng. C¸c trang tr¹i trªn ®Þa bµn huyÖn còng ®· nh»mtíi môc tiªu lµ s¶n xuÊt hµng hãa ®em trao ®æi trªn thÞ tr-êng, nh-ng khèil-îng hµng hãa trao ®æi trªn thÞ tr-êng ch-a cao. Gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãavÉn cßn thÊp, ch-a t-¬ng xøng víi tiÒm n¨ng ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i, b×nhSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 82. 82qu©n gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa mét trang tr¹i míi chØ ®¹t 79,2%, lo¹i h×nhtrang tr¹i c©y ¨n qu¶, c©y l©u n¨m, l©m nghiÖp chØ ®¹t h¬n 60%. Qua ®iÒu tracho thÊy: hÇu hÕt c¸c trang tr¹i ®Òu tiªu thô s¶n phÈm th«ng qua l¸i th-¬ngchiÕm tíi 85%, chØ cã 5% c¸c chñ trang tr¹i tr¶ lêi ®· b¸n trùc tiÕp s¶n phÈmcho ng-êi tiªu dïng vµ mang ra chî b¸n. Víi c¬ cÊu b¸n nh- trªn, c¸c trangtr¹i sÏ bÞ thiÖt thßi, ¶nh h-ëng lín ®Õn thu nhËp, c¬ héi giao l-u cña c¸c trangtr¹i víi c¸c vïng trong vµ ngoµi tØnh. Khi ®-îc hái vÒ khã kh¨n cña trang tr¹ith× cã 51,6% trang tr¹i thÊy khã tiªu thô s¶n phÈm. Cã tíi 76% trang t¹i thÊythÊt väng vÒ ®Çu ra cho s¶n phÈm nhÊt lµ s¶n phÈm hoa qu¶ nh- v¶i, nh·n bëigi¸ s¶n phÈm cã lóc kh«ng ®ñ vèn mµ trang tr¹i ®· bá ra ®Ó s¶n xuÊt. Kinh nghiÖm thÞ tr-êng cña chñ trang tr¹i cßn thÊp, ®ã còng nguyªnnh©n dÉn ®Õn quy m« cña c¸c trang tr¹i bÞ thu hÑp l¹i. Do ®ã, vÊn ®Ò gi¶iquyÕt thÞ tr-êng ®Çu ra cho c¸c trang tr¹i sÏ lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc thóc®Èy c¸c trang tr¹i ph¸t triÓn, n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸ctrang tr¹i. §Ó gi¶i quyÕt tèt kh©u thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm, c¸c trang tr¹icÇn t¹o mèi liªn kÕt hîp t¸c víi c¸c hé vÖ tinh trong tiªu thô s¶n phÈm vµ cungøng ®Çu vµo, trang tr¹i sÏ lµ ®Çu mèi tiªu thô cho c¸c hé vÖ tinh. C¸c hé vÖtinh ë ®©y lµ nh÷ng hé s¶n xuÊt giái, c¸c hé xung quanh trang tr¹i. Tõ ®ã, sÏn©ng cao ®-îc søc c¹nh tranh cho s¶n phÈm cña trang tr¹i, tr¸nh ®-îc t×nhtr¹ng bÞ t- th-¬ng Ðp gi¸.2.3.3 HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i B¶ng 2.18 cho thÊy hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ tû suÊt hµng hãacña tõng lo¹i h×nh trang tr¹i. C¸c m« h×nh trang tr¹i ho¹t ®éng theo c¸cph-¬ng thøc kh¸c nhau cho hiÖu qu¶ kh¸c nhau. S¶n xuÊt hµng hãa lµ ®Æc tr-ng c¬ b¶n cña kinh tÕ trang tr¹i. §Ó ®¸nhgi¸ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng hãa cã thÓ sö dông chØ tiªu quy m« gi¸trÞ s¶n phÈm hµng hãa vµ tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa. Qua ph©n tÝch cho thÊy,gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cña c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i ®¹t gi¸ trÞ kh¸ cao. B×nhSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 83. 83qu©n chung lµ 87,875 triÖu ®ång/trang tr¹i, trong ®ã trang tr¹i ch¨n nu«i cãgi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cao nhÊt, thÊp nhÊt lµ trang tr¹i c©y l©y n¨m, c©y ¨nqu¶. Gi¶i thÝch vÒ ®iÒu nµy, qua kÕt qu¶ ®iÒu tra cho thÊy trang tr¹i ch¨n nu«icã møc ®é chuyªn m«n hãa cao nhÊt so víi c¸c lo¹i h×nh cßn l¹i. C¸c s¶nphÈm hµng hãa cña c¸c trang tr¹i chñ yÕu lµ n«ng s¶n. Rõng trång ®ang trongthêi gian ch¨m sãc tu bæ ch-a thu ho¹ch nªn ch-a cã l©m s¶n hµng hãa. Bảng 2.18: Hiệu quả sản xuất kinh doanh và tỷ suất hàng hóa bình quân của một trang trại năm 2006 Loại hình trang trại Cây hàng Cây lâu Lâm SXKD BQ Chỉ tiêu ĐVT năm năm, CAQ Chăn nuôi nghiệp TH chung GO Ngđ 88675 123400 7635699 1307673 710290 110851 CP Ngđ 61675 65600 5644976 600687 531240 77575 GM Ngđ 27000 57800 1990723 706986 179050 33276 GO/CP Lần 1,4378 1,881 1,353 2,177 1,337 1,428 GM/CP Lần 0,4378 0,881 0,353 1,177 0,337 0,429 GO/LĐ/năm Ngđ 44338 8227 60601 14214 35515 32453 GO/LĐ/tháng Ngđ 3695 686 5050 1184 2960 2704 GM/LĐ/tháng Ngđ 1125 321 1317 640 746 812 CP/ha Ngđ 61675 2982 76283 577 15310 5887 GM/ha Ngđ 27000 2627 26902 679 5160 2525 Tỷ suất SPHH % 95,29 66,29 80,73 69,80 80,24 79,2 (Nguồn: tính toán, tổng hợp từ số liệu điều tra) C¸c trang tr¹i kh«ng chØ cã quy m« gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa kh¸ línmµ tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa chiÕm còng kh¸ cao, b×nh qu©n chung cho c¸clo¹i h×nh trang tr¹i lµ 79,2%. Tuy nhiªn, tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa cña c¸ctrang tr¹i cã sù chªnh lÖch nhau nhiÒu. Tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa ®¹t caonhÊt thuéc vÒ trang tr¹i c©y hµng n¨m 95,39%. TiÕp ®Õn lµ trang tr¹i ch¨n nu«ivµ trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp víi h¬n 80%. §iÒu nµy cho thÊySố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 84. 84møc ®é tham gia vµo thÞ tr-êng cña c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i trªn lµ cao, ®ångthêi còng chÞu nhiÒu ¶nh h-ëng bëi sù biÕn ®éng cña thÞ tr-êng. ThÊp nhÊt lµtrang tr¹i c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶ chØ ®¹t 66,29%. Nh×n chung, c¸c trang tr¹icã tû träng gi¸ trÞ s¶n xuÊt c¸c ngµnh cao hoÆc thÊp th× t-¬ng tù còng cã tûträng gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa cao hoÆc thÊp. N¨ng suÊt lao ®éng cña trang tr¹i ®-îc thÓ hiÖn ë viÖc gi¸ trÞ s¶n xuÊtcña mét lao ®éng mang l¹i trong n¨m. Mét lao ®éng cña trang tr¹i ch¨n nu«imang l¹i 60,6 triÖu ®ång, cao nhÊt trong sè c¸c trang tr¹i ®iÒu tra. Gi¸ trÞ s¶nxuÊt trung b×nh 35,5 triÖu ®ång/lao ®éng thuéc vÒ trang tr¹i s¶n xuÊt kinhdoanh tæng hîp, thÊp nhÊt thuéc vÒ lo¹i h×nh trang tr¹i trång c©y l©u n¨m, c©y¨n qu¶ víi 8,227 triÖu ®ång/lao ®éng. HiÖu qu¶ sö dông mét ®ång chi phÝ ®èi víi tõng lo¹i h×nh trang tr¹i cãsù kh¸c nhau lín. Lo¹i h×nh trang tr¹i l©m nghiÖp ®¹t rÊt cao 2,177 lÇn, tøc lµbá ra mét triÖu ®ång chi phÝ cho s¶n xuÊt kinh doanh th× thu ®-îc 2,177 triÖu®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt. Lo¹i h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i vµ trang tr¹i s¶n xuÊt kinhdoanh tæng hîp ®¹t thÊp h¬n víi 1,3 lÇn, nÕu trang tr¹i bá ra mét triÖu ®ångchi phÝ th× chØ thu ®-îc 1,3 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt. Chi phÝ s¶n xuÊt cho mét ®¬n vÞ diÖn tÝch (ha) cña c¸c trang tr¹i còng cãsù kh¸c nhau rÊt lín. §iÒu nµy ®óng víi nhËn ®Þnh ë trªn, chi phÝ s¶n xuÊt liªnquan ®Õn møc ®é chuyªn m«n hãa. Chi phÝ cµng lín trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝchth× møc ®é chuyªn m«n hãa cña trang tr¹i ®ã cµng lín. Cao nhÊt thuéc vÒtrang tr¹i ch¨n nu«i ®· ®Çu t- ®Õn 76,283 triÖu ®ång/ha, nh-ng trang tr¹i l©mnghiÖp chØ ®Çu t- cã 577 ngh×n ®ång cho 1 ha, thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi trangtr¹i ch¨n nu«i. Nguyªn nh©n lµ do c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ®ang trong thêi kúkiÕn thiÕt c¬ b¶n nh-ng l¹i thiÕu vèn ®Çu t- vµo ch¨m sãc rõng. Thu nhËp trªn mét lao ®éng gi÷a c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i còng cã sùkh¸c biÖt lín, b×nh qu©n lµ 812 ngh×n ®ång/th¸ng. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«icho thu nhËp trªn mét lao ®éng cao nhÊt 1,317 triÖu ®ång/th¸ng. Trang tr¹iSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 85. 85trång c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶ cho thu nhËp trªn mét lao ®éng thÊp nhÊt chØ cã321 ngh×n ®ång/th¸ng, thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi trang tr¹i ch¨n nu«i. VÒ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i theo vïng: §¸nhgi¸ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa cña c¸c trangtr¹i theo vïng ta thÊy cã sù chªnh lÖch nhau. Tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa cñac¸c trang tr¹i vïng trung t©m chiÕm tû lÖ rÊt cao, ®¹t 94%, cao h¬n h¼n so víic¸c trang tr¹i ë hai vïng cßn l¹i. Hai vïng cßn l¹i, c¸c trang tr¹i cho tû suÊts¶n phÈm hµng hãa thÊp, chØ ®¹t h¬n 70%, thÊp h¬n møc b×nh qu©n chung cñatoµn huyÖn. Bảng 2.19: Hiệu quả sản xuất kinh doanh và tỷ suất hàng hóa bình quân một trang trại phân theo vùng năm 2006 Phân theo vùng BQ Chỉ tiêu ĐVT Vùng phía bắc Vùng trung tâm Vùng phía nam chung GO Ngđ 108601 188719 87392 110851 CP Ngđ 74207 146474 57413 77575 GM Ngđ 34395 42245 29979 33276 GO/CP Lần 1,464 1,288 1,522 1,428 GM/CP Lần 0,464 0,288 0,522 0,429 GO/LĐ/năm Ngđ 37332 52974 14661 32453 GO/LĐ/tháng Ngđ 3111 4414 1222 2704 GM/LĐ/tháng Ngđ 985 988 419 812 CP/ha Ngđ 4544 8312 4757 5887 GM/ha Ngđ 2106 2397 2802 2525 Tỷ suất SPHH % 72,1 94,0 73,0 79,2 (Nguồn: tính toán, tổng hợp từ số liệu điều tra) §¸nh gi¸ vÒ n¨ng suÊt lao ®éng, qua b¶ng 2.19 ta thÊy, c¸c trang tr¹ithuéc vïng trung t©m cho gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ thu nhËp b×nh qu©n trªn mét lao®éng ®¹t cao nhÊt. B×nh qu©n mçi th¸ng mét lao ®éng t¹o ra ®-îc 4,414 triÖu®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ 988 ngh×n ®ång thu nhËp. ThÊp nhÊt lµ c¸c trang tr¹iphÝa nam, mçi lao ®éng chØ t¹o ra ®-îc 1,222 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ419 ngh×n ®ång thu nhËp trªn th¸ng. XÐt vÒ hiÖu qu¶ sö dông chi phÝ, c¸cSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 86. 86trang tr¹i phÝa nam l¹i tèt h¬n. C¸c trang tr¹i ë vïng nµy bá ra mét triÖu ®ångchi phÝ thu ®-îc 1,522 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt. HiÖu qu¶ sö dông chi phÝthÊp nhÊt thuéc vÒ c¸c trang tr¹i ë vïng trung t©m, chØ ®¹t cã 1,288 lÇn. Vïngtrung t©m còng lµ vïng mµ c¸c trang tr¹i ®Çu t- vÒ chi phÝ s¶n xuÊt trªn mét®¬n vÞ diÖn tÝch cao nhÊt, tÝnh b×nh qu©n mçi trang tr¹i bá ra 8,312 triÖu®ång/ha, gÊp ®«i so víi hai vïng cßn l¹i. Tuy nhiªn, thu nhËp thu ®-îc trªnmét ®¬n vÞ diÖn tÝch l¹i kh«ng cao b»ng c¸c trang tr¹i ë vïng phÝa nam. B×nhqu©n mçi trang tr¹i vïng trung t©m thu ®-îc 2,39 triÖu ®ång thu nhËp trªn1ha, trong khi ®ã ë vïng phÝa nam, mçi trang tr¹i thu ®-îc 2,8 triÖu ®ång. Sè liÖu tæng hîp tõ b¶ng 2.20 cho biÕt, c¸c trang tr¹i vïng trung t©m cã tûsuÊt s¶n phÈm hµng hãa rÊt cao. Trong ®ã, m« h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i ®¹t tûsuÊt s¶n phÈm hµng hãa ®¹t tíi 94,01%, cao h¬n nhiÒu so víi trang tr¹i ch¨n nu«ië vïng phÝa b¾c (68,86%) vµ vïng phÝa nam (87,47%). C¸c trang tr¹i ch¨n nu«ië vïng trung t©m cã tr×nh ®é chuyªn m«n hãa cao h¬n, l¹i ®-îc thuËn lîi vÒ giaoth«ng, th«ng tin liªn l¹c nªn cã ®iÒu kiÖn tiÕp cËn víi thÞ tr-êng, nh¹y bÐn víi thÞtr-êng h¬n. Lao ®éng ë trang tr¹i ch¨n nu«i vïng trung t©m t¹o ra gi¸ trÞ s¶nxuÊt, thu nhËp cao nhÊt, gi¸ trÞ s¶n xuÊt b×nh qu©n mét th¸ng lµ 4,789 triÖu®ång/lao ®éng. Lao ®éng ë trang tr¹i ch¨n nu«i vïng phÝa nam b×nh qu©n métth¸ng t¹o ra ®-îc 2,526 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt, thÊp nhÊt trong 3 vïng. ChiphÝ vµ thu nhËp trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch cña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i thuéc vïngtrung t©m lµ cao nhÊt.