- -
eve KHUYEN NONG vA KHUYEN LAM
VleN KINHTE - KYTHU~T THuoe LA
CHU BIEN: TS. TRANBANG KIEN
If TlIfU!T
TI~NG119'
~
NHA XUAT BAN NONG NGHI~P

Ml)C Ll)C
Trang
LO'in6i dilu 3
Phiit, 1. Giffi thi~u chung 5
Philn 2. Ky thu~t trong tn;>tthuoc hi vang say
7
I. Thffi Vl,lgieo, trong 7
II. Ky thu~t san xuat cilYcon 6 VlICmlIffin
7
III. Ch<;m trong thuoc hi va che dq luau canh
dat 15
IV. Ky thu~t trong thti6c leingoai dong 16
Philn 3. Ky thu~t thu heii, say phan cap thuoc lei
23

LOINOIDAU
Chuyi/n db; cO' cit'u cay trong tIleD huong tang
hi4u qua kinh te' tn2n m(Jt don vi di4n tfch tIleD chu
tnMng cua Chfnh phil, cay tlmoL' la lor;i cay cong
nghi4p nglin ngay co hi'4u qua kinh Ie' caD. Ngoai
phl.lC vl.fnhu cdu nguyen li4u cho cac nha may thuoL'
la diell trong nu:6'c,thuoL' la con la m(j.t hang xudt
khdu co gia tri tren thi truO'ngtill gi6i,
Trong Val flam gdn day, m(ic du nganh thuoL' la
d5 co nhieu co' gling trong vifc xay d¥ng va c1lng co'
Vling nguyen li4u, nhung wIn chlta co nhilng tal lifU
khuyell nong giup ba con nong dan hitu bill them ve'
mr)t so' Icythugt m6i trong san xuat thuGCla nguyen
li4u.
Dt giup can br) ky thu(tt va nong dan cae tlnh
trong thuoc' la nguyen li4u, nang caD chat lu9'11g,
nang suat va dr;t hi4u qua kinh tl caD, bao dam 6n
dinh vllng Nguyen lifU cho che' bien lieu dung trong
mto'c va xu/it khdu, Cl.fcKhuyen nong va Khuye'nlam
d5 phol h9'P vo'i Vi4n Kinh tl Ky thu(tt ThuoL' la gi6i
thi411CUO!l ach: "Ky thut/it trong trl)t, thu ho{leh, sa
s
ehl/ va phan cap thude lli vang s{[y". CUO!Isach
nlulm cling cal) mr)t so' thong tin m6i giup cac can br)
3

khuyel1 nong, ("(In I)(? chi dt}o san xuat va ba con Phii'll 1
nong Jan hieiJ them dt}c tlul Clia san xuat thubL' la
nguyen li~u. GICn THI~U CHUNG
Xin cam 071Vi~n Kinh te' Ky thU(ll TJ1UbL' vafa Thuoc la la lo~i cay cong nghi~p ngtm ngay, la m~t
hang lieu dung va XU<lt khAnco gia tr! kinh te' cao va la
cac don vi hiiu quaIl dii gillP dB bien soC}ncuon sach
ngu6n thu ngan sach dang k~ cua nhi6u nu6'ctren the' gi6'i.
nay. Rat mong dl(9'Cdong dao b{jn d9C dong gop y V6'it6ng di~n tIch tr6ng tn;>t holmg 5 tri~u ha, san luqng 7
k
kien clIo cuoll sach hoan thi~n hO'11. - 8 tri~u tan trai khap 117 quoc gia, cay thuoc la dii thu hut
t6'i tren 33 tri~u nong clantrong do co nhi6u lao dQngnong
ClJC KHUYEN NONG vA KHUYEN LAM nghi~p (tr6ng trQt,thu hai, Selche'...),lao dQngcong nghi~p
(san xuat thuoc la die'u, phan bon, thuoc trir Sailb~nh, cae
phl;lli~u...), gap phan t~o cong an vi~c lam, t~n dl;lnglao
dQng phl;l, su dl;lng lao dQng hqp ly, tang thu nh~p cho
nguffi lao dQng, lam phong phu them eel call luau canh,
gap phan cai t~o dat tr6ng trQt, phan bol~i clancu...
Theo so li~u cua HQi thuoc la Zimbabwe nam 1996
thl t~i day, cay thuoc la su dl;lngt6'i 12 % lao dQngcong
nghi~p, 30 % lao dQngnong nghi~p, tr6ng thuoc la dem l~i
lQinhu~n cao gap 8 - 10 Ian d6 tuoog; 6 Ian ngo; 4,5 Ian
bong; H~ so thu nh~p/chi phI rat cao (khoang 3,6 Ian). M~c
du di~n rich thuoc hi chi chie'm 3 % t6ng di~n tIch dat
nong nghi~p nhung dii dong gap 38 % t6ng san phAmnong
nghi~p xuat khAuva dem l~i 30 % t6ng so ngo~i t~ xuat
khAncho dat nu6'c (98 % thuoc leiduqc xuat khAuv6'igiei
tr! tren 500 tri~u USD/nam - S6li~u nam 1996).
Tlnh Van Nam (Trung Quoc) co doanh thu v6 thuoc
leihang nam d~t t6'ilIen 100 ty nhan clant~, trong do liii 12
ty, nQpthue duqc 25,6 ty (chie'm72 % doanh thu thue toan
tinh). T~i Trung Quoc, trong nam 1999 nganh thuoc leidii
dong gap cho nha nu6'c 98,9 ty nhan clan t~ chiem 10%
doanh thu nha mr6'cva dUng dati cae nganh cong nghi~p
Trung Quoc (Tobacco Asia 9, 10, 11/2000).
