INICIOS DAS SOCIEDADES FOLCLÓRICAS GALEGAS
CONTEXTO HISTÓRICO     (2ª metade S.XIX, S.XX) -  Marcado carácter rexionalista - PERSONAXES DESTACADAS: Salvador Golpe, M...
CONTEXTO MUSICAL DA ÉPOCA <ul><li>2 Etapas: </li></ul><ul><li>1808-1861: </li></ul><ul><li>Invasión da ópera italiana </li...
ENTIDADES QUE PROMOCIONAN A MÚSICA GALEGA -Sociedades Recreativas e Filarmónicas ( Círculo de Artesanos de Coruña e Lugo 1...
SOCIEDADES FOLCLÓRICAS      COROS  Aires da Terra Fundado por Perfecto Feijoo en 1900, sen fins económicos, unicamente cun...
Toxos e Froles Manuel Lorenzo Barxa (Ferrol, 1878-1959) Decano de todolos coros de Galicia, fundado en 1914, actúa por vez...
Toxos e Froles   <ul><li>O que nun principio se creara como </li></ul><ul><li>“ Coro y Teatro popular” ampliouse </li></ul...
Cántigas da Terra <ul><li>Nace en 1916 en Coruña </li></ul><ul><li>Preséntanse ó público en 1917 en </li></ul><ul><li>Coru...
Cantigas e Agarimos Antecedentes: Coral  “Queixumes dos Pinos” 1920: nace a  “Coral Cantigas e Agarimos ” por iniciativa d...
Outros Coros de importancia  <ul><li>Coral de Ruada </li></ul><ul><li>Nace en 1918 en Ourense </li></ul><ul><li>Visitan as...
OUTROS COROS DE IMPORTANCIA  <ul><li>Ecos d'a Terra </li></ul><ul><li>En 1921 fúndase en Ferrol e actúa por primeira vez n...
GRUPOS INSTRUMENTAIS - Escasa documentación -Formación tradicional: gaiteiro solista ou dúo de gaita con tamboril -A parti...
GRUPOS INSTRUMENTAIS Gaiteiros de Soutelo de Montes <ul><li>Grupo folclórico que serve de  imaxe para agrupacións posterio...
<ul><li>EVOLUCIÓN DO CUARTETO TÍPICO GALEGO </li></ul><ul><li>(Finais século XIX- Inicios do XX) </li></ul><ul><li>-Aparec...
GRUPOS INSTRUMENTAIS GRUPOS QUE SEGUIRON A LIÑA DOS GAITEIROS DE SOUTELO “ Os Areeiras de Catoira”  “Montes de Lugo”
OS MONTES DE LUGO - Nace na década dos 40 -A súa vída supera o medio século, con éxitos en festas e concursos -Marca a evo...
QUINTETO 2 Gaitas + Clarinete (ou outra gaita) + bombo + redobrante “ Montes de Lugo”  “Airiños da Ribeira”   “ Gaiteiros ...
AGRUPACIÓNS GALEGAS QUE CONQUISTARON AMÉRICA <ul><li>Aires da Terra (1904) </li></ul><ul><li>Real Coro Toxos e Froles </li...
<ul><li>A CHARANGA </li></ul><ul><li>A finais do XIX, introdúcense instrumentos (clarinete, saxo) e xéneros (rumba, fox-tr...
Introducción da Zanfoña nos grupos instrumentais Después de sufrir numerosos incidentes na súa historia, ten lugar o resur...
1974: “Gravación históricas de zanfona” inclúe as pezas dos dous discos anteriores e dúas gravacións inéditas Gracias ó se...
Gravacións históricas de Zanfoña ,,
IMBRICACIÓN DA MÚSICA FOLCLÓRICA E A CLÁSICA O NACEMENTO DUN XÉNERO PROPIO: A CANCIÓN GALEGA
A CANCIÓN GALEGA DE CONCERTO -  Considerada como a evolución das antigas melodías da lírica medieval - Posúe paralelismos ...