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 87. 87 Bảng 2.20: Hiệu quả sản xuất kinh doanh của từng loại hình trang trại trại phân theo vùng năm 2006 Vïng phÝa b¾c Vïng trung t©m Vïng phÝa nam L©m SXKD C©y hµng CAQ, c©yl©u Ch¨n nu«i Ch¨n nu«i L©m nghiÖp Ch¨n nu«i Chỉ tiêu ĐVT nghiÖp TH n¨m n¨mGO Ngđ 369521 1309420 710290 2930835 88675 1605921 2727675 123400CP Ngđ 268601 832703 531240 2281917 61675 965274 1897168 65600GM Ngđ 100919 476717 179050 648918 27000 640647 830507 57800GO/CP Lần 1,376 1,572 1,337 1,284 1,438 1,664 1,438 1,881GM/CP Lần 0,376 0,572 0,337 0,284 0,438 0,664 0,438 0,881GO/LĐ/năm Ngđ 28425 37412 44393 57467 14779 18893 30308 15425GO/LĐ/tháng Ngđ 2369 3118 3699 4789 1232 1574 2526 1285GM/LĐ/tháng Ngđ 647 1135 933 1060 375 628 769 602CP/ha Ngđ 6556 27261 15332 121719 61675 6973 21827 2959GM/ha Ngđ 2463 15607 5167 34614 27000 4628 9555 2607Tỷ suất SPHH % 67,62 68,86 80,24 94,01 95,29 48,82 87,47 66,29 (Nguồn: tổng hợp từ số liệu điều tra)Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 88. 88 B¶ng 2.20 cßn cho thÊy, C¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ë vïng phÝa nam cãtû lÖ s¶n phÈm hµng hãa rÊt thÊp, ch-a ®-îc 50%. Ng-îc l¹i, trang tr¹i l©mnghiÖp ë vïng phÝa b¾c l¹i cho tû suÊt s¶n phÈm hµng hãa cao h¬n (67,62%).Lý gi¶i cho ®iÒu nµy lµ v× hÇu hÕt c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ë vïng phÝa nam®ang trong giai ®o¹n trång míi rõng ch-a cho s¶n phÈm thu ho¹ch. M« h×nhtrang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp ë vïng phÝa b¾c ®¹t tû lÖ s¶n phÈmhµng hãa kh¸ cao, trªn 80%. Lao ®éng cña c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp vïngphÝa b¾c t¹o ra gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ thu nhËp b×nh qu©n trªn th¸ng cao h¬n sovíi vïng phÝa nam. Cô thÓ, b×nh qu©n mét th¸ng ë vïng phÝa b¾c mét lao ®éngthu ®-îc 2,369 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ 647 ngh×n ®ång thu nhËp. Lao®éng ë phÝa nam chØ cho thu 1,574 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ 628 ngh×n®ång thu nhËp. Chi phÝ vµ thu nhËp trªn mét ha cña c¸c trang tr¹i l©m nghiÖpphÝa nam l¹i cao h¬n phÝa b¾c.2.4 Ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña c¸ctrang tr¹i2.4.1 Ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh h-ëng tíi kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i Thu nhËp hay l·i gép cña trang tr¹i lµ chØ tiªu quan träng ph¶n ¸nh kÕtqu¶ cuèi cïng ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i. Nh-ng thu nhËpcña trang tr¹i l¹i phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè nh- diÖn tÝch ®Êt ®ai, chi phÝ s¶nxuÊt, sè lao ®éng, tr×nh ®é qu¶n lý kinh tÕ cña chñ trang tr¹i… §Ó ®o l-êngc¸c mèi liªn hÖ kinh tÕ cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt nh- tr×nh ®é cña chñ trang tr¹i,chÝ phÝ s¶n xuÊt, quy m« diÖn tÝch, vèn... tíi thu nhËp cña trang tr¹i, sö dônghµm s¶n xuÊt Cobb- Douglas ®Ó ph©n tÝch sù ¶nh h-ëng cña c¸c yÕu tè ®Õnthu nhËp cña c¸c trang tr¹i. Tõ ®ã, thÊy ®-îc ®©u lµ yÕu tè ¶nh h-ëng m¹nh,®©u lµ yÕu tè ¶nh h-ëng yÕu ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña trang tr¹i ®Ó cã biÖnph¸p t¸c ®éng phï hîp nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i. Hµm s¶n xuÊt cã d¹ng:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 89. 89 a5 D Y  a0  X 1a1  X 2 2  X 3a3  X 4 4 .e a a Logarit hãa 2 vÕ cña ph-¬ng tr×nh trªn ®Ó ®-a vÒ d¹ng tuyÕn tÝnh ta®-îc: LnY  Lna0  a1 Lnx1  a2 Lnx2  ...  a4 Lnx4  b5 D Trong ®ã: Y: thu nhËp (triÖu ®ång), ký hiÖu lµ TN; a0: hÖ sè tù do; ai: hÖsè håi quy øng víi biÕn thø i (i =1, 2, 3, 4); D = 1: nÕu chñ trang tr¹i ®-îc häc qua líp tËp huÊn vÒ chuyªn m«n kü thuËt vµ qu¶n lý; D = 0: nÕu chñ trang tr¹i ch-a ®-îc häc qua líp tËp huÊn vÒ chuyªn m«n kü thuËt vµ qu¶n lý X1: Chi phÝ s¶n xuÊt cña trang tr¹i (triÖu ®ång), ký hiÖu lµ CPHI; X2: Sè lao ®éng chÝnh cña trang tr¹i (lao ®éng), ký hiÖu lµ LDONG; X3: Quy m« diÖn tÝch cña trang tr¹i (ha), ký hiÖu lµ DT DAT; X4: Vèn ®Çu t- cña trang tr¹i (triÖu ®ång), ký hiÖu lµ VON. Ch¹y hµm s¶n xuÊt Cobb - Douglas cho kÕt qu¶ nh- sau: Sau khi x©y dùng m« h×nh vµ ¸p dông ch¹y hµm ®· ®-îc giíi thiÖu ë phÇnph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. KÕt qu¶ ch¹y hµm chi tiÕt ®-îc nªu ë phÇn phô lôc. §ÓtiÖn theo dâi vµ ph©n tÝch, kÕt qu¶ bµi to¸n ®-îc tæng hîp trªn b¶ng 2.21 B¶ng 2.21: ¶nh h-ëng cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt tíi thu nhËp cña trang tr¹i BiÕn phô thuéc: Ln TN BiÕn HÖ sè håi quy t kiÓm ®ÞnhHÖ sè chÆn 3,46 3,49***LN CPHI 0,26 4,99*LN LDONG 0,38 3,1**LN DT DAT 0,13 2,11*LN VON 0,19 3,0**LN QLY 0,18 2,06* 2R 0,62F 26,68§é tin cËy cña F 5,54E-16MÉu quan s¸t 89 Hay viÕt d-íi d¹ng ph-¬ng tr×nh:LN TN = 3,46 + 0,25Ln CPHI + 0,37 Ln LDONG + 0,12 LN DT DAT + 0,18 Ln VON + 0,17 LN QLYSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 90. 90Ghi chó: ***: cã ®é tin cËy ë møc 99% **: cã ®é tin cËy ë møc 95%; *: cã ®é tin cËy ë møc 90%. Ph©n tÝch kÕt qu¶ ch¹y hµm: Do FK§=26,68 > FTB= 3,32 nªn 62% sùthay ®æi cña thu nhËp do c¸c yÕu tè chi phÝ s¶n xuÊt, lao ®éng, diÖn tÝch ®Êt,tr×nh ®é qu¶n lý cña chñ trang tr¹i. Cßn l¹i 38% lµ c¸c nh©n tè bªn ngoµi m«h×nh ¶nh h-ëng tíi sù biÕn ®éng cña thu nhËp. KiÓm ®Þnh c¸c hÖ sè riªng lÎ tathÊy c¸c hÖ sè ®Òu cã ý nghÜa thèng kª v× ttÝnh> tTb = 1,98. B¶ng 2.21 cho thÊy, gi÷a thu nhËp vµ chi phÝ s¶n xuÊt cã mèi t-¬ngquan t-¬ng ®èi chÆt (*). Khi c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi, nÕu chi phÝ s¶n xuÊtt¨ng lªn 1% th× thu nhËp sÏ t¨ng b×nh qu©n 0,25%. Hay t-¬ng øng khi chi phÝt¨ng lªn 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng lªn lµ: Sö dông c«ng thøc: Trong ®ã: MPP: s¶n phÈm hiÖn vËt cËn biªn; ai:: hÖ sè t-¬ng quan; : thu nhËp b×nh qu©n; : chi phÝ s¶n xuÊt b×nh qu©n cña trang tr¹i(hoÆc lao ®éng b×nh qu©n hoÆc vèn b×nh qu©n cña trang tr¹i). VËy, khi chi phÝ s¶n xuÊt t¨ng lªn 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng lªn: MPPCPHI= (0,25x 33 276 000) : 77 575 000 = 107 238 ®ång Gi÷a sè lao ®éng chÝnh vµ thu nhËp cã mèi t-¬ng quan thuËn chÆt (**).Khi sè lao ®éng chÝnh t¨ng lªn 1% víi ®iÒu kiÖn c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æith× thu nhËp sÏ t¨ng thªm lµ 0,37%, hay t-¬ng øng nÕu lao ®éng chÝnh t¨nglªn 1 ng-êi th× thu nhËp sÏ t¨ng thªm lµ: MPPL§= (0,37x 3 276 000) : 3,4 = 3 621 211 ®ång. Khi vèn ®Çu t- t¨ng thªm 1% víi ®iÒu kiÖn c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æith× thu nhËp sÏ t¨ng thªm 0,19%. NÕu chi phÝ ®Çu t¨ng thªm 1 triÖu ®ång th×thu nhËp sÏ t¨ng thªm lµ:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 91. 91 MPPvèn= (0,19 x 33 276 000) : 103 889 880 = 60.857 ®ång Bªn c¹nh ®ã, nÕu chñ trang tr¹i ®-îc häc qua c¸c líp tËp huÊn vÒchuyªn m«n, qu¶n lý th× thu nhËp cña trang tr¹i sÏ t¨ng lªn 180.000 ®ång víi®é tin cËy ®¹t 95%. KÕt luËn: vËy sè lao ®éng chÝnh, chi phÝ, diÖn tÝch, tr×nh ®é qu¶n lýtrong trang tr¹i cã t¸c ®éng quan träng ®Õn kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinhdoanh cña trang tr¹i. Tuy nhiªn, ®Ó t¨ng ®-îc sè lao ®éng chÝnh trong trangtr¹i lµ viÖc khã cã thÓ thùc hiÖn ®-îc, ngo¹i trõ viÖc thuª æn ®Þnh vµ l©u dµilao ®éng chÝnh. ViÖc më réng diÖn tÝch ®Êt cña trang tr¹i lµ h¹n chÕ. Do vËy,®Ó thay ®æi thu nhËp cña trang tr¹i th× cã thÓ t¸c ®éng b»ng c¸ch t¨ng ®Çu t-cho s¶n xuÊt vµ tËp huÊn vÒ tr×nh ®é chuyªn m«n, tr×nh ®é qu¶n lý kinh doanhcho chñ trang tr¹i. KÕt qu¶ ch¹y hµm s¶n xuÊt Cobb - Douglas theo vïng nh- sau: B¶ng 2.22: ¶nh h-ëng cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt tíi thu nhËp cña trang tr¹i ph©n theo vïng BiÕn Vïng phÝa b¾c Vïng trung t©m Vïng phÝa nam HÖ sè t kiÓm HÖ sè t kiÓm HÖ sè t kiÓm håi quy ®Þnh håi quy ®Þnh håi quy ®Þnh HÖ sè chÆn -0.22 -0.21*** -1.49 -1.20*** 2.84 2.56*** LN CPHI 0.40 2.87* 0.31 4.75* 0.27 4.89* LN LDONG 0.19 1.30** 0.72 3.20** 0.30 2.06** LN DT DAT 0.28 2.18* 0.42 3.53* 0.21 2.40* LN VON 0.23 2.63** 0.21 3.70** 0.15 2.20** LN QLY 0.13 2.32* 0.08 1.43* 0.33 3.22* R2 0,95 0,984 0,714 F 60,21 124,2 22,5 §é tin cËy cña F 8,3E-10 1,2E-08 3,12E-11 MÉu quan s¸t 22 16 51 Ph©n tÝch kÕt qu¶ ch¹y hµm vïng phÝa b¾c: Do FK§=60,21 > FTB= 2,81 nªn 95% sù thay ®æi cña thu nhËp do c¸cyÕu tè chi phÝ s¶n xuÊt, diÖn tÝch ®Êt, tr×nh ®é qu¶n lý cña chñ trang tr¹i. CßnSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 92. 92l¹i 5% lµ c¸c nh©n tè bªn ngoµi m« h×nh ¶nh h-ëng tíi sù biÕn ®éng cña thunhËp. KiÓm ®Þnh c¸c hÖ sè riªng lÎ ta thÊy: ttÝnhLDONG < tTb = 2,07 nªn yÕu tè lao®éng kh«ng cã ý nghÜa thèng kª trong m« h×nh. C¸c hÖ sè cßn l¹i ®Òu cã ýnghÜa thèng kª v× ttÝnh> tTb. B¶ng 2.22 cho thÊy, gi÷a thu nhËp vµ chi phÝ s¶n xuÊt cã mèi t-¬ngquan t-¬ng ®èi chÆt (*). Khi c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi, nÕu chi phÝ s¶n xuÊtt¨ng lªn 1% th× thu nhËp sÏ t¨ng b×nh qu©n 0,4%. Hay t-¬ng øng khi chi phÝt¨ng lªn 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng lªn lµ 185.400 ®ång. Khi vèn ®Çu t-t¨ng thªm 1% víi ®iÒu kiÖn c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi th× thu nhËp sÏ t¨ngthªm 0,23%. NÕu chi phÝ ®Çu t¨ng thªm 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng thªmlµ 93.366 ®ång. Bªn c¹nh ®ã, nÕu chñ trang tr¹i ®-îc häc qua c¸c líp tËp huÊnvÒ chuyªn m«n, qu¶n lý th× thu nhËp cña trang tr¹i sÏ t¨ng lªn 130.000 ®ångvíi ®é tin cËy ®¹t 95%. KÕt luËn: nh- vËy, chi phÝ s¶n xuÊt, diÖn tÝch ®Êt, tr×nh®é qu¶n lý trong trang tr¹i cã t¸c ®éng quan träng nhÊt ®Õn thu nhËp cña trangtr¹i. §èi víi vïng nµy, ®Ó thay ®æi thu nhËp cho trang tr¹i cÇn t¨ng c-êng ®Çut- cho s¶n xuÊt, ®ång thêi tËp trung n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, tr×nh ®équ¶n lý vµ ph©n tÝch kinh doanh cho c¸c chñ trang tr¹i Ph©n tÝch kÕt qu¶ ch¹y hµm vïng trung t©m: Do FK§=124,2 > FTB= 3,2nªn 98,4 % sù thay ®æi cña thu nhËp do c¸c yÕu tè chi phÝ s¶n xuÊt, lao ®éng,diÖn tÝch ®Êt. Cßn l¹i 1,6 % lµ c¸c nh©n tè bªn ngoµi m« h×nh ¶nh h-ëng tíi sùbiÕn ®éng cña thu nhËp. KiÓm ®Þnh c¸c hÖ sè riªng lÎ ta thÊy: ttÝnhQLY < tTb =2,11 nªn yÕu tè qu¶n lý kh«ng cã ý nghÜa thèng kª trong m« h×nh. C¸c hÖ sècßn l¹i ®Òu cã ý nghÜa thèng kª v× ttÝnh> tTb. B¶ng 2.22 cho thÊy, thu nhËp vµ chi phÝ s¶n xuÊt cã mèi t-¬ng quant-¬ng ®èi chÆt (*). Khi c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi, nÕu chi phÝ s¶n xuÊt t¨nglªn 1% th× thu nhËp sÏ t¨ng b×nh qu©n 0,31%. Hay t-¬ng øng khi chi phÝ t¨nglªn 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng lªn lµ 89 408 ®ång. Khi vèn ®Çu t- t¨ngthªm 1% víi ®iÒu kiÖn c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi th× thu nhËp sÏ t¨ng thªmSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 93. 