Uploaded on

Deze beleidsnotitie is een vervolg op de Beleidsnotitie Centrale Medische Bibliotheek 2005-2010. De beleidsnotitie beoogt de Raad van Bestuur UMCG en de Bibliotheekcommissie UMCG op de hoogte te …

Deze beleidsnotitie is een vervolg op de Beleidsnotitie Centrale Medische Bibliotheek 2005-2010. De beleidsnotitie beoogt de Raad van Bestuur UMCG en de Bibliotheekcommissie UMCG op de hoogte te brengen van de gang van zaken in de CMB en de te verwachten ontwikkelingen op bibliotheekgebied in de komende jaren.
De inhoud van de notitie is mede bepaald door de discussies in en resultaten van een aantal klankbordgroepen (Bibliotheek RUG-breed, waaronder een UMCG-CMB-groep) die de laatste maanden van 2010 bijeen is geweest. De resultaten van de klankbordgroepen zijn ook verwerkt in het concept Visiedocument Bibliotheek RUG 2020 ‘Bibliotheek in Beweging’ (zie Kaders).
Kaders
De volgende kaders zijn voor de CMB gesteld:

Reglement Bibliotheekcommissie UMCG (2009) (zie bijlage1)

Verhouding Centrale Medische Bibliotheek / Bibliotheek van de RUG, vastgesteld november 2009 (zie bijlage 2 )
 Strategisch Plan Rijksuniversiteit Groningen 2010-2015

Visiedocument Bibliotheek RUG 2020, getiteld Bibliotheek in beweging (concept versie 18 november 2010)
 Jaarverslag 2009 UMCG

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
1,298
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
3
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Beleidsnotitie 2011-2015Annalies KoelstraJanuari 2011
  • 2. Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 2
  • 3. Inhoudsopgave1 Inleiding...........................................................................................................................................................42 Plaats van de CMB in de organisatie .............................................................................................................43 Uitgangspunten CMB-beleid.........................................................................................................................64 Dienstverlening ten behoeve van het onderwijs.........................................................................................9 4.1 Evidence Based Medicine in de opleidingen tot Medisch Specialist ...............................................................9 4.2 Opleidingen geneeskunde, bewegingswetenschappen en tandheelkunde ....................................................9 4.3 CMB als studieplek......................................................................................................................................10 4.4 ICT-voorzieningen ......................................................................................................................................10 4.5 NESTOR .....................................................................................................................................................11 4.6 Internationalisering ....................................................................................................................................11 4.7 Overige workshops en onderwijsactiviteiten ...............................................................................................12 4.8 Onderwijsoutput ........................................................................................................................................125 Dienstverlening ten behoeve van onderzoek............................................................................................13 5.1 Virtual Research Environments (VRE’s)........................................................................................................13 5.2 Onderzoeksoutput......................................................................................................................................13 5.3 Workshops .................................................................................................................................................136 Dienstverlening ten behoeve van patiëntenzorg......................................................................................14 6.1 Protocollen, handboeken en tijdschriftliteratuur in de patiëntenzorg............................................................14 6.2 Patiëntenzorg en onderwijs nauw verweven................................................................................................15 6.3 Behoefte aan specialistische rubriek in de digitale bibliotheek en digitale boeken ........................................15 6.4 Behoefte aan accountmanagement van de CMB .........................................................................................15 6.5 Informatie voor verpleegkundigen ..............................................................................................................16 6.6 Administratie UMCG-abonnementen .........................................................................................................167 Innovatie: ambitie van internationale allure .............................................................................................16 7.1 Mobiele diensten........................................................................................................................................18 7.2 QR-codes....................................................................................................................................................19 7.3 CMB/RUG-website en CMB/UMCG-intranetsite ........................................................................................20 7.4 Extra diensten UMCG/RUG ........................................................................................................................208 Collectie.........................................................................................................................................................21 8.1 De medische digitale bibliotheek in de toekomst ........................................................................................229 Bezuinigingen ...............................................................................................................................................2310 Geaffilieerde ziekenhuizen — proxyaccounts knelpunt ............................................................................2311 Personeel CMB..............................................................................................................................................2412 Samenvatting................................................................................................................................................25Gebruikte bronnen ................................................................................................................................................27Bijlage 1 Reglement Bibliotheekcommissie UMCG...................................................................................28Bijlage 2 Verhouding Centrale Medische Bibliotheek /.............................................................................30 Bibliotheek van de RUGBijlage 3 Gebruik van de CMB-toolbars ......................................................................................................32Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 3
