Your SlideShare is downloading. ×
  • Like
Teilgean aismhéadrach
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Now you can save presentations on your phone or tablet

Available for both IPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Teilgean aismhéadrach

  • 64 views
Published

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
64
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Grafaic Dhearaidh agus Chumarsáide Teilgean Aismhéadrach
  • 2. Clár Ábhair Réamhrá Láithriú an Phlána Aismhéadraigh Taiscéaladh ar an bPlána Aismhéadrach Suíomh an Phlána Aismhéadraigh Teilgean Isiméadrach Ag Aimsiú Clónna Ortagrafacha
  • 3. Céard é Teilgean Aismhéadrach? • Is éard atá i gceist le Teilgean Aismhéadrach ná teicníocht teilgin chomhthreomhar a úsáidtear chun líníocht phictiúrtha d'oibiacht a chruthú trí an oibiacht sin a theilgean ar phlána • Tugtar an plána aismhéadrach ar an bplána teilgin • Nuair a tharraingítear na teilgeoirí ingearach leis an bplána aismhéadrach, déantar foirm den teilgean ortagrafach as an teilgean aismhéadrach • Sa teilgean aismhéadrach, bíonn an breathnóir lonnaithe ag fad éigríochta ón bplána aismhéadrach
  • 4. Teilgean Comhthreomhar ar Phlána
  • 5. Láithriú an Phlána Aismhéadraigh • Is fiarphlána é an plána aismhéadrach atá claonta chuig na plánaí cothrománacha, ceartingearacha agus taobhchlónna ceartingearacha • Síneann sé chuig an éigríoch • Trasnaíonn sé na trí phlána tagartha chun triantán a chruthú • Tugtar an triantán riain ar an triantán seo
  • 6. Láithriú an Phlána Aismhéadraigh
  • 7. Taiscéaladh ar an bPlána Aismhéadrach an triantán riain tá an plána aismhéadrach éigríoch i méid na trí phlána tagartha
  • 8. An Triantán Riain Soláthraíonnna trí rian taobhanna an triantáinaismhéadrach agus Cruthaíonn na línte trasnaithe idir an plána riain na plánaí tagartha na trí rian den phlána aismhéadrach Ionadaítear an plána aismhéadrach trí mheán an triantáin riain seo rian ceartingearach eile an rian ceartingearach an rian cothrománach
  • 9. Ag Féachaint ar an bPlána Aismhéadrach Bíonn an treo féachana i gcónaí ag dronuillinneacha leis an bplána aismhéadrach Ciumhaisamharc an Phlána Aismhéadraigh Plána Aismhéadrach
  • 10. Ag Féachaint ar an bPlána Aismhéadrach Feictear an triantán riain mar fhíorchruth agus taispeántar na rianta mar fhíorfhaid Fíorfhaid Fíorchruth
  • 11. Aiseanna X, Y agus Z Y Is í ais X an líne trasnaithe idir an plána ceartingearach agus an plána cothrománach Is í ais Y an líne trasnaithe idir an plána ceartingearach agus an taobhchló cothrománach Is í ais Z an líne trasnaithe idir an taobhchló ceartingearach agus an plána cothrománach Z An bunphointe is ea an pointe trasnaithe den 3 phlána X
  • 12. Aiseanna X, Y agus Z Is é an plána XY an plána ceartingearach Is é an plána YZ an taobhchló ceartingearach Is é an plána XZ an plána cothrománach Y Bíonn an ais Y i gcónaí ceartingearach X Z Féadfar an Plána Ceartingearach agus an Taobhchló Ceartingearach a idirmhalartú Déanfar na haiseanna X agus Z a idirmhalartú de réir mar is cuí Z X
  • 13. Aiseanna X, Y agus Z Sa teilgean aismhéadrach déantar na haiseanna X, Y agus Z a theilgean ar an bplána aismhéadrach Y Luíonn reanna an triantáin riain ar na haiseanna Z X
  • 14. Suíomh an Phlána Aismhéadraigh Trí na faid D, D1 agus D2 a athrú ar feadh na haiseanna cinntear an cineál teilgin D2 Tá 3 chineál teilgin ann Y  Isiméadrach  Démhéadrach D  Trímhéadrach Z D1 X
  • 15. Suíomh an Phlána Aismhéadraigh Y A° B° Z TABHAIR FAOI DEARA Trí na huillinneacha seo a athrú cinnfear freisin na cineálacha difriúla de Phlánaí Aismhéadracha. C° X
  • 16. Breis Taiscéaladh ar an bPlána Aismhéadrach
  • 17. Breis Taiscéaladh ar an bPlána Aismhéadrach Nuair a roinneann an plána Taobhchló aismhéadrach na plánaí Ceartingearach tagartha, fágtar 3 lann triantánach Y Plána Ceartingearach •Plána Ceartingearach •Plána Cothrománach •Taobhchló Ceartingearach X Z Ceist: Cad atá ar eolas faoi na plánaí triantánacha seo ar na plánaí tagartha? Plána Cothrománach