930,21%. NÕu vèn ®Çu t- t¨ng thªm 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng thªm lµ 71869 ®ång. KÕt luËn: nh- vËy, sè lao ®éng chÝnh, chi phÝ s¶n xuÊt, diÖn tÝch ®Êttrong trang tr¹i cã t¸c ®éng quan träng nhÊt ®Õn thu nhËp cña trang tr¹i. Víivïng trung t©m, ®Ó thay ®æi thu nhËp cho c¸c trang tr¹i cÇn t¨ng c-êng ®Çu t-cho s¶n xuÊt, nhÊt lµ ®Çu t- vÒ khoa häc kü thuËt. §µo t¹o tr×nh ®é chuyªnm«n kü thuËt cho c¸c chñ trang tr¹i ®Ó hä n¾m ®-îc c¸ch phßng tr¸nh nh÷ngdÞch bÖnh lín ®e däa ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña trang tr¹i. Ph©n tÝch kÕt qu¶ ch¹y hµm vïng phÝa nam: Do FK§=22,5 > FTB= 2,41nªn 71,4% sù thay ®æi cña thu nhËp do c¸c yÕu tè chi phÝ s¶n xuÊt, lao ®éng,diÖn tÝch ®Êt, tr×nh ®é qu¶n lý cña chñ trang tr¹i. Cßn l¹i 28,6 % lµ c¸c nh©n tèbªn ngoµi m« h×nh ¶nh h-ëng tíi sù biÕn ®éng cña thu nhËp. KiÓm ®Þnh c¸chÖ sè riªng lÎ ta thÊy c¸c hÖ sè ®Òu cã ý nghÜa thèng kª v× ttÝnh> tTb = 2,00. B¶ng 2.22 cho thÊy, gi÷a thu nhËp vµ chi phi s¶n xuÊt cã mèi t-¬ngquan t-¬ng ®èi chÆt (*). Khi c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi, nÕu chi phÝ s¶n xuÊtt¨ng lªn 1% th× thu nhËp sÏ t¨ng b×nh qu©n 0,27%. Hay t-¬ng øng khi chi phÝt¨ng lªn 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng lªn lµ 140 984 ®ång. Gi÷a sè lao®éng chÝnh vµ thu nhËp cã mèi t-¬ng quan thuËn chÆt (**). Khi sè lao ®éngchÝnh t¨ng lªn 1% víi ®iÒu kiÖn c¸c nh©n tè kh¸c kh«ng ®æi th× thu nhËp sÏt¨ng thªm lµ 0,3%, hay t-¬ng øng nÕu lao ®éng chÝnh t¨ng lªn 1 ng-êi th× thunhËp thªm lµ 2 498 250 ®ång. Khi vèn ®Çu t- t¨ng thªm 1% víi ®iÒu kiÖn c¸cnh©n tè kh¸c kh«ng ®æi th× thu nhËp sÏ t¨ng thªm 0,15%. NÕu chi phÝ ®Çu t¨ngthªm 1 triÖu ®ång th× thu nhËp sÏ t¨ng thªm lµ 38 812 ®ång. Bªn c¹nh ®ã, nÕuchñ trang tr¹i ®-îc häc qua c¸c líp tËp huÊn vÒ chuyªn m«n, qu¶n lý th× thunhËp cña trang tr¹i sÏ t¨ng lªn 330.000 ®ång víi ®é tin cËy ®¹t 95%. KÕt luËn:vËy sè lao ®éng chÝnh, chi phÝ, diÖn tÝch, tr×nh ®é qu¶n lý trong trang tr¹i cãt¸c ®éng quan träng nhÊt ®Õn thu nhËp cña trang tr¹i. Víi phÇn lín trang tr¹itËp trung ë ®©y, ®Ó thay ®æi thu nhËp cho c¸c trang tr¹i cÇn ph¶i tËp trung gi¶iSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 94. 94quyÕt c¸c vÊn ®Ò sau: t¨ng c-êng vèn ®Çu t- cho s¶n xuÊt, tËp huÊn tr×nh ®échuyªn m«n, qu¶n lý kinh doanh cho c¸c chñ trang tr¹i.2.4.2 Mét sè kÕt luËn rót ra tõ nghiªn cøu t×nh h×nh ho¹t ®éng cña c¸ctrang tr¹i2.4.2.1 Ph©n tÝch SWOT §iÓm m¹nh §iÓm yÕu C¸c trang tr¹i cã diÖn tÝch ®Êt ThiÕu vèn ®Çu t- cho s¶n xuÊt,n«ng, l©m nghiÖp lín, b×nh qu©n diÖn nh-ng viÖc vay vèn cßn gÆp nhiÒutÝch ®Êt trªn mét trang tr¹i t-¬ng ®èi khã kh¨n. ThiÕu th«ng tin vÒ gi¸ c¶lín (13,07ha) thÞ tr-êng. Chñ trang tr¹i thiÕu kiÕnC¸c thµnh viªn trong trang tr¹i ®Òu thøc vÒ chuyªn m«n kü thuËt vµ qu¶ncÇn cï, chÞu khã trong c«ng viÖc, ®oµn lý kinh tÕ. Khã kh¨n vÒ gièng, c©ykÕt cïng nhau ph¸t triÓn. Chñ trang con. ChÊt l-îng lao ®éng thÊp, laotr¹i lµ ng-êi cã ®Çu ãc tÝnh to¸n, d¸m ®éng ch-a cã tr×nh ®é kü thuËt, tr×nhchÞu m¹o hiÓm ®Ó g©y dùng trang tr¹i. ®é v¨n hãa cßn thÊp, chñ yÕu thÝchNhiÒu trang tr¹i cã kinh nghiÖm vÒ hîp víi c«ng viÖc ch©n tay.ph¸t triÓn kinh tÕ ®Ó c¸c trang tr¹ikh¸c ®Õn häc tËp. C¬ héi Nguy c¬ Cã c¸c chÝnh s¸ch cña trung Gi¸ n«ng s¶n bÊp bªnh, thÞ-¬ng, tØnh, huyÖn vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ tr-êng tiªu thô kh«ng æn ®Þnh. Gi¸ c¶trang tr¹i (NghÞ quyÕt 03/NQ-CP ngµy c¸c yÕu tè ®Çu vµo t¨ng. T- th-¬ng Ðp02/02/2000, th«ng t- liªn tÞch sè 69 gi¸. C¬ së h¹ tÇng n«ng th«n cßn thÊpngµy 23/6/2000 vµ sè 62 ngµy kÐm. DÞch bÖnh lín ®e däa.20/5/2003, chñ tr-¬ng vÒ ph¸t triÓnkinh tÕ trang tr¹i cña tØnh ñy t¹i nghÞquyÕt sè 10/NQ-TU ngµy 16/2/2000).Cã sù quan t©m cña c¸c cÊp, c¸cngµnh trong tØnh. PhÇn lín diÖn tÝchcña trang tr¹i ®· ®-îc cÊp giÊy chøngnhËn quyÒn sö dông ®Êt.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 95. 952.4.2.2 NhËn xÐt vµ ®¸nh gi¸ chung Tõ kh¶o s¸t thùc tÕ vµ ph©n tÝch thùc tr¹ng ph¸t triÓn cña 89 trang tr¹i ëhuyÖn §ång Hû cã thÓ rót ra mét sè kÕt luËn sau ®©y: a. KÕt qu¶ ®· ®¹t ®-îc Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, kinh tÕ trang tr¹i ®· thùc sù ph¸t triÓn. MÆcdï ®ang trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nh-ng kinh tÕ trang tr¹i ®· thùc sù lµ h×nhthøc tæ chøc s¶n xuÊt hµng hãa ngµy cµng lín. Mét mÆt t¹o ra l-îng hµng hãalín vÒ n«ng, l©m, thñy s¶n hµng hãa mµ quy m« cña nã v-ît tréi nhiÒu lÇn sovíi kinh tÕ hé n«ng d©n, mÆt kh¸c lµ m« h×nh lÊy s¶n xuÊt hµng hãa lµm môctiªu chÝnh. Sè liÖu ®iÒu tra ë 89 trang tr¹i cho thÊy, quy m« gi¸ trÞ s¶n phÈmhµng hãa b×nh qu©n mét trang tr¹i n¨m 2006 ®¹t 87,785 triÖu ®ång, víi tû suÊthµng hãa ®¹t trªn 79%. Ngay ë c¶ mét sè trang tr¹i ®ang trong thêi kú kiÕnthiÕt c¬ b¶n, quy m« vèn ®Çu t- cßn nhá nh- ë trang tr¹i c©y ¨n qu¶, trang tr¹il©m nghiÖp còng ®¹t møc b×nh qu©n 27-29 triÖu ®ång gi¸ trÞ s¶n phÈm hµnghãa, víi tû suÊt s¶n phÇm hµng hãa ®¹t 66 - 69%. C¸c trang tr¹i ®· t¹o thªm viÖc lµm vµ thu nhËp cho mét bé phËn lao®éng ë n«ng th«n. Sè liÖu ®iÒu tra ë 89 trang tr¹i cho thÊy, ngoµi sè lao ®éngcña b¶n th©n c¸c trang tr¹i, hµng n¨m ®· thªm viÖc lµm cho nhiÒu lao ®éngbao gåm c¶ lµm thuª th-êng xuyªn vµ lµm thuª theo thêi vô. Mét sè trang tr¹i ®· lùa chän h-íng kinh doanh chÝnh phï hîp víi c¸cvïng chuyªn canh theo quy ho¹ch cña tØnh vµ huyÖn, gãp phÇn ®Þnh h×nh c¸cvïng s¶n xuÊt chuyªn m«n hãa g¾n víi c¸c trung t©m chÕ biÕn n«ng, l©m s¶nnh- ë c¸c trang tr¹i trång c©y l©u n¨m (chÌ) ë Khe mo, V¨n h¸n, Minh L©p,S«ng cÇu; trång c©y ¨n qu¶ ë Hãa trung, trang tr¹i l©m nghiÖp ë Hîp tiÕn,V¨n L¨ng, trang tr¹i ch¨n nu«i ë thÞ trÊn Chïa hang, Hãa th-îng… C¸c trangtr¹i qua ®iÒu tra ®· thÓ hiÖn râ nÐt cña c¸c lo¹i h×nh chuyªn m«n hãa theo tõnglo¹i c©y trång, vËt nu«i, tû träng gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng hãa nµy trong c¸c trangtr¹i cã h-íng kinh doanh chÝnh chiÕm rÊt cao.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 96. 96 b. H¹n chÕ Sè trang tr¹i ®¹t gi¸ trÞ s¶n l-îng hµng hãa vµ thu nhËp tõ 100 triÖu®ång/ n¨m cßn Ýt. Quy m« vµ sè l-îng trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû so víi 5n¨m tr-íc bÞ thu hÑp, tÝnh bÒn v÷ng trong ph¸t triÓn trang tr¹i lµ thÊp, nhÊt lµm« h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i. Thùc tÕ trong nh÷ng n¨m qua cho thÊy, chñtrang tr¹i nµo biÕt c¸ch qu¶n lý s¶n xuÊt, biÕt ph©n tÝch kinh doanh, ph©n tÝchthÞ tr-êng vµ tiÕp cËn ®-îc víi c«ng nghÖ s¶n xuÊt th× tån t¹i ®-îc vµ lµm ¨ncã hiÖu qu¶. Cßn nh÷ng trang tr¹i nµo kh«ng biÕt qu¶n lý s¶n xuÊt, kh«ng cãkinh nghiÖm ph©n tÝch thÞ tr-êng th× kh«ng tån t¹i ®-îc. PhÇn lín c¸c trangtr¹i ch-a ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ®-a c«ng nghiÖp hãa vµo. Tr×nh ®é hiÓu biÕt vÒ khoahäc kü thuËt vµ thÞ tr-êng cña c¸c trang tr¹i cßn thÊp. HÇu hÕt c¸c chñ trangtr¹i ®Òu thiÕu kiÕn thøc vÒ qu¶n lý kinh doanh, am hiÓu vÒ chuyªn m«n küthuËt trong ngµnh nghÒ m×nh kinh doanh cña m×nh cßn thÊp. Lao ®éng lµmthuª trong c¸c trang tr¹i ®Òu lao ®éng phæ th«ng, lµm nh÷ng c«ng viÖc gi¶n®¬n, kh«ng cã kü thuËt. Tõ ®©y, ®Æt ra yªu cÇu cÇn ph¶i ®µo t¹o nguån nh©nlùc cho c¸c trang tr¹i. Tuy nhiªn, c¸ch tiÕp cËn ®µo t¹o nguån nh©n lùc hiÖnnay ë huyÖn §ång Hû ch­a ®óng. Ph­¬ng ph¸p ®µo t¹o “tõ trªn xuèng” kh«ngmang l¹i hiÖu qu¶. H¬n n÷a, thêi gian ®µo t¹o l¹i qu¸ ng¾n (mçi khãa tËp huÊnchØ cã 1-2 ngµy). V× thÕ, cÇn ph¶i thay ®æi c¸ch tiÕp cËn trong ®µo t¹o nguånnh©n lùc cho c¸c trang tr¹i. §µo t¹o ph¶i xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu cña trang tr¹i,®µo t¹o nguån nh©n lùc ph¶i ®µo t¹o c¶ kiÕn thøc, kü n¨ng vµ th¸i ®é. Yªu cÇu®Æt ra tr-íc m¾t lµ cÇn ph¶i ®µo t¹o nghÒ cho chñ trang tr¹i vµ c¶ lao ®éng lµmthuª trong trang tr¹i. §µo t¹o nghÒ cho chñ trang tr¹i ®Ó hä am hiÓu vÒ chuyªnm«n kü thuËt trong lÜnh vùc mµ chñ trang tr¹i ®Çu t-. §èi víi lao ®éng lµmthuª, cÇn ph¶i x¸c ®Þnh ®µo t¹o nghÒ cho hä ®Ó hä sinh sèng b»ng nghÒ ®ã.§µo t¹o nghÒ cho lao ®éng lµm thuª gióp hä n¾m ®-îc chuyªn m«n kü thuËtmµ hä sö dông, ch¼ng h¹n nh- ®µo t¹o kü thuËt h¸i chÌ, kü thuËt phun thuèc,kü thuËt ch¨n nu«i ... C¸c chñ trang tr¹i thiÕu kiÕn thøc vÒ qu¶n lý kinh tÕ,Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 97. 97thiÕu kiÕn thøc vÒ thÞ tr-êng, do ®ã hä kh«ng biÕt ph©n tÝch thÞ tr-êng, kh«ngx©y dùng ®-îc chiÕn l-îc ph¸t triÓn trang tr¹i trong ng¾n h¹n, dµi h¹n. §iÒunµy ¶nh h-ëng kh«ng nhá ®Õn kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cñatrang tr¹i. ViÖc liªn doanh, liªn kÕt gi÷a c¸c trang tr¹i ch-a râ, viÖc liªn kÕt gi÷ac¸c trang tr¹i víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c cßn chËm. Ch-a cã sù liªn kÕtthùc sù gi÷a c¸c nhµ khoa häc víi c¸c trang tr¹i. Chñ trang tr¹i víi c¬ cÊu xuÊt th©n ®a d¹ng, trong ®ã c¸c chñ trang tr¹icã nguån gèc tõ hé n«ng d©n lµm ¨n giái lµ lùc l-îng chñ yÕu ®Ó x©y dùng vµph¸t triÓn m« h×nh trang tr¹i. Víi tû lÖ 86,5% sè chñ trang tr¹i lµ n«ng d©n,®iÒu ®ã cã thÓ kh¼ng ®Þnh ®Ó ph¸t triÓn c¸c m« h×nh trang tr¹i tr-íc hÕt vµ chñyÕu dùa vµo nh÷ng hé n«ng d©n lµm ¨n giái vµ c¸c trang tr¹i gia ®×nh lµ h×nhthøc tæ chøc chiÕm tuyÖt ®¹i bé phËn trong c¸c m« h×nh trang tr¹i ë n-íc ta.Tuy nhiªn, t©m lý s¶n xuÊt nhá vÉn ¶nh h-ëng ®Õn s¶n xuÊt hµng hãa cña c¸ctrang tr¹i. NhiÒu khi do lo ng¹i ph¶i nép thuÕ thu nhËp, nhiÒu chñ trang tr¹ikh«ng muèn më réng s¶n xuÊt, kh«ng muèn khai b¸o kÕt qu¶ ®¹t ®-îc, kh«ngh¹ch to¸n thu chi cô thÓ. Nh- vËy, nhµ n-íc còng cÇn cã chÝnh s¸ch thuÕ thunhËp -u ®·i cho c¸c trang tr¹i ®Çu t- vµo lÜnh vùc n«ng, l©m nghiÖp, thñy s¶n. §Ó khëi sù ph¸t triÓn trang tr¹i, c¸c chñ trang tr¹i cÇn ph¶i cã sù tÝchlòy vèn ban ®Çu nhÊt ®Þnh, trong ®ã chñ yÕu b»ng vèn tù cã. Tïy thuéc vµo®iÒu kiÖn cô thÓ cña tõng n¬i, viÖc lùa chän h-íng s¶n xuÊt kinh doanh cñac¸c trang tr¹i mµ l-îng vèn cña tõng chñ trang tr¹i cã sù kh¸c nhau. C¸c trangtr¹i ë huyÖn §ång Hû l-îng vèn tÝch lòy ban ®Çu nhá, chñ yÕu ®i lªn tõ ®Êt,thùc hiÖn ph-¬ng ch©m lÊy ng¾n nu«i dµi, chuyªn m«n hãa kÕt hîp víi ph¸ttriÓn tæng hîp, t¨ng c-êng sù tÝch gãp thµnh qu¶ lao ®éng ®Ó ph¸t triÓn trangtr¹i. Quy m« c¸c trang tr¹i nµy cßn nhá. Xu h-íng tÝch tô ruéng ®Êt ®Ó tiÕn tíi quy m« lín cña c¸c trang tr¹i lµkh«ng ph¸t triÓn. HuyÖn §ång Hû ®· tiÕn hµnh thö nghiÖm dån ®iÒn, ®æi thöaSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 98. 