  • 4. 1 InleidingDeze beleidsnotitie is een vervolg op de Beleidsnotitie Centrale Medische Bibliotheek 2005-2010.De beleidsnotitie beoogt de Raad van Bestuur UMCG en de Bibliotheekcommissie UMCG op dehoogte te brengen van de gang van zaken in de CMB en de te verwachten ontwikkelingen opbibliotheekgebied in de komende jaren.De inhoud van de notitie is mede bepaald door de discussies in en resultaten van een aantalklankbordgroepen (Bibliotheek RUG-breed, waaronder een UMCG-CMB-groep) die de laatstemaanden van 2010 bijeen is geweest. De resultaten van de klankbordgroepen zijn ook verwerkt inhet concept Visiedocument Bibliotheek RUG 2020 ‘Bibliotheek in Beweging’ (zie Kaders).KadersDe volgende kaders zijn voor de CMB gesteld: Reglement Bibliotheekcommissie UMCG (2009) (zie bijlage1) Verhouding Centrale Medische Bibliotheek / Bibliotheek van de RUG, vastgesteld november 2009 (zie bijlage 2 ) Strategisch Plan Rijksuniversiteit Groningen 2010-2015 Visiedocument Bibliotheek RUG 2020, getiteld Bibliotheek in beweging (concept versie 18 november 2010) Jaarverslag 2009 UMCG2 Plaats van de CMB in de organisatieHet Universitair Medisch Centrum Groningen heeft 3 kerntaken: patiëntenzorg, onderwijs enonderzoek. De CMB is een geïntegreerde faciliteit van het UMCG, die deze taken ondersteunt doormiddel van haar dienstverlening.De bibliotheek valt onder de directeur van Sector F Ontwikkeling en Overdracht.In het Plandocument 2010 is de positie van de bibliotheek verder uitgewerkt:“De Centrale Medische Bibliotheek maakt integraal onderdeel uit van het UMCG. Het personeelvan de CMB, de financiën, het beheer en de materiële voorzieningen vallen onder deverantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur van het UMCG. Er bestaat een functionele,inhoudelijke afstemmingsrelatie tussen de Bibliotheek van de RUG en de CMB met betrekking totde collectievorming in algemene zin en de wetenschappelijke collectievorming in het bijzonder.De afstemming heeft betrekking op de aanschaf en ontsluiting van wetenschappelijke publicatiesen ook op de afstemming met aanpalende wetenschapsgebieden binnen de RUG, in het bijzondergerelateerd aan de onderzoekinstituten GUIDE, BCN, BMSA en Share van de Graduate SchoolMedical Sciences, evenals aanverwante (biomedische) disciplines van andere faculteiten, zoals deFaculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen.”Er is een actieve UMCG-bibliotheekcommissie, waarin zoveel mogelijk geledingen van deorganisatie vertegenwoordigd zijn. Het sectorhoofd Vakspecifieke Publieksdiensten enCollectievorming van de Bibliotheek RUG maakt als toehoorder deel uit van de commissie. Zijadviseren het hoofd van de CMB en het UMCG-bestuur met betrekking tot bibliotheekzaken. InBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 4
  • 5. 2009 is het Reglement Bibliotheekcommissie op verzoek van het O&O-overleg aangepast, omdatmen een studentlid aan de commisie wilde toevoegen.In 2009 zijn alle RUG-bibliotheken gereorganiseerd. De CMB valt buiten deze reorganisatie, maarheeft een sterke functionele relatie met de Bibliotheek RUG. Afspraken hierover zijn vastgelegd inde notitie Verhouding Centrale Medische Bibliotheek / Bibliotheek van de RUG (zie bijlage 2).Ook de CMB werkt vanuit de vastgestelde kaders in het concept Visiedocument Bibliotheek RUG2020, getiteld Bibliotheek in beweging .De CMB is vertegenwoordigd in het Convent van Academische Medische Bibliotheken InNederland (CAMBIN). De doelstelling van het CAMBIN is het bevorderen van de efficiëntie eneffectiviteit van de documentaire wetenschappelijke informatievoorziening binnen deacademische geneeskunde, door ondersteuning van nieuwe ontwikkelingen, het ontwikkelen vaneen integraal en landelijk beleid, en door het bewaken van de kwaliteit van deinformatievoorziening. Men sluit gezamenlijk licenties af en doet klantenonderzoeken.In 2009 is de tijdschriftencollectie geëvalueerd.De volgende bibliotheken zijn vertegenwoordigd in het CAMBIN: - Centrale Medische Bibliotheek, Universitair Medisch Centrum Groningen - Medische Bibliotheek Utrecht, Universitair Medisch Centrum Utrecht - Medische Bibliotheek, Academisch Medisch Centrum Amsterdam - Medische Bibliotheek, Vrije Universiteit Medisch Centrum Amsterdam - Walaeus Bibliotheek, Leids Universitair Medisch Centrum - Medische Bibliotheek, Erasmus MC Rotterdam - Bibliotheek Medische Wetenschappen, Radboud Universiteit Nijmegen - Universiteitsbibliotheek Randwijck, Universiteit Maastricht / Academisch Ziekenhuis MaastrichtHet CAMBIN werkt actief aan onderlinge collectie-afstemming ten einde de medischedocumentaire informatievoorziening in Nederland op peil te houden. Er wordt samengewerktdoor het gebruik van een teamsite bij surfgroepen. In de toekomst wordt dit waarschijnlijksurfconext.Het CAMBIN adviseert - gevraagd en ongevraagd - aan overkoepelende organen binnen deacademische geneeskunde en haar documentaire informatievoorziening, zoals:  Samenwerkingsverband Universiteitsbibliotheken & Koninklijke Bibliotheek (UKB)  Disciplineoverleg Medische Wetenschappen (DMW)  Besturen van Universitaire Medische CentraBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 5
  • 6. 3 Uitgangspunten CMB-beleidAlgemene uitgangspunten voor de komende 5 jaren:Voortgang digitalisering is onstuitbaar: Dit geldt voor wetenschappelijke tijdschriften en boeken, maar ook voor het patiëntendossier (EPD). De digitalisering van studieboeken zal langzaam gaan. Studenten blijven voorlopig naast e-books ook geprinte boeken gebruiken. Secundaire analyses, zoals text mining, citatie analyses en het zoeken naar mogelijke strategische allianties zal gemakkelijker en flexibeler worden doordat al het wetenschappelijke materiaal digitaal aanwezig is. Men voorziet een toenemend belang van deze secundaire analyses om de positionering van het UMCG beter te kunnen monitoren en uitbaten.Zoeken en vinden:PubMed en andere zoekmachines: Binnen de medische wetenschappen zal PubMed haardominante positie als zoekmachine blijven behouden. Wel wordt verwacht dat er meerderezoekmachines in gebruik zullen blijven, omdat dit verschillende perspectieven aan de gebruikerkan bieden. Ook wordt de ontwikkeling voorzien van zoekmachines, die kant en klare antwoordengeven op vragen (discoverytool, semantic web, etc.). Dit is met name interessant voor demedische praktijk; minder voor het onderwijs waar men juist de studenten met meerdereaspecten van een casus wil laten kennismaken.Protocollen, handboeken en tijdschriftartikelen: Er zijn drie soorten informatie: protocollen,handboeken en medische tijdschriftartikelen. Het UMCG gebruikt iDocument ter vervanging vanQualiflow om protocollen te beheren. De CMB gaat hiermee afstemmen en ondersteunen.Meta-analyses en systematic reviews: Het aantal door de bibliotheek begeleide zoekacties voormeta-analyses en systematic reviews is de laatste jaren enorm toegenomen. De verwachting is datmeta-analyses en systematische reviews belangrijk zullen blijven binnen de geneeskunde en dathet huidige hoge peil van begeleide zoekacties zich zal handhavenPoint of Care tools: Evidence Based bronnen die ‘aan het bed’ gebruikt kunnen worden, zoalsUpToDate, worden steeds belangrijker, vooral met de komst van mobiele apparatuur.Ontwikkelingen in de wetenschappelijke communicatie welke relevant zijn voor debibliotheek:Voortzetting opmars Open Access: verwacht wordt dat dit ertoe zal leiden dat in 2020 op enkelemedisch-wetenschappelijke vakgebieden Open Access het dominante tijdschriftmodel zal zijn. Inandere medisch-wetenschappelijke vakgebieden zal de huidige hybride situatie nog bestaan.Verrijkte publicaties: het wetenschappelijk tijdschriftartikel zal een gedaanteveranderingondergaan door verdere benutting van de digitale mogelijkheden (verrijkte publicaties/linkeddata).Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 6
  • 7. Collaboratories: onderzoekers zullen steeds meer samenwerken in elektronischesamenwerkingsomgevingen (collaboratories), waarin men samen publicaties voorbereidt,onderzoeksdata uitwisselt en analyseert e.d. (voorbeeld ResearchID).Beschikbaarstelling onderzoeksdata wordt belangrijker: onderzoekdatasets worden intoenemende mate beschikbaar gesteld in samenhang met het tijdschriftartikel of als losse entiteitten behoeve van validatie en hergebruik. Binnen de medische wetenschappen wordt dezeontwikkeling geremd door ethische en privacy-overwegingen. Niettemin is de verwachting datdeze ontwikkeling, hoewel enigszins vertraagd, zich ook in de medisch wetenschappelijke wereldzal voortzetten.Sociale media worden belangrijker: ook in de medische wetenschap worden sociale mediabelangrijker. ‘Faculty of 1000’ dient nu al als een professioneel discussieforum voorgespecialiseerde medisch onderzoekers. Er ontstaan steeds meer van deze netwerken.Voortgaande bibliotheekinnovatie leidt tot samenwerkingsverbanden:Digitale bibliotheek “out of the cloud”: voorzien wordt dat een steeds groter deel van de back-office activiteiten, zowel wat betreft de content als de infrastructuur van de digitale bibliotheek,‘out of the cloud’ wordt aangekocht en/of in nationaal verband of in samenwerkingsverbandenmet een aantal universiteiten wordt georganiseerd. Uitleenprocessen, acquisitie encatalogiserings-processen worden geautomatiseerd en gerationaliseerd, wat leidt tot het afstotenvan bibliotheektechnische werkzaamheden. Voor de werkzaamheden van de Centrale MedischeBibliotheek is de betekenis hiervan slechts gering, omdat de CMB voornamelijk frontofficeactiviteiten verricht.Mobiele ICT-apparatuur wordt steeds meer een platform voor informatievoorziening:Consequenties voor de inrichting van de fysieke bibliotheek: dit betekent dat de CMB in debibliotheek op termijn minder vaste pcs ter beschikking hoeft te stellen. We voorzien ook op delangere termijn een tegenbeweging: complexe activiteiten met computers zullen vragen omvideowanden en/of grote schermen. Dit type apparatuur kan mogelijk worden aangeboden in defysieke bibliotheek.Digitale bibliotheek toegankelijk: ook in de patiëntenzorg zal mobiele ICT-apparatuur (iPad,tablets, mobiele telefoons met internet) in toenemende mate een rol gaan spelen in deinformatievoorziening van de artsen. Voor de CMB betekent dit dat men ervoor moet zorgen, datde digitale bibliotheek en andere digitale diensten ook via deze platformen toegankelijk zijn.Hiertoe is een iPad-project gestart.Ontwikkelingen in het medisch-wetentenschappelijk onderwijs relevant voor debibliotheek:Continue informatievergaring essentieel bij artsenopleiding: de filosofie van het onderwijs aan hetUMCG is als volgt: men streeft ernaar een “core knowledge” over Geneeskunde bij te brengen ende studenten verder te trainen in het opzoeken van informatie m.b.t. specialistische zaken (back-up knowledge: oftewel kern- en mantelstof ). Dit met name omdat het inzicht over veel ziektenBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 7