4
5

~
Phii'll 2
T~i My, thllOCla la m(>ttrong 51o~i cay tr6ng mang
l~i cho Dong daD My tIeD I ty USD hang Dam. Nganh Gong KY THU~T TRaNG TRQTTHUOCLA V.A.NG
SAY
nghi~p thuoc 1a My si:r dyng tIeD 100.000 Gong nhan va
neu tinh bet cac lo~i thlle, phi... thl tho nh~p tv cay thuoc I. THor V1) GIEO, TRaNG
1a 1a 12,7 ty USD; Cac I1lxacTay Au c6 1/6 ngu6n tho quoc 1. Mien Bac
gia 1a tv thuoc 1a. Cay thuoc 1<:1 chiem di~n tich gieo
chi - Thai.vy gieo h~t:
a
tr6ng it nlll1'ngl~i c6 d6ng g6p lan, ch~ng h~n Hy L~p,
Vy Xuan : Tu 15/11 den 25/12.
thuoc 1a chi chiem 4 - 5% di~n tich nhung d6ng g6p 13 %
t6ng gia tt! Dong nghi~p va nuoi song 12% daD so. a VI,lThu : Tu cuoi thang 7 den giua thatlg 8.
- Thai vy tr6ng:
Bungari, thuoc 1a chiem 40 % t6ng gia tr! san ph~m Dong
nghi~p va d6ng g6p 13 % t6ng gia tr! xuat kh~u... VI,lXuan: Tu 20/1 den bet thang 2.
a Vi~t Nam, nganh thuoc'hi hang Dam d6ng g6p cho VI,lThu: Trong thang 9.
2. Mit~nNam
nha mrac gall 2000 ty d6ng ti~n thue, t~o Gong an vi~c lam
cho tIeD 20.000 1ao d(>ngGong nghi~p (rieng T6ng Gong ty - Thai vy gieo h~t:
Thuoc 1a Vi~t Nam Slrd],mgtIeD 10.000 1ao d(>ng) va hang VI,lkho: Trong thang 9 den giua thang 10.
tram nghln 1ao d(>ng Dong nghi~p, g6p phan dang k~ xoa
d6i giam ngheo cho Dong daD cac daD t(>c vling nui phia
VI,lmua: Tu 15 thang 7 den 15 thang 8.
m1c, Tay Nguyen... - Thai vy tr6ng:
Theo chien 1uQ'cphat tri~n cila nganh thuoc 1a Vi~t VI,lkho: Trong thang 11 va ket thuGvao 15 thangl2.
Nam trong 5 Dam tai, T6ng Gong ty Thuoc 1a Vi~t Nam Vy mua: Trong thang 9 va ket thUG 15 thang fo.
vao
phan dati d~t 70% thj phan thuoc 1a dieu trong nuac. T~p
II. KY THUAT sAN XUAT CAY CON 6 VVON VOM
trung cac bi~n phap khoa h<;>c y thu~t d~ Dang cao Dang
k
soar va chat 1uQ'ngnguyen li~u; nghien cUu quy ho~ch Dat Vl1anuom Dench<;>n dat to'i xop, thoat nuac.
lo~i
vling tr6ng, hlnh thanh cac vung d~c san nham cling cap tot. D!a di~m lam vuan UO'I11 bang ph~ng, thoang,
phai
nguyen 1i~u c6 chat 1uqng cao cho san xuat trong nuac va tranh dl1Q'cgi6 h~i (gi6 l~nh Dong Bilc, gi6 n6ng Tay
xuat kh~u, tich c1;1'ctham gia vao chuong trlnh xoa d6i Nam), gall ngu6n nuac wai s~ch, thu~n ti~n cho vi~c cham
giam ngheo cila Chinh phi:L D1;1' kien ke ho~ch phat tri~n s6c va bao v~.
nguyen 1i~u trong thai gian tai nhu sail: 1. Ky thm)t lam dat
Nam Di$n tfch (ha) (Tan)
San 111<;1ng Dat can duQ'C bua ky. Cay 2 Ian va bua 2-3 1uqt.Tot
cay
2002 24.500 45.800
nhat cay Ian 1 q~ phO'iai khoang 1 loan, sail cay l~i Ian 2 va
2003 25.500 47.800
bua 2-3 111<;>t dat to'i xop, nh~t s~ch co. Neu dat chua, phai
cho
2004 27.000 52.900
2005 29.500 58.800 bon them voi ngay Ian cay dati lien. 6 nhiIng nO'idat th!t
7
6

trung blob, sail khi cay bll'a nhl1 tren, da't vc1nchua wi nhu do dQn s<;lch tro hay wi Sail,lam ph~ng m~t luong d~
lap
mong muon, phai dung v6 d~p nho da't lIen m~t luong. gieo h<;lt. ach lam nay ra't hi~u qua wa di~t duqc t6n du
C
2. Len luong vu<m umn Sailb~nh co trong da't, wa di~t duqc h<;lt milm co d<;li.
va
Luong vuoo Uo1n pMi theo kfch thuac: Dai 10m; 4. Phan bon cho vu<mumn
rl?ng I m; cao tll' 20-25 cm, Tanh luong rl?ng tll' 40-50 cm. Sail khi XUIy da't va len luong, tie'nhanh bon phan lot
Nhu v~y, di~n tich m~t luong chI bang 2/3 di~n tfch canh cho vuoo Uo1ntmac khi gieo h<;lt. Li~u luqng philn bon cho
lac cua vuC1nuom (muon gieo 100 m2 m~t luong dn phai 10m2 m~t luong nhu sail: .
co 150 m2 di~n tfch canh tac). Chi~u dai cua luong phai
- 20 kg phan chu6ng da u ky th~t boat ml;]c.
lam theo huang & thoat nuac, m~t luong nen theo huang
Dong - Nam. D~ tr6ng 1 ha thuoc 1£1 goai d6ng, dn phai
n - Phan vo cO':0,5 - I kg DAP + 0,5 kg sulfat Kali ho~c
gieo tll' 70-100 m2 di~n tfch m~t luong woo Uo1n. 0,3 - 0,5 kg me + 0,5 kg sulfat Kali + 0,5 kg super Ian.