98gi÷a c¸c hé ë x· Cao Ng¹n nh-ng kh«ng thµnh c«ng. Nguyªn nh©n lµ dohuyÖn thùc hiÖn dån ®iÓn theo ý chñ quan, theo kiÓu “tõ trªn xuèng”. TØnh vµhuyÖn ®· ®Çu t- hµng tr¨m triÖu cho x· ®Ó tiÕn hµnh chuyÓn nh-îng ®Êt ®aigi÷a nh÷ng hé cã kh¶ n¨ng x©y dùng trang tr¹i víi nh÷ng hé cã ®Êt nh-ngkh«ng cã nhu cÇu, kh«ng cã kh¶ n¨ng lµm kinh tÕ trang tr¹i nh-ng 3 n¨m nayvÉn ch-a thù hiÖn xong, chØ thùc hiÖn ®-îc 10% trong tæng quü ®Êt ë CaoNg¹n. ViÖc chuyÓn ®æi ruéng ®Êt gi÷a c¸c hé lµ rÊt khã thùc hiÖn. c. Khã kh¨n cña c¸c trang tr¹i trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn VÒ khã kh¨n: n¨m 2005, 2006 gi¸ b¸n s¶n phÈm n«ng, l©m nghiÖp cñahuyÖn kh«ng æn ®Þnh. §Æc biÖt lµ gi¸ b¸n v¶i, nh·n, chÌ l¹i qu¸ thÊp nªn mÆcdï quy m« c¸c trang tr¹i cña huyÖn cßn nhá nh-ng c¸c chñ trang tr¹i ®· long¹i khi më réng s¶n xuÊt kinh doanh. §Ó ph¸t triÓn c¸c m« h×nh trang tr¹itr-íc hÕt ng-êi chñ trang tr¹i ph¶i dùa vµo vèn tù cã lµ chñ yÕu, do vËy mµnhiÒu ng-êi cã kiÕn thøc vµ ý chÝ lµm giµu nh-ng ch-a ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸ttriÓn kinh tÕ trang tr¹i. Nghiªn cøu vÒ xu h-íng ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanhcho thÊy 49,4% chñ trang tr¹i ®· tr¶ lêi tiÕp tôc ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinhdoanh. Më réng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã 32 trang tr¹i chiÕm 36%, s¶n xuÊtl©m nghiÖp cã 11 trang tr¹i chiÕm 12,4%. C¸c chñ trang tr¹i ®Òu cã dù ®Þnh®Çu t- thªm vèn, trong ®ã kh¶ n¨ng vèn tù cã ®Þnh ®Çu t- míi chØ chiÕm 36%.Nhµ n-íc cÇn cã chÝnh s¸ch hç trî vèn th«ng qua c¸c ch-¬ng tr×nh, dù ¸n víil·i xuÊt -u ®·i ®Ó gióp c¸c trang tr¹i ph¸t triÓn. §ång thêi, cÇn cã chÝnh s¸chtÝn dông ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i phï hîp víi tõng lo¹i h×nh trang tr¹i, tõngthêi kú nhÊt ®Þnh. S¶n phÈm hµng hãa cña trang tr¹i cã quy m« t-¬ng ®èi lín, song vÊn ®ÒchÕ biÕn vµ thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm cßn mang tÝnh côc bé. Vµi ba n¨mtíi, hÇu hÕt c¸c trang tr¹i ®-a diÖn tÝch c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m, c©y ¨n qu¶,rõng nguyªn liÖu vµo kinh doanh s¶n xuÊt th× vÊn ®Ò chÕ biÕn n«ng, l©m s¶nvµ tiªu thô s¶n phÈm sÏ ®Æt ra hÕt søc g¨y g¾t, nÕu kh«ng chó ý gi¶i quyÕt tõSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 99. 99b©y giê th× ch¾c ch¾n sÏ g©y ra tæn thÊt lín cho c¸c trang tr¹i. VÒ tiªu thô s¶nphÈm hÇu hÕt c¸c trang tr¹i ®Òu tiªu thô s¶n phÈm th«ng qua l¸i th-¬ng chiÕmtíi 85%, chØ cã 5% c¸c chñ trang tr¹i tr¶ lêi ®· b¸n trùc tiÕp s¶n phÈm chong-êi tiªu dïng vµ mang ra chî b¸n. Khi ®-îc hái vÒ khã kh¨n cña trang tr¹ith× cã 46 trang tr¹i (51,6%) thÊy khã tiªu thô s¶n phÈm. Cã tíi 76% trang tr¹ithÊy thÊt väng vÒ ®Çu ra cho s¶n phÈm nhÊt lµ s¶n phÈm hoa qu¶ nh- v¶i, nh·nbëi gi¸ s¶n phÈm cã lóc kh«ng ®ñ vèn mµ trang tr¹i ®· bá ra ®Ó s¶n xuÊt. Tr×nh ®é cña c¸c chñ trang tr¹i vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô cßn thÊp, tûlÖ c¸c chñ trang tr¹i ®-îc ®µo t¹o cã b»ng s¬ cÊp trë lªn míi chØ cã 14 ng-êi,®¹t 15,7%. VÊn ®Ò ®µo t¹o nh÷ng kiÕn thøc cÇn thiÕt vÒ kü thuËt vµ qu¶n lýcho chñ trang tr¹i ®· vµ ®ang ®Æt ra mét c¸ch bøc b¸ch. Nhµ n-íc cÇn nghiªncøu chÝnh s¸ch ®µo t¹o båi d-ìng phï hîp ®èi víi c¸c chñ trang tr¹i, trongt-¬ng lai hä sÏ lµ mét lùc l-îng chñ yÕu cña n«ng nghiÖp n-íc ta. Nh÷ng khã kh¨n chñ yÕu cña c¸c chñ trang tr¹i: Khã kh¨n vÒ khoa häckü thuËt: cã tíi 59,6% sè c¸c trang tr¹i cÇn ®-îc trang bÞ vÒ kü thuËt, qu¶n lý.MÆc dï huyÖn ®· më nhiÒu líp tËp huÊn vÒ kü thuËt cho hÇu hÕt c¸c chñ trangtr¹i nh-ng kh«ng hiÖu qu¶ v× thêi gian tËp huÊn qu¸ ng¾n. PhÇn lín c¸c chñtrang tr¹i thiÕu kiÕn thøc vÒ qu¶n lý kinh tÕ. Khã kh¨n vÒ vèn: Trang tr¹i thiÕuvèn chiÕm 64%, c¸c trang tr¹i ®Òu muèn më réng quy m« s¶n xuÊt tuy nhiªnl¹i kh«ng ®ñ vèn. Cã 49,4% sè trang tr¹i muèn vay vèn ®Ó ®Çu t- vµo s¶n xuÊtvíi l·i suÊt thÊp tõ 4,55 ®Õn 5,5%/n¨m. Khã kh¨n vÒ gièng, c©y con: víinh÷ng gièng hiÖn cã cho n¨ng suÊt kh«ng cao nªn cã 56% sè c¸c trang tr¹icho r»ng cÇn ph¶i thay nh÷ng gièng hiÖn cã nh- lîn, gµ, bß, gièng c©y ¨nqu¶,... Khã kh¨n vÒ c¬ së h¹ tÇng: tuy ®· ®-îc quan t©m nhiÒu nh-ng vÉnch-a ®ñ ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho kinh tÕ trang tr¹i ph¸t triÓn. NhiÒu trangtr¹i ®-êng «t« vÉn ch-a ®Õn ®-îc hoÆc ®-êng lÇy léi, khã ®i, ®-êng bÞ ph¸háng do xe «t«, xe c«ng n«ng, xe tr©u. HiÖn cã nhiÒu trang tr¹i thÊy khã kh¨ntrong viÖc vËn chuyÓn, sö dông m¸y mãc vµo s¶n xuÊt do c¬ së h¹ tÇng kh«ngSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 100. 100thuËn tiÖn. §©y còng lµ nguyªn nh©n khiÕn c¸c trang tr¹i kh«ng cã ®iÒu kiÖn®em s¶n phÈm ®i tiªu thô trùc tiÕp mµ ph¶i th«ng qua l¸i th-¬ng. H¬n n÷a, nãkhiÕn cho chi phÝ lªn cao, k×m h·m viÖc tiÕp cËn thÞ tr-êng, nh÷ng s¶n phÈmt-¬i sèng khã tiªu thô ®-îc. Tû lÖ trang tr¹i khã tiªu thô s¶n phÈm chiÕm51,6%. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ nhµ n-íc cÇn hç trî c¸c trang tr¹i vÒ x©ydùng c¸c yÕutè cÇn thiÕt cña hÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng, tõng b-íc ®-a tiÕn bé khoa häc c«ngnghÖ vµo s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn cña trang tr¹i. Khã kh¨n vÒ lao ®éng: Tû lÖtrang tr¹i thiÕu lao ®éng chiÕm 20%. ChÊt l-îng lao ®éng cßn thÊp, chñ yÕuthÝch hîp víi nh÷ng c«ng viÖc ch©n tay, lao ®éng ch-a cã tr×nh ®é kü thuËt,tr×nh ®é v¨n hãa l¹i thÊp. Khã kh¨n vÒ th«ng tin liªn l¹c: do c¬ së h¹ tÇng kÐmph¸t triÓn nªn c¸c chñ trang khã n¾m b¾t ®-îc th«ng tin thÞ tr-êng nhÊt lµth«ng tin t¹i ®Þa ph-¬ng, ngay c¶ nh÷ng th«ng tin cña c¸n bé khuyÕn n«ng.Khã kh¨n vÒ dÞch bÖnh: dÞch bÖnh ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt vµhiÖu qu¶ kinh tÕ cña trang tr¹i. NhÊt lµ ¶nh h-ëng cña dÞch cóm gia cÇm, lëmåm long mãng... Do vËy, nhiÒu trang tr¹i ch-a d¸m bá vèn ®Çu t- do ch-an¾m b¾t ®-îc kü thuËt nhÊt lµ kü thuËt ch¨n nu«i. 54% trang tr¹i lo sî vÒ dÞchbÖnh. Khã kh¨n vÒ ®Êt: chØ cã 10,1% trang tr¹i ch-a ®-îc cÊp giÊy chøngnhËn quyÒn sö ®ông ®Êt. Khã kh¨n cô thÓ ®èi víi tõng lo¹i h×nh trang tr¹i: §èi víi trang tr¹i ch¨n nu«i: §Ó ®Çu t- cho mét trang tr¹i ch¨n nu«icÇn mét l-îng vèn rÊt lín. Víi mét trang tr¹i lîn n¸i kho¶ng 100 con cÇn ®Çut- kho¶ng 3 tû, trang tr¹i ch¨n nu«i gµ thÞt cÇn Ýt nhÊt 300 triÖu ®Çu t- riªngcho chuång tr¹i. Dï cho gi¸ c¶ n«ng s¶n kh«ng æn ®Þnh th× s¶n phÈm cña trangtr¹i ch¨n nu«i lµm ra lóc nµo còng tiªu thô ®-îc. V× s¶n phÈm cña trang tr¹i lµs¶n phÈm s¹ch, s¶n phÈm cña c¸c trang tr¹i ®i vµo thµnh phè lín, vµo c¸c siªuthÞ, xuÊt khÈu, ngay c¶ c¸c lß mæ t- nh©n còng muèn mua s¶n phÈm cña c¸ctrang tr¹i v× tÝnh æn ®Þnh trong cung cÊp s¶n phÈm. Tuy nhiªn, ®Ó më réng ®Çut- s¶n xuÊt, t¨ng khèi l-îng s¶n phÈm thu ho¹ch th× c¸c trang tr¹i ch¨n nu«iSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 101. 101cã nhu cÇu vèn rÊt lín, thiÕu vèn ®Ó s¶n xuÊt. Nh-ng viÖc vay vèn ng©n hµngcña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i gÆp nhiÒu khã kh¨n. Nguyªn nh©n lµ do c¸c trangtr¹i kh«ng ®ñ tµi s¶n thÕ chÊp. Tµi s¶n lín nhÊt cña trang tr¹i ch¨n nu«i lµ ®µnlîn n¸i, ®©y lµ tµi s¶n cè ®Þnh dïng ®Ó thÕ chÊp nh-ng tÝnh æn ®Þnh cña tµi s¶nnµy kh«ng cao, v× trong chu kú chu chuyÓn ®µn lîn cã liªn quan ®Õn tû lÖchÕt, tû lÖ ®µo th¶i nhÊt ®Þnh. Do ®ã, ng©n hµng kh«ng chÊp nhËn cho thÕchÊp. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«i th-êng n»m xa vïng trung t©m, Ýt d©n, do ®ãgi¸ trÞ ®Êt ®ai cña trang tr¹i kh«ng cao. Ngoµi ra, chuång tr¹i vµ thiÕt bÞ cñac¸c trang tr¹i lµ chuång lång, qu¹t th«ng giã, gi¸ trÞ thanh lý cña c¸c tµi s¶nnµy kh«ng cao. V× thÕ, ng©n hµng còng kh«ng chÊp nhËn cho trang tr¹i thÕchÊp ®Ó vay vèn. Mét khã kh¨n n÷a khi c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i muèn mëréng s¶n xuÊt lµ gÆp ph¶i ph¶n øng cña d©n c- sinh sèng quanh ®ã. D©n cÊmvËn, chÆn ®-êng kh«ng cho thøc ¨n vµo, kh«ng cho mang s¶n phÈm ®i tiªuthô. Khi më réng s¶n xuÊt th× viÖc ¶nh h-ëng ®Õn m«i tr-êng kh«ng khÝ cñac¸c trang tr¹i ch¨n nu«i lµ khã tr¸nh khái. Do ®ã, ®Ó trang tr¹i ch¨n nu«i ph¸ttriÓn æn ®Þnh cÇn cã quy ho¹ch vïng ph¸t triÓn trang tr¹i ch¨n nu«i, cã chÝnhsach -u ®·i cho c¸c trang tr¹i, chÝnh s¸ch thuª ®Êt l©u dµi võa ®¶m b¶o ph¸ttriÓn trang tr¹i ch¨n nu«i víi quy m« lín, võa ®¶m b¶o m«i tr-êng, vÖ sinh thóy. HiÖn nay, ë huyÖn §ång Hû ch-a cã quü ®Êt cho c¸c trang tr¹i ch¨n nu«iph¸t triÓn, ch-a quy ho¹ch ®-îc vïng cho ph¸t triÓn ch¨n nu«i. §èi víi trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp: S¶n phÈm chñ ®¹o cñac¸c trang tr¹i nµy lµ c©y chÌ vµ c©y ¨n qu¶. §Çu t- cho c¸c trang tr¹i nµykh«ng lín (®Çu t- cho chÌ kho¶ng 27 triÖu/ha, c©y ¨n qu¶ kho¶ng 15 triÖu/ha).Víi vèn vay kho¶ng 100 triÖu ®ång lµ cã thÓ ph¸t triÓn ®-îc. C¸c trang tr¹inµy dÔ dµng vay vèn tõ c¸c ng©n hµng nh-ng hä kh«ng x©y dùng ®-îc mét dù¸n, mét kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh tèt ®Ó vay vèn. Khã kh¨n lín nhÊt mµtrang tr¹i gÆp ph¶i lµ vÊn ®Ò tiªu thô s¶n phÈm. VÊn ®Ò tiªu thô s¶n phÈm khãë ®©y lµ do c¬ së h¹ tÇng ®em l¹i. §-êng giao th«ng ®Õn c¸c trang tr¹i nµy rÊtSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 102. 102kÐm, chØ cã trôc ®-êng ®Õn x·, nh-ng phÇn nÒn ®-êng rÊt kÐm, chØ cã xe c«ngn«ng, xe min cã thÓ ®i vµo. V× vËy, c¸c trang tr¹i ph¶i tiªu thô s¶n phÈm ngayt¹i gèc nªn gi¸ rÊt rÎ, hiÖu qu¶ kh«ng cao. Liªn quan ®Õn viÖc t¨ng n¨ng suÊtlao ®éng cña c¸c trang tr¹i nµy ph¶i kÓ ®Õn thñy lîi. HÇu hÕt c¸c trang tr¹i nµy®Òu sö dông n-íc giÕng khoan, v× thÕ h¹n chÕ ®Õn n¨ng suÊt cña c¸c c©ytrång. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo ®Ó c¶i thiÖn ®-îc ®-êng giao th«ng vµ thñylîi cho m« h×nh trang tr¹i trªn. §èi víi trang tr¹i L©m nghiÖp: vÊn ®Ò ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo ®Ó b¶o vÖ®-îc rõng, b¶o vÖ ®Ó rõng kh«ng bÞ chÆt ph¸ trém, kh«ng bÞ sóc vËt ph¸ ho¹ivµ quan träng h¬n lµ chê ®-îc ®Õn lóc rõng cho thu ho¹ch s¶n phÈm chñ lùc,kh«ng bÞ khai th¸c sím. C¸c trang tr¹i l©m nghiÖp còng gÆp nhiÒu khã kh¨ntrong viÖc vay vèn. Thêi gian chê rõng cho s¶n phÈm chñ lùc thu ho¹ch rÊtdµi, Ýt nhÊt còng ph¶i 10 n¨m. C¸c ng©n hµng th× kh«ng cho vay vèn víi thêih¹n qu¸ l©u nh- vËy. §iÒu nµy ¶nh h-ëng ®Õn c«ng t¸c b¶o vÖ, ch¨m sãc, tubæ rõng. C¸c trang tr¹i l©m nghiÖp kh«ng vay ®-îc vèn cßn do kh«ng x©ydùng ®-îc mét dù ¸n tèt ®Ó vay vèn. c. NguyÖn väng cña chñ trang tr¹i C¸c chñ trang tr¹i ®Ò xuÊt nguyÖn väng nh- sau: 59,6% c¸c trang tr¹i cãnguyÖn väng ®-îc nhµ n-íc t×m kiÕm gióp thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm.57,3% c¸c chñ trang tr¹i cã nguyÖn väng ®-îc vay vèn ng©n hµng. 56,97%c¸c chñ trang tr¹i cã nguyÖn väng ®-îc t- vÊn vÒ khoa häc kü thuËt. 32,2%chñ trang tr¹i cã nguyÖn väng ®-îc ®-îc cung cÊp th«ng tin vÒ thÞ tr-êng,31,5% chñ trang tr¹i cã nguyÖn väng ®-îc hç trî gièng, c©y con. 59,6% chñtrang r¹i cã nguyÖn väng ®-îc hç trî ®µo t¹o kiÕn thøc. 10,1 % cã nguyÖnväng ®-îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 103. 103 Ch-¬ng 3 Gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû tØnh Th¸i Nguyªn3.1 Quan ®iÓm, ®Þnh h-íng, môc tiªu ph¸t triÓn m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i3.1.1 Quan ®iÓm ph¸t triÓn NghÞ quyÕt cña chÝnh phñ vÒ kinh tÕ trang tr¹i ngµy 02/02/2002 ®· nªurâ: “ Kinh tÕ trang tr¹i lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt hµng ho¸ trong n«ngnghiÖp, n«ng th«n, chñ yÕu dùa vµo hé gia ®×nh nh»m më réng quy m« vµn©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt trong lÜnh vùc trång trät, ch¨n nu«i, nu«i trångthuû s¶n, trång rõng g¾n víi s¶n xuÊt chÕ biÕn vµ tiªu thô n«ng, l©m, thñys¶n”. Ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i nh»m khai th¸c sö dông cã hiÖu qu¶ ®Êt ®ai,vèn, kinh nghiÖm qu¶n lý, gãp phÇn ph¸t triÓn n«ng nghiÖp bÒn v÷ng, t¹o viÖclµm t¨ng thu nhËp, khuyÕn khÝch lµm giµu ®i ®«i víi xo¸ ®ãi, gi¶m nghÌo,ph©n bè l¹i lao ®éng, d©n c-, x©y dùng n«ng th«n míi. Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch,tÝch tô ruéng ®Êt h×nh thµnh c¸c trang tr¹i g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh ph©n c«ng l¹ilao ®éng n«ng th«n, tõng b-íc chuyÓn dÞch lao ®éng n«ng nghiÖp sang lµmc¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, thóc ®Èy tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ trong n«ngnghiÖp n«ng th«n.[2] ë n-íc ta, m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i tuy míi xuÊt hiÖn trë l¹i trongnh÷ng n¨m gÇn ®©y, song nã ®· t¹o ra sù ph¸t triÓn míi trong n«ng nghiÖp,n«ng th«n, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó n«ng nghiÖp n-íc ta chuyÓn nhanh sangs¶n xuÊt hµng hãa. Tõ ®ã, cã nh÷ng quan ®iÓm sau: - Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt kinhdoanh chñ yÕu cña n«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa ë n-íc ta trong t-¬ng lai.Kinh tÕ trang tr¹i mµ chñ yÕu lµ trang tr¹i gia ®×nh lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊtSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 104. 104hµng hãa trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt tronglÜnh vùc n«ng, l©m, thñy s¶n, g¾n s¶n xuÊt víi chÕ biÕn vµ tiªu thô s¶n phÈm. - Ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, thùc hiÖn ®ad¹ng hãa c¸c lo¹i h×nh trang t¹i, nh-ng ®Æc biÖt chó träng tíi sù ph¸t triÓn cñac¸c trang tr¹i gia ®×nh. - Ph¸t triÓn c¸c m« h×nh trang tr¹i nh»m khai th¸c, sö dông cã hiÖu qu¶c¸c yÕu tè s¶n xuÊt nh- ®Êt ®ai, lao ®éng, vèn, kü thuËt, kinh nghiÖm qu¶nlý… gãp phÇn ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n bÒn v÷ng. - Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch, tÝch tô ruéng ®Êt h×nh thµnh c¸c trang tr¹i g¾nliÒn víi qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng ë n«ng th«n, thóc ®Èy tiÕn tr×nh c«ngnghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa n«ng nghiÖp, n«ng th«n. - §-a kinh tÕ trang tr¹i lªn s¶n xuÊt lín lµ nhiÖm vô tr-íc m¾t vµ l©udµi. Ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i ph¶i g¾n víi b¶o vÖ m«i tr-êng.3.1.2 §Þnh h-íng ph¸t triÓn - Kh«ng ngõng ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i c¶ vÒ sè l-îng, chÊt l-îng vµquy m« nh»m ph¸t huy ®-îc hiÖu qu¶ cña ®Êt ®ai vµ néi lùc cña tõng vïng ®Ót¹o thµnh c¸c vïng s¶n xuÊt hµng hãa tËp trung. - T¹o ra ®-îc mét nÒn s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp bÒn v÷ng, ph¸t triÓntæng hîp ®a d¹ng, kÕt hîp ®-îc n«ng nghiÖp víi l©m nghiÖp, thuû s¶n, kÕt hîpvíi kinh doanh ®a d¹ng, ph¸t huy thÕ m¹nh cña mçi vïng, g¾n víi chÕ biÕn thÞtr-êng vµ l-u th«ng hµng ho¸ mét c¸ch ®ång bé. §Çu t- vèn, khoa häc küthuËt, tõng b-íc c¬ giíi ho¸ phï hîp víi ®iÒu kiÖn cô thÓ tõng n¬i. - Võa gi¶i quyÕt môc tiªu t¨ng l-¬ng thùc b×nh qu©n ®Çu ng-êi t¹i chç,võa t¹o ®-îc c¸c vïng s¶n xuÊt c©y c«ng nghiÖp tËp trung cã khèi l-îng hµngho¸ lín, ®ång thêi ph¸t triÓn ®-îc nghÒ rõng víi nh÷ng vïng tËp trung theoc¸c môc ®Ých: phßng hé, kinh doanh nguyªn liÖu c«ng nghiÖp, kinh doanh ®Æcs¶n, kÕt hîp víi ph¸t triÓn ch¨n nu«i gia sóc, ®¹i gia sóc.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 105. 105 - Gi¶i quyÕt tèt viÖc chuyÓn dÞch ®Êt ®ai ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c trangtr¹i gia ®×nh cã quy m« ®Êt ®ai liÒn kho¶nh ®ñ theo tiªu chÝ cña trung -¬ng. - H-íng viÖc x©y dùng c¬ së h¹ tÇng vµ dÞch vô phôc vô cho ph¸t triÓn kinhtÕ trang tr¹i vµ phï hîp víi kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi tõng ®Þa ph-¬ng. - T¨ng c-êng qu¶n lý nhµ n-íc vÒ kinh tÕ trang tr¹i. T¹o mèi liªn kÕt,liªn doanh gi÷a c¸c trang tr¹i víi kinh tÕ hîp t¸c x· vµ kinh tÕ nhµ n-íc. - §èi víi vïng s¶n xuÊt chuyªn canh hãa, vïng ven ®-êng giao th«ng, thÞtrÊn, c¸c trung t©m côm x·… c¬ cÊu s¶n xuÊt sÏ ph¸t triÓn theo h-íng n«ng s¶nhµng hãa g¾n víi ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ dÞch vô, kinh doanh ®ad¹ng hãa ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ®a d¹ng vÒ s¶n phÈm hµng hãa cho thÞ tr-êng. - §èi víi vïng cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn rõng: lo¹i h×nh trang tr¹i chñ yÕulµ trång c©y l©u n¨m hoÆc l©m nghiÖp, h-íng kinh doanh chñ yÕu lµ nhËnkho¸n, khoanh nu«i, b¶o vÖ rõng, trång rõng víi quy m« t-¬ng ®èi lín kÕt hîpvíi ch¨n nu«i gia sóc. - Víi c¸c vïng cã diÖn tÝch nhá hÑp: ph-¬ng h-íng ph¸t triÓn chñ yÕulµ ch¨n nu«i gia sóc, gia cÇm. [21]3.1.3 Môc tiªu ph¸t triÓn C¨n cø vµo NghÞ quyÕt 11/ NQ-§H ngµy 28/10/2005 cña huyÖn ñy§ång Hû vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cña huyÖn §ång Hû, c¨n cø vµo quyho¹ch ngµnh n«ng nghiÖp cña Së N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n tØnhTh¸i Nguyªn giai ®o¹n 2005 - 2010, c¨n cø vµo xu h-íng ph¸t triÓn vµ tèc ®éph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i: PhÊn ®Êu ®Õn n¨m 2010 toµn huyÖn cã kho¶ng tõ95 - 102 trang tr¹i vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, trong ®ã cã ®Õn trªn 50% trang tr¹icã vèn ®Çu t- tõ 110 triÖu ®ång trë lªn. C¸c x·, thÞ trÊn mçi lo¹i h×nh trang tr¹ichän mét m« h×nh ®Ó chØ ®¹o ®iÓm, trªn c¬ së ®ã tæng kÕt rót kinh nghiÖm.PhÊn ®Êu ®-a thu nhËp b×nh qu©n cña c¸c trang tr¹i hiÖn nay tõ h¬n 30 triÖu®ång/trang tr¹i/n¨m lªn trªn 70 triÖu ®ång/trang tr¹i/n¨m vµo n¨m 2010.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 106. 1063.1.4 Nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh tr-íc m¾t cÇn gi¶i quyÕt ®Ó trang tr¹i ph¸t triÓn §èi víi huyÖn §ång Hû cã c¸c vÊn ®Ò chÝnh tr-íc m¾t cÇn gi¶i quyÕtcho trang tr¹i ph¸t triÓn ®ã lµ: - VÒ ®Êt ®ai: ph¶i gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tÝch tô nh- thÕ nµo ®Ó liÒn vïng,liÒn kho¶nh t¹o ®iÒu kiÖn cho s¶n xuÊt tËp trung chuyªn m«n ho¸ cao. TiÕnhµnh quy ho¹ch vïng c©y trång, vËt nu«i cho ph¸t triÓn trang tr¹i. - S¶n phÈm hµng ho¸ chØ tËp trung vµo c¸c c©y, con träng ®iÓm nh-:chÌ, c©y ¨n qu¶, l©m nghiÖp, lîn, gia cÇm. Do vËy, chÝnh s¸ch vÒ c¸c c©y conmòi nhän ph¶i râ ®Ó 5 n¨m sau cã nhiÒu trang tr¹i ®Æc thï vÒ c©y con. - VÒ tr×nh ®é khoa häc kü thuËt vµ ®Þnh h-íng tiªu thô s¶n phÈm b-íc®Çu ph¶i -u tiªn ®Çu t- cho c¸c c¬ së h¹ tÇng nh- thuû lîi, ®iÖn, ®-êng giaoth«ng. §èi víi trang tr¹i vïng s©u, vïng xa hç trî c-íc vËn chuyÓn hµng ho¸,s¶n phÈm. Cã nh÷ng chÝnh s¸ch -u ®·i cho nh÷ng ®¬n vÞ chÕ biÕn vµ tiªu thôs¶n phÈm, hµng n¨m ®µo t¹o kiÕn thøc qu¶n lý, kiÕn thøc vÒ thÞ tr-êng cho c¸cchñ trang tr¹i. - KhuyÕn khÝch c¸c trang tr¹i hîp t¸c trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm.3.2 Nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinhdoanh cña c¸c trang tr¹i trªn ®Þa bµn huyÖn ®ång hû3.2.1 Gi¶i ph¸p chung3.2.1.1 Gi¶i ph¸p vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cña trang tr¹i §Ó ®¶m b¶o ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i, nguån nh©nlùc cã vai trß rÊt to lín, ®Æc biÖt trong viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinhdoanh cho c¸c trang tr¹i. HiÖn t¹i, sè l-îng nguån lao ®éng cho sù ph¸t triÓncña c¸c trang tr¹i t-¬ng ®èi ®¶m b¶o, tuy mét sè n¬i lóc thêi vô c¨ng th¼ngmøc t¨ng cÇu vÒ lao ®éng cã lµm gi¸ thuª lao ®éng t¨ng. Nh-ng chÊt l-îngcña lùc l-îng lao ®éng trong trang tr¹i ch-a thùc sù ®¸p øng nhu cÇu cña s¶nxuÊt theo c¬ chÕ thÞ tr-êng. V× vËy, ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ trong s¶n xuÊt kinhSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 107. 