  • 8. sterk voortschrijdt en denkbeelden hierover van bijvoorbeeld 10 jaar geleden vaak volledigirrelevant zijn geworden. Vandaar dat de medicus telkens nieuwe informatie moet opzoeken enverwerken.Behoefte aan informatievaardigheden: er wordt een toenemende behoefte aaninformatievaardigheden bij studenten gezien. Niet alleen moeten studenten efficiënt studeren,ook het onderwijs moet efficiënter (studierendement!) . Goede informatievaardigheden zijndaarbij essentieel voor de afgestudeerde arts, tandarts en bewegingswetenschapper.Evidence Based Medicine: in januari 2011 treedt het Kaderbesluit CCMS 2011 in werking. Ditbetekent een nieuw curriculum voor de Medische Vervolgopleidingen. Een Arts In Opleiding totSpecialist (AIOS) moet dan 2 keer per jaar een Critical Appraisal Topic (CAT) presenteren.De elektronische leeromgeving neemt steeds meer een centrale plaats in in het onderwijs. Menvoorziet daarin een aantal gerelateerde ontwikkelingen:  Videocolleges en Open CourseWare worden belangrijk: videocolleges en Open CourseWare krijgen meer een functie voor studie-oriëntatie, het aantrekken van nieuwe studenten en het ondersteunen van studenten bij het volgen van deze colleges. Deze videocolleges zullen de echte colleges niet vervangen.  Virtual reality en gaming : een andere ontwikkeling in het onderwijs zijn trainingen die gebruikmaken van virtuele werkelijkheid en computerspelen.Internationalisering: Er wordt een sterke aanwas van internationale studenten voorzien. Op ditmoment is er één Engelstalige bacheloropleiding en twee Engelstalige masteropleidingen. Bijbewegingswetenschappen ontwikkelt men ook een Engelstalige masteropleiding.Research Master opleiding: Voorzien wordt dat er, naast de huidige master in het kader van deartsenopleiding, ook een research masteropleiding zal worden ingesteld die opleidt tot medischwetenschappelijk onderzoeker.Ontwikkelingen UMCG:Bezuinigingen: er worden forse bezuinigingen voorzien, zowel in het onderwijs als ook in hetonderzoek en in de patiëntenzorg. Door deze bezuinigingsdrift wordt het belang van anderegeldstromen nog groter en zal er nieuwe behoefte zijn om de sterke punten van het UMCG incombinatie met derden in te zetten om door middel van strategische allianties geldstromen aan teboren. Met andere woorden, excellente groepen binnen het UMCG zullen samen met excellentegroepen buiten het UMCG samenwerken om extra gelden te verkrijgen. De druk om dit voorelkaar te krijgen wordt steeds groter.Zorg-ICT: in 2011 wordt begonnen aan een nieuw zorginformatiesysteem in het UMCG. Ditsysteem integreert het medische en verpleegkundige dossier, faciliteert onderwijs, -onderzoek ensamenwerking.Aandachtsgebieden: gezond en actief ouder worden (Healthy Ageing) is één van de speerpuntenvan het UMCG. Het UMCG werkt aan één van de grootste multidimensionale biobanken terwereld met een uniek drie-generatie-onderzoeksontwerp met een looptijd van 30 jaar: LifeLines.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 8
  • 9. In 2010 is gestart met de bouw van ERIBA (European Research Institute on the Biology of Ageing),een nieuw Europees topinstituut voor fundamenteel onderzoek naar de biologie van veroudering.LifeLines en ERIBA vormen twee belangrijke pijlers van de Healthy Ageing-initiatieven. De focusligt momenteel nog op het onderzoeksterrein. In de nabije toekomst zal dit worden vertaald naarde kliniek en het onderwijs.Transplantaties en chronisch zieken zijn tevens speerpunten.4 Dienstverlening ten behoeve van het onderwijs4.1 Evidence Based Medicine in de opleidingen tot Medisch SpecialistOp 1 januari 2011 treedt het Kaderbesluit CCMS 2011 in werking.Het nieuwe curriculum voor de opleidingen tot medisch specialist is gebaseerd op de CANMED’s.Bij de competentie ‘kennis en wetenschap’ speelt de CMB een grote rol. Artsen in opleiding totmedisch specialist worden geacht twee Critical Appraisal Topics (CATs) per jaar uit te voeren. Ditheeft ook gevolgen voor het reguliere geneeskunde onderwijs. De CMB geeft onderwijs in hetliteratuur zoeken ten behoeve van de CATs . De CMB werkt samen met het WenckebachInstituut in een Discipline Overstijgende Cursus (DOC) Evidence Based Medicine.4.2 Opleidingen Geneeskunde, Bewegingswetenschappen en TandheelkundeHet invoeren van de CAT in het bestaande onderwijs is lastig. De CMB probeert samen met hetOnderwijsinstituut dit in te passen in M1 of M2. Hierbij worden ook de bibliotheken in degeaffilieerde ziekenhuizen betrokken. De CMB deelt haar kennis en daar waar noodzakelijk zal eenmedewerker in de geaffilieerde ziekenhuizen onderwijs geven.Ook is de CMB verankerd in het curriculumonderwijs van Tandheelkunde en Bewegings-wetenschappen. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt met de casussen die docenten aanleveren. Inhet kader van Evidence Based Dentistry wordt onderwijs gegeven bij Tandheelkunde. Voor LifeSciences is er een college.Voor de Junior Scientific Masterclass (JSM) studenten wordt een uitgebreide cursus verzorgd,bestaande uit 4 bijeenkomsten, waarvan één Engelstalig (inclusief oprachten). In samenspraak metdocenten wordt gestreefd naar een bij het onderwijs aansluitend programma. Dit blijft eenbelangrijk speerpunt in de dienstverlening.Via het Wenckebach Instituut kunnen ook opleiders van de co-assistenten (in de periferie)cursussen volgen bij de CMB.De CMB heeft voor elke opleiding een ‘embedded librarian’ ingesteld. Deze zorgt voor eenuitstekende collectie en dienstverlening aan de betreffende opleiding onder supervisie van demedisch informatiespecialist.De CMB gaat ook in de toekomst bestanden en producten, die eventueel in het onderwijsgebruikt kunnen worden, onder de aandacht brengen van docenten en opleiders door hetorganiseren van demonstraties.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 9
  • 10. 4.3 CMB als studieplek.In de traditionele bibliotheek waren twee functies, namelijk het raadplegen van bronnen enstuderen, nauw met elkaar verweven. Deze twee functies worden echter steeds meer ontvlochten:het raadplegen van informatiebronnen vindt vrijwel uitsluitend in de digitale bibliotheek plaats.De fysieke medische bibliotheekDe gedrukte collectie op de fysieke bibliotheeklocaties zal sterk verminderen. Deze kleinerwordende gedrukte collectie zal zo laagdrempelig mogelijk toegankelijk worden gemaakt: voorzeer frequent gebruikte werken door middel van een open opstelling. Het werk van studentenwordt steeds meer gezien als samenwerken, ook faculteitoverstijgend. De CMB zal de fysiekebibliotheeklocatie stapsgewijs steeds meer omvormen tot moderne studievoorzieningen voorstudieplekken, samenwerkplekken, etc. Doel is om zoveel mogelijk bij te dragen aan hetstudierendement en de academische vorming van de studenten (Als de kabinetsplannen m.b.t.langstuderen doorgaan wordt dit aspect nog belangrijker).Het typische bibliotheekkarakter van de studievoorzieningen dient zoveel mogelijk gehandhaafdte worden. Naast de persoonlijke dienstverlening ter plaatse kan het bibliotheekkarakter (nu nogdoor middel van boekenkasten) mogelijk ook met andere middelen, die de digitale collectiezichtbaar maken, gecreëerd worden. Het komende jaar zal de CMB weer tijdschriftbandenafstoten waardoor ruimte ontstaat voor studieplekken voor de studenten. De studenten gevenaan dat ze nog steeds de papieren versie van de verplichte studie- en handboeken willengebruiken bij het studeren. Ook voor de co-assistenten en de AIOS-en blijft de CMB eenvoorziening als werkplek in verband met krappe huisvesting van sommige afdelingen.De openingstijden van de CMB zijn voortdurend een punt van discussie. In tijden vanbezuiniging is het belangrijk deze te optimaliseren indien uitbreiding niet mogelijk is. Met dedirectie van de Bibliotheek RUG zal worden overlegd of zij haar UB-openingstijden kanoptimaliseren in de tentamentijd.Helpdeskfunctie Refworks: De CMB vervult de taak van functioneel beheerder RefWorks enhelpdesk RefWorks in het UMCG.4.4 ICT-voorzieningenICT-voorzieningen zijn van groot belang. De CMB zal haar draadloos netwerk RUG-FN2 vervangendoor UMCG draadloos, waardoor er 3 netwerken ter beschikking komen: Eduroam voor destudenten en RUG-medewerkers, UMCG-guest voor gasten (bijvoorbeeld artsen uit degeaffilieerde ziekenhuizen, VAG-studenten, Hanzehogeschoolstudenten etc.) en een goedbeveiligd zorgnetwerk voor artsen en verpleegkundigen van het UMCG. Via de Pc’s in de CMBkan men inloggen op het RUG-netwerk of het UMCG netwerk.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 10