  • 18. Breis Taiscéaladh ar an bPlána Aismhéadrach Cad atá ar eolas faoi na gearrthacha triantánacha fanta de chuid na bplánaí tagartha? feictear an rian mar fhíorfhad an fíoruillinn ag an mbunphointe is ea 90o plána triantánach ar an bPlána Ceartingearach Tabhair faoi deara: Baineann sé seo leis an 3 ghearradh triantánach
  • 19. Teilgean Isiméadrach
  • 20. Cineálacha Teilgin Aismhéadraigh Déantar teilgin aismhéadracha a rangú de réir conas mar atá na 3 phríomh-aiseanna claonta leis an bplána aismhéadrach Tá 3 chineál teilgin ann: – Teilgean Isiméadrach – Teilgean Démhéadrach – Teilgean Trímhéadrach  Sa teilgean isiméadrach, tá na 3 phríomh-aiseanna claonta go cothrom leis an bplána aismhéadrach  Sa teilgean démhéadrach, tá dhá cheann de na haiseanna claonta go cothrom leis an bplána aismhéadrach  Sa teilgean trímhéadrach, tá an trí ais claonta ag uillinneacha difriúla leis an bplána aismhéadrach
  • 21. Teilgean Isiméadrach Y D2 Sa Teilgean Isiméadrach: ° 12 0 ° D1 D • tá na 3 uillinn idir na haiseanna cothrom 120° Z • tá an triantán riain comhshleasach 0 12 • tá na 3 fhad cothrom X
  • 22. Teilgean Isiméadrach Cad atá ar eolas faoi na plánaí triantánacha laistiar de na plánaí tagartha? is fíorfhad é an rian Triantán dronuilleach Tá 2 thaobh cothrom ag an triantán agus dá réir sin tá sé comhchosach
  • 23. Ag Aimsiú na Clónna Ortagrafacha Má chuimsítear an plána triantanach seo ar an bplána ceartingearach, féadfar ingearchló a theilgean air Plána Ceartingearach Tá an plána ceartingearach triantánach seo claonta laistiar den phlána aismhéadrach agus ní féidir fíorchruth den triantán agus ingearchló a fheiceáil Ceist: Conas is féidir Fíorchruth den Triantán a aimsiú? Ingearchló de bhloc
  • 24. Ag Aimsiú na Clónna Ortagrafacha D'fheadfaí na plánaí triantánacha a rothlú mórthimpeall ar na rianta in airde ar an bplána aismhéadrach.
  • 25. Ag Aimsiú na Clónna Ortagrafacha Cén fadhb a bheadh ann an cló seo a theilgean ar an bPlána Aismhéadrach? Má dhéantar an bloc a theilgean ar ais ar an bplána aismhéadrach sa suíomh seo tarraingeofar é suas-síos Ní mór suíomh na bplánaí forbartha a athrú chun amharc ar an mbloc ón tosach h rct a mh A a
  • 26. Ag Aimsiú na Clónna Ortagrafacha Má rothlaítear (insítear) na plánaí sa treo eile d'fhéadfaí cló tosaigh a ghnóthú
  • 27. Ag Aimsiú na Clónna Ortagrafacha D'fhéadfaí fíorchruth de gach ceann de na plánaí tagartha a aimsiú hló obhc arach Ta ge eartin C Féadfar na clónna ortagrafacha a tharraingt orthu Plán a Cear tinge arach Plána Cothrománach
  • 28. Leagan amach na gClónna Ortagrafacha Cén méid atá ag an bPlána Aismhéadrach seo? Céim 1: Tarraing na haiseanna Y I dteilgean isiméadrach bíonn na haiseanna claonta ag 30° leis an gcothrománach ar mhaithe leis an uillinn 120° a chruthú eatarthu Céim 2: Cruthaigh an plána aismhéadrach 30° Is cuma faoi méid an phlána aismhéadraigh 30° O Z Méid an Phlána X
  • 29. Leagan amach na gClónna Ortagrafacha Céim 3: Rothlaigh an plána ceartingearach triantánach chun an fíorchruth a fheiceáil Rothlaítear an triantán mórthimpeall an rian ceartingearach; dá bharr sin tá na línte rabóidithe Y ingearach leis an rian seo Y O O Z X X Cruthaítear leathchiorcal chun an uillinn 90° a aimsiú
  • 30. Leagan amach na gClónna Ortagrafacha Cad atá ar eolas faoin triantán seo? Y Y Gearradh den phlána ceartingearach uillinn 90° Triantán comhchosach O uillinn 45° O Z X X
  • 31. Bileog Oibre 1 – Leagan amach na gClónna Tugtar sraith aiseanna isiméadracha. Taispeántar rian cothrománach AB den phlána aismhéadrach ABC freisin. (i) Cinn rianta an phlána aismhéadraigh ABC. (ii) Forbair gach ceann de na plánaí tagartha. (iii) Déan innéacsú ar chlónna uile.
