• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Btc cyclus 26 oktober 2013: landbouw, voeding & globalisering
 

Btc cyclus 26 oktober 2013: landbouw, voeding & globalisering

on

  • 212 views

hoe de wereld in 2050 te voeden met respect voor mens en planeet?

hoe de wereld in 2050 te voeden met respect voor mens en planeet?

Statistics

Views

Total Views
212
Views on SlideShare
212
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment
  • The FAO definition in 2010 was the following: <br /> the economic unit of agricultural production under single management comprising all livestock kept and all land used wholly or partly for agricultural production purposes, regardless to title, legal form or size. The holding could comprise more than one parcel located in one or more villages and the single management may be exercised by one household or jointly by two or more households or by a juridical person including authorized companies or public institutions. <br /> For deciding the threshold level for holdings and for categorizing the farmers based on the scale of their operations, usually the main underlying criterion is “economic contribution”, which is defined on the base of one or more of the following factors: land size, herd size, marketable surplus/volume of sales or income earning potential of the holding. In the case of European countries, categorisation criterion is based on income generating potential. Standard Gross Margins (SGMs) are a way of classifying farms according to the type of enterprise on the farm, and their relative contribution to overall profit. The SGM provides a measure of a holding’s business size, irrespective of its area and intensity of production. <br /> In view of the complexity and diversity of definitions, a number of organizations use the term “small farms” for those farms under 2 ha. <br />
  • ETC -group. 2009. Who Will Feed Us? Questions for the Food and Climate Crises. (www.etcgroup.org/upload/publication/pdf_file/ETC_Who_Will_Feed_Us.pdf ) <br />
  • Uitspraak van Peter Tom Jones <br />
  • Because if our intervention doesn’t put us on the right track, why are we doing it? <br />
  • http://www.i-sis.org.uk/organicagriculturefeedtheworld.php <br /> http://www.twnside.org.sg/title2/briefing_papers/No55.pdf <br /> http://www.wageningenur.nl/upload_mm/d/3/c/9a47c8cf-4050-441e-a74b-addf23203fa8_Comparing%20the%20yields%20of%20organic%20and%20conventional%20agriculture%20Seufert%20et%20al%202012%20.pdf <br />
  • Earth Policy Institute <br />
  • Cijfers en Grafieken uit ‘Full Planet, Empty Plates. The new geopolitics of food scarcity. Lester R. Brown. 2012. Earth Policy Institute.” Je kan de grafieken ook raadplegen op de website www.Earth-Policy.org <br />
  • Maputo Declaration: Afrikaanse regeringen beloven <br />
  • Top 3 in 2002 stond voor 62 %, in 2012 voor bijna 73% <br />

Btc cyclus 26 oktober 2013: landbouw, voeding & globalisering Btc cyclus 26 oktober 2013: landbouw, voeding & globalisering Presentation Transcript