  • 11. 4.5 NESTORDe CMB zit op NESTOR met CMB-online. Dit is een uitstekend kanaal om met de studenten tecommuniceren. NESTOR zal meer gebruikt moeten worden voor afstandsonderwijs en e-learningbibliotheekmodules. Andere courses kunnen meer ondersteund worden met links naar relevantewebsites en literatuur. Hier ligt een taak voor de contactpersonen vanuit de CMB. De komendejaren gaat de CMB haar eigen cursussen/workshops op video zetten en toetsen maken inNESTOR.De CMB heeft in samenwerking met de Bibliotheek RUG met name voor de studenten de zgn.Library Guides ingericht. Dit is een uitstekend startpunt om literatuur te zoeken. Het wordt nogverder ontwikkeld en aan NESTOR toegevoegd.4.6 InternationaliseringHet UMCG biedt samen met de RUG een Engelstalige bacheloropleiding en drie researchmasteropleidingen:  Behavioral and Cognitive Neurosciences Unraveling the complexity of brain and behavior  Clinical and Psychosocial Epidemiology Bridging the gap between medicine and psychology  Medical and Pharmaceutical Drug Innovation Finding new answers to chronic diseasesDe Junior Scientific Masterclass (JSM) wordt vanuit de CMB ondersteund in zoekstrategieën enpublicatiestrategie.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 11
  • 12. Bij de collectievorming ligt de nadruk op Engelstalige literatuur. Ook de communicatie van deCMB met haar klanten is tweetalig.Het aantal cursussen dat in het Engels wordt gegeven zal toenemen.4.7 Overige workshops en onderwijsactiviteitenBinnen de opleidingsprogramma’s van de Graduate school of Medical Sciences kunnen meercursussen worden gegeven dan nu het geval is. Hierbij denken we aan het ondersteunen van‘collaborations’ en het laten zien van nieuwe webtechnologieën die behulpzaam kunnen zijn.De CMB biedt korte reguliere workshops aan voor UMCG-medewerkers en ouderejaarsstudenten: - PubMed, zoekstrategie, tips & trucs - Systematisch literatuuronderzoek voor een review/richtlijn - RefWorks - Scopus, Web Of Science en Impact factoren - Science 2.0: trends, tools en tipsDe cursus PubMed zal inhoudelijk worden aangepast aan de CATs-eis.Ook worden er inloopuren gepland, waar men terecht kan met uiteenlopende vragen. Voor deverpleegkundigen worden lunchbijeenkomsten georganiseerd.Regelmatig zal de CMB aandacht besteden aan nieuwe ontwikkelingen in de vorm vanbijeenkomsten en (inloop)demo’s.Geaffilieerde ziekenhuizen: De CMB ondersteunt het bibliotheekpersoneel in de geaffilieerdeziekenhuizen. De komende jaren moet vanuit de bibliotheken van de geaffilieerde ziekenhuizenondersteuning geboden worden aan onze co-assistenten die in die ziekenhuizen werken en aanAIOS-en die een gedeelte van hun opleiding in de periferie doen. Zeker nu overgegaan wordt opde CATs zal dit weer extra aandacht vergen. De CMB zal hier workshops en bijeenkomsten voororganiseren. Ook opleiders in de ziekenhuizen worden op de hoogte gebracht van nieuweontwikkelingen. Daar opleiders via een proxyaccount toegang krijgen tot de Digitale Bibliotheekvan de CMB, krijgen we vragen vanuit de affiliaties met betrekking tot andere vormen vandienstverlening. De Raad van Bestuur hecht aan een goede relatie met de affiliaties en daar draagtde CMB met haar zeer gewilde diensten aan bij.4.8 OnderwijsoutputEen goede integratie van de digitale bibliotheek in het onderwijsproces wordt nagestreefd.De CMB zal participeren in het Open Courseware Project van het Universitair Onderwijs CentrumGroningen (UOCG), waarin de Bibliotheek RUG participeert, door het ontsluiten van colleges enander onderwijsmateriaal van het UMCG.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 12
  • 13. 5 Dienstverlening ten behoeve van onderzoek5.1 Virtual Research Environments (VRE’s)Er is een grote rol voor virtual research environments. Virtuele research environments waarbinneninternationale samenwerking efficiënter en effectiever kan worden uitgevoerd, zijn volop inontwikkeling. De CMB zal deze ontwikkelingen nauwlettend volgen en de onderzoekers binnenhet UMCG hierover adviseren. Tevens zal de CMB een naadloze aansluiting van de digitalebibliotheek op deze virtuele research environments ontwikkelen en onderhouden. Surfconext zalhierbij waarschijnlijk een rol spelen.5.2 OnderzoeksoutputDe dienstverlening van de CMB zal zich richten op twee taken: het beschikbaar stellen vaninformatie van buiten aan de universitaire gemeenschappen binnen het UMCG en het beschikbaarstellen en presenteren van onderwijs- en onderzoekoutput aan de buitenwereld. Hiertoe moet dehuidige UMCG-repository verder worden ontwikkeld.De bovengenoemde taak van de CMB met betrekking tot het beschikbaar stellen en presenterenvan de output van het UMCG aan de buitenwereld, zal zich richten op (1) het zoveel mogelijkOpen Access beschikbaar stellen van de output en (2) het ondersteunen en faciliteren van hetwetenschappelijk publiceren door auteurs binnen het UMCG.Hiertoe zal de CMB de hechte samenwerking met Bureau Onderzoek continueren. BureauOnderzoek ontwikkelt een nieuwe tool, die ook door de CMB gebruikt gaat worden voor hetanalyseren van de individuele of afdelings (actuele) output. Hier komen steeds vaker vragen over.Repository en Metis UMCG: samen met de Bibliotheek RUG zal de bestaande wetenschappelijkeoutput, nu beschikbaar via o.a. de UMCG-respository, ook in Metis komen, zodat binnen hetwebplatform van de RUG ook medewerkers van het UMCG hun Medewerkers Pagina’s (MEPAs)kunnen inrichten met publicatielijsten.5.3 WorkshopsEr zijn plannen om de Science 2.0 cursus breed aan te bieden aan een ieder die onderzoek startbinnen het UMCG. Wetenschap is aan het veranderen. Science 2.0 heeft invloed op de werk- enleerpatronen (workflow) van onderzoekers, clinici en studenten. In deze workshop krijgt menkennis van nieuwe webtechnologieën in communicatie & samenwerken, informatie zoeken,beheren & delen. Research institute SHARE heeft aangegeven dit in zijn PhD programma te willenopnemen.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 13
  • 14. 6 Dienstverlening ten behoeve van patiëntenzorg6.1 Protocollen, handboeken en tijdschriftartikelen in de patiëntenzorgIn onderstaand schema is een schets weergegeven van de informatievoorziening voor medici in depatiëntenzorg: wat waar waarvoor  Digitale bibliotheek  Bijhouden vakgebied  Persoonlijke  Updaten protocollen Tijdschriftartikelen abonnementen (soms  Journal clubs gedeeld op de afdeling)  Moeilijke casussen / Evidence Based Medicine (EBM)  Persoonlijke aanschaf; soms ook digitaal  Studieboeken voor de (persoonlijke toegang) assistenten in opleiding Handboeken  Naslag voor specialisten bij  Soms kleine collectie op moeilijke casussen afdeling  Gemiddeld 2 tot 5 per specialistisch vakgebied  Opgesteld en bijgehouden door de  Patiëntenzorg Protocollen afdeling zelf  Tientallen tot honderden protocollen per afdelingProtocollen: Een belangrijk gegeven is dat protocollen in veel gevallen de basis vormen voor hetmedisch handelen. Deze protocollen worden veelal door de afdeling zelf opgesteld en periodiekgeactualiseerd. Meestal gebeurt dit, doordat een aantal stafleden zich middels de recentetijdschriftliteratuur in het betreffende onderwerp verdiept en hieruit voorstellen destilleert vooreventuele aanpassingen van het protocol. Dit wordt dan in de afdeling besproken en kan leiden totbijstelling van het betreffende protocol. De protocollen zijn elektronisch beschikbaar en wordendoor veel artsen ook op hun mobiele ICT-apparatuur geladen. In de meeste gevallen zijn ergewone computers beschikbaar om medische informatie te raadplegen. Echter, er is een aantalgevallen waarin het handig kan zijn om medische informatie via mobiele apparatuur te raadplegen:bij bereikbaarheidsdiensten (waarbij de betreffende arts gebeld kan worden over patiënten in deavond of nacht) en bij consulten op andere afdelingen in het ziekenhuis. De CMB probeert haarmedische informatie te integreren in de bestaande UMCG-systemen (bijvoorbeeld iDocument).Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 14