Tn?n th~t d~u cac lo<;li hiln vai nhau va reiid~u lIen
p
m~t luong. Dung cao ho~c cuoc barn nh~ lIen m~t luong
.
/x//
3. Xu Iy dat VUO'fi
uam truac khi len luong
vai dl?Sailtll'5-7 cm d~ phan trl?nd~u vao lap da't m~t cua
m~t luong. Tie'pthea, dung lay xoa d~u lIen m~t luong d~
cho m~t luong ph~ng va hO'i16im~t gUO'ng tot nha't. Sail
t k n
la
do khe len m~t luong wa du ch~t d~ khong con ke h6' d~
h<;lt huoc 1£1 hong IQt xuong Sail. H<;lt am qua Sail se mQc
ch~m, cay con mQc khong d6ng Mu. Co th~ dung than cay
Do woo Uo1nthuoc 1£1 thuoog bi nhi~u lo<;li ail b~nh
S chuoi Ian lIen m~t luong d~ m~t luong bang ph~ng. Gin
phat sinh gay h<;linen dn tie'n hanh cac bi~n phap phong chu y dung cuoc n~n ch~t cac mer luong. .
trll' sail:
5. Gieo h~t
- Dung 50 g sulfat d6ng (CUSO4- Phen xanh) boa tan
vao 10 lit nuac tuai cho 10m2 di~n tfch m~t luong. Tren Luqng h<;ltgieo tll' 1,5 - 2 g/lOm2 m~t luong (Ne'u dl?
da't co tuye'n trung, phai XU Iy bang Mocap ho~c Oncol n~y milm > 80%). Do h<;ltthuoc hi ra't be va nh~, nguC1ita
theo huang d~n cua can bl?BVTV. .
thuoog ap dl;]ngml?t trong
.cac bi~n phap sail:
- Doi vai ~ac loai ~auh<;li
trong da't,nen dung Basudin,
Pad an d<;lng theo lieu luqng ghi lIen baa nhan hay theo
h<;lt - Oleo kho: Trl?n h<;lt
huang d~n cua can bl? BVTV. thuoc 1£1 cat mill, kho
vai
Cling co th~ xU Iy vuoo Uo1nbang nhi~t nhu sail: Sail vai ty I~ l/1000(lphiln
khi len luong, lam ph~ng m~t luong, dung cuoc xai m~t h<;lt+ 1000 philo cat). Sail
luong thanh nhG'ng ranh nho. Tu len m~t luong ml?t lap do dung lay Val d~u lIen
rO1n,r<;l ay tll' 5 - 10 cm r6i dot cho rO1nr£.l hay am 1, sail
d c m~t luong. Khi gieo, nen
8 9
I

gieo di, gieo I~id~ baa dam rac d6u h(;lt.CAnchu y neuco 7. Turn nU<1c
tho vuo'n uom
gio philigieo thap lay d~ h~tkhong bay ra ngoai m~t luong. . Thiti ky ta gieo de'" m9c:
- Gieo ntlac: Cho hat thuoc la vao blob tuai boa sell (0 Giai do(;lnnay wan uam dn dil am lien tl;lctu 80-
doa), d6 10 lit mrac va~ blob va cho vao do I thla nho xa 85%, VIh(;ltnth nanh-ya ra r~ hut rat nhi6u nuac, thieu am,
phong b(>t,dung que khuay d6u'va wai len m~t luong. Cftn r~ va mftm sau khi hlnh thanh se bi tea l(;li,khong phat
chu y tnrac khi thl!c hi~n phili dung blob do tuai thir lIen tri~n du<;>,c chef, do do hang.ngay phai tum nuac. Luqng
va
rn~t luong d~ xac dinh toc d<)di, khi tuai dn wa tuai wa
nuac tuai cho 10 rn2m~t luong tu 15 - 20 lit. Neu qua kho
lac blob va khong d~ ria nuac vang ra khoi m~t luong.
h(;lnthl phili tum 2 Iftn trang ngay vao sang s6m va chi6u
Sau khi gieo xong phili.dung m<)ttrong cac lo(;lithuoc gftntoi.
tru sau phun quanh luong d~ phong kien tha h(;lt.
6. Che ph" vu(')'D uom . . Thiti kY ta sau khi m9c de'n !uc chit th(lp:
a
Vao thang 11-12 nuac fa, thm tiel thay d6i bat Thai ky nay nhu du nuac nhi6u hon thm ky tu gieo
thuang. d cac dnh vUngnui phia Bac, co nhiing nam ref den m<;>c, ngay nen tuai 2 Iftn, m6i Iftn tum tlr 20-30
m6i
d~rn,co suong muoi nen dn che phil cho wOn uam. Co th~ lit/l0 m2 m~t luong. d giai do(;lnnay, r~ mm bat dftu co
sir dl;lng ni long PE rhea each: Dung nan ire b6 ngang long hut, neu tuai nhi6u luqng nuac hon guy dinh cay con
khoilng 3,5-4 cm, dai khoilng 3,5-4 muon cong thanh hlnh se bi ng~p.ung, r~ wa mai m<;>c bi thai va chet.