107doanh cña trang tr¹i trªn ph-¬ng diÖn ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cho trang tr¹i®ßi hái gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò chñ yÕu sau: Mét lµ, n©ng cao tr×nh ®é qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh vµ tr×nh ®é khoahäc kü thuËt cho c¸c chñ trang tr¹i. Víi thùc tÕ lµ cã ®Õn h¬n 40% chñ trangtr¹i ch-a ®-îc ®µo t¹o vÒ nghiÖp vô chuyªn m«n kü thuËt vµ qu¶n lý mét c¸chbµi b¶n vµ cã hÖ thèng th× ®©y lµ gi¶i ph¸p cÇn thiÕt ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn ®-îcc¸c m« h×nh trang tr¹i vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trangtr¹i ë huyÖn §ång Hû. MÆc dï, huyÖn ®· tæ chøc nhiÒu líp tËp huÊn kü thuËtvµ qu¶n lý cho hÇu hÕt c¸c chñ trang tr¹i nh-ng kh«ng hiÖu qu¶ do c¸c líp tËphuÊn qu¸ ng¾n ngµy. Do ®ã, khi ®-îc hái vÒ kh¶ n¨ng chuyªn m«n kü thuËt vµqu¶n lý kinh tÕ 100% c¸c chñ trang tr¹i ®Òu cã nguyÖn väng ®-îc trang bÞ vÒchuyªn m«n vÒ kü thuËt vµ qu¶n lý. V× vËy, ®µo t¹o chuyªn m«n vÒ kü thuËtvµ qu¶n lý ph¶i ®i tr-íc mét b-íc nh»m gióp cho chñ trang tr¹i cã nh÷ng kiÕnthøc cÇn thiÕt ®Ó qu¶n lý trang tr¹i cã hiÖu qu¶ vµ n©ng cao ®-îc hiÖu qu¶trong s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh. VÒ ®èi t-îng ®µo t¹o: cÇn x¸c ®Þnh ®èi t-îng ®µo t¹o kh«ng chØ lµ c¸cchñ trang tr¹i mµ cßn bao gåm nh÷ng ng-êi cã nguyÖn väng thiÕt tha vµ cãkh¶ n¨ng trë thµnh c¸c chñ trang tr¹i (bao gåm c¶ chñ hé s¶n xuÊt kinh doanhkh¸, giái), nh÷ng ng-êi qu¶n lý ë cÊp c¬ së trùc tiÕp qu¶n lý c¸c ho¹t ®éngcña chñ trang tr¹i. VÒ néi dung ®µo t¹o: §µo t¹o nghÒ qu¶n lý trang tr¹i cho c¸c chñ trangtr¹i ®Ó hä am hiÓu vÒ lÜnh vùc mµ m×nh ®Çu t-. §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò nh-: vÞ trÝ,vai trß, xu h-íng ph¸t triÓn, c¸c chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch vÒ ph¸t triÓn kinh tÕtrang tr¹i, ®Æc biÖt lµ c¸c kiÕn thøc vÒ tæ chøc vµ qu¶n trÞ kinh doanh trong c¸ctrang tr¹i nh-: x¸c ®Þnh ph-¬ng h-íng kinh doanh, tæ chøc sö dông c¸c yÕu tès¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô s¶n phÈm, c¸c kiÕn thøc vÒ khoa häc kü thuËt…Cô thÓ: §µo t¹o vÒ chuyªn m«n kü thuËt bao gåm: ®µo t¹o vÒ kü thuËt ch¨nnu«i, ®µo t¹o vÒ kü thuËt trång trät, ®µo t¹o vÒ kü n¨ng tiÕp thÞ, b¸n s¶n phÈm:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 108. 108c¸c h×nh thøc qu¶ng c¸o, bao gãi cho s¶n phÈm, c¸c kü n¨ng marketing. §µot¹o tr×nh ®é qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh bao gåm: Chän lo¹i h×nh trang tr¹i, lËpquy ho¹ch s¶n xuÊt; X©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt; Tæ chøc thùc hiÖn vµ qu¶n lýs¶n xuÊt; Qu¶n lý tµi chÝnh; Qu¶n lý nguån nh©n lùc; Qu¶n lý thÞ tr-êng vµ nguåntiªu thô s¶n phÈm. Trong ®ã, quan träng nhÊt lµ ®µo t¹o cho c¸c chñ trang tr¹i biÕtc¸ch lËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, h¹ch to¸n kin tÕ, ph©n tÝch thÞ tr-êng, x©y dùng ®-îcchiÕn l-îc ph¸t triÓn trang tr¹i trong ng¾n h¹n, dµi h¹n. Ngoµi ra, còng cÇn thiÕtph¶i ®µo t¹o tin häc cho c¸c chñ trang tr¹i ®Ó hä tù lªn m¹ng t×m kiÕm th«ng tin,t×m kiÕm thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm. VÒ thêi gian ®µo t¹o: §µo t¹o nhgÒ qu¶n lý cho chñ trang tr¹i kh«ng ph¶inh- c¸c líp tËp huÊn hiÖn nay ®ang lµm chØ cã 1- 2 ngµy mµ thêi gian ®µo t¹o ÝtnhÊt ph¶i tõ 3 ®Õn 6 th¸ng, ngoµi ra cÇn cã chÕ ®é cho c¸c chñ trang tr¹i khi ®i häc. Hai lµ, ph¸t triÓn chÊt l-îng nguån nh©n lùc cña c¸c trang tr¹i, ®ångthêi cÇn cã ch-¬ng tr×nh vµ tæ chøc tèt viÖc ®µo t¹o nghÒ phï hîp cho mét béphËn lao ®éng lµm thuª, nhÊt lµ bé phËn lao ®éng kü thuËt. Lùc l-îng lao®éng cña trang tr¹i bao gåm hai lo¹i: lao ®éng gia ®×nh vµ lao ®éng lµm thuª.§èi víi lao ®éng gia ®×nh: nh÷ng thµnh viªn trong ®é tuæi lao ®éng hÇu nh-ch-a qua ®µo t¹o vµ kh«ng cã b»ng cÊp chuyªn m«n, chÊt l-îng lao ®éng l¹ithÊp. Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, n©ng cao tr×nh ®é s¶n xuÊt, tr×nh ®é kü thuËtcho hä lµ cÇn thiÕt. ViÖc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é s¶n xuÊt cho lao ®éng cñatrang tr¹i chñ yÕu dùa vµo c¸c tæ chøc quÇn chóng nh- ®oµn thanh niªn, héin«ng d©n, héi phô n÷… vµ c¸c tæ chøc khuyÕn n«ng c¬ së. §èi víi lao ®énglµm thuª: phÇn lín trang tr¹i ®Òu sö dông lao ®éng lµm thuª, tuy nhiªn sè lao®éng lµm thuª cña c¸c trang tr¹i ch-a nhiÒu. Lao ®éng trong c¸c trang tr¹ikh«ng chØ lµ lao ®éng gi¶n ®¬n, lao ®éng phæ th«ng mµ ngµy cµng ®ßi háing-êi lao ®éng ph¶i cã tay nghÒ vµ kü thuËt. V× vËy, ®µo t¹o båi d-ìng taynghÒ cho lùc l-îng lao ®éng ®Ó hä cã kh¶ n¨ng lµm viÖc trong c¸c trang tr¹i lµhÕt søc cÇn thiÕt. §µo t¹o nghÒ cho lao ®éng lµm thuª trong trang tr¹i chÝnh lµSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 109. 109®µo t¹o vÒ chuyªn m«n kü thuËt mµ c¸c lao ®éng sö dông, ch¼ng h¹n nh- ®µot¹o kü thuËt h¸i chÌ, kü thuËt phun thuèc, kü thuËt ch¨n nu«i, kü thuËt trångträt... §µo t¹o nghÒ ®Ó cho c¸c lao ®éng lµm thuª sèng b»ng chÝnh nghÒ ®ã.Thêi gian ®µo t¹o nghÒ cho lao ®éng Ýt nhÊt còng ph¶i tõ 3 ®Õn 6 th¸ng. ChÕ®é ®µo t¹o nghÒ cho c¸c lao ®éng nµy còng ph¶i ®-îc n©ng lªn Ýt nhÊt lµ 30triÖu ®ång cho 1 líp gåm 30 häc viªn trong 3 th¸ng.3.2.1.2 Gi¶i ph¸p vÒ thÞ tr-êng cho trang tr¹i VÊn ®Ò thÞ tr-êng cho c¸c trang tr¹i ®· ®-îc ®Æt ra vµ ®ang ®-îc gi¶iquyÕt, tuy nhiªn tÇm gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ch-a bao qu¸t mµ vÉn mang tÝnh côcbé, chiÕn dÞch. C¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû míi ph¸t triÓn, nhiÒu v-ên c©yl©u n¨m, rõng trång cña c¸c trang tr¹i ®ang trong thêi kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n, tûträng s¶n phÈm n«ng nghiÖp hµng hãa nãi chung ch-a cao. Song, thùc tÕ ®·ph¸t sinh gay g¾t vÊn ®Ò tiªu thô s¶n phÈm. T×nh tr¹ng chÆt ph¸ c©y v¶i, hångvµo hai n¨m gÇn ®©y lµ sù b¸o ®éng vÒ tÝnh bÒn v÷ng cña trang tr¹i trong nÒnkinh tÕ thÞ tr-êng. NhiÒu n¨m n÷a, khi nhiÒu diÖn tÝch c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶cña c¸c trang tr¹i cho s¶n phÈm th× vÊn ®Ò thÞ tr-êng cho trang tr¹i sÏ gay g¾th¬n, sù ¸ch t¾c trong tiªu thô s¶n phÈm sÏ diÔn ra, thËm chÝ cã nguy c¬ khñngho¶ng thõa, thiÕu s¶n phÈm nÕu kh«ng cã sù can thiÖp tÝch cùc cña nhµ n-íc.VÊn ®Ò tiªu thô v¶i trong n¨m 2006 lµ mét minh chøng râ nÐt. Tù c¸c trangtr¹i còng kh«ng thÓ tù m×nh gi¶i quyÕt ®-îc vÊn ®Ò thÞ tr-êng mµ cÇn cã sùcan thiÖp, hç trî cña nhµ n-íc. §èi víi thÞ tr-êng yÕu tè vËt t- ®Çu vµo cho s¶n xuÊt cña c¸c trang tr¹i:KiÖn toµn nh÷ng lo¹i h×nh dÞch vô cung cÊp còng nh- trî gi¸ c¸c lo¹i vËt t-n«ng nghiÖp, ®Çu vµo cho s¶n xuÊt nh- gièng, ph©n bãn, c«ng cô s¶n xuÊt ...nh»m cung cÊp ®óng chÊt l-îng, cã nguån gèc râ rµng, chÝnh h·ng. §èi víi thÞ tr-êng ®Çu ra cho s¶n phÈm hµng hãa cña trang tr¹i:Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 110. 110 - CÇn tËp trung x©y dùng míi, më réng vµ n©ng cÊp c¸c c¬ së chÕ biÕn.DÞch vô t×m kiÕm thÞ tr-êng ®Ó gi¶i quyÕt s¶n phÈm ®Çu ra cho n«ng s¶n hµngho¸. §Ó gi¶i quyÕt ®Çu ra, tr-íc m¾t vµ l©u dµi cÇn thóc ®Èy t¨ng n¨ng suÊt lao®éng, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng ho¸.§Èy m¹nh ph¸t triÓn c¸c m« h×nh s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp, h¹n chÕ sùc¹nh tranh v« tæ chøc, Ðp gi¸, Ðp cÊp, hîp t¸c gi÷a c¸c c¬ së kinh doanhth-¬ng m¹i vµ c¸c trang tr¹i víi h×nh thøc øng vèn, ®Õn vô thu ho¹ch b¸n s¶nphÈm cho c¬ së. §iÒu nµy sÏ lµm cho c¸c trang tr¹i yªn t©m vµo s¶n xuÊt, gãpphÇn kÝch thÝch s¶n xuÊt ph¸t triÓn. - Tæ chøc hÖ thèng c¸c kªnh l-u th«ng n«ng s¶n phÈm, trong ®ã nhµn-íc cÇn cñng cè hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp, c¸c c¬ së th-¬ng m¹i lµm nhiÖmvô xuÊt khÈu cho c¸c trang tr¹i ë vïng chuyªn canh lín. - §èi víi c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp: cÇn lµm râ h¬n mét sè v-íng m¾ctrong thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm cña rõng trång: vÝ dô quyÒn lîi cña c¸c chñtrang tr¹i víi s¶n phÈm rõng trång nh- thÕ nµo? QuyÒn cña chñ trang tr¹i víiviÖc thu ho¹ch vµ tiªu thô s¶n phÈm rõng trång. MÆc dï kinh doanh trong c¬chÕ thÞ tr-êng nh-ng chñ trang tr¹i trång rõng ph¶i xin phÐp qua nhiÒu thñ tôcmíi ®-îc khai th¸c gç trång vµ s¶n phÈm ®Çu ra cña rõng trång cßn lµ m«itr-êng sinh th¸i ®-îc b¶o vÖ vµ c¶i thiÖn. Nh÷ng v-íng m¾c nµy ®ang cÇn®-îc lµm râ ®Ó c¸c chñ trang tr¹i yªn t©m trong kinh doanh nghÒ rõng. - §èi víi c¸c trang tr¹i trång c©y ¨n qu¶: còng cã nhiÒu vÊn ®Ò vÒ thÞtr-êng tiªu thô s¶n phÈm. Khã kh¨n trong thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm kh«ngph¶i ë chç cã thÞ tr-êng hay kh«ng, mµ lµ ë chç s¶n phÈm cã phï hîp víi yªucÇu cña thÞ tr-êng hay kh«ng? V-íng m¾c cÇn th¸o gì ë ®©y lµ: thêi vô chos¶n phÈm qu¸ ng¾n, kü thuËt b¶o qu¶n kÐm, c«ng nghÖ chÕ biÕn l¹c hËu… DovËy, gi¶i ph¸p vÒ thÞ tr-êng cho c¸c trang tr¹i c©y ¨n qu¶ nªn tËp trung vµomét sè viÖc sau ®©y: Bè trÝ s¶n xuÊt phï hîp víi nhu cÇu thÞ tr-êng, víi ®iÒukiÖn cña trang tr¹i ®Ó cã s¶n phÈm tèt cho thÞ tr-êng víi chi phÝ s¶n xuÊt rÎ.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 111. 111TiÕp tôc c¶i tiÕn c«ng t¸c gièng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm cã chÊt l-îng cao. §Çu t-nghiªn cøu c«ng nghÖ vÒ gièng, hãa chÊt, kü thuËt canh t¸c ®Ó d·n vô thu ho¹chs¶n phÈm, kÐo dµi thêi kú cung øng s¶n phÈm t-¬i ngon cho thÞ tr-êng. §a d¹nghãa c¬ cÊu c©y ¨n qu¶ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu qu¶ t-¬i cña ng-êi tiªu dïng. §Çut- cho c«ng nghÖ chÕ biÕn, tõ ®ã t¨ng dung l-îng cÇu hoa qu¶, kÝch thÝchtrang tr¹i trång c©y ¨n qu¶ tiÕp tôc t¨ng s¶n l-îng s¶n phÈm. Th«ng tin thÞ tr-êng n«ng s¶n phÈm lµ nhu cÇu rÊt thiÕt thùc vµ th-êngxuyªn cña chñ trang tr¹i. Trong khi ®ã, hä l¹i thiÕu th«ng tin, nh÷ng th«ng tinvÒ thÞ tr-êng tiªu thô n«ng s¶n mµ chñ trang tr¹i nhËn ®-îc phÇn lín quanh÷ng kªnh th«ng tin kh«ng chÝnh thøc, ch¾p v¸, thiÕu ®é tin cËy. Do ®ã,nhiÒu chñ trang tr¹i quyÕt ®Þnh lùa chän ph-¬ng h-íng s¶n xuÊt thiÕu c¬ së,dÉn ®Õn s¶n phÈm s¶n xuÊt ra khã tiªu thô. V× vËy, nhµ n-íc cÇn tæ chøc l¹i hÖthèng th«ng tin vÒ thÞ tr-êng tiªu thô s¶n phÈm trong vµ ngoµi n-íc cho c¬quan nghiªn cøu thÞ tr-êng vµ gi¸ c¶. Ph¸t hµnh b¶n tin thÞ tr-êng n«ng s¶n®Þnh kú ®Ó cung cÊp th-êng xuyªn vµ kÞp thêi cho c¸c chñ trang tr¹i. Tãm l¹i, gi¶i ph¸p vÒ thÞ tr-êng cho c¸c trang tr¹i nhiÒu khi kh«ng ë kh©uthÞ tr-êng, mµ l¹i xuÊt ph¸t tõ c¸c kh©u tr-íc ®ã: tõ c«ng nghÖ s¶n xuÊt n«ngnghiÖp, c«ng nghÖ b¶o qu¶n s¶n phÈm, c«ng nghÖ chÕ biÕn s¶n phÈm. Vai trßcña nhµ n-íc ë ®©y kh«ng ph¶i lµ sù ®Çu t- hç trî c¸c trang tr¹i mµ lµ vai trß tæchøc, vai trß ®iÒu tiÕt lîi Ých gi÷a trang tr¹i vµ c¸c tæ chøc th-¬ng m¹i.3.2.1.3 Gi¶i ph¸p hîp t¸c gi÷a c¸c trang tr¹i víi nhau vµ hîp t¸c gi÷a c¸ctrang tr¹i v¬i c¸c hé vÖ tinh Kinh nghiÖm cña c¸c n-íc trªn thÕ giíi cho thÊy: ®Ó t¨ng thªm søcm¹nh vµ cã kh¶ n¨ng ®èi phã l¹i søc Ðp kinh tÕ cña thµnh thÞ, c¸c trang tr¹i ®·tõng b-íc liªn kÕt l¹i trªn nhiÒu lÜnh vùc: lµm ®Êt, thuû lîi, chÕ biÕn. V×, liªnkÕt sÏ lµ c¬ së ®Ó gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, h¹ gi¸ thµnhs¶n phÈm. Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n khiÕn cho hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinhdoanh cña c¸c trang tr¹i kh«ng cao lµ do kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈmSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 112. 