  • 15. Handboeken: Handboeken blijken eveneens een belangrijke rol te spelen in informatie tenbehoeve van patiëntenzorg, vooral gebruikt door co-assistenten en artsen in opleiding. Dezeaankomende medisch specialisten dienen in veel gevallen zelf de handboeken aan te schaffen. DeCMB streeft er naar de handboeken in e-bookvorm beschikbaar te stellen voor het hele UMCG.Handboeken worden ook gebruikt als naslagwerk door de medische specialisten zelf.Tijdschriftartikelen: Tijdschriftartikelen spelen vanzelfsprekend ook een uiterst belangrijke rol inde patiëntenzorg. Tijdschriftartikelen worden geraadpleegd bij (1) het updaten van protocollen,(2) bij moeilijke casussen (onder andere bij second opinion spreekuren), (3) om het vakgebied bijte houden en (4) in journal clubs. Tijdschriftartikelen worden meestal digitaal geraadpleegd via dedigitale bibliotheek van de CMB.6.2 Patiëntenzorg en onderwijs nauw verwevenPatiëntenzorg en onderwijs zijn nauw met elkaar verweven. Wanneer een assistent in opleidingbijvoorbeeld op het ochtendrapport een patiënt moet toelichten, dan wordt verwacht dat ditgoed onderbouwd is en dat daarvoor de meest recente literatuur is geraadpleegd. Daarnaast zijner ook zogenaamde journal clubs, waarbij men samen artikelen bekijkt en er een referaat overhoudt in de groep. Er wordt dan bediscussieerd of het harde ‘evidence’ betreft. Het onderwijs ende medische praktijk zijn doordrongen van het evidence-based medicine (PICO/CAT) denken.6.3 Behoefte aan een specialistische rubriek in de digitale bibliotheek en digitaleboekenDe meeste medisch specialisten zijn voornamelijk bezig binnen hun eigen vakgebied. De digitalebibliotheek omvat soms een overweldigende hoeveelheid informatie, die niet altijd relevant is.Men heeft er behoefte aan om, in overleg met de CMB, een specialistische rubriek binnen dedigitale bibliotheek op te stellen waarin de voornaamste tijdschriften van het vakgebied - zomogelijk aangevuld met digitale handboeken van het vakgebied - in één overzicht wordenweergegeven. Digitale beschikbaarheid van de specialistische handboeken is eveneens een wensbij de afdelingen: er zijn altijd handboeken die men niet persoonlijk in bezit heeft of bij de handheeft. De CMB zal veel aandacht besteden aan deze afdelingspagina’s en My CMB door denieuwste technieken aan te reiken en te ondersteunen. Dit soort overzichten zijn belangrijk inverband met visitatiecommisies.6.4 Behoefte aan accountmanagement van de CMBAfdelingen geven aan dat een actief accountmanagement van de CMB op prijs gesteld wordt. Debibliotheek en daarmee een goede informatievoorziening is van groot belang, maar kan door hetbuitengewoon overladen werkprogramma van de medische staf (patiëntenzorg, onderwijs enonderzoek) niet die aandacht krijgen die het verdient. Met name het bijhouden van nieuweontwikkelingen en innovaties op het gebied van informatievoorziening kan men er zelf niet bijdoen. Hier kan de CMB een belangrijke rol in spelen. Accountmanagement van de CMB, waarbijmen periodiek (een keer per jaar of anderhalf jaar) de afdeling op de hoogte komt stellen van deBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 15
  • 16. belangrijkste nieuwe ontwikkelingen (refreshment course) en tegelijkertijd het oor te luisterenlegt om de wensen van de afdeling te inventariseren, zal een grote toegevoegde waarde hebben.Men vindt dat de bibliotheek een plaats verdient in het inwerkprogramma van nieuwemedewerkers op de afdelingen.6.5 Informatie voor verpleegkundigenVerpleegkundigen hebben overwegend behoefte aan Nederlandstalige literatuur. De CMB heeftvoor hen een Netvibespagina gemaakt.Om het zoeken naar informatie zo gemakkelijk mogelijk te maken, staat op deze “dynamische”pagina alle informatie bij elkaar. De pagina wordt in samenwerking met verpleegkundigenvoortdurend aangepast en aangevuld. Zij vormt tevens de basis voor de cursus die aanverpleegkundigen wordt gegeven. Ook is er een Libguide Verpleegkunde.6.6 Administratie UMCG-abonnementenDe CMB verzorgt de administratie en het beheer van de abonnementen van het UMCG. Hierwordt Sector F binnenkort ook aan toegevoegd. Hierdoor kunnen dubbele abonnementenworden voorkomen en kan met betrekking tot licenties op online boeken/tijdschriften in sommigegevallen overgegaan worden op een goedkoper contract. Hierin werkt de CMB samen met ICT ende crediteurenafdeling.en probereert gezamenlijk een beleidslijn voor het UMCG uit te zetten.7 Innovatie: ambitie van internationale allureInnovatie gericht op communicatie met de klant is een speerpunt in de dienstverlening van deCMB . De afgelopen jaren heeft de CMB veel tools ontwikkeld om de dienstverlening naadloosBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 16
  • 17. aan te laten sluiten bij de werkwijze van UMCG-medewerkers. Het resultaat hiervan is te zien inMedical Library “Lab” :De CMB zoekt nationale en internationale samenwerking. Via verschillende kanalen deelt de CMBhaar kennis en ontwikkelingen. Daardoor worden we vaak uitgenodigd op internationalecongressen. Dhr. A.J.P. van den Brekel maakte deel uit van de programmacommissie voor deEuropean Association for Health Information and Libraries (EAHIL) conferentie te Lissabon in2010. Hij heeft lezingen en workshops verzorgd in o.a. Praag (2007), Helsinki(2008), Krakow(2009), Lissabon(2010), Keulen en Münster. Zie voor de verschillende presentaties .Sociale media: De CMB probeert daar te zijn waar haar klanten zijn. Daarom gebruikt de CMBook deze kanalen voor communicatie met haar klanten (Facebook, Hyves, Twitter, LinkedIn etc.).Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 17
  • 18. 7.1 Mobiele dienstenVoor de komende jaren zal het aanbieden van informatie op mobiele apparaten zoals iPhone, iPad,android telefoons etc. een speerpunt zijn voor de coördinator Elektronische Dienstverlening vande CMB, A.J.P. van den Brekel . Ook hier zal de CMB samenwerking zoeken met de BibliotheekRUG, het CIT, het UMCG (iPad in de zorg project), andere medische academische bibliotheken eninternationaal (bijvoorbeeld ZB Med Münster). Eind 2010 is een iPadproject van start gegaan.Ook internationaal zien we het gebruik van mobiele apparatuur in het medisch onderwijsopkomen, zoals bijvoorbeeld in Stanford.Om aan de eisen van de klanten te voldoen zal het draadloos netwerk uitgebreid worden. DeCMB heeft nu nog het RUG-FN2 draadloos netwerk. In 2011 wordt dit omgezet naar een UMCGdraadloos netwerk, bestaande uit een zorgnetwerk, Eduroam voor studenten en eenguestnetwerk. Dit nieuwe netwerk zal sterker zijn en zal gebruik maken van 6 in plaats van 3accesspoints. Er zullen procedures beschreven worden voor de toegang tot full text op telefoonen tablets. Deze ondersteuning wordt reeds voor iPhone en iPad aangeboden.De CMB doet onderzoek naar de wensen van studenten en clinici op het gebied van mobielediensten. Met name de Point of Care Tools zijn uitermate geschikt voor mobiele apparaten voormedici aan het bed. In 2011 zal een mobiele website gemaakt worden en een App voor Iphone(later ook voor Android telefoons). Er zijn al veel medische App’s ontwikkeld. Zie bijvoorbeeld hetoverzicht. Er is al een eerste versie van de CMB mobiele website:Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 18
  • 19. CMB mobiel7.2 QR-codesDe CMB gaat onderzoeken of QR (Quick Response) codes kunnen worden toegepast in debibliotheek. QR-codes zijn tweedimensionale barcodes die men met zijn mobiele telefoon kanscannen. De code kan met een simpele software eenvoudig omgezet worden in tekst of een URL.Dit is een QR-code die naar de CMB-website verwijst. We zien toepassingsmogelijkheden voorhet verwijzen naar e-books (op de geprinte versie komt een QR code met de verwijzing naar deURL van het e-book). Ook is het mogelijk (op kasten, etc.) extra informatie aan te bieden, die deklant op zijn telefoon kan opslaan.De CMB gaat participeren in de werkgroep e-books van de Bibliotheek RUG.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 19