ANTECEDENTES DA CANCIÓN GALEGA DE CONCERTO <ul><li>Lírica medieval , Cantigas de Martín Códax ( moitos autores comparan a ...
CARACTERÍSTICAS DA CANCIÓN GALEGA DE CONCERTO <ul><li>Complementariedade entre ritmo, rima e melodía. </li></ul><ul><li>Po...
MARCIAL DEL ADALID E CANTARES VIEJOS DE GALICIA - Iniciador do xénero da Canción en Galicia - Emprega o modelo francés da ...
MARCIAL DEL ADALID: NON TE QUERO POR BONITA -Pertence á colección de  “ Cantares viejos y nuevos de Galicia” - Posúe un ca...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

As sociedades folklóricas galegas, historia

1,706 views
1,438 views

Published on

Traballo realizado por Diego e Virginia para a clase de Música Tradicional Galega no CMUS Profesional de Santiago de Compostela. Curso 2009/2010

Published in: Education, Travel, Technology
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,706
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
10
Actions
Shares
0
Downloads
20
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

As sociedades folklóricas galegas, historia

  1. 1. INICIOS DAS SOCIEDADES FOLCLÓRICAS GALEGAS
  2. 2. CONTEXTO HISTÓRICO (2ª metade S.XIX, S.XX) - Marcado carácter rexionalista - PERSONAXES DESTACADAS: Salvador Golpe, Manuel Murguía ( Os precursores), José Baldomir, Manuel Lugrís Freire, Emilia Pardo Bazán - Recoñecemento da lingua e cultura galegas: -Xogos Florais -Asociación Rexionalista Galega -A Revista Gallega
  3. 3. CONTEXTO MUSICAL DA ÉPOCA <ul><li>2 Etapas: </li></ul><ul><li>1808-1861: </li></ul><ul><li>Invasión da ópera italiana </li></ul><ul><li>Cambia o método de ensinanza musical ( Concordato estatal de restrición económica) </li></ul><ul><li>Movemento de tratados e manuais de música dende o Conservatorio de Madrid ( Editorial Canuto Berea) </li></ul><ul><li>1862-1916: IDADE DE PRATA DA MÚSICA GALEGA </li></ul><ul><li>Creación da Cátedra de Música dende Madrid, que fai que se implante progresivamente esta disciplina nas escolas. </li></ul><ul><li>Xerme do 1º Conservatorio Galego: “ Escola de Música da Real Sociedade Económica de Amigos del Pais” </li></ul><ul><li>A sección de Música da Real Academia de las Bellas Artes, aparece en Coruña na década dos 90. </li></ul>
  4. 4. ENTIDADES QUE PROMOCIONAN A MÚSICA GALEGA -Sociedades Recreativas e Filarmónicas ( Círculo de Artesanos de Coruña e Lugo 1855) -Cafés concerto e casinos: grande importancia a partires do 50. Café Filarmónico, Café Suízo en Santiago e Café Royalti en Ourense. -Orfeóns: orixe obreira, nun principio só masculino, ainda que a partir dos anos 90 xa eran mixtos. -Bandas de Música: orixe militar. Repertorio variado: obras do verismo, ópera francesa e zarzuela. Baldomir compón unha zarzuela de temática galega: “O Zoqueiro de Vilanova”
  5. 5. SOCIEDADES FOLCLÓRICAS COROS Aires da Terra Fundado por Perfecto Feijoo en 1900, sen fins económicos, unicamente cun marcado obxectivo social reivindicativo. Agás o tamborileiro, todos os seus membros estaban asentados na vila, de modo que se transportaron as formas artísticas do campo á cidade Acadaron grandes éxitos en Madrid, onde defenderon a imaxe da nosa cultura tradicional. 1904: 1º disco, con 22 temas. Trátase do 1º disco da historia de Galicia, editado nun estudio da Coruña. Inclúense gravacions de P. Feijoo tocando a zanfoña (a 1ª do mundo deste instrumento). 1914: xira por Arxentina, onde acada o cumio da súa fama. Neste momento vai desaparecer, antes de que os intereses económicos prevalezan sobre o labor da restauración da dignidade galega.