112kÐm. Kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c trang tr¹i thÊp xuÊt ph¸t tõ c«ng nghÖ s¶nxuÊt l¹c hËu nªn chÊt l-îng s¶n phÈm lµm ra thÊp. Trong qu¸ tr×nh tiªu thô s¶nphÈm l¹i bÞ t- th-¬ng Ðp gi¸, vïng s¶n xuÊt hµng hãa l¹i ch-a tËp trung. V×thÕ, ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng, gi¶i ph¸p hîp t¸c ®Ó ph¸ttriÓn lµ rÊt quan träng. C¸c trang tr¹i cÇn ph¶i t¹o mèi liªn kÕt, cã hîp ®ånghîp t¸c gi÷a c¸c trang tr¹i víi nhau vµ c¸c hé vÖ tinh (hé s¶n xuÊt giái nh-ngch-a ®ñ tiªu chÝ ®Ó trë thµnh trang tr¹i, hé s¶n xuÊt kh¸, hé d©n xung quanhtrang tr¹i) trong s¶n xuÊt vµ cung øng vËt t-. Tõ ®ã sÏ t¹o thµnh vïng s¶n xuÊthµng hãa, c¸c trang tr¹i sÏ lµ ®Çu mèi tiªu thô cña c¸c hé vÖ tinh, lµ n¬ichuyÓn giao c«ng nghÖ cho c¸c hé vÖ tinh. Hîp t¸c sÏ gióp cho c¸c trang tr¹in©ng cao søc c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng, n©ng cao hiÖu qu¶ trong s¶n xuÊt vµtiªu thô s¶n phÈm. Do vËy, trong thêi gian tíi, huyÖn cïng víi c¸c tæ chøc cãliªn quan nh- liªn minh hîp t¸c x·, tr¹m khuyÕn n«ng, héi n«ng d©n cã chÝnhs¸ch -u tiªn, khuyÕn khÝch c¸c trang tr¹i hîp t¸c víi nhau ®Ó hç trî nhau ph¸ttriÓn, c¸c trang tr¹i tæ chøc hîp t¸c thu mua, chÕ biÕn n«ng s¶n t¨ng kh¶ n¨ngc¹nh tranh trªn thÞ tr-êng. Thóc ®Èy hîp t¸c gi÷a c¸c trang tr¹i ®Ó h×nh thµnhc¸c tæ chøc kinh tÕ céng ®ång, c¸c hîp t¸c x· s¶n xuÊt vµ hîp t¸c x· dÞch vô.T¹o mèi liªn kÕt gi÷a c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc víi c¸c hîp t¸c x·, nhãm hé,chñ trang tr¹i. Tèt nhÊt lµ nªn thµnh lËp C©u l¹c bé trang tr¹i, ®©y lµ n¬i c¸cchñ trang tr¹i giao l-u, häc tËp kinh nghiÖm cña nhau. Trong c©u l¹c bé trangtr¹i, tù c¸c chñ trang tr¹i sÏ tù gãp vèn ñng hé vµ hç trî nhau cïng ph¸t triÓn.Bªn c¹nh ®ã cÇn cã sù phèi hîp gi÷a c¸c nhµ khoa häc víi c¸c trang tr¹i.3.2.1.4 Gi¶i ph¸p vÒ chÝnh s¸ch - ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai: §Êt ®ai lµ mèi quan t©m hµng ®Çu ®èi víi c¸ctrang tr¹i. Trªn thùc tÕ, nh÷ng n¨m qua tØnh Th¸i Nguyªn vµ huyÖn §ång Hû®· cã nhiÒu ®æi míi vÒ chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch ruéng ®Êt, t¹o ®iÒu kiÖn choqu¸ tr×nh tËp trung ruéng ®Êt diÔn ra trªn nhiÒu x·, thÞ trÊn. Nhê ®ã, c¸c trangtr¹i ®· ®-îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, qu¸ tr×nh tËp trung ®Êt ®aiSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 113. 113cho ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i diÔn ra cßn chËm. Do ®ã, trong nh÷ng n¨m tíi,chÝnh s¸ch ®Êt ®ai cÇn tËp trung gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò sau: Thø nhÊt, hoµn chØnh vÒ quy ho¹ch vµ sö dông ®Êt ®ai theo tõng vïngcña huyÖn ®Ó lµm c¬ së cho viÖc cÊp ®Êt cho trang tr¹i. Quy ho¹ch ®Êt ®ai lµc¬ së quan träng thùc hiÖn bè trÝ s¶n xuÊt theo h-íng khai th¸c lîi thÕ cñatõng vïng vµ ®Ó ®Þa ph-¬ng lµm c¬ së cÊp ®Êt cho c¸c trang tr¹i. Trong ®iÒukiÖn ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt cña trang tr¹i, quy ho¹ch ®Êt ®aisÏ gióp cho c¸c chñ trang tr¹i khai th¸c cã hiÖu qu¶ ®Êt ®ai, tr¸nh t×nh tr¹ngkhai th¸c ®Êt ®ai bõa b·i dÉn ®Õn l·ng phÝ ®Êt, ph¸ ho¹i m«i tr-êng, gi¶m hiÖuqu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i. CÇn khuyÕn khÝch c¸c trang tr¹i tÝchcùc chuyÓn ®æi, tÝch tô ruéng ®Êt. Kh¾c phôc t×nh tr¹ng ruéng ®Êt manh món.ViÖc kh¾c phôc t×nh tr¹ng ruéng ®Êt manh món cña c¸c trang tr¹i sÏ t¹o ®iÒukiÖn ®i vµo s¶n xuÊt tËp trung. Tuy nhiªn, gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng ruéng ®Êtmanh món lµ cÊn ®Ò phøc t¹p, liªn quan ®Õn lîi Ých, t©m lý vµ tËp qu¸n s¶nxuÊt cña rÊt nhiÒu trang tr¹i. V× vËy, kh«ng thÓ dùa vµo mÖnh lÖnh ¸p ®Æt tõtrªn xuèng, mµ ph¶i thuyÕt phôc n«ng d©n tù nguyÖn, ®ång thêi ph¶i cãph-¬ng ph¸p lµm ®óng ®¾n vµ thÝch hîp. Tr-íc hÕt, ph¶i cã quy ho¹ch l©u dµi®Êt ®ai cña c¸c vïng, c¸c x· phï hîp víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x· héitõng n¬i. Dùa vµo quy ho¹ch, ®Þa ph-¬ng cÇn cã kÕ ho¹ch chuyÓn ®æi ®Êt ®aihîp lý kh¾c phôc t×nh tr¹ng ruéng ®Êt manh món. Sau ®ã lµ cÇn khuyÕn khÝchc¸c trang tr¹i chuyÓn ®æi ruéng ®Êt tr-íc khi ®o ®¹c ®Ó cÊp giÊy chøng nhËnsö dông ruéng ®Êt. ViÖc chuyÓn ®æi ®Êt sÏ rÊt khã kh¨n ë vïng trång c©y l©un¨m. Bëi v×, sù kh¸c nhau vÒ ®Êt ®ai cña trang tr¹i kh«ng ph¶i chØ ë chÊt l-îng®Êt mµ cßn kh¸c nhau ë gi¸ trÞ v-ên c©y trªn ®Êt. ViÖc chuyÓn ®æi ®Êt ®ai ënh÷ng n¬i nµy cÇn kÕt hîp viÖc chuyÓn ®æi ®Êt ®ai víi viÖc chuyÓn ®æi v-ênc©y. Thø hai, khuyÕn khÝch tËp trung ®Êt ®ai vµ nh÷ng ng-êi cã nguyÖn vängnhËn ®Êt ë nh÷ng vïng ®Êt trèng, ®åi träc ®Ó h×nh thµnh c¸c trang tr¹i cã quySố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 114. 114m« hîp lý. Kh¾c phôc t×nh tr¹ng ruéng ®Êt manh món. §Ó trë thµnh trang tr¹i,c¸c n«ng hé ph¶i tËp trung ruéng ®Êt ®Õn quy m« nhÊt ®Þnh. Trªn thùc tÕ, qu¸tr×nh tËp trung ruéng ®Êt diÔn ra chËm, cÇn tiÕp tôc khuyÕn khÝch qu¸ tr×nh tËptrung ruéng ®Êt. Tuy nhiªn, viÖc tËp trung ruéng ®Êt ph¶i ®-îc tiÕn hµnh métc¸ch thËn träng, ph¶i cã sù qu¶n lý, kiÓm so¸t chÆt chÏ cña nhµ n-íc, nhÊt lµc¸c cÊp chÝnh quyÒn ®Þa ph-¬ng. §èi víi huyÖn §ång Hû tr-íc hÕt cÇn quy ho¹ch ®Êt ®ai cho vïng ph¸ttriÓn c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i ®Ó võa ®¶m b¶o cho c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i ph¸ttriÓn bÒn v÷ng, më réng s¶n xuÊt, võa ®¶m b¶o vÖ sinh m«i tr-êng vµ vÖ sinhthó y. CÇn ph¶i cã quü ®Êt cho c¸c m« h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i ph¸t triÓn, cãchÝnh s¸ch -u ®·i vÒ thuª ®Êt l©u dµi cho khu vùc nµy. ViÖc chuyÓn ®æi ®Êt ®aitrªn ®Þa bµn huyÖn kh«ng thµnh c«ng lµ do ng-êi d©n ch-a cã nhËn thøc, ch-acã nhu cÇu. V× thÕ, ®Ó tiÕn hµnh dån ®iÒn, ®æi thöa thµnh c«ng th× ®iÒu quanträng lµ ph¶i n©ng cao nhËn thøc cho ng-êi d©n. TiÕn hµnh ®µo t¹o c¸c chñ hé®Ó hä ®ñ n¨ng lùc, ®ñ kh¶ n¨ng lµm chñ trang tr¹i. Tõ ®ã sÏ lµm n¶y sinh nhucÇu thµnh lËp trang tr¹i, nhu cÇu chuyÓn ®æi ®Êt ®ai vµ tù hä sÏ chuyÓn ®æiruéng ®Êt cho nhau. - ChÝnh s¸ch vÒ thuÕ: Thùc hiÖn vÒ chÝnh s¸ch thuÕ cho c¸c trang tr¹itheo nghÞ ®Þnh sè 51/1999/N§-CP ngµy 8/7/199 cña ChÝnh phñ vÒ quy ®Þnhchi tiÕt thi hµnh luËt khuyÕn khÝch ®Çu t- trong n-íc söa ®æi. §Ó khuyÕn khÝchvµ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c hé gia ®×nh, c¸ nh©n ®Çu t- ph¸t triÓn kinh tÕ trangtr¹i t¹i c¸c vïng ®åi nói träc, ®Êt hoang ho¸ ®Ó trång rõng s¶n xuÊt vµ trångc©y l©u n¨m víi thêi gian miÔn gi¶m thuÕ tõ 5 - 10 n¨m. Cã chÝnh s¸ch miÔngi¶m thuÕ thu nhËp cho c¸c trang tr¹i.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 115. 1153.2.2 Gi¶i ph¸p cô thÓ cho vïng vµ m« h×nh trang tr¹i Víi tõng vïng kh¸c nhau, ®iÒu kiÖn sinh th¸i kh¸c nhau thÝch hîp choc¸c m« h×nh trang tr¹i kh¸c nhau ph¸t triÓn. Vïng nói phÝa b¾c cã ®Þa h×nh ®Êt ®åi dèc, c¸nh ®ång xen kÏ Ýt. N¬i ®©ythÝch hîp cho c¸c trang tr¹i trång c©y l©u n¨m, c©y ¨n qu¶ ph¸t triÓn. Tuynhiªn, h-íng ph¸t triÓn c¸c trang tr¹i chuyªn ngµnh rÊt h¹n chÕ. B×nh qu©ndiÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp vµ ®Êt l©m nghiÖp trªn mét hé n«ng nghiÖp cñahuyÖn chØ ®¹t 0,63 ha/hé vµ 1,24 ha/ hé. Do ®ã, kh¶ n¨ng tÝch tô ruéng ®Êt ®Ótrë thµnh trang tr¹i lµ thÊp. H¬n n÷a, muèn më réng ph¸t triÓn c¸c trang tr¹ichuyªn ngµnh ph¶i gi¶i phãng mét lùc l-îng lao ®éng lín ra khái n«ngnghiÖp, n«ng th«n. §Ó thùc hiÖn vÊn ®Ò nµy trong t-¬ng lai xa th× cã thÓ, nÕu®Ó thùc hiÖn ngay trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ khã cã thÓ thùc hiÖn ®-îc. Do®ã, h-íng ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i ë vïng phÝa b¾c nµy lµ ph¸t triÓn trangtr¹i theo h-íng s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp. Trong ®ã, c¸c trang tr¹i s¶nxuÊt kinh doanh tæng hîp -u tiªn ph¸t triÓn thÕ m¹nh cña m×nh, -u tiªn ph¸ttriÓn c©y con cã -u thÕ, ®Æc biÖt lµ c©y chÌ, c©y ¨n qu¶ (na, cam, hång kh«ngh¹t), ngoµi ra cßn trång thªm c©y tr¸m lµ c©y cho gi¸ trÞ kinh tÕ cao. S¶n phÈm chÝnh cña c¸c trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tæng hîp lµ c©ychÌ vµ c©y ¨n qu¶. §Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, t¨ng khèi l-îng s¶n phÈm ®Çura víi chÊt l-îng tèt, chi phÝ s¶n xuÊt rÎ, n©ng cao ®-îc hiÖu qu¶ cho c¸c m«h×nh trang tr¹i nµy, ®iÒu quan träng lµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p khoa häc küthuËt. §èi víi c©y chÌ: sö dông gièng chÌ míi (chÌ cµnh) võa cho n¨ng suÊtcao, phÈm chÊt chÌ ngon. §èi víi c©y ¨n qu¶: cÇn ¸p dông c¸c kü thuËt chÝnsím, chÝn muén ®Ó d¶i vô, kÐo dµi thêi kü cung øng qu¶ t-¬i cho thÞ tr-êng.§Ó n©ng cao chÊt l-îng cña s¶n phÈm c©y ¨n qu¶ cÇn ¸p dông biÖn ph¸p sinhhäc nh- nu«i ong, võa cho s¶n phÈm thu ho¹ch tõ ong, võa ¸p dông ®-îc biÖnph¸p thô phÊn cho c©y ®Ëu qu¶. H¹n chÕ viÖc sö dông c¸c lo¹i thuèc cho c¶c©y chÌ vµ c©y ¨n qu¶ ®Ó t¹o s¶n phÈm an toµn.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 116. 116 §Ó n©ng cao ®-îc hiÖu qu¶ trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm cho c¸ctrang tr¹i nµy cÇn ph¶i ®Çu t- cho hÖ thèng giao th«ng vµ thñy lîi. §Çu t- chohÖ thèng thñy lîi ph¶i ®i ®Çu bao gåm: x©y dùng hÖ thèng thñy lîi vïng ®åi,x©y ®¾p c¸c hå chøa ®Ó t¹o nguån n-íc. Tuy nhiªn, ®Çu t- cho nã lµ rÊt lín, tùc¸c trang tr¹i kh«ng cã kh¶ n¨ng lµm, kh«ng thÓ ®ãng gãp ®-îc mµ cÇn ph¶icã chÝnh s¸ch ®Çu t- cña nhµ n-íc. Giao th«ng n«ng th«n ph¸t triÓn sÏ g¾n c¸ctrang tr¹i víi thÞ tr-êng ë c¸c ®Çu vµo vµ ®Çu ra. Nhµ n-íc cÇn cã chÝnh s¸ch®Çu t- ®-êng giao th«ng « t« ®i ®Õn tËn c¸c xãm, b¶n. §éng viªn c¸c trangtr¹i ®ãng gãp cao h¬n cho quü ®Çu t- ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n. Víi tæng sè hé s¶n xuÊt kinh doanh giái hiÖn cã, c¨n cø vµo tèc ®é ph¸ttriÓn b×nh qu©n cña c¸c trang tr¹i, tõ nay cho ®Õn n¨m 2020, vïng phÝa b¾c cãkh¶ n¨ng n©ng tæng sè trang tr¹i lªn 32 trang tr¹i. §èi víi vïng trung t©m: ®Þa h×nh b»ng ph¼ng h¬n, nh-ng diÖn tÝch l¹ih¹n chÕ. Do ®ã, h-íng ph¸t triÓn trang tr¹i ë vïng nµy lµ ph¸t triÓn trang tr¹ichuyªn ngµnh ch¨n nu«i mµ chñ yÕu tËp trung ph¸t triÓn ch¨n nu«i lîn, gµtheo h-íng ch¨n nu«i c«ng nghiÖp. §Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng cho c¸ctrang tr¹i ch¨n nu«i, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm cÇn ph¶i chó ý ®Õn c¸c vÊn ®Ò: congièng, chuång tr¹i, thøc ¨n, thó y. Tr-íc hÕt lµ ph¶i ¸p dông chuång tr¹i tiªntiÕn (nh- chuång lång ®èi víi trang tr¹i nu«i lîn), ¸p dông c¸c biÖn ph¸p küthuËt tiªn tiÕn nh- cai s÷a sím, cã chÕ ®é nu«i d-ìng ch¨m sãc ®óng quytr×nh kü thuËt, cho ¨n theo ®óng chñng lo¹i phï hîp víi løa tuæi cña vËt nu«i,tiÕn hµnh tiªm phßng ®óng quy ®Þnh, tiªm bæ sung c¸c chÊt, ®¶m b¶o vÖ sinhchuång tr¹i, vÖ sinh thó y. Vèn ®Çu t- ®Ó më réng s¶n xuÊt lµ nh©n tè ¶nh h-ëng lín tíi kÕt qu¶ vµhiÖu qu¶ cña c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i. §Ó huy ®éng nguån vèn ®Çu t-, c¸ctrang tr¹i ch¨n nu«i cÇn thùc hiÖn liªn kÕt: liªn kÕt víi c¸c c«ng ty s¶n xuÊtthøc ¨n theo ph-¬ng thøc mua tr¶ chËm, sau khi b¸n s¶n phÈm míi tr¶ tiÒnmua thøc ¨n. §ång thêi, liªn kÕt víi c¸c hé vÖ tinh, cÊp gièng cho c¸c hé vÖSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 117. 