d~
ban nguy~t earn len m~t luong. M6i 1 m dill m~t luong earn . Thiti kY ta chit th(lp den tai chUt?t:
1 nan dii du<;>,c thanh hlnh ban nguy~t.Bu<?c tu 4 -5
uon d6u
Thai ky nay b<)r~ dii phat tri~n won dai va dam sau
thanh d<;>c chi6u d<;>c luong d~ lien kef cac thanh
rhea cila
d~ tlm thuc an va nuac, VIv~y m6i I1gaychi cftn tum 1 Iftn
cong I~i cho chilc chao. Sau do dung PE phil len tren. Cftn
chu y philidung dat ho~c g~ch, da chen de mep cac tam PE va cling co th~ tuai each nh~t (hai ngay tum 1 Iftn).Nhung
d~ gio khoi bay. Trang nhfing nam thm tiel on boa, co th~ cay con l(;liyell du nhi6u nuac hon VIkhoi luqng cila cay
dung cay co te (nhi6u nm con g<;>i co dang dang ho~c cay
la tang nen m6i Iftntuai tu 30 - 40 Ift nuac/lO m2m~t luong.
guQt)earn len lIen rn~tluong d~ che wan Uo'In. hi earn co
K . Thiti ky ta tai chUt?!den Ilk ket thuc giai do{ln vuim
te phili earn dung ky thu~t: m6i cay cach nhau 10 cm rhea uom:
chi6u ngang va chi6u d<;>c m~t luong, tan cay co te cach
cila
rn~tluong 25 crn, a giua luong cao va thap dftn v6 hai bell Thai ky nay yell du nuac doi vai cay con Ian hon,
mep luong, cac tan la cua cay co du<;>,c vao nhau d~ t(;lo
cai nhung r~ cling dii dam sau, VIv~y rn6i Iftn tum vm luqng
thanh hlnh rnui luy~n. nuac tu 40 - 60 Ift/l0 rn2rn~tluong va 2-3 ngay tum 11ftn.
6 phia Narn, co th~ lam mai che bang cac lo~i v~t li~u Chu y trong khi wai nuac cho vuOn uam cftn phili:
san co t~i tung dja phuong ho~c PE va mai che nen lam Tuai dil luqng nuac guy djnh nhung phai tum nhi6u lu<;>'t,
.wongdoi cao d~ co th~ ra vao cham sac thu~n ti~n hon. va tuai tu tu d~ nuac ngam dan vao dat, khong nen d6 nuac
10 11

tHai chay xuong Tanh,xoi moo m~Hluong, lam tr6i dinh ngay va ban clem dell co th~ che phil duqc. Neu nhi~t dQ
duemgva th?m chI tr6i ca cay con. ban ngay tren 20DCthi ban ngay phai di1 PE d~ nhi~t dQ
D~ luy~n cay con dmg ceip,hoi ph~c nhanh khi trong tren m~t luong kh6ng cao quei.Ban clemco th~ che l<;1i de
tren ruQng,phai ngUngtuai nuac truac khi nh6 khoang 5 - treinhnhi~t ds.?
thap gay h~i hay mua to d?p fiat cay con. Tii'
7 ngay. J
giai do~n tai chuQt, di1clanche dtln d~ cay con quell n~ng
va chu 9 che khi co mua to.
8. Bon phan th6c cho vuim uoon
Khi cay con thi€u d<;1m, co mall yang nh<;1t.
lei Thi€u 10. Nhb tia cay con va nhb co cho vuim uoon
dinh duemgco th~ xuat hi~n c~c bQgay hi~ tu<;mg leiyang Tia cay con Den rIa 2 Itln. Ltln thu nhai khi cay con
tUngv~tloang 16.Khi g~phi~n tuqng nay, can phai nh6 mQt vao giai do~n chii'th?p, Itln thu 2 vao giai do~n tai chuQt.
vai cay con a ch6 leib! yang d~ xem xet bQr~, treinhnhtlm Day la nhUngthai ky co th~ phan bi~t ro rang sl,tche khuat
l~n vai hi~n tuqng yang leido b~nh gay Den.N€u do ~nh va chen Ian Ian nhau cila cay.
gay Denthi bQr~ se co hi~n tuqng tham den ho~cthai rita. Nen ket hqp nh6
Khi da kh~ng d!nh yang leido thieu dinh duemg, ctln rIa cay con vai nh6 co
phai bon thuc nhu sau: Dung 50 g ure + 50 g sulfat Kali cho wan uom. Ctln
hoa vai 1 ganh nuac (30 Ift) tHai cho 10 m2m~t luong. Sau phai nh6 s~ch co thi
khi tHai thuc, nhat thiet phai tHai them nuac d~ ri'ralei It mai bao dam duqc m?t
nhat vai luqng nuac gap d6i d~ treinhcheiylei. dQ cay con cung nhu
9. Tia bo co te hay do bo gUmche PE che dQ dinh duemg d~
Vi~c rIa bo co te va di1bo gian che PE ph~ thuQcvao cay con pheit tri~n
thai tier va tinh hinh sinh truang cila cay con. thu?n lqi. Ctln chu 9
- Doi vai co te: Khi cay con vao giai do~n chii' th?p, truac khi nh6 co va rIa cay con, ph,H tHai nuac cho m~t
trong dieu ki~n binh thuang co tM nh6 rIa 1/3, neu mua to luong dil ~m d~ khi nh6 co rIa cay con thuoc leikh6ng b!
n~ng h~t.thi chI rIa 1/4 ho~c kh6ng nh6 rIa, nhung khi h€t dili r~ va dat kh6ng b! b?t tung leu tUng mang 1611, nh a
huang den nhUng cay con l~i. Sau khi nh6 co va tia cay
mua to thi phai nh6 rIa ngay 1/3. Den giai do~n tai chuQt
nh6 rIa 1/2 so con l~i, neu con mua n~ng h~t chi nh6 rIa con, phai tHainuac d~ cho nhUngcay con b! long r~ nhanh
hoi phl,lc.