  6. 6. Toxos e Froles Manuel Lorenzo Barxa (Ferrol, 1878-1959) Decano de todolos coros de Galicia, fundado en 1914, actúa por vez primeira en Ferrol do 1915. Posúe o título de “Real Coro Toxos e Froles” dende o 1928, outorgado por S.M. O rei D. Alfonso XIII. Trala desaparición do coro Aires da Terra, colleitou os maiores exitos de calquera destas agrupaciós, non só en España, tamén en Portugal, Inglaterra, Suiza, Francia e México.
  7. 7. Toxos e Froles <ul><li>O que nun principio se creara como </li></ul><ul><li>“ Coro y Teatro popular” ampliouse </li></ul><ul><li>noutras seccións; de modo que na actualidade, </li></ul><ul><li>no seo da Sociedade Folclódica Toxos e </li></ul><ul><li>Froles podemos distinguir: </li></ul><ul><li>Grupo de Instrumentos Tradicionais e </li></ul><ul><li>Populares &quot;Manuel Lorenzo&quot; </li></ul><ul><li>Banda de Gaitas &quot;Terra de Trasancos&quot; </li></ul><ul><li>Grupo de Cantareiras &quot;Gradaílle&quot; </li></ul><ul><li>Grupo de Baile &quot;Perfecto Feijoo&quot; </li></ul><ul><li>Escola de Instrumentos Tradicionais e Populares &quot;Manuel Lorenzo&quot; </li></ul><ul><li>Bailes Tradicionais &quot;Perfecto Feijoo&quot; </li></ul><ul><li>Cantareiras &quot;Gradaílle&quot; </li></ul><ul><li>Palilleiras &quot;Elvira Alberto Munduata&quot; </li></ul>
  8. 8. Cántigas da Terra <ul><li>Nace en 1916 en Coruña </li></ul><ul><li>Preséntanse ó público en 1917 en </li></ul><ul><li>Coruña na representación de </li></ul><ul><li>“ A festa do tabeirón” </li></ul><ul><li>1922: en Corcubión: 6 mozas + </li></ul><ul><li>23 homes (por 1ª vez ) </li></ul><ul><li>Recolle, escribe, harmoniza, </li></ul><ul><li>difunde e conserva a cultura do pobo </li></ul><ul><li>galego. Posúe un arquivo con máis de </li></ul><ul><li>700 partituras </li></ul><ul><li>Para difundir tan extenso material, </li></ul><ul><li>actuou dentro e fora de Galicia: </li></ul><ul><li>Portugal, Francia, Suiza, Alemaña, </li></ul><ul><li>Gran Bretaña, Brasil... </li></ul><ul><li>Participa en gravacions de radio e TV, ademais de editar 19 discos(1920-2005) </li></ul><ul><li>1954: II Congreso de Música Celta, en Brest, onde se pasou a considerar a Galicia como unha das nacións celtas. </li></ul><ul><li>Numerosos premios e galardóns: Medalla ó merito artístico en Coruña, Francia e Brasil , Garavata de honra en Valencia, Cataluña, Granada... </li></ul>
  9. 9. Cantigas e Agarimos Antecedentes: Coral “Queixumes dos Pinos” 1920: nace a “Coral Cantigas e Agarimos ” por iniciativa de Bernardo del Río, o seu 1º director 1921: preséntanse ó público nas festas do Apóstol. Constaban de 40 membros. Trátase da máis nova das 4 agrupacións históricas de Galicia. Na dictadura, tivo que encadrarse na Obra Social de Educación e Descanso baixo o nome de “ Coral Gallega Rosalía de Castro” , ata que no 1950, logra a súa independencia e recupera o seu nome inicial. Na actualidade está formada por máis de 90 membros.