117tinh, ®Õn khi tiªu thô bao tiªu cho c¸c hé vÖ tinh, thu mua s¶n phÈm cña hä.Khi liªn kÕt nh- thÕ, c¸c hé vÖ tinh còng cã ®ãng gãp vèn cho c¸c trang tr¹i.§Ó më réng quy m« s¶n xuÊt, ng©n hµng cÇn ph¶i cho c¸c trang tr¹i thÕ chÊpc¸c tµi s¶n cña m×nh (thÕ chÊp ®µn lîn, chuång tr¹i) ®Ó vay vèn. Thêi h¹n vayvèn lín h¬n chu kú s¶n xuÊt kinh doanh, thêi ®iÓm vay cã thÓ tr-íc chu kús¶n xuÊt chø kh«ng ph¶i khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt. Nhµ n-íc cÇn t¨ng thªm nguånvèn ®Çu t- cho vay trung h¹n vµ dµi h¹n víi l·i xuÊt -u ®·i cho c¸c trang tr¹i,nhµ n-íc cÇn cã chÝnh s¸ch vÒ møc l·i suÊt vay theo møc l·i suÊt cña ng©nhµng chÝnh s¸ch, thñ tôc vay cÇn nhanh gän. Cã thÓ thùc hiÖn thÝ ®iÓm h×nhthøc cho vay vµ qu¶n lý vèn giao cho chÝnh c¸c chñ trang tr¹i. LÇn ®Çu khicho vay vèn, ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông lµ n¬i ®øng ra cho vay vµqu¶n lý vèn. C¸c trang tr¹i sÏ thµnh lËp hîp t¸c x· tÝn dông, sau khi ®· thu håivèn lÇn ®Çu, nguån vèn nµy sÏ giao cho hîp t¸c x·. ViÖc quyÕt ®Þnh cho ai vayvèn, thêi h¹n bao l©u do chÝnh c¸c chñ trang tr¹i quyÕt ®Þnh. C¸c trang tr¹i sÏhîp t¸c hç trî nhau trong ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh vµ thu håi l¹i vèn vµl·i vay. Ngoµi ra, nhµ n-íc cÇn ph¶i cã quü b¶o hé rñi ro cho c¸c trang tr¹i ch¨nnu«i. NÕu c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i vay vèn mµ gÆp rñi ro sÏ cã sù trî gióp cñaquü. C¸c trang tr¹i ch¨n nu«i còng ph¶i ®ãng gãp vµo quü rñi ro nµy. Dùa vµo sè hé s¶n xuÊt kinh doanh giái hiÖn cã cña vïng vµ tèc ®é ph¸ttriÓn trang tr¹i cña vïng th× vïng trung t©m cã kh¶ n¨ng më réng n©ng tæng sètrang tr¹i lªn tíi 22 trang tr¹i vµo n¨m 2020. §èi víi vïng nói phÝa nam: cã ®Þa h×nh ®Êt ®åi nói dèc cao, thÝch hîpcho ph¸t triÓn rõng. H-íng ph¸t triÓn cho c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp ë ®©y lµnhËn kho¸n khoanh nu«i, tu bæ, b¶o vÖ, trång rõng míi (trång gç cho nguyªnliÖu lµm giÊy). HÇu hÕt c¸c trang tr¹i nµy ®Òu trong giai ®o¹n kiÕn thiÕt c¬ b¶nch-a cho s¶n phÈm thu ho¹ch. Do ®ã, ®Ó n©ng cao ®-îc hiÖu qu¶ cho c¸ctrang tr¹i l©m nghiÖp cÇn ph¶i thùc hiÖn theo h-íng sau: ®èi víi rõng s¶nSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 118. 118xuÊt: ®Çu t- gièng míi cã sinh khèi lín nh- gièng keo lai. Bè trÝ chñng lo¹ic©y hîp lý gi÷a c¸c tÇng, t¨ng sè l-îng c©y cã sinh khèi lín trong thêi gianrõng ch-a khÐp t¸n. §èi víi rõng phßng hé: t¨ng sè l-îng c©y phô trî nh- mì,bå ®Ò ®Ó t¨ng s¶n l-îng thu ho¹ch cña rõng. Trong qu¸ tr×nh chê ®Õn khi rõngcho thu ho¹ch c©y chñ lùc: khai th¸c cÇn kÕt hîp s¶n xuÊt n«ng nghiÖp d-íit¸n c©y nh- ch¨n nu«i tr©u, bß, dª, nu«i gµ th¶ v-ên võa cho thu nhËp, võa tËndông ®-îc ®iÒu kiÖn lîi thÕ cña vïng. C¸c trang tr¹i l©m nghiÖp cÇn chó trängtíi phßng chèng ch¸y rõng. Nhµ n-íc cÇn hç trî ®Çu t- vèn, cã chÝnh s¸ch cho vay vèn dµi h¹n ®èivíi c¸c trang tr¹i l©m nghiÖp, cÇn thùc hiÖn chÝnh s¸ch cho vay vèn theoch-¬ng tr×nh 120 “Ch­¬ng tr×nh vay vèn gi¶i quyÕt viÖc lµm” cña Ng©n hµngChÝnh s¸ch, gièng nh- ë c¸c n-íc kh¸c ®· thùc hiÖn (nh- ë Th¸i Lan cho c¸ctrang tr¹i vay vèn theo l·i suÊt cña Ng©n hµng ChÝnh s¸ch). Vïng phÝa nam cã kh¶ n¨ng n©ng tæng sè trang tr¹i lªn 63 trang tr¹i vµon¨m 2020 dùa vµo sè hé ®¹t tiªu chuÈn s¶n xuÊt kinh doanh giái cÊp tØnh vµtèc ®é ph¸t triÓn trang tr¹i cña vïng.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 119. 119 KÕt luËn 1. C¸c m« h×nh trang tr¹i lµ nh©n tè míi ë n«ng th«n. Ph¸t triÓn kinh tÕtrang tr¹i lµ ®éng lùc míi nèi tiÕp vµ ph¸t huy ®éng lùc cña kinh tÕ hé, lµ b-ícchuyÓn sang s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng hãa lín. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y,kinh tÕ trang tr¹i ®· thùc sù ph¸t triÓn. MÆc dï ®ang trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓnnh-ng kinh tÕ trang tr¹i ®· thùc sù lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt hµng hãangµy mét lín vµ ngµy cµng ®ãng vai trß quan träng trong sù ph¸t triÓn cñan«ng nghiÖp, n«ng th«n hiÖn nay. 2. Ph¸t triÓn m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i lµ h-íng ®i ®óng ®¾n trong chiÕnl-îc ph¸t triÓn kinh tÕ cña huyÖn §ång Hû. Tuy sè trang tr¹i hiÖn nay cßn Ýt,diÖn tÝch kh«ng nhiÒu, s¶n phÈm hµng hãa ch-a râ nÐt nh-ng xÐt vÒ khuynhh-íng ph¸t triÓn, nã phï hîp víi quy luËt chung (tÝch tô ruéng ®Êt trong s¶nxuÊt, ph©n c«ng l¹i lao ®éng, s¶n xuÊt theo h-íng chuyªn m«n hãa…). Sèl-îng trang tr¹i ph¸t triÓn kh¸ nhanh, hiÖn nay huyÖn cã 89 trang tr¹i ®ñ tiªuchuÈn theo tiªu chÝ trung -¬ng, nhiÒu trang tr¹i ®· cã thu nhËp kh¸, gãp phÇn®¸ng kÓ vµo gi¸ trÞ tæng s¶n l-îng cña ngµnh n«ng nghiÖp. 3. HiÖn nay, ë huyÖn §ång Hû, lo¹i h×nh trang tr¹i ®ang phæ biÕn vµph¸t triÓn m¹nh lµ lo¹i h×nh trang tr¹i ch¨n nu«i, trang tr¹i l©m nghiÖp. C¸ctrang tr¹i trong huyÖn ph¸t triÓn chñ yÕu c¸c lo¹i c©y trång nh- chÌ, c©y ¨nqu¶ (v¶i, nh·n, na), c¸c lo¹i vËt nu«i nh- lîn, gµ. Mét sè trang tr¹i ®· m¹nhd¹n ®Çu t- vµo c¸c ho¹t ®éng phi n«ng, l©m nghiªp, thñy s¶n vµ ®· ®em l¹imét nguån thu ®¸ng kÓ cho c¸c trang tr¹i. Nh×n chung, c¸c trang tr¹i ®Òu cãthu nhËp t-¬ng ®èi cao, s¶n xuÊt ®· h-íng ra thÞ tr-êng, tû suÊt s¶n phÈmhµng hãa b×nh qu©n mét trang tr¹i gÇn 80%. Trang tr¹i sö dông lao ®éng gia®×nh lµ chÝnh. 4. Tuy nhiªn, c¸c trang tr¹i ë huyÖn §ång Hû trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓncßn gÆp nhiÒu khã kh¨n. Khã kh¨n lín nhÊt cña c¸c trang tr¹i lµ thÞ tr-êngSố hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 120. 120tiªu thô s¶n phÈm, vèn s¶n xuÊt vµ tr×nh ®é qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh cñachñ trang tr¹i. Ngoµi ra, nh÷ng khã kh¨n bªn ngoµi còng ¶nh h-ëng kh«ngnhá ®Õn hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c trang tr¹i nh-: hÖ thèng c¬ sëh¹ tÇng thÊp kÐm, gi¸ c¶ n«ng s¶n bÊp bªnh, kh«ng æn ®Þnh, dÞch bÖnh… 5. Tõ kh¶o s¸t thùc tÕ vµ ph©n tÝch sè liÖu cho thÊy, yÕu tè chi phÝ s¶nxuÊt, sè lao ®éng chÝnh, diÖn tÝch ®Êt, vèn vµ tr×nh ®é qu¶n lý cña chñ trangtr¹i cã ¶nh h-ëng lín ®Õn kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸ctrang tr¹i. Cô thÓ, nh÷ng nh©n tè trªn cã ¶nh h-ëng 62% ®Õn hiÖu qu¶ s¶nxuÊt cña c¸c trang tr¹i. 6. Cã nhiÒu gi¶i ph¸p kh¶ thi ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanhcña c¸c trang tr¹i huyÖn §ång Hû. Tr-íc hÕt, cÇn ph¶i tiÕn hµnh c«ng t¸c quyho¹ch ®Êt ®ai, quy ho¹ch vïng c©y trång, vËt nu«i, g¾n gi÷a n¬i s¶n xuÊt víin¬i chÕ biÕn n«ng s¶n. KhuyÕn khÝch sù hîp t¸c gi÷a c¸c trang tr¹i vµ c¸c hévÖ tinh trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Víi cô thÓ tõng trang tr¹i, gi¶iph¸p mang tÝnh quan träng lµ viÖc n©ng cao chÊt l-îng nguån nh©n lùc, trong®ã ®Æc biÖt chó träng ®µo t¹o kiÕn thøc qu¶n lý kinh doanh vµ chuyªn m«n küthuËt cho c¸c chñ trang tr¹i. Gi¶i quyÕt nhu cÇu vèn vay cña c¸c trang tr¹i,thµnh lËp c¸c hîp t¸c x· tÝn dông, tiÕn hµnh giao cho c¸c chñ trang tr¹i qu¶nlý vèn vay. 7. H-íng ph¸t triÓn c¸c trang tr¹i chuyªn ngµnh hiÖn nay ë huyÖn §ångHû lµ rÊt h¹n chÕ. Do ®ã, kh¶ n¨ng ®Ó t¨ng ®-îc sè l-îng trang tr¹i trªn ®Þabµn huyÖn lµ tËp trung ph¸t triÓn m« h×nh trang tr¹i s¶n xuÊt kinh doanh tænghîp. Trong ®ã, c¸c trang tr¹i -u tiªn ph¸t triÓn theo lîi thÕ cña m×nh, ®Æc biÖtchó träng ph¸t triÓn c©y chÌ. §èi víi trang tr¹i chuyªn ngµnh ch¨n nu«i ph¸ttriÓn ch¨n nu«i lîn, gµ c«ng theo h-íng ch¨n nu«i c«ng nghiÖp. Trang tr¹il©m nghiÖp kÕt hîp víi ch¨n nu«i ®¹i gia sóc ®Ó t¨ng thªm nguån thu nhËpcho trang tr¹i.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 121. 121 Tµi liÖu tham kh¶o1. NguyÔn Nh- Êt, Phan ThÞ NguyÖt Minh (2001),Tuæi trÎ lËp nghiÖp tõ trangtr¹i, NXB Thanh Niªn.2. Bé chÝnh trÞ (1998), NghÞ quyÕt cña Bé chÝnh trÞ vÒ mét sè vÊn ®Ò ph¸ttriÓn n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n, sè 06/NQ-TW.3. Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n, T¹p chÝ N«ng nghiÖp vµ N«ngth«n sè 3, 2003.4. Chi côc Thèng kª huyÖn §ång Hû (2006), Niªn gi¸m Thèng kª huyÖn §ång Hû.5. Chi côc Thèng kª huyÖn §ång Hû (2006), T×nh h×nh thêi tiÕt khÝ hËu huyÖn§ång Hû.6. ChØ thÞ 100 CT/TW (1981), NghÞ quyÕt 10 cña Bé ChÝnh trÞ, th¸ng 4 n¨m 1998.7. Côc Thèng kª tØnh Th¸i Nguyªn (2006), Niªn gi¸m thèng kª tØnh Th¸i Nguyªn.8. Maurice Buckett (1993), Tæ chøc qu¶n lý n«ng tr¹i gia ®×nh (b¶n dÞch),NXB N«ng nghiÖp Hµ néi.9. NguyÔn §iÒn (1999), Tæ chøc qu¶n lý kinh tÕ trang tr¹i trªn thÕ giíi vµ ViÖtNam, t¹p chÝ nghiªn cøu kinh tÕ sè 4, tr 37-43.10. NguyÔn §iÒn, TrÇn §øc, TrÇn Huy N¨ng (1993) Kinh tÕ trang tr¹i gia®×nh trªn thÕ giíi vµ Ch©u ¸, NXB Thèng kª.11. NguyÔn §×nh H-¬ng (2000), Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕtrang tr¹i trong thêi kú CNH, H§H ë ViÖt Nam, NXB chÝnh trÞ quèc gia, HN.12. NguyÔn §iÒn, Kinh tÕ trang tr¹i gia ®×nh ë c¸c n-íc T©y ©u trong qu¸tr×nh c«ng nghiÖp hãa, t¹p chÝ nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ thÕ giíi sè 2, th¸ng4/1997.13. NguyÔn L-¬ng §»ng (2003), Gi¸o tr×nh Marketing N«ng nghiÖp, NXBN«ng nghiÖp, Hµ Néi.14. NghÞ quyÕt 03/2000/NQ-CP ngµy 02/02/2000 vÒ Kinh tÕ trang tr¹i.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
  • 122. 12215. NghÞ quyÕt 10/NQ-TU ngµy 16/12/2003 cña tØnh ñy Th¸i Nguyªn vÒ Ch-¬ngtr×nh hµnh ®éng theo tinh thÇn nghÞ quyÕt 6 (lÇn 1) khãa VIII cña §¶ng.16. Ph¹m Ngäc KiÓm (2004), Gi¸o tr×nh Thèng kª kinh doanh, NXB Thèng kª.17. Së N«ng nghiÖp vµ PTNT tØnh Th¸i Nguyªn (2006), B¸o c¸o t×nh h×nhph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i trªn ®Þa bµn tØnh Th¸i Nguyªn.18. Tæng côc Thèng kª (2000), H-íng dÉn tiªu chÝ ®Ó x¸c ®Þnh kinh tÕ trangtr¹i cña liªn Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n vµ Tæng côc thèng kª,V¨n b¶n sè 69/TTLB/BNN-TCTK.19. Lª träng (2000), Ph¸t triÓn vµ qu¶n lý trang tr¹i n«ng l©m nghiÖp, NXBN«ng NghiÖp, Hµ Néi.20. NguyÔn V¨n TuÊn (2001), Gi¸o tr×nh qu¶n lý trang tr¹i n«ng l©m nghiÖp,NXB N«ng nghiÖp, HN.21. NghÞ quyÕt 11/NQ-§H ngµy 28/10/2005 cña huyÖn ñy §ång Hû vÒChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ huyÖn §ång Hû giai ®o¹n 2005 - 2010.Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

×