  • 20. 7.3 CMB/RUG-website en CMB/UMCG-intranetsiteDe CMB-website is continu in ontwikkeling. Zowel de CMB/RUG-website als de CMB/UMCG-intranetsite zijn grondig aangepast. We wensen meer mogelijkheden voor feedback in te bouwen.Het aanbieden van snelle manieren van zoeken, zoals de zoekbox, heeft veel aandacht.De intranetsite:Voor de nieuwe portal van het UMCG (Sharepoint) wil de CMB speciale diensten ontwikkelen dieén maatwerk én maximale distributie en functionaliteit leveren van de beschikbare digitaleinformatie. Het centraal beschikbaar stellen van zgn. web-parts (widgets) met bijv. RSS-feeds oppublicaties van medewerkers, afdelingen of onderwerpen, maar ook zoekboxen op maat, makenhet voor gebruikers mogelijk de eigen pagina te personaliseren.7.4 Extra diensten UMCG/RUGDoordat de CMB bezig is met innovatie ontstaan er allerlei samenwerkingsverbanden en wordenCMB-medewerkers gevraagd voor projecten. Zo is er gewerkt aan de notitie ‘Inzet sociale mediain het UMCG’ door een werkgroep bestaande uit Communicatie, CMB en P&O-team. De CMBheeft hiervoor een overzicht gemaakt van alles wat er rond het UMCG al was: UMCGBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 20
  • 21. De inmiddels bekende CMB-toolbars worden veel gebruikt (zie bijlage 3) en zijn door de anderevakbibliotheken binnen de Bibliotheek RUG overgenomen. Ook landelijk en internationaal hebbenbibliotheken dit overgenomen. De CMB heeft hiervoor workshops verzorgd.8 CollectieDe collectie van de CMB is onderdeel van de gehele wetenschappelijke informatievoorziening vande Rijksuniversiteit Groningen.Wat betreft collectievorming zullen de bestaande trends om e.e.a. vooral nationaal te organiserenzich in de komende jaren versterken. Op dit moment worden de meeste digitaletijdschriftenpakketten reeds landelijk aangeschaft. Ook wat betreft de collectievorming vangedrukte boeken wordt gestreefd naar samenwerking met andere universiteitsbibliotheken. Ditbiedt mogelijkheden tot een verdere rationalisering: boekencollecties worden samengesteld doormiddel van collectieprofielen en met de geleverde boeken worden de metadata aangeleverd. Delokale catalogiseringsactiviteiten kunnen daardoor worden geminimaliseerd.Tenslotte de digitale boeken: een aantal uitgevers biedt digitale boekencollecties aan. Een anderemogelijke ontwikkeling is richting een pay-as-you-go systeem voor digitale boeken waarbij selectievooraf niet noodzakelijk is; wanneer een gebruiker een bepaald digitaal boek wil inzien, kan debibliotheek dat op dat moment aanschaffen. Deze ontwikkelingen betekenen dat dewerkzaamheden wat betreft collectievorming, acquisitie en catalogisering qua omvang sterkzullen verminderen. De meeste activiteiten op dit gebied zullen deels overbodig worden door deBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 21
  • 22. bovengenoemde technische ontwikkelingen en het daaruit voortvloeiende commerciële aanboden deels landelijk of bovenlokaal (in samenwerking met enkele universiteiten) zijn georganiseerd.Na de reorganisatie van de RUG-bibliotheken is de collectievorming voor de studiezaalGeneeskunde in de Universiteitsbibliotheek onder de verantwoordelijkheid van de CMB komente vallen. Op dit moment wordt er gewerkt aan een geïntegreerd collectieprofiel van deBibliotheek RUG.De collectie die er staat zal gesaneerd worden en volgens het nieuwe profiel in samenwerking metde Bibliotheekcommissie UMCG opnieuw worden opgebouwd.Daar het onderwijs en de ondersteuning bij searches is toegenomen (en nog verder zal toenemen)is de collectievorming voor Bewegingswetenschappen en Tandheelkunde neergelegd bij tweeinformatiespecialisten van de CMB, onder verantwoordelijkheid van de coördinerend medischinformatiespecialist geneeskunde.8.1 De medische digitale bibliotheek in de toekomstDe toekomstvisie voor de medische digitale bibliotheek wordt als volgt geformuleerd: - De infrastructuur zal samen met andere universiteitsbibliotheken zijn ingekocht, voor een deel bij commerciële partijen (‘hosted solutions; out of the cloud’), en voor een deel samen met andere universiteitsbibliotheken zijn georganiseerd. - De content zal voor het overgrote deel samen met andere universiteitsbibliotheken worden ingekocht, terwijl de metadata van de ingekochte collectie voor een belangrijk deel wordt meegeleverd. Actieve catalogisering is daarmee voor een belangrijk deel overbodig geworden en zal voor het niet overbodige deel in samenwerking met andere universiteitsbibliotheken zijn georganiseerd. - Bovengenoemde zaken zullen enorme efficiëntievoordelen met zich meebrengen en zijn daarom nastrevenswaardig. - De digitale bibliotheek van de RUG en daarbinnen van de CMB zal een eigen gezicht en identiteit hebben. De CMB heeft als taak: integreren met lokale informatie, optimaliseren en aanpassen voor de Groningse gebruikers, personaliseren en/of filteren. Bovendien heeft de CMB als taak om de kwaliteit van de aangeboden informatie en de zoekmachines te toetsen met behulp van objectieve criteria. Hiertoe doet de CMB regelmatig klanten- onderzoek (in RUG- of CAMBIN-verband of zelfstandig). - De digitale bibliotheek van de CMB zal naadloos aansluiten op en waar mogelijk geïntegreerd zijn in de elektronische leeromgeving, de elektronische collaboratories die binnen de medisch wetenschappelijke onderzoeksbureaus gangbaar zullen zijn en de platformen die in de patiëntenzorg worden gebruikt. - Een eigen inrichting van de digitale bibliotheek op een bepaald vakgebied, samengesteld in samenwerking met de betreffende onderzoeksgroep of afdeling, is een normale zaak.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 22
  • 23. - De CMB streeft ernaar ook artikelen uit tijdschriften, die niet in haar eigen bezit zijn, binnen 48 uur (spoed 24 uur) te leveren.9 BezuinigingenHet UMCG heeft aangegeven dat men graag ziet dat de collectie de komende jaren op het huidigehoge kwaliteitsniveau blijft, daar dit van groot belang is voor de ondersteuning van de primairetaken onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg.Er komen echter grote bezuinigingsronden aan, zowel van de zorgkant als van de onderwijs- enonderzoekskant. De CMB zal haar bedrijfsvoering waar mogelijk optimaliseren. Ook wordtgekeken of er meer inkomsten gegenereerd kunnen worden, bijvoorbeeld door diensten aan tebieden aan medewerkers van geaffilieerde ziekenhuizen.Het collectiebudget zit grotendeels vast in de grote contracten (€ 800.000 ).De CMB is onderdeel van Sector F maar verricht diensten voor alle afdelingen in het UMCG.Ook vanuit het onderwijs wordt een groot beroep gedaan op de CMB. De diensten worden zeergewaardeerd en men wil deze dienstverlening op een hoog niveau houden.10 Geaffilieerde ziekenhuizen - knelpunt proxyaccountsDe Raad van Bestuur van het UMCG heeft aangegeven dat ze graag de zgn. ‘ teaching hospitals’gebruik willen laten maken van de digitale faciliteiten van de CMB. Dit is echter niet zo eenvoudig.Dit kan onder de huidige licenties alleen als er sprake is van een arbeidsrelatie (0-aanstelling /registratie in Peoplesoft).Op het gebied zijn de grote uitgevers niet bereid om, ondanks herhaaldelijk aandringen van deonderhandelaars, hun licenties aan te passen. De administratie rond de proxy-accounts vergt veelarbeidskracht bij zowel het Onderwijsinstituut, de CMB als ook bij P&O. In het kader van debezuinigingen moet hier wellicht kritisch naar gekeken worden.Het gebruik van de collectie door deze doelgroep neemt toe. Dit levert vooral een probleem op bijde bestanden, waar sprake is van ‘concurrent user’ licenties. In die gevallen moet de CMB extrakosten maken om de licentie te verhogen zodat de primaire doelgroep toegang heeft en niet tevaak voor een dichte deur komt te staan.In de toekomst moet het beleid in samenwerking met de betrokken partijen aangepast worden.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 23