  10. 10. Outros Coros de importancia <ul><li>Coral de Ruada </li></ul><ul><li>Nace en 1918 en Ourense </li></ul><ul><li>Visitan as máis importantes cidades do país (Madrid, Sevilla, Cádiz...) e de América (Buenos Aires, Montevideo e Río de Janeiro) </li></ul><ul><li>1936: a Guerra Civil interrumpe a súa actividade, ata que no 1939 comeza a súa reorganización </li></ul><ul><li>Gravan 10 discos </li></ul><ul><li>Noventa anos de carreira que chega ata os nosos días </li></ul>
  11. 11. OUTROS COROS DE IMPORTANCIA <ul><li>Ecos d'a Terra </li></ul><ul><li>En 1921 fúndase en Ferrol e actúa por primeira vez no 1924. </li></ul><ul><li>Este coro sobrevivirá, aínda que con dificultades, ata a Guerra Civil. Entonces, os seus compoñentes intégranse case todos no Real Coro ‟Toxos y Froles” </li></ul><ul><li>Cántigas e Frores </li></ul><ul><li>A Asociación Cultural “Cántigas e Frores” foi creada no ano 1948 como unión de dúas agrupacions luguesas “Cantigas e Aturuxos” e “Frores e Silveiras”, ambas procedentes da escisión do “Orfeón Gallego” que dirigía el maestro Xoán Montes. </li></ul><ul><li>Director: D. José García Rodríguez </li></ul>
  12. 12. GRUPOS INSTRUMENTAIS - Escasa documentación -Formación tradicional: gaiteiro solista ou dúo de gaita con tamboril -A partir do S.XX: Os gaiteiros de Soutelo farán de referente e o canon tradicional variará cara o CUARTETO como formación típica.
  13. 13. GRUPOS INSTRUMENTAIS Gaiteiros de Soutelo de Montes <ul><li>Grupo folclórico que serve de imaxe para agrupacións posteriores </li></ul><ul><li>Formación de cuarteto: 2 gaitas, redobrande e bombo </li></ul><ul><li>Agrupación familiar iniciada por Fermín Cachafeiro( bombo) e composta: </li></ul><ul><li>Avelino Cachafeiro: director, compositor e gaiteiro </li></ul><ul><li>Cástor Cachafeiro: gaiteiro </li></ul><ul><li>Bautista Cachafeiro: redobrante e voz </li></ul><ul><li>Andrea ( tía de Avelino, excepcionalmente cantaba con eles e tocaba o pandeiro) </li></ul>
  14. 14. <ul><li>EVOLUCIÓN DO CUARTETO TÍPICO GALEGO </li></ul><ul><li>(Finais século XIX- Inicios do XX) </li></ul><ul><li>-Aparecen grupos coa formación dos gaiteiros de Soutelo, e algúns deles incorporan o clarinete </li></ul><ul><li>Gaita + Clarinete ou Requinto + Caixa + Bombo </li></ul><ul><li>“ Montes de Viveiro” </li></ul><ul><li>“ Os Pacheco” </li></ul><ul><li>“ Os Veigas” </li></ul><ul><li>“ Os Ventosela” , ( de grande éxito, acadado sobre todo polo seu gaiteiro Juan Míguez 1847-1912, o gaiteiro de Ventosela, con prestixio equiparable ó de Avelino Cachafeiro ou Perfecto Feijoó) </li></ul>
  15. 15. GRUPOS INSTRUMENTAIS GRUPOS QUE SEGUIRON A LIÑA DOS GAITEIROS DE SOUTELO “ Os Areeiras de Catoira” “Montes de Lugo”
  16. 16. OS MONTES DE LUGO - Nace na década dos 40 -A súa vída supera o medio século, con éxitos en festas e concursos -Marca a evolución do Cuarteto típico hacia o quinteto de 2 gaitas, clarinete, redobrante e bombo -É mostra das repercusións do discurso tradicionalista da época, que provoca que sustitúan o clarinete por outra gaita e o redobrante polo tamboril. Igualmente restrinxen o repertorio, obviando os ritmos exóticos, como o fox-trot, o tango…