  • Landbouw, voeding en globalisering Brussel, 26 oktober 2013 Chris Claes, VREDESEILANDEN
  • OVERZICHT 1. Landbouw, duurzaamheid, globalisering: Achtergrond, probleemstelling, opportuniteiten 1. Koe 80 heeft een probleem: Film van Dirk Barrez 1. Landbouw en hefbomen voor verduurzaming Belang van visie & synergie Actoren Wat te doen? •3
  • Familiale boeren redden de wereld • Familiale landbouw, uitweg uit de armoede? • Kan familiale landbouw de wereld voeden? • Familiale landbouw, levensverzekering voor de toekomstige generaties? •4
  • Familiale landbouw • Term die gebruikt wordt vooral als tegenhanger van industriële landbouw • Controle van bedrijf in handen van een gezin: beslissingen ivm bedrijfsvoering • Meeste arbeid verricht door dat gezin • Occasioneel inhuren van (seizoens)arbeiders • Investeringen grotendeels van eigen kapitaal •5
  • •6
  • Familiale landbouw, uitweg uit de armoede Agriculture is an important source of livelihoods in developing countries, providing ways of life for billions of people, many of them poor. Of the world’s 6.5 billion inhabitants, 5.5 billion live in developing countries, 3 billion in the rural areas of these countries. Of rural inhabitants, an estimated 2.5 billion are involved in agriculture, 1.3 billion are smallholders, while others include farm labourers, migrant workers, herders, fishers, artisans and indigenous peoples who depend on agriculture and natural resources for their livelihoods. More than half are women. The developing world will remain predominantly rural until around 2020 and millions of poor people in those countries will continue to rely on agriculture for their livelihoods for the foreseeable future… World Bank, 2007 •7
  • Familiale landbouw, uitweg uit de armoede The contribution of agriculture to livelihoods is evident from the fact that 70 percent of the world’s poor people, including the poorest of the poor, and 75 percent of the world’s malnourished live in rural areas, where most of them are involved in agriculture. •8
  • Kleinschalige boer(inn)en •bijna 90 % van alle boerderijen in de wereld zijn minder dan 2 ha. Groot of klein niet alleen aantal ha belangrijk (afhankelijk van bodem, gewas, klimaat, vegetatie, hoogteligging… •Kleinschalige landbouw ~ familiale landbouw
  • Wie produceert het voedsel?
  • Kan familiale landbouw de wereld voeden? 'Je hebt geen andere keuze dan inzetten op kleinschalige landbouw. Die kleine boeren kunnen niets anders, er zijn geen jobs in de industrie of diensten voor hen. Op korte termijn kan je enkel zorgen voor meer middelen voor de kleine boeren, ofwel creëer je een massale plattelandsvlucht.‘ 'Bovendien zijn er drie grote voordelen aan kleinschalige landbouw. Ten eerste is er meer respect voor het milieu, gewoon omdat er geen geld is voor pesticiden en chemische meststoffen. Dat soort landbouw staat meer in harmonie met het milieu en het klimaat. Ten tweede is het een arbeidsintensieve productie, waardoor veel jobs beschikbaar zijn. En ten derde kan het een zeer productieve landbouw zijn, op voorwaarde dat die boeren toegang krijgen tot de nodige knowhow. Prof. Olivier De Schutter, VN-rapporteur voor het recht op •11 voedsel
  • DU SHet is belangrijk in te zetten op familiale landbouw, als levensverzekering voor de toekomstige generaties? Klimaat (CO², energie,…) Sociaal-cultureel weefsel: veerkrachtige samenleving Biodiversiteit (pesticiden, ggo’s, …) Tewerkstelling Peakoil: eindigheid van grondstoffen •12
  • Familiale landbouw, levensverzekering voor de toekomstige generaties? •13
  • Rising to 100% by •14 2050. Source: WWF Living Planet Report 2006
  • Duurzaamheid, een samenspel van 4 elementen • • • • Transport Reizen Wonen Landbouw/voeding (25%) Transversaal: klimaat, energie, grondstoffen, armoede, … 70% van landoppervlakte aarde = landbouwgrond •15
  • •Landbouw = probleem en oplossing •( 1,2 miljard mensen; 1.300 miljard US$ in What next? landbouwinkomens; 13%-30% uitstoot van greenhouse gasses) • Agriculture= problem and solution ( 1,2 billion people; 1,3 trillion US$ in farm revenu; 18-30% GHG emissions) • Vredeseilanden working on solutions on the ground within a broader framework and vision