  • 24. 11 Personeel CMBHet CMB-team heeft 1 fte in kunnen leveren door terug te gaan van 2 balies naar 1 balie en dewerkzaamheden te verdelen over de rest van het team. In de komende 10 jaar zal het CMB-teamdoor natuurlijk verloop van samenstelling veranderen (± 4 fte’s ), waardoor er een zekereflexibiliteit ontstaat, indien er andere competenties nodig zijn.Uit de discussies over de toekomst van de bibliotheek blijkt dat vrijwel alles wat binnen debibliotheek plaatsvindt er over 5 jaar ook nog zal zijn, maar dat de verhoudingen anders zullenliggen. Er zullen minder basale, bibliotheektechnische werkzaamheden plaatsvinden en despecialistische werkzaamheden zullen toenemen. Gesproken wordt van een verdiepingsslag opgespecialiseerde onderwerpen. Men ziet een scheiding tussen werkzaamheden ten behoeve vande fysieke bibliotheeklocatie en de meer specialistische diensten, die achter de schermen wordenontwikkeld en uitgevoerd. Voor deze specialistische diensten zijn mensen nodig met een IT-achtergrond en een communicatie-achtergrond, die de vertaalslag kunnen maken tussen demogelijkheden van IT en de informatie-behoefte en wensen van de gebruikersgroepen.Een dergelijke vertaalslag zal nodig blijven. Adviesvaardigheden en didactische vaardighedenzullen daarbij een belangrijke competentie blijven. Enige medische kennis is van belang. Er zalmeer behoefte zijn aan onderzoeksvaardigheden als competentie (‘datalibrarian’). In de fysiekebibliotheek zal de eerstelijnsdienstverlening en ondersteuning belangrijk blijven, maar dit kanzeker anders ingevuld worden dan nu het geval is. Het principe van ‘embedded librarian’ zal in devorm van accountmanagement verder uitgebouwd worden. Hierbij vindt, waar mogelijk,afstemming plaats met de Bibliotheek RUG.De werkzaamheden in de bibliotheek zullen steeds meer projectmatig plaatsvinden. Tenslottevoorziet men, dat ook de persoonlijke dienstverlening langs digitale weg zal plaatsvinden.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 24
  • 25. 12 SamenvattingHet UMCG heeft 3 kerntaken: patiëntenzorg, onderwijs en onderzoek. De CMB is eengeïntegreerde faciliteit van het UMCG, die deze taken ondersteunt door middel van haardienstverlening. De CMB heeft een sterke functionele relatie met de Bibliotheek RUG.BeleidIn haar beleid voor de komende 5 jaar zal de CMB inspringen op / aansluiting zoeken bij - de voortsnellende digitalisering; - de veranderende informatie-zoekprocessen; - de ontwikkelingen in de wetenschappelijke communicatie; - het ontstaan van nieuwe samenwerkingsverbanden voortvloeiend uit bibliotheekinnovatie; - het gebruik van mobiele ICT-apparatuur als platform voor informatievoorziening; - de ontwikkelingen in het medisch-wetenschappelijk onderwijs; - de UMCG-ontwikkelingen.OnderwijsDe CMB zal meer onderwijs in CATs gaan verzorgen. Hier is behoefte aan binnen het nieuwecurriculum tot medisch specialist en tevens binnen de opleiding geneeskunde (co-assistenten inM1/M2). Bij dat laatste zullen zowel bibliotheekpersoneel als ook de opleiders in de geaffilieerdeziekenhuizen worden betrokken.Door de digitalisering raken de twee functies van de bibliotheek, het raadplegen van bronnen en debibliotheek als studieplek, steeds meer ontvlochten. De fysieke bibliotheeklocatie zal stapsgewijsworden omgevormd tot moderne studievoorziening. Doel is zoveel mogelijk bij te dragen aan hetstudierendement en de academische vorming van studenten.Library Guides moeten op NESTOR geplaatst worden, een goed startpunt voor literatuur-onderzoek. Dit wordt nog verder ontwikkeld.In de toekomst zullen CMB-cursussen/workshops, met bijgaande toetsen in videovorm op NESTORworden geplaatst. In verband met de internationalisering zal het aantal Engelstalige cursussen enworkshops toenemen.OnderzoekDe CMB volgt de ontwikkelingen met betrekking tot virtual research environments (vre’s) op devoet. Zij zal onderzoekers hierover adviseren en zorgen voor aansluiting van de digitale bibliotheekop deze vre’s.Voor het analyseren van de individuele of afdelingsoutput ontwikkelt Bureau Onderzoek eennieuwe tool, die ook door de CMB gebruikt gaat worden.De Science 2.0 workshop zal breder worden aangeboden. Deze workshop heeft invloed op de werk-en leerpatronen (workflow) van onderzoekers, clinici en studenten.PatiëntenzorgVoor protocollen gaat het UMCG iDocument gebruiken. De CMB probeert haar medischeinformatie hier in te integreren.Het streven is om handboeken als e-book beschikbaar te stellen voor het gehele UMCG.De CMB zal veel aandacht besteden aan het verzorgen en ondersteunen van afdelingspagina’s(MyCMB). De voornaamste tijdschriften van een vakgebied, zonodig aangevuld met digitalehandboeken, worden in één overzicht weergegeven.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 25
  • 26. Afdelingen hechten belang aan een actief accountmanagement door de CMB. Hier moet meer opworden ingezet.Voor verpleegkundigen is een Netvibespagina en een LibGuide ontwikkeld met - voor dezedoelgroep - voornamelijk Nederlandstalige literatuur.InnovatieOp de CMB-website, zijn de vele dienstverleningstools in Medical Library “Lab” bijeengebracht, dieaansluiten bij de werkwijze van UMCG-medewerkers.Er wordt meer ingezet op sociale media ten behoeve van de communicatie met klanten. Deactiviteiten op bijv. Hyves, Facebook, Twitter en LinkedIn worden uitgebouwd.Het aanbieden van informatie op mobiele apparaten als iPhone, iPad en Android telefoons zal dekomende jaren een speerpunt vormen in de werkzaamheden. In 2011 zal naar aanleiding van deresultaten van een onderzoek onder studenten en clinici een mobiele website worden gemaakt,evenals een App voor iPhone (later ook voor Android telefoons).De CMB gaat begin 2011 over op het draadloos netwerk van het UMCG, bestaande uit eenzorgnetwerk, Eduroam voor studenten en een guestnetwerk.De mogelijkheden voor het gebruik van QR (Quick Response) codes in de bibliotheek wordenonderzocht.Voor de nieuwe portal van het UMCG (Sharepoint) wil de CMB speciale diensten ontwikkelen, dieén maatwerk én maximale distributie en functionaliteit leveren van de beschikbare digitaleinformatie.De CMB werkt op innovatief gebied RUG-breed, UMCG-breed, nationaal en internationaal samenen deelt haar kennis. Zij wordt regelmatig uitgenodigd op internationale congressen.CollectieDoor technische ontwikkelingen zullen werkzaamheden betreffende (digitale) collectievorming,acquisitie en catalogisering verminderen en deels bovenlokaal (samenwerking universiteiten) oflandelijk worden georganiseerd.De collectie in de studiezaal Geneeskunde in de Universiteitsbibliotheek wordt gesaneerd enopnieuw opgebouwd.BezuinigingenDe CMB zal haar bedrijfsvoering waar mogelijk optimaliseren en kijken of er meer inkomstenkunnen worden gegenereerd.De dienstverlening van de CMB is UMCG breed. Behoud van het hoge niveau is gewenst door deklanten.Geaffilieerde ziekenhuizenRondom de toegang tot digitale CMB-faciliteiten spelen voor geaffilieerde ziekenhuizenlicentieproblemen. Het beleid moet worden aangepast.PersoneelNaar verwachting zullen er op lange termijn minder basale, bibliotheektechnische werkzaamhedenplaatsvinden en meer specialistische diensten. Hiervoor is personeel nodig dat de vertaalslag kanmaken tussen de mogelijkheden van IT en de informatiebehoefte en wensen van de klant.Adviesvaardigheden, didactische vaardigheden en onderzoeksvaardigheden zijn hierbij belangrijkecompetenties.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 26
  • 27. Gebruikte bronnen - De medisch specialist van straks : toekomstscenario’s Medische vervolgopleidingen / NFU, 2010 http://www.nfu.nl/fileadmin/documents/DeMedischSpecialistVanStraksNFU-10.0694.pdf - Kaderbesluit CCMS 2011 http://knmg.artsennet.nl/web/file?uuid=3791cb8f-751c-4945-ba30- c24b5a875d8a&owner=a8a9ce0e-f42b-47a5-960e-be08025b7b04&contentid=62843 - Bouwen aan de toekomst van gezondheid, 2007 http://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Missie%20en%20visie%20UMCG/UMCG _Bouwentoekomst.pdf - Healthy ageing http://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Missie%20en%20visie%20UMCG/UMCG _Healthy_Ageing.pdf - Corporate brochure UMCG, 2009 http://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Missie%20en%20visie%20UMCG/UMCG _CorporateBrochure.pdf - Jaarverslag 2009 UMCG http://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Jaarverslag_UMCG_2009.pdf - Concept Visiedocument Bibliotheek RUG 2020, getiteld Bibliotheek in beweging (concept versie 18 november 2010)Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 27