1/3 so con l~i. Truac khi nh6 cay giam vao btlu ho~c tr6ng
ra ruQng tii' 5-7 ngay (tuc la luc ngUngtHai nuac) nh6 bo 11. Phong tru sau b~nh avuimuoon
her co te d~ luy~n cay con cho cUngcap. Ngoai vi~c XU19 dat truac khi gieo, sau khi cay mQc
- Doi vai wan che phil bang PE: Trong dieu ki~n co lei th?t thu nhat Den phun d!nh ky 7 - 10 ngay mQt Iftn
binh thuang, khi nhi~t dQ trong luong duai 20DCthi ban bang ceiclo~i thuoc sau:
12 13

Phong trll' b~nh
Tieu chudn cay con tr6ng ra ruQng:
dung: Boocdo, Zinep,.
Ben1ate,Ridomi1... - Tu6i cay con tll' 60 - 65 ngay
- Phong trll'Sailva cac - Chi6u caDcay tll'goc de'n di~m sinh truOng ill 8-10 cm
con trUng khac dung: - Duang kinh than trung blob tll'0,3 - 0,4 cm
Sumicidin, Omethoat,
- Cay d6ng d6u, s<;tchSail b~nh, khong di d<;tngva
Azodrin... N6ng dQ va 1i6u
duQ'C da bat 1adung yell cali ky thu~t.
cat
1uQ'I1gtheo hu611gdiin ghi
lIen baa nhan, hoi[lctheo chi diin cila can bQky thu~t. Doi vai cac doh mi6n nui phia B~c,phai he'tsuc chu :9
trong thai gian gieo uom va cho cay con vao ball thuang co
12. Giam cay con vito ban SUO'I1gmuoi. Khi co hi~n tuQ'I1gmua da hoi[lc SUO'I1g
muoi,
Khi cay con co duQ'c3- 4 hi th~t (khoimg20 - 30 ngay phaiche philvucmuomdn th~n.
tu6i), co th~ nh6 cay con giam vao ball. V~t 1i~ulam ball
co th~ dung giay khoanh troll thanh hlnh ong hay dung tui III. CRQN DAT TRaNG TRUDC LA vA CRE ,DQ
ban bang PE thilng hai dati. Duang kinh tui ban tll'6 - 8 cm LuAN CANR
va co cm6u caD8 - 10 cm.
Cay thuoc la yang say 10 phat tri~n tot lIen lo<;ti at toi
d
Dat vao ban phai toi xop, nhi6u mUll, tot nhat dung xop, thoat nuac tot, lo<;tidat cat pha, dat thit nhy de'n thit
dat phu sa. Dat trQnvai phan vi sinh 30- 40 kg, hoi[lctrQn nhy trung blob. DQ mall ma khong caD, co tM ngheo cac
vai 30- 40 kg phan chu6ng th~t hoai ml,lccho 1m3dat. Sail chat dinh duang, d 1~mUll trong dat < 2%. DQ chua cua
do XU1:9dat bang su1fatd6ng v~i 1uQ'I1g: g +10 lit nuac
50 dat tll' pH = 5,5 - 6. .
philOva trQn'd6u cho 1 m3dat + phan. Dat + phan xu 1:9
xong nen il trong vong 7-10 ngay mai cho vao ball d~ giam D~ tr6ng thuoc 1a co hi~u qua ca~, (j nhftng chao
cay con. ruQng tr6ng thuoc la, khong duQ'c tr6ng 1uan canh v6i
Phai chQn cay con khoe, s<;tch b~nh va d6ng d6u d~ nhftng cay hQ ca (ca chua, khoai lay, at ...). Hi~n nay, (j
giam vao ball. Khi giam, phai ngat bo mQt so 1a sat goc, nuac ta nen tr6ng luan canh cay thuoc hi sail 1ua nuac 1a
chi d~ l<;ti
khoang 3-4 1alIen than. Sail khi giam, phai tu6i thich h~ nhat. Co th~ ap dl,lngcac cong thuc 1uan canh
nhu sail:
nuac cho chi[ltgoc va che phil ngay d~ tranh nffmg mua
gat,
to trong 3 - 4 ngay dati. Sail do da bo v~t 1i~uche phil va Lua mua sam - Cay V~l ong - Thuoc 1aXuan.
D
cham soc yuan giam, tuai nuac day dil d~ cho cay ball Lua mua chinh Vl!- Thuoc 1aXuan
duQ'ccling cap, khoe va s<;tch
b~nh. Lua xuan - Lila mua sam - Thuoc 1aThu
Khi mang cay fa tr6ng ngoai d6ng, phai cAt, da bat 1a
chao va mQt phan la qua 1611 cay con nhanh h6i phl,lc.
d~ Lua Dong xuan ng~n ngay - Cay d~u d6 xuan he -
Thuoc 1aThu.
14
15
,

IV. KY THUAT TRaNG THUOC LA NGoAI DONG 4. Trong gic)m
1. Ky thu*t lam dat Thong thua'11g tr6ng cay con ra ruQng,mQt so cay
khi
Dat phai duqc co th~ b! chet, do do trong yang 3 - 5 ngay diiu sau khi
cay sau toi thi~u tit tr6ng phai thuOng xuyen ra d6ng tham ruQng. Khi phat
20 - 25 cm it nhat 2 hi~n thay co cay chet phai lien hanh tr6ng gi~m ngay trong
liin. Bua vai ba luqt yang tit 5 - 7 ngay sau tr6ng. Neu tr6ng gi~m qua muQn,
cho dat tUO11g doi ruQngthuoc phat tri~n,chin khong d~u se rat kho say.
nho va th~t Mng 5. Phan bon va each bon phan cho thuoc la
. ph~ng, s'.lch co. Neu
Lo'.liphan h6n hqp do Vi~n Kinh te Ky thu~t Thuoc la
dat chua thi ngay
san xuat phu hqp vai dat a mQtso dnh mi~n nui phia Bac,
liin cay diiu lien
vi v~y Henbon phan h6n hqp rhea huang da.n cua can bQ
phai bon them voi bQt tit 1.000 - 1.500 kg/ha.