  • Water • Er is geen vervangproduct voor water in tegenstelling tot aardolie • Elke volwassene drinkt ongeveer 4 liter water per dag onder verschillende vormen, maar er is 2.000 liter water nodig om het voedsel te produceren dat we dagelijks eten. • 70% van het watergebruik in de wereld = irrigatie • Oppervlakte geïrrigeerde landbouwgrond stijgt minder snel dan bevolkingstoename (10% minder geïrrigeerde opp per persoon nu dan in 1960). • Watertekorten = voedseltekorten
  • DUURZAME LANDBOUW • Ontwikkeling die volgende generaties niet benadeelt (Brundtland Rapport) • Economisch rendabel, sociaal en cultureel aanvaardbaar en ecologisch gezond • systeemdenken!!! is basis: als je ergens op iets ingrijpt, zullen andere plaatsen in het systeem ook invloed ondervinden   onderlinge verbondenheid   veerkracht (bij crisissen)   controle/autonomie (familiale landbouw) •21
  • •22
  • •23
  • Duurzame landbouw: voorbeelden van invulling • Biologische landbouw (zie volgende slide); vooral ecologische duurzaamheid • Agro-ecologische beweging in Latijns-Amerika (geen chemische producten, biodiversiteit, cycli, lokale markten…) • Allerlei labels rond natuur, milieu (Rainforest Alliance; kikkertjes op bananen) • Fair Trade (sociale duurzaamheid, economische duurzaamheid) • Vrijwille Gedragscodes: UTZ-Kapeh, Common Code for the Coffee Community (4C) • FSC, MSC (hout, vis) •24
  • FAO-gegevens: vooral in Ontwikkelingslanden scoort bio beter; opbrengstratios voor biolandbouw versus gangbare landbouw liggen tussen 1.6 en 4.0 (vooral door het feit dat er geen middelen zijn voor chemische landbouw). De gemiddelde verhouding in de wereld bedraagt 1.3 voor voedselproductie. Andere studies zeggen dat bio slechts 0,7 van gangbaar produceert… Wageningen: Our analysis shows that yield differences between organic and conventional agriculture do exist, but that they are highly contextual. When •25 using best organic management practices yields are closer to conventional
  • Duurzame Landbouw  Duurzame voedselketens  Duurzame landbouw • Systeemgrenzen liggen anders: breder • Ook andere actoren in de keten betrokken bij het duurzaamheidsverhaal. • Duurzame landbouw en duurzame handel • Bv. Fair Trade (duurzaamheid vooral op sociaaleconomisch niveau) •26
  • Evolutie van de Landbouw in de wereld •27
  • Alle crisissen onderling verbonden Krant ‘De Morgen’, 3/12/2011, Gaston Meskens, Prof. Nucleaire Fysica, Universiteit Gent:  “Klimaatconferenties van de VN zullen het klimaat niet redden… de wereld heeft een globaal protocol nodig voor energie, water, voeding en transport. Klimaat is een transversaal gegeven dat binnen elk van deze uitdagingen moet aangepakt worden.
  • Groei van de voedselproductie • Sinds 1975 met meer dan 175 % toegenomen, snellere stijging dan bevolkingsgroei, 16 % meer voedsel per persoon dan 30 jaar geleden • Toch 1,4 miljard mensen minder dan 1,25 $ per dag ( >2 miljard minder dan 2 $) • 78 % van landen met ondervoeding van kinderen zijn voedselexporterende landen! • Gebrek aan voedselzekerheid is geen productieprobleem: geen toegang tot voedsel wegens gebrek aan middelen (inkomen, gronden, kennis…) • Voedselcrisis: voedselprijzen stijgen meer dan inkomens (India kent enorme economische groei; aantal hongerigen groeit ook) • 29
  • Stijging productie > bevolkingstoename •graanproductie: x3,49 •Bevolking: x 2,76 Tussen 1950 en 2010
  • Waarom stijgt de vraag naar granen? Wereldgroei consumptie 21miljoen ton per jaar 1990-2005  45 miljoen ton per jaar 2005-2011 • Historisch twee redenen: Bevolkingsgroei (219.000 per dag meer) Diëten veranderen door stijging levensstandaard  graangevoederde intensieve (pluim)veeteelt (Westen: na WOII, nu 3 miljard consumenten (China, al 2 maal zoveel vlees als in VS) • Nieuw: Auto’s. Granen voor bio-ethanol omdat aardolie duur is (VS in 2011: 400 miljoen ton graanproductie  127 miljoen ton ethanol)
  • •VS: 800 kg graan/persoon/jaar waarvan 100 kg direct, rest via conversie naar vlees •India: 200 kg graan/persoon/jaar, alles direct
