(H)erkennen van psychisch geweld op het werk Bob Koning Secretaris arbeidsomstandigheden VNO-NCW Zoetermeer, 7 november 2008

Waarom aandacht voor veiligheid en gezondheid op het werk? Ethisch besef Norm is dat aan derden noch opzettelijk noch door nalatigheid schade wordt berokkend Maatschappelijk verantwoord ondernemen Behoud van inzetbaarheid van werknemer Productiviteitsaspecten

Ethisch besef

Norm is dat aan derden noch opzettelijk noch door nalatigheid schade wordt berokkend

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Behoud van inzetbaarheid van werknemer

Productiviteitsaspecten

Waarom aandacht voor veiligheid en gezondheid op het werk? Kwaliteit van product en dienst ook afhankelijk van kwaliteit van de arbeid Vrees voor imagoschade Wettelijke verplichting Sancties Arbeidsinspectie Werkgeversaansprakelijkheid Arbeidsmarktoverwegingen

Kwaliteit van product en dienst ook afhankelijk van kwaliteit van de arbeid

Vrees voor imagoschade

Wettelijke verplichting

Sancties Arbeidsinspectie

Werkgeversaansprakelijkheid

Arbeidsmarktoverwegingen

Signaleringsrapport beroepsziekten 2000 Rond 2000 circa 30% van instroom in WAO gevolg van psychische klachten Aandeel psychische aandoeningen bij vrouwen groter dan bij mannen (32% vs 28%) Aantal meldingen in gezondheids- en welzijnssector en in onderwijs relatief hoog (28 resp. 20 meldingen per 100.000 werknemers)

Rond 2000 circa 30% van instroom in WAO gevolg van psychische klachten

Aandeel psychische aandoeningen bij vrouwen groter dan bij mannen (32% vs 28%)

Aantal meldingen in gezondheids- en welzijnssector en in onderwijs relatief hoog (28 resp. 20 meldingen per 100.000 werknemers)

Europese Stichting voor Verbetering van Leef- en werkomstandigheden: Trends in quality of work in the Netherlands (2006)

TNO Kwaliteit van Leven Arbobalans 2005

Europese Stichting voor Verbetering van Leef- en werkomstandigheden: Violence in the education sector (2008)

SCP – CBS – TNO Kwaliteit van leven ‘Beter aan het werk’ (trendrapportage 2007) De belangrijkste werkgebonden determinanten van het verzuimpercentage zijn: intimidatie door chefs en/of collega’s, werkdruk, gebrek aan zelfstandigheid in het werk, emotioneel zwaar werk, geen goede arbeidsvoorwaarden, gevaarlijk werk en geen overwerk en weekendwerk doen.

De belangrijkste werkgebonden determinanten van het verzuimpercentage zijn:

intimidatie door chefs en/of collega’s,

werkdruk,

gebrek aan zelfstandigheid in het werk,

emotioneel zwaar werk,

geen goede arbeidsvoorwaarden,

gevaarlijk werk en

geen overwerk en weekendwerk doen.

Europese initiatieven

Nederlandse initiatieven

Arbobesluit Afdeling 4. Psychosociale arbeidsbelasting Artikel 2.15. Maatregelen ter voorkoming of beperking van psychosociale arbeidsbelasting 1. Indien werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan psychosociale arbeidsbelasting worden in het kader van de risico-inventarisatie en -evaluatie, bedoeld in artikel 5 van de wet, de risico’s ten aanzien van psychosociale arbeidsbelasting beoordeeld en worden in het plan van aanpak, bedoeld in artikel 5 van de wet, met inachtneming van de stand van de wetenschap maatregelen vastgesteld en uitgevoerd om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of indien dat niet mogelijk is te beperken. 2. Aan werknemers die arbeid verrichten waarbij gevaar bestaat voor blootstelling aan psychosociale belasting wordt voorlichting en onderricht gegeven over de risico’s voor psychosociale arbeidsbelasting alsmede over de maatregelen die er op zijn gericht die belasting te voorkomen of te beperken.

Artikel 2.15. Maatregelen ter voorkoming of beperking van psychosociale arbeidsbelasting

1. Indien werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan psychosociale arbeidsbelasting worden in het kader van de risico-inventarisatie en -evaluatie, bedoeld in artikel 5 van de wet, de risico’s ten aanzien van psychosociale arbeidsbelasting beoordeeld en worden in het plan van aanpak, bedoeld in artikel 5 van de wet, met inachtneming van de stand van de wetenschap maatregelen vastgesteld en uitgevoerd om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of indien dat niet mogelijk is te beperken.

2. Aan werknemers die arbeid verrichten waarbij gevaar bestaat voor blootstelling aan psychosociale belasting wordt voorlichting en onderricht gegeven over de risico’s voor psychosociale arbeidsbelasting alsmede over de maatregelen die er op zijn gericht die belasting te voorkomen of te beperken.

RI&E en Plan van Aanpak RI&E: Is pesten een risico op het werk? Vermeld dit risico zonodig expliciet bij de psychosociale risico’s in de RI&E Plan van aanpak: Pas zo nodig en zo mogelijk de organisatie van het werk aan om risico van pesten te voorkomen of te verminderen Zorg voor een cultuur van open communicatie Maak pesten op het werk bespreekbaar Zorg voor een heldere communicatie over ongewenst gedrag Toon als leidinggevende goed voorbeeldgedrag Geef voorlichting en instructie Creëer een meldpunt / wijs een vertrouwenspersoon aan Zorg voor een klachtencommissie Zorg voor goede opvang van gepeste persoon Grijp bij eerste signalering onmiddellijk in Voer een sanctiebeleid in Evalueer het beleid en pas het zonodig aan

RI&E: Is pesten een risico op het werk?

Vermeld dit risico zonodig expliciet bij de psychosociale risico’s in de RI&E

Plan van aanpak:

Pas zo nodig en zo mogelijk de organisatie van het werk aan om risico van pesten te voorkomen of te verminderen

Zorg voor een cultuur van open communicatie

Maak pesten op het werk bespreekbaar

Zorg voor een heldere communicatie over ongewenst gedrag

Toon als leidinggevende goed voorbeeldgedrag

Geef voorlichting en instructie

Creëer een meldpunt / wijs een vertrouwenspersoon aan

Zorg voor een klachtencommissie

Zorg voor goede opvang van gepeste persoon

Grijp bij eerste signalering onmiddellijk in

Voer een sanctiebeleid in

Evalueer het beleid en pas het zonodig aan