  • 28. Bijlage 1 Reglement Bibliotheekcommissie UMCGArtikel 1. BegripsbepalingenIn dit reglement wordt verstaan onder:UMCG: Universitair Medisch Centrum Groningende bibliotheek: de Centrale Medische Bibliotheek (CMB)de commissie: de bibliotheekcommissie van de CMBde informatievoorziening: het geheel van documentaire informatie op het gebied van de (bio)medische- en verplegingswetenschappen, gezondheidszorg, management & organisatie en de patiëntenzorg, ongeacht de verschijningsvorm, daaronder begrepen de elektronische en digitale informatiebronnen en de actieve toegang daartoe.Artikel 2. Taak en doelstellingDe commissie heeft tot taak het gevraagd en ongevraagd adviseren van het hoofd CMB omtrent het beleid metbetrekking tot de informatievoorziening van de bibliotheek. Het hoofd adviseert vervolgens aan de Raad van BestuurUMCG.Artikel 3. Samenstelling 1. De commissie bestaat uit zeven leden; zes leden, waaronder de voorzitter zijn afkomstig uit de personeelsgeleding van het UMCG; één lid is afkomstig uit de studentengeleding. 2. De benoeming van de leden en de voorzitter geschiedt door de Raad van Bestuur van het UMCG, op voordracht van de decaan. 3. De leden van de commissie worden benoemd voor een periode van twee jaar. Aftredende commissieleden zijn terstond herbenoembaar voor maximaal twee hierop aansluitende zittingsperiodes. 4. Degene die een tussentijds opengevallen plaats bezet, treedt af op het tijdstip waarop de zittingstermijn van degene wiens plaats is ingenomen is verstreken. 5. Het hoofd CMB is als deskundige bij de vergaderingen aanwezig.Artikel 4. 1. De leden van de commissie kiezen uit hun midden een plaatsvervangend voorzitter en een secretaris. 2. De commissievergaderingen worden geleid door de voorzitter en bij diens afwezigheid door de plaatsvervangend voorzitter. 3. De vergaderingen van de commissie zijn in beginsel openbaar. Indien de aard van onderwerpen hiertoe aanleiding geeft, kan de voorzitter besluiten dat achter gesloten deuren wordt vergaderd. 4. De commissie kan deskundigen uitnodigen om in de vergadering een toelichting te geven omtrent bepaalde onderwerpen.Artikel 5. 1. De commissie vergadert als regel vier keer per jaar en voorts voor zover tenminste twee leden zulks nodig achten. 2. De voorzitter roept een commissievergadering bijeen en stelt de voorlopige agenda vast. 3. Het bijeenroepen van de vergadering geschiedt per e-mail en onder gelijktijdige toezending van de agenda en eventuele stukken welke op de vergadering betrekking hebben.Artikel 6. Besluitvorming rond advisering 1. Besluitvorming kan slechts plaatsvinden indien er tenminste vier leden aanwezig zijn. 2. Ieder lid van de commissie heeft in de vergadering een stem. 3. Bij het nemen van besluiten wordt hoofdelijk gestemd, tenzij geen der leden stemming nodig acht. 4. Besluitvorming geschiedt met meerderheid van stemmen. 5. Bij het staken der stemmen wordt het punt voor de eerstvolgende vergadering opnieuw geagendeerd. Staken de stemmen opnieuw dan wordt het agendapunt verworpen.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 28
  • 29. Artikel 7. Verslaglegging 1. Van hetgeen ter vergadering wordt besproken en besloten wordt door de secretaris een verslag gemaakt. 2. De verslagen zijn in beginsel openbaar, tenzij de commissie anders beslist.Artikel 8.In gevallen waarin dit reglement niet voorziet, regelt de commissie in voorkomende gevallen zelf haar werkwijze.Artikel 9.Dit reglement kan worden aangehaald als reglement Bibliotheekcommissie CMB.Artikel 10.Dit reglement treedt in werking een dag na vaststelling door de Raad van Bestuur UMCG.Aldus vastgesteld door de Raad van Bestuur UMCG te Groningen op 14/04/2009.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 29
  • 30. Bijlage 2 Verhouding Centrale Medische Bibliotheek / Bibliotheek van de RUGDe relatie tussen de Bibliotheek van de RUG en de CMB dient te passen in de algemeneverhoudingen tussen de RUG en het UMCG.Die verhoudingen zijn neergelegd in de overeenkomst tot instelling van hetGemeenschappelijk Uitvoeringsorgaan van het Universitair Medisch Centrum Groningen d.d.9 maart 2005 en hebben als hoofdkenmerk het volgende karakter:Ten behoeve van de taken Onderwijs en Onderzoek zijn door de RUG de bevoegdheden t.a.v.het personeel, de financiën en de materiële voorzieningen van de faculteit der MedischeWetenschappen overgedragen aan de Raad van Bestuur van het Universitair Medisch CentrumGroningen.De sturing t.a.v. Onderwijs en Onderzoek vindt plaats via het GemeenschappelijkBeleidsorgaan (GBO), waarin RvB UMCG en College van Bestuur RUG participeren, en isgebaseerd op volledige transparantie t.a.v. de besteding van de door de RUG ter beschikkinggestelde middelen.In lijn met deze verhoudingen tussen RUG en UMCG in het algemeen gelden de volgenderegels voor de verhoudingen tussen de Bibliotheek van de RUG en de CMB: 1. De CMB is integraal onderdeel van het UMCG; d.w.z. personeel, financiën en materiële voorzieningen vallen onder verantwoordelijkheid van de RvB. 2. Er bestaat een functionele, inhoudelijke afstemmingsrelatie tussen Bibliotheek van de RUG en de CMB die onder meer betrekking heeft op de dienstverlening en collectievorming, zoals omschreven in paragraaf 5.2.3 van het Reorganisatieplan voor de Bibliotheek van de RUG (omschrijving standaardtakenpakket). 3. Deze set afspraken heeft geen betrekking op de overige aspecten van de verhouding tussen de RUG en het UMCG betreffende de bibliotheekvoorziening , de collectievorming en licenties.Nader geconcretiseerd betekenen deze regels het volgende: 1) Personeel - Personeelsleden CMB zijn in dienst van het UMCG. De Raad van Bestuur bepaalt de omvang van de formatie voor de CMB. Van de huidige 10,8 fte’s wordt 1/3 gefinancierd uit Zorgmiddelen en 2/3 uit O&O-middelen. - De personeelsleden van de CMB krijgen een structurele onbezoldigde aanstelling (“nulaanstelling”) bij de RUG om de functionele relatie met de Bibliotheek van de RUG, zoals hiervoor aangegeven, te benadrukken. Deze nulaanstelling is gekoppeld aan de functie bij de CMB en vervalt bij functiewijziging binnen het UMCG. - Bij de werving en selectie van het hoofd van de CMB wordt de Bibliothecaris betrokken, in de vorm van een lidmaatschap van de benoemingsadviescommissie. 2) Collectievorming - Het collectievormingsbeleid van de CMB ligt bij het UMCG en volgt de collectievormingssystematiek zoals omschreven in het bovengenoemde Reorganisatieplan voor de Bibliotheek van de RUG. - De medische vakstudiezaal in de UB vormt beheersmatig weliswaar niet één geheel met de CMB, zoals dit het geval is bij de andere vakbibliotheken, maar de open opgestelde medische collectie in deze zaal komt wel tot stand na overleg met het UMCG.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 30
  • 31. 3) Financiën - Het budget voor de bibliotheekvoorzieningen van het UMCG (2/3 O&O middelen, 1/3 Zorgmiddelen) blijft onder beheer van de Raad van Bestuur van het UMCG. - Het collectievormingsbudget van het UMCG wordt administratief zichtbaar gemaakt in het Generaal Literatuur Budget. - Middelen voor de zg. Big Deals voor de tijdschriftenlicenties, overeengekomen in de Universitaire Collectievormingscommissie, gaan over naar het Generaal Literatuur Budget. - Het vakspecifieke budget van de Bibliotheek van de RUG t.b.v. medische wetenschappen wordt besteed in overleg met het UMCG. - Conform de uitgangspunten bij de reorganisatie van de bibliotheekvoorziening van de RUG zal het UMCG in een periode van 5 jaar het financiële equivalent van 0,7 fte aan het collectievormingsbudget toevoegen, zijnde € 36.838,-. 4) Bestuurlijke en beleidsmatige positie - De verantwoordelijkheid voor het beheer van de CMB berust bij de Raad van Bestuur van het UMCG. - De RvB mandateert het beheer aan de directeur van de sector waartoe de CMB behoort. De dagelijkse verantwoordelijkheid berust bij het hoofd van de CMB. - Het hoofd CMB geeft de RvB, de betreffende sectordirecteur en de Universiteitsbibliothecaris alle informatie die nodig is voor een goede gang van zaken. - Het hoofd CMB participeert net als de vakbibliothecarissen in de bibliothecaire overlegstructuur, in het bijzonder in die van de sector Vakspecifieke Publieksdiensten en Collectievorming. - De directeur van de sector waartoe de CMB behoort, neemt zitting in Universitaire Bibliotheek Commissie (UBC) en in de Universitaire Collectievormings Commissie (UCC) - Het UMCG behoudt haar UMCG-Bibliotheekcommissie volgens het huidige reglement (vastgesteld 2009), waarbij het huidige lid (c.q. de adjunct-bibliothecaris van de RUG) wordt vervangen door een lid aan te wijzen door de Bibliothecaris van de Bibliotheek van de RUG.De Universiteitsbibliothecaris pleegt tenminste eenmaal per jaar bestuurlijk overleg met hetUMCG, i.c. met de decaan van de faculteit Medische Wetenschappen.Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 31
  • 32. Bijlage 3 Gebruik van de CMB-toolbarsGebruik van de CMB-toolbars:Voor medewerkersBeleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 32
  • 33. Voor studenten:Beleidsnotitie 2011-2015 ‘De Centrale Medische Bibliotheek Altijd bij kennis!’ 33