  • 35 % van 2,3 miljard ton wereldgraanproductie voor vleesproductie • 7 kg graan nodig voor 1 kg rundsvlees (steeds vaker op stal, niet grazen) • 3,5 kg graan nodig voor 1 kg varkensvlees • Iets meer dan 2 kg graan nodig voor 1 kg gevogelte • 2 kg graan voor 1 kg eieren • < 2 kg graan nodig voor 1 kg karper (vis)
  • FOOD WASTE • Ongeveer 1/3de van het voedsel dat wereldwijd geproduceerd wordt voor menselijke consumptie, 1,3 miljard ton per jaar, gaat verloren. Dit komt overeen met 6-10 % van de door mensen gegenereerde broeikasgas emissies
  • FOOD FOR FUEL Biofuel Net Energy Ratio for Selected Crops Crop Biofuel Type Net Energy Return* Corn Sugar Beet Wheat Sugarcane Ethanol Ethanol Ethanol Ethanol 1.2 – 1.8 1.2 – 2.2 1.2 – 4.2 2.2 – 8.4 Rapeseed Soybean Oil Palm Biodiesel Biodiesel Biodiesel 1.2 – 3.6 1.4 – 3.4 8.6 – 9.6
  • Ethanol en biodiesel : enkele cijfers • • • • • Het graan nodig om een tank van 25 gallon (95 liter) van een sportwagen eenmalig te vullen met ethanol = het graan nodig om één persoon te voeden gedurende een jaar Het graan dat op één jaar in de VS (2011) omgezet wordt naar ethanol zou 400.000.000 mensen kunnen gevoed hebben (aan gemiddelde consumptieniveau’s) 14 miljard gallons productie = 6 % van jaarlijkse autobrandstof in VS VS en Brazilië (14 miljard en 6 miljard ton) = 87 % wereldproductie Biodiesel gemaakt van oliehoudende gewassen, productie evenrediger verdeeld over verschillende landen
  • Overheden en landbouwondersteuning • Sinds 80er jaren substantiële vermindering van budget voor landbouw, vooral in OL • Verlies aan toegang tot landbouwinputs en diensten (kunstmeststoffen, pesticiden, kredieten, onderzoek, voorlichting, markten) • Waar meer dan 35 % ondervoed is: 14 $ per tewerkgestelde in landbouw = 50 maal minder dan 880 $ in landen met minste ondervoeding •39
  • Composition of total government expenditures (%)
  • Agricultural aid as a percentage of total aid, 2002–2006 Some promises • Belgische regering: focus terug op landbouw, vooral familiale landbouw, 10%  15% van Maputo verklaring: 10 % budget naar landbouw: +/- 20 % van Afrikaanse landen hebben dit % bereikt
  • Globalisering en machtsverschuivingen Voorheen • Handel: kleine familiale bedrijven, weinig producten, weinig schakels in de voedselketen: weinig risico’s voor boeren • Overheden parastatale ondernemingen die prijsstructuren verzekerden, inputs en outputs beheerden, technologieën ter beschikking stelden, voorlichting en vorming •42
  • Globalisering en machtsverschuiving 2 • Nu situatie totaal veranderd • voedingsbedrijf = multinational, actief in (bio)technologie, chemische inputs en productie, verwerking • Allianties met gelijkaardige bedrijven = clusters of oligopolie • Klein aantal aankopers voor groot aantal verkopers: zandloper •43
  • De flessenhals in Europa Grievink (2003): OECD Conference to Explore Changes in the Food Economy, The Hague, 67 February 2003 Consumenten: 160,000,000 klanten: 89,000,000 winkels: 170,000 supermarkt formaten: 600 aankopers: 110 verwerkers: 8,600 half-verwerkers: 80,000 aanbieders: 160,000 landbouwers/producenten: 3,200,000 •44 Het betreft hier 85 % van de voedselverkoop in Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittanië en Oostenrijk!
  • Penetratie van grote distributiebedrijven tov BNP/persoon Source: Booz-Allen Hamilton, 2003 Large Supermarket penetration in Consumer Goods Market 100% Belgium UK 90% USA Sweden Germany 80% Denmark Switzerland Norway Finland 70% Portugal Austria 60% Chile Spain Costa Rica Greece Argentina 50% Italy Brazil Colombia Mexico 40% 30% 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0 30.0 35.0 40.0 45.0 •45 GDP/Capita in USD (2001)