  17. 17. QUINTETO 2 Gaitas + Clarinete (ou outra gaita) + bombo + redobrante “ Montes de Lugo” “Airiños da Ribeira” “ Gaiteiros de Santiso Circa” “Os Enxebres”
  18. 18. AGRUPACIÓNS GALEGAS QUE CONQUISTARON AMÉRICA <ul><li>Aires da Terra (1904) </li></ul><ul><li>Real Coro Toxos e Froles </li></ul><ul><li>Cántigas da Terra </li></ul><ul><li>Coro da Ruada </li></ul><ul><li>Debido o grande éxito acadado surxen </li></ul><ul><li>coros dentro da colectividade galega de </li></ul><ul><li>Arxentina. </li></ul><ul><li>Principalmente Arxentina e Cuba, durante </li></ul><ul><li>os primeiros 30 anos do XX, aínda que tamén </li></ul><ul><li>viaxan a Uruguay e Brasil. </li></ul><ul><li>Grupos Instrumentais: ligados a figura do gaiteiro </li></ul><ul><li>Centos de gaiteiros viaxaron a Arxentina na primeira metade do século XX </li></ul><ul><li>Manuel Dopazo (1883-1952): “O máis grande Gaiteiro de América”, en torno ó cal formáronse varias agrupacións: “Gaiteiros de Villaverde” </li></ul><ul><li>1908: Juan Míguez, Gaiteiro de Ventosela </li></ul>
  19. 19. <ul><li>A CHARANGA </li></ul><ul><li>A finais do XIX, introdúcense instrumentos (clarinete, saxo) e xéneros (rumba, fox-trot) alleos á tradición galega, para conseguir unha estética máis moderna. </li></ul><ul><li>Repertorio: para danzas de parella agarrada (pasodobre, rumba) e danzas galegas de parella solta (muiñeira e xota) </li></ul><ul><li>“ Os Monfortinos” : 2 gaitas + Clarinete + Bombo + Redobrante </li></ul><ul><li>En Cuba: “Quinteto Monterrey” (fundado no 1935 por Jose Posada) </li></ul><ul><li>Gaita + Clarinete + Saxo + Bombo con pratos + Caixa </li></ul><ul><li>Anos 30: “Quinteto Barcalés” e “Quinteto Tomé” </li></ul>
  20. 20. Introducción da Zanfoña nos grupos instrumentais Después de sufrir numerosos incidentes na súa historia, ten lugar o resurximento da zanfona gracias a importantes pesonalidades: Jaime Solá e Faustino Santalices, entre outras. A finais do XIX nin se constrúen nin se compón para este instrumento chegando casi á súa desaparición FAUSTINO SANTALICES Comeza a tocar a gaita pero pronto quédase prendado deste instrumento, e a súa gran curiosidade fará que se involucre na construcción e perfeccionanmento de instrumentos tradicionais 1929: 1º disco no que aparece acompañado da zanfoña en dúas pezas: “cantar de romería” e “cantar de seitura” 1949: 2º disco: “Faustino Santalices. La zanfoña” 1956: publica “La zanfoña”, primer manual editado en España sobre la zanfoña (basado en Michel Carrete(1738)
  21. 21. 1974: “Gravación históricas de zanfona” inclúe as pezas dos dous discos anteriores e dúas gravacións inéditas Gracias ó seu legado se despertou o interese sobre este instrumento e será empleado por músicos e grupos como Emilio Cao, Amancio Prada e Milladoiro ( “Alalá das mariñas” )
  22. 22. Gravacións históricas de Zanfoña ,,
  23. 23. IMBRICACIÓN DA MÚSICA FOLCLÓRICA E A CLÁSICA O NACEMENTO DUN XÉNERO PROPIO: A CANCIÓN GALEGA
  24. 24. A CANCIÓN GALEGA DE CONCERTO - Considerada como a evolución das antigas melodías da lírica medieval - Posúe paralelismos con xéneros centroeuropeos, onde a ópera non deixara grande pegada, pero desenvólvese máis tardíamente. - Representa a conxunción perfecta entre texto e música, debate sempre en voga durante toda a Historia da Música.