  • 32. Bileog Oibre 1 – Leagan amach na gClónna Y Y Y hló C obhc Ta rach ngea O earti Plán a O Cear tinge arac h X Z O Z X O Z Plána Cothrománach x
  • 33. Bileog Oibre 2 – Teach Súgartha Linbh Taispeántar teach súgartha linbh sa ghrianghraf lastall. Áirítear ingearchló agus taobhchló an tí ann freisin. 0° 12 12 0° Tarraing teilgean isiméadrach an tí leis na haiseanna claonta mar atá léirithe. 40 50 30° 30° 120° 20 20 TAOBHCHLÓ 20 15 25 10 20 INGEARCHLÓ 10
  • 34. Bileog Oibre 2 – Teach Súgartha Linbh
  • 35. Bileog Oibre 3 – Bosca Bruscair 10 25 0° 12 12 0° 10 Sa ghrianghraf taispeántar bosca bruscair, áirítear freisin Ingearchló agus Bonnchló an bhosca bruscair. 10 70 120° INGEARCHLÓ 60 Tarraing teilgean isiméadrach an bhosca bruscair le haiseanna claonta mar atá léirithe. 65 BONNCHLÓ
  • 36. Bileog Oibre 3 – Bosca Bruscair
  • 37. Teilgean Démhéadrach
  • 38. Teilgean Démhéadrach Cad a tharlaíonn má athraítear an suíomh féachana?
  • 39. Teilgean Démhéadrach Táthar tar éis suíomh féachana na bplánaí a ísliú Tá na huillinneacha dealraitheacha idir na plánaí tagartha tar éis athrú Y Tá an ais Y fós ceartingearach agus Tá na huillinneacha dealraitheacha idir ais Y agus na haiseanna X agus Z tar éis laghdú Z Tá dhá cheann de na huillinneacha tar éis fanacht cothromIs é seo Teilgean Démhéadrach X
  • 40. Teilgean Démhéadrach D'fhéadfaí an suíomh féachana a ísliú nó a ardú. Rothlóidh suíomh an phlána aismhéadraigh ionas go bhfanann sé ingearach leis an treo féachana
  • 41. Teilgean Démhéadrach Y De réir mar a rothlaíonn an plána athraíonn rianta an phlána aismhéadraigh, ag soláthar triantán comhchosach Cothrom Fanann dhá cheann de na huillinneacha dealraitheacha idir na haiseanna cothrom i gcónaí X Rianta Cothrom Z
  • 42. Teilgean Démhéadrach Ag Breathnú ar Rianta na bPlánaí Aismhéadracha Y Má shíntear ais Y chun an rian a thrasghearradh, an uillinn a cruthaítear ná 90° Uaidh sin, má shíntear aiseanna X agus Z an uillinn a chruthaítear anseo freisin ná 90° Ingearach Cén fáth? X Z Ingearach
  • 43. Teilgean Démhéadrach
  • 44. Teilgean Démhéadrach Is í ais Z an líne trasghearrtha idir dhá phlána tagartha Plána Ceartingearach Y Tá ais Z suite ar bhonn ingearach leis an bPlána Ceartingearach Ingearach Cuimsíonn an Plána Ceartingearach rian ceartingearach an phlána aismhéadraigh, dá bharr sin ní mór go mbeadh an ais Z ingearach leis an rian seo ais Z X Z
  • 45. Bileog Oibre 4 - Teilgean Démhéadrach Tugtar sraith aiseanna démhéadracha mar aon leis an rian cothrománach AB den phlána aismhéadraigh ABC. (i) Cinn rianta an phlána aismhéadraigh ABC (ii) Forbair gach ceann de na plánaí tagartha. (iii) Déan innéacsú ar chlónna uile.