ky thu~t. Tuy rhea dat dai a tirng vUnggiau ho~c ngheo
2. Len luong dinh duO'ng,co tM bon pban rhea li~u luqng huang da.n
Nen bo tri luong rhea chi~u ruQng d~ tho;it nuac va nhu sau:
rhea chi~u gio d~ cho vita thoat nuac tot, vita thong gio. - Dat giau dinh duO'ng (dat tot, mall ma) Hen bon tit
Chi~u dai cua luong tuy rhea chi~u dai cua ruQng, chi~u 1.100 - 1.300 kg/ha (33-47 kg/saD), (ty l~ N:P:K = 1:1.5:2;
caD cua luong tit 30 - 40 cm. M~t luong rQng 40 cm. Tam N = 60 - 70 kg/ha)
luong nay cach tam luong kia tit 1,1 - 1,2 m. Sau khi leD
luong xong, b6 hoc giua tam luong, m6i hoc cach nhau tit - Dat xau, ngheo dinh duO'ngHenbon tit 1.400 - 1.700
50 - 60 cm, hoc co dQsau tit 15 - 20 cm. Nhftng ruQng qua kg/ha (51 - 62 kg/saD), (ty l~ N:P:K = 1:2:3; N = 60-70
dai Hen dt luong thaI1h nhi~u do'.ln d~ chia ruQng thanh kg/ha). Luqng pban bon tren chia lam doi: bon lot mQtni'ra
nhi~u 10. M6i 10 co chi~u dai khoang 100 m de ti~n lqi cho truac khi tr6ng, mQt ni'ra can l'.li dung bon thuc sau khi
vi~c tum lieu sau nay. tr6ng tit 25 - 30 ngay, khong Henbon muQnhO11.
3. Cach trong TruOnghqp khong co pban h6n hqp thi phai bon pban
Truac khi d~t biiu cay con vao hoc da daD san, hoc dO11
nhu sau:
phai duqc bon phan lot, sau d<strQn d~u phan lot vai dat
va tUai vao hoc 1-1,5 lit nuac. Khi nuac rut giin her, d~t + ChI duqc dung cac lo'.li phan sau day d~ bon cho
cay con ho~c biiu vao ho~, lap dat vita den la thap nhat thuoc la: sure lan, nitrat amon, (ho~c DAP) va sulphat
kali.
va khe tin ch~t goc. Ciin chti y khi tr6ng biiu phai bo ttii
biiu PE. Sau khi tr6ng xong phai tuai m6i hoc 0,5 lit nuac + Neu dung sure lan, nitrat amon va sulphat kali thi
cho ch~t goc. li~u luqng nhu sau:
16 17
,

850 kg Stipe Ian + 200 kg nitrat amon + 420 kg Trong nhfing Damthai tiel khong blnh thuemg,sail khi
sulphat kali bon cho 1 ha (Doi vOidilt ngheo dinh duang). mai tr6ng xong, tr<1i ua to nhi6u ngay, phan bon lot de b!
m
560 kg stipe Ian + 170 kg nitrat amon + 240 kg rua troi. Vi v~y, phiii xem xet d~ bon phan b6 sung, luQ'I1g
sulphat kali bon cho 1 ha (doi vai dilt gi~lUdinh duang). phan bon b6 sung chi bang m9t nua ho~c bang luQ'I1g han
p
bon thuG.
Cach bon: Bon lot loan b9 StipeIan + 1/2 nitrat amon
+ 1/3 suIphat kali cho 1 sao Bac b9 (360 m2)nhu sail: Bon Doi v6'inhfing vUngdilt thieu Bo (nguyeh to vi luQ'I1g),
lot 30 kg StipeIan + 3,7 kg nitrat amon + 5 kg sulphat kali; di~m sinh trubng cay thuoc la thuemgb! Gongqueo va kho.
bon thuG3,8 nitrat amon + 10 kg sulphat kali cho lo<;li ilt
ngheo dinh duang. Doi vai dilt giau dinh duang, bon lot 20
d D6 phong hi~n tuQ'I1gay, ciln bon them 1 kg Bor<itjha.
6. Cham s6c
n
J
kg StipeIan + 3 kg hitrat amon + 2,5 kg sulphat kali, bon Sail khi tr6ng ra fU9ng,cay thuoc la hlnh thanh 4 thai
thuG3 kg nitrat amon + 5 kg sulphat kali. ky sinh trubng va phat tri~n:
+ Neu dung D.A.P thl khong dung Stipe Ian va li6u a) ThOikYph1!ch6i sinh trlfong - phdi xiii pha vang:
luQ'I1gon cho 1 ha nhu sail:
b
Ngoai vi~c tuai d6u d~n sail khi tr6ng d~ cho cay con
300 kg D.A.P + 55 kg nitrat amon + 420 kg sulphat dli fim,phiii dung bi~n phap xai pha vang: Sail tr6ng d9 7 -
amon (doi vOidilt ngheo dinh duang) 10 ngay, dilt xung quanh goc cay con thuemg hay dong
190 kg D.A.P + 82 kg nitrat amon + 240 kg sulphat vang cling, dung cuoc xai nht{cach goc tu 5 - 7 cm, Sail
kali (doi vOidilt giau dinh duang). khoiing 2 - 3 cm va nh6 s~ch co quanh goc. XOipha vang
Cach bon: Bon lot loan b9 D.A.P + 1/3 sulphat kali; quanh goc trong thai ky nay ngoai vi~c lam cho b9 re
bon thuGloan b9 nitrat amon + 2/3 sulphat kali cho 1 sao thoang du<Jccling cilp duang khi con t~o di6u ki~n gift fun
cho dilt. .
