Ponema

13,041 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
13,041
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
212
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ponema

  1. 1. Ponema- ito ay binubuo ng makabuluhang tunog.Ponolohiya- ang tawag sapag-aaral ng mga patternng mga tunog ng wika.
  2. 2. Articulatory phonetics- isang paraan upang ilarawan kung paano binibigkas ang mga fonema ng isang wika. Tatlong salik ang kailangan upang makapagsalita ang tao: 1. ang pinanggagalingan ng lakas o enerhiya 2. ang kumakatal na bagay o artikulador 3. ang patunugan o resonadorAng hangin ang nagiging midyum o pahatiran ng mga alon ng tunog na siya naman nating naririnig.
  3. 3. Mailalarawan ang mga katinig ng Filipino sa pamamagitan ng limang punto ng artikulasyon: 1. Panlabi- ang ibabang labi ay dumidiit sa labing itaas. /p,b,m/ 2. Pangngipin – ang dulo ng dila ay dumidiit sa loob ng mga ngiping itaas. /t,d,n/ 3. Panggilagid – ang ibabaw ng dulo ng dila ay lumalapit o dumidiit sa punong gilagid. /s,l,r/ 4. (Pangngalangala) Velar – ang ibabaw ng puno ng dila ay dumidiit sa velum o malambot na bahagi ng ngalangala. /k,g,n/ 5. Glottal – ang mga babagtingang ay nagdidiit o naglalapit at hinaharang o inaabala ang presyon ng papalabas na hininga upang lumikha ng paimpit o pasutsot na tunog.
  4. 4. Diptonggo – Ito ay magkasamang patinig at malapatinig saisang pantig. Ang diptonggo ng Filipino ay ay, ey, iy, oy, uy,aw at iw. Klaster o kambal katinig- ang magkasunod na dalawang magkaibang katinig sa isang pantig. / pl/, /tr/,/dr/, /kl/, at /bl/. Pares Minimal- ito ay pares ng salita na magkaiba ang kahulugan ngunit magkatulad ang bigkas maliban sa isang ponema na nasa parehong pusisyon sa salita.Hal: gulay-kulay sabaw-sabayPonemang malayang nagpapalitan- ang isa sa mga ponema nito ay naipagpapalit ng ibang ponema ngunit hindi naman nagbabago ang kahulugan ng nasabing salita.Hal: kurut- kurot binte-binti
  5. 5. Ang Kaurian ng Palatunugan sa Wikang Filipino:A. Malumay2. Ito ay binibigkas ng marahan o banayad at walang impit sa lalamunan.3. Ito ay hindi ginagamitan ng bantas o tuldik.4. Maaaring magtapos sa patinig o katinig.Mga halimbawa:buhay kawayan kamahalaman gulay pagkain
  6. 6. B. Mabilis2. Ito ay binibigkas ng tuluy-tuloy at walang impit sa lalamunan.3. Ito ay ginagamitan ng bantas na pahilis.4. Ito ay karaniwang nagtatapos sa patinig o katinig.Mga halimbawa:buhay katawan dalawamapula marumi makulit
  7. 7. C. Malumi2. Ito ay binibigkas ng marahan o banayad ngunit may impit sa lalamunan.3. Ito ay ginagamitan ng bantas na paiwa (‘).4. Ito ay karaniwang nagtatapos sa patinig.Mga halimbawa:makata muta sukasakali puno bata
  8. 8. D. Maragsa2. Ang diing maragsa ay binibigkas ng tuluy-tuloy ngunit may impit sa lalamunan.3. Ito ay karaniwang nagtatapos sa patinig.4. Ang bantas na ginagamit ay pakupya (^).Mga halimbawa:dugo dukha gintosampu kaliwa wala

×