  25. 25. ANTECEDENTES DA CANCIÓN GALEGA DE CONCERTO <ul><li>Lírica medieval , Cantigas de Martín Códax ( moitos autores comparan a inxenuidade das cantigas co carácter espontáneo da canción galega) </li></ul><ul><li>Arias e Ariosos , onde o intérprete goza de liberdade expresiva </li></ul><ul><li>A Canción de concerto Clásica , precedente que marca os dous elementos propios da canción, a voz e o piano. </li></ul><ul><li>O Romanticismo : o carácter romántico explota as posibilidades expresivas do piano </li></ul><ul><li>O Lied : uso da voz natural, sen artificios e con sinxeleza melódica. </li></ul><ul><li>A Melodié francesa : difire no lied na súa intención expresiva, moito máis introspectiva. </li></ul>
  26. 26. CARACTERÍSTICAS DA CANCIÓN GALEGA DE CONCERTO <ul><li>Complementariedade entre ritmo, rima e melodía. </li></ul><ul><li>Pouca extensión ( pequenas obras maestras) </li></ul><ul><li>Sinxeleza, e ó mesmo tempo atractivas pois resultan doadas de recordar. </li></ul><ul><li>Son froito da variación pola transmisión oral e pérdese o valor da autoría. </li></ul><ul><li>Expresión subxectiva: herdado dos afectos e dos ariosos operísticos. </li></ul><ul><li>Estilo condicionado á lingua do texto poético. </li></ul><ul><li>Reflicte os problemas máis cotiáns da vida rural galega ( quizais por iso a súa particularidade e especificidade con Galicia) </li></ul><ul><li>Uso de fórmulas literarias e expresivas de fácil comprensión, sin concesións a cultismos. </li></ul><ul><li>Melodía que expresa o sentimento melancólico da morriña ( López Calo) </li></ul><ul><li>Xoan Montes resumía nunha frase todas as características da música galega: “Sinxeleza e monotonía melancólica” </li></ul>
  27. 27. MARCIAL DEL ADALID E CANTARES VIEJOS DE GALICIA - Iniciador do xénero da Canción en Galicia - Emprega o modelo francés da canción, traducido ó galego. Datos biográficos: Nace en Oleiros en 1826. Estudia en París e Londres. Créese que coñeceu a Lizst e Chopin. A súa obra de maior carácter nacionalista comezá na decada dos 60 coa “Marcha de Galicia” e a ópera “Inés e Bianca”, de temática galega. Crea máis de 100 cancións en cinco linguas diferentes. Dentro destas sitúase “Cantares viejos y nuevos de Galicia”.
  28. 28. MARCIAL DEL ADALID: NON TE QUERO POR BONITA -Pertence á colección de “ Cantares viejos y nuevos de Galicia” - Posúe un carácter popular, debido en grande medida a alusións melódicas e rítmicas de cancións populares, recollidas nos cancioneiros.( Cancioneiro de Inzenga) - Introducción pianística cun festivo ritmo de muiñeira que prepara ó ointe para a celebración da alegría do namorado. Non te quero por bonita Que xa sei que non o es Quérote por moreniña E pola lei que me tés Naquela corredoiriña E naquel anoitecer O que entre ambos nos xuramos Ti o sabes eu tamén. Miña vida está en teus ollos Miña morte está tamén Dame a vida ou dame a morte Para min todoven ben

×