-Bac b9 (360 m2) nhu sail: Bon lot 10 kg D.A.P + 5 kg '
sulphat kali; bon thuG 2 kg nitrat amon + 10 kg sulphat b) ThOi kY phat triin b(} n! - XOi,lam s(lch (.0, vun
kali cho lo<;li ilt ngheo dinh duang. Doi vai dilt giau dinh
d J lu6ng va bon thuc:
duang, bon lot 7 kg D.A.P + 3 kg sulphat kali; bon thuG3 Bi~nphap tich C!Ctrong thai ky nay la: XOi,lam s<;lCh
kg nitrat amon + 6 kg sulphat kali. co va vun. Sail khi xOi pM vang d9 15 - 20 ngay, fU9ng
Khi bon thuG,gifta hai cay thuoc b6 hoc Sailtu 10 - 15 thuoc la ciln du<JcxOitiep liln 2 cho thoang dilt va s~ch co,
cm sail do cho phan vao, lilpdilt kin. liln nay a gilDgoc xai Dong,each goc d9 15 - 20 cm xai
Sail, xai tren loan b9 m~t luong va lam s<;lch a Tanh
co
Vi~c bon thUG phiii lien hanh vao thai gian gifta 2 liln luong, t~o cho Tanhluong co chi~u doc de thoat nuac. Ket
vun xai va khong du<Jcbon mu9n hoo 30 ngaysau khi hqp liln vun xai nay la bon thuGtheo li~u IUQ'I1g eachva
tr6ng. thUG nhu tren da huang dc1n.
18 19

c) Thai ky phat triln than va la - VUlI lu6'ng cao va cay. Tuy thuQcvao tlnh hlnh sinh~ruang cila cay thuoc ma
lam sach co Ian 2:
d~ I~i so la tren cay cho hqp ly" 0 nhitng chao ruQng cay
Uin nay chi nh6 c6 s~ch a tren luong va duai raub, phat tri~n blob thucmg,bon pMn hqp Iy, co th~ d~ khoang
d6ng thm dung cuoc, xeng dao vet dat duai raub phil leu 18 - 20 la. Nhung a nhitng chao ruQngco dQmall ma cao,
tren luong, khong Den xai ho?c cuoc Sail tren luong. Vi hie cay thuoc phat tri~n tot, mall la van xanh dClm da co nlJ
khi
nay, r~ da phcit tri~n toi da, Neu xai xao Sail a m?t 1uong se thl phai ngat b6 boa muQn bOll,so la d~ tho ho~ch nhi6u
gay t6n thUOllg den bQ r~, t~o di6u ki~n cho cac cac lo~i bOll (khoang 22 Ia). Barn ng,?n va di~t ch6i nach neu lam
Sail b~nh h~i xam nhClp. bang ray thl sail khi barn ng,?nxong, cu 3 - 4 ngay l~i phai
be ch6i nach 1 l<1n den khi thti hoach her 1a nach tren
cho
Yun luong l<1nhai xong, Gong vi~c tier rhea chil yell
1a cling cap d<1ydil nuac va phon thuoc phong tril Sail, mai co th~ yen tam. Cach tot nhat ~en dung boa chat
b~nh va barn ng<;m,b6 ch6i nacho Accotab, Harding...
7. Barn ngQn va bo choi mich 6 nuac ta thuCmgdung Accotab rhea cach sail:
Barn ng<;mva b6 ch6i tri~t d~ se co lqi ich sail: - Cach pha thuoL": Dong 8 m1 (co tM dung nap nhI;Ta ila
c
- Kich thich bo r~ chai nuac khoang) pha vao 1 lit nuac va phai khuay thCltky.
phat tri~n va qua do jam - Cach sU: 1;lng: o 2 cach su dlJng thuoc Accotab da pha:
d c
tang them hi~u qua su Cach 1: Dung but long hay que buQc vai a d<1u (vtra
dlJng nuac va phan bon, dil nh6 d~ co th~ cham duqc thuoc vao nach 1a) cham
tang qua trlnh t6ng hqp thuoc u6'tke la, nm co ch6i.
Nicotin (Nicotin duqc
t6ng hqp nhi6u nhat chil
Cach 2: Rot tf!c tier 15 ml (hai nap nhI;Ta hai nuac
c
yell sail khi barn ng,?n). khoang ) vao vet barn ng,?n.Do la thuoc sap xep rhea hlnh
xoan oc, thuoc se barn dinh vao cac ke la. C<1nchu y luqng
- TClprung dinh du6'ng cila cay vao 1a (chClm
t barn ng,?n thuoc cho m6i cay co th~ thay d6i: khi cay nh6 thl it, khi
va b6 ch6i 1 ngay vao thm ky nay se mat Dang soar 1%). cay 16'0thl phai tang len den 20 ml sao cho dil u6't tat ca
- H~n che duqc nguy ca d6, gay do gio gay fa. cac ch6i va thuoc khong chay xuong dat d~ tranh lang phi.
- Giam duqc suc hap daD mQt so loai con trung den de Khi barn ng,?n xong phai xiX thuoc ngay, khong d~
ly
trU'ng va gay h~i. muQnbOll24 gia. Khong XUIy vao luc co sUOllg ho~c u6't
Thong thm'mg khi cay thuoc Ia xuat hi~n nlJ va bar truac va sail khi mua. Khong d~ thuoc wi vai tren la thuoc
d<1una boa thl bat d<1ubarn ng,?n. Sail do cu 3 - 4 ngay vila lang phi thuoc vtra co th~ anh huang den chat luqng
phai kitim tra d6ng ruQng d~ Io~i b6 ch6i nach. cua thuoc nguyen li~u sail nay.
Khi barn ng,?n va lo~i b6 ch6i flach, dn phai xem xet Thuoc chi dn XUIy 1 Hin cho th~t ky, neu con sot
tttng canh d6ng va dn thClnbOll nita phai' xem xet tll'ng ch6i nao thuoc khong den duqc thl xii ly bang ray.