  • Concentratie van voedingsverkoop in Europa Land Austria Belgium CR3 57.4 61.8 CR4 66.2 70.4 Top bedrijven Rewe, SPAR (Austria), Aldi, Metro Carrefour, Colruyt , Delhaize Group, Metro, Aldi Schwartz, Metro, Rewe, Tesco Ahold, Czech rep Denmark Finland France Germany 24.8 66.4 – 78 83.6 48.1 44.3 29.7 74.1 87.6 60.0 56.1 - 66.7 Hungary 48.2 51 CBA, Tesco, Co-op Hungary, Metro, Ireland 54.4 70.3 Italy Netherlands 29.1 51.5 - 62.6 36.0 56.9 - 82.6 Musgrave, Tesco, Dunnes Stores, Stonehouse, Coop Italia, Auchan, Carrefour, Conad Norway 62.6 – 83 76.3 - 99.5 Norgesgruppen, Coop Norden, Ahold, Reitan Poland Portugal Romania 14.9 48.3 17.5 17.7 56.8 18.7 - 27.0 Metro, Jerónimo Martins, Tesco, Carrefour Modelo Continente, Jerónimo Martins, ITM Metro, Rewe, Carrefour, Delhaize Slovakia Spain Sweden UK 25.3 53.8 80.9 – 95 42.3 – 60.4 31.4 62.5 83.8 49.3 – 70.6 Tesco, Metro, Rewe, Schwartz El Corte Inglés, Carrefour, Marcadona, Ahold, Axel Johnson, Coop Norden •46 Tesco, Asda-Wal-Mart, Sainsbury’s, Morrisons FDB, Dansk Supermarkt, Dagrofa, SuperBest Kesko, SOK Carrefour, Leclerc, ITM, Casino, Auchan Metro, Rewe, Edeka/AVA, Aldi Ahold, Casino
  • evolutie retail voor wat betreft voeding (aandeel totale verkoop) voor België tussen 2002-2012 2002 2012 carrefour 25,30 % 22,60 % delhaize groep colruyt 21,80 % 16,00 % 22,50 % 27,70 % louis delhaize aldi & lidl 9,10 % 10,00 % 4,90 % 15,80 % 8,60 % 9,20 % 4,10 % 2,30 %   makro & metro anderen Bronnen 1 Investigation of the determinants of farm-retail price spreads Final report to DEFRA by London Economics, 2004 http://archive.defra.gov.uk/evidence/economics/foodfarm/reports/pricespreads/wholerep.pdf 2 ‘De concurrentie neemt sterk toe op de Belgische voedingsdistributiemarkt’ retaildetail communication platform, 27 juni 2012 http://www.retaildetail.be/nl/case-van-de-week/item/14349-%E2%80%98de-competitie-neemt-sterk-toe-op-de-belgischevoedingsdistributiemarkt%E2%80%99 3 presentatie Bill Vorley over regoverning markets, Boerenbond, 19/04/2006
  • Macht in de keten • Prijs aan consument stijgt niet veel • Prijs aan boer daalt • Marge verwerker gelijk • Marge supermarkt stijgt sterk •48
  • Globalisering en machtsverschuiving Vooral supermarktketens sterk: • 85 % van voedseldistributie in W-Europa • Maar ook tot 60 % in Latijns-Amerika, op 20 jaar tijd • 30 % in Afrika (Walmart koopt Z-Afrikaanse supermarktgroep) • China: stijging van 40 % per jaar • Hoge standaards- en kwaliteitsnormen: voedselveiligheid (‘barriers’?) • Tesco: omgekeerde veilingen voor toeleveranciers! • Delhaize versus Unilever •49
  • Internationaal handelsklimaat • Handelsbelemmeringen in industriële landen sterk verminderd sinds 1995 • Geldt niet voor landbouw en arbeidsintensieve producten (comparatief voordeel OL door lage lonen) • OESO-landen jaarlijks 226 miljard Euro aan landbouwondersteuning: lage wereldprijzen (melk, katoen, suiker en vlees) • Importtaksen beschermen 28 % van landbouwproductie van OESO • Minder marktopportuniteiten voor OL, zeker voor verwerkte producten: grondstoffenleveranciers •50
  • Technologie en wetenschap • Industriële revolutie: Intensifiëring van landgebruik Vlinderbloemigen Mechanisatie Kunstmeststoffen op basis van aardolie • Groene revolutie wonderzaden (HYV), hybriden, veel kunstmest en pesticiden: heel onstabiele planten Azië en Latijns-Amerika: productiestijging hoog, Afrika niet •51
  • Tecnologie en wetenschap • Groene revolutie: toegang tot voedsel voor armen niet verbeterd, wonderzaden zijn niet ‘pro-poor’, houden geen rekening met complexiteit van landbouwsystemen • India: armste 30 % van bevolking (285 miljoen) geen verhoging van voedsel- en nutriëntinname laatste 25 jaar • Milieuproblemen: chemische producten, weinig zorg voor bodemstructuur •52
  • Technologie en wetenschap • De genetische revolutie? Extreme vorm van wonderzaden Gedreven door industrie Geen toegang voor kleinschalige boeren • Economische groei ipv productieverhoging: commerciele landbouw, nadruk op export, handelsbalans en buitenlandse deviezen •53
  • Biodiversiteit en landbouw • Vereenvoudiging: 12tal soorten graangewassen, 23 soorten groenten, 35tal soorten fruit en noot • Van meer dan 1000 soorten begin 20ste eeuw tot 70 tal soorten op 1,5 miljard ha cultuurgrond • Regenwoud: meer dan 100 boomsoorten op 1 ha • Wetenschappers: ‘geen onderzoek meer op traditionele variëteiten’ • VS: > 60 % van variëteiten in handel (maïs, soja) zijn ggo-zaden, ‘binnen enkele jaren geen andere meer verkrijgbaar’. •54
  • •Foto Jimmy Kets Dank u!