  • 46. Bileog Oibre 4 C C Y O B O 0° 11 11 0° C B O A X A O B B Z
  • 47. Bileog Oibre 5 - Teilgean Démhéadrach Taispeántar grianghraf de théip tomhais. Tugtar ingearchló, bonnchló agus taobhchló freisin. Tarraing teilgean démhéadrach den téip tomhais le haiseanna claonta mar atá léirithe. Y 10 5 ° 5° 10 15 40 25 15 INGEARCHLÓ 35 TAOBHCHLÓ 80 BONNCHLÓ 25 Z 150° X
  • 48. Bileog Oibre 5 - Teilgean Démhéadrach 3 4 5 2 6 4 3 1 5 2 7 L2 6 L1 1 L 7 1 2 3 4 L2 L1 L 5 6 7 5m m
  • 49. Bileog Oibre 6 - Teilgean Démhéadrach Taispeántar grianghraf de ghléas idirchumarsáide árasáin leis an t-ingearchló, bonnchló agus taobhchló tugtha. Tarraing teilgean démhéadrach den ghléas idirchumarsáide le haiseanna claonta mar atá léirithe. 15 15 10 60 15 Y 0 R4 11 0° 0° 11 Z INGEARCHLÓ 35 140° 20 X BONNCHLÓ
  • 50. Bileog Oibre 6 - Teilgean Démhéadrach Y 4 5 3 6 2 7 5 4 1 3 8 12 2 9 11 6 7 10 1 8 12 9 10 11 X Z 7 6,8 5,9 4,10 3,11 2,12 1
  • 51. Teilgean Trímhéadrach
  • 52. Teilgean Trímhéadrach Cad a tharlaíonn má athraítear an suíomh féachana ionas nach bhfuil aon cheann de na huillinneacha dealraitheacha cothrom?
  • 53. Teilgean Trímhéadrach
  • 54. Teilgean Trímhéadrach Tá roinnt suímh nuair is léir go bhfuil na huillinneacha dealraitheacha idir na plánaí tagartha éagothrom. Y Tá an ais Y fós ceartingearach agus Tá na huillinneacha dealraitheacha idir ais Y agus na haiseanna X agus Z éagothrom. Sa chás seo tá na trí uillinn éagothromIs é seo Teilgean Trímhéadrach Z X
  • 55. Teilgean Trímhéadrach Toisc go bhfuil an suíomh féachana athraithe, rothlaíonn suíomh an phlána aismhéadraigh ingearach leis an suíomh féachana chun triantán riain corrshleasach
  • 56. Teilgean Trímhéadrach De réir mar a rothlaíonn an plána athraíonn rianta an phlána aismhéadraigh, ag soláthar triantán corrshleasach Tá na huillinneacha dealraitheacha idir na plánaí tagartha ar fad éagothrom. Y X Z
  • 57. Bileog Oibre 7 - Teilgean Trímhéadrach Tugtar sraith Aiseanna Trímhéadracha. (i) Cinn rianta an Phlána Aismhéadraigh ABC (ii) Forbair gach ceann de na Plánaí Tagartha. (iii) Déan innéacsú ar chlónna uile.
  • 58. Bileog Oibre 7 - Teilgean Trímhéadrach C C Ciumhaisamharc an Taobhchló Y C Ciumhaisamharc an Phlána Cothrománaigh Ciumhaisamharc an Phlána Cothrománaigh o 11 5 A o 5° 12 ° o B B A Z X o Cruthaítear an rian ingearach le hAis-Y A B Ciumhaisamharc an Phlána Cheartingearaigh
  • 59. Bileog Oibre 8 - Teilgean Trímhéadrach Y 0 R4 X 15 Z 10 30 135 ° 0° 12 105° INGEARCHLÓ 0 R5 Taispeántar grianghraf de Liathróid Dioscó leis an tIngearchló agus Bonnchló lastall. Tarraing teilgean trímhéadrach den Liathróid Dioscó le haiseanna claonta mar atá léirithe. BONNCHLÓ
  • 60. Bileog Oibre 8 - Teilgean Trímhéadrach 6,8 Lár an tSféir 7 5,9 Is ionann sféar agus sféar i ngach cló 4,10 3,11 1 2,12 6 5 7 4 8 3 9 2 10 1 12 11
  • 61. Bileog Oibre 9 - Teilgean Trímhéadrach R30 12 ° 130 0° 35 Y 30 Taispeántar grianghraf de mhicreafón tuairisceora nuachta. Taispeántar Ingearchló agus Bonnchló an mhicreafóin lastall. X 70 110° INGEARCHLÓ 70 Z Tarraing teilgean trímhéadrach den Mhicreafón le haiseanna claonta mar atá léirithe. 70 BONNCHLÓ
  • 62. Bileog Oibre 9 - Teilgean Trímhéadrach 1 2 12 3 4 5 11 10 6 9 8 7