20 21

8.Phongtrusau,b~nh Phii'll 3
Giong nhu cac lo<;ti ay tr6ng nong nghi~p khac, cay
c KY THU~T THU HAl, SAY PHAN CAP THUOC LA
thuoc la clIng thuOngbi nhi~u lo<;ti va b~nh gay h<;ti.
sau D~
h<;tn lac h<;ti o sau b~nh gay fa, dn ap dl;lngche d9
che d Thuoc la nguyen li~u dong m9t vai tro quan trQng
loan canh hqp ly ket hqp v6i: quyet dinh den cha't luqng thuoc la dieu. D~ dam baa nang
a) V~ sinh dbng rut)ng: caDchat luqng thuoc la dietl, trong qua trlnh san xuat thuoc
- Phai phat quang cac bl;li ~ay r~m r<;tpKung quanh
la nguyen li~u, tu khau tllUho<;tch, den khau phan cap
say
ru9ng, nO'i'cutru cua cac loai sau b~nh gay h<;ti. thuoc la dn phai loan thu nghiem ng~t qui trlnh ky thu~t.
- Tieu huy cac tan du cay thuoc la lIen d6ng ru9ng 1. Thu ho~ch
ngay sau khi tho ho<;tch ongthuoc la.
K Chi tho ho<;tch hung la d<;tt chin ky thu~t.
n d9
- Khi cay thuoc la pMt tri~n duqc 10 - 15 la dn v~t La d<;tt 9 chin ky thu~t co bi~u hi~n hen ngoai: la
d
bi>2 - 3 la chao sat m~t dat, d~ ru9ng duqc thong thoang. chuy~n tu mati xanh sang i'rngvang, m~t la bong mill, co
b) Bi~n phap hpa h9c:
nhlJa dinh lay lIen b~ m~t la, gall la tu mati xanh chuy~n
- Doi v6i tuyen trung va sau song (j du6i dat co tM sang mati trang sua, goc dong la so v6i than cay chinh
dung m9t tiong cac lo<;tithuoc sau: Basudin, Furadan, ngay dng 160 va > 90° thl lien hanh tho ho<;tch.Sau khi
Mocap, Oncol ...
tr6ng khoang 50 - 60 ngay bat d~u tho hai dqt 1 (bi>1 - 2
- Doi v6i sau an la, r~p, sau xanh, sau khoang... co th~ la sat dat).
dung m9t trong cac lo<;tithuoc sau: Azodrin, Sumicidin,. M6i dqt chi tho Mi tu 2 - 3 ia, tho vao bu6i sang tu 8 -
Suprathion... ho~c cac lo<;tihuoc tru sau t11O'ng duqc ban
t tlJ
lIen thi trUOng. 11 gia, la khi tho ho<;tch hai d~ dn th~n tranh d~poat, che
p
- Doi v6i b~nh h<;ti: mat tranh d~ ngoai nang.
+ B~nh do virus: Chu y pMt hi~n kip thOi va tham
Neu Mi co l<innhi~u lo<;tia, phai phan lo<;ti rhea d9
l la
khao y kien cua can b9 BVTV d~ xu ly. chin (la qua chin, dung d9 chin, con hO'ixanh d~ rieng) d~
+ B~nh do vi khui'n: co th~ dung Streptomicin tu 0,01
thu~n Iqi khi cho thuoc vao 10.
Chu y: Tuy~t doi khong duqc hai, say la con xanh.
vi khuan hay
- 0,02 :0 khac.cac lo<;tithuoc baa v~ thlJc v~t tru duqc b~nh
Sau khi tho ho<;tch Kong loan b9 so la lIen cay, phai nh6
+ Nam: Dung Boocdo 1 - 1,5 %, Topsin, Ridomil... loan b9 than, r~ va tho dQntan du tren d6ng ruQng,cay I~t
0,1% hay cac lo<;ti huoc trle b~nh kMc rhea hu6ng d<incua
t dat d~ phO'iai.
can b9 chuyen mono
2. Chu~n b! me thuoc d~ say
Thuoc tru sau va tru b~nh lIen thi tr11OngthUOngxuyen Tot nhat m6i me thuoc say phai cung m9t chung lo<;ti,
thay d6i m<iuma va ten gQi, VIv~y khi co sau, b~nh, tot nhat
cung m9t vi b9, ctJng m9t d9 chin, cung thai gian hai
phai co y kien xu 1y cua can b9 BVTV chuyen nganh va (trong khoang 12 gia) va cling m9t dnh d6ng.
loan thu rhea nhiing di~u chi dAnghi lIen baa nhan.
22 23

Co 2 each thong dmg dti buQe,ghim ]a thoDe: 4. Ky thu~t say thuoc
each ] (BuQesac): dlmg day dti buQe thuoe vao sac Quy trlnh say thuoe la g6m nhfi'nggiai do(;lnsail:
dai khoang ttr 1,5 - 2,2 m. BuQe ]a thuoe vao sac thee 4.1. Giai dolJn u vimg
nguyen lac m~t doi m~t dti eho hi thuoe d~ tho<}t m,la to
A
m6i nut buQe2 ]a, ]a vtra 3 la, la nho 4 - 5 lei.M6i sac say - Thai gian ttr 24 - 36 gia.
co tr9ng lU9TIg - 6 kg thuoe tHai.
5 - DQ Am trong 10 SO - 85%.
each 2 (Ghim lei):dung ghim tIe dai khoang 40 - 50 - Billd~u say nang clannhi~t dQttr 1 - 2°C/gia eho de'n
em, song ghim day chUng2 - 3 mm, blng ghim vuot mong 3S°c.
nhu luai dao, mQt d~u ghim vat nh9n va vat to d~n de'n - Gift 3SoCeho de'n khi la ehuytin Yang.Ma d~n cae
euoi ghim day dQ4 mm. Ghim la nay each ]a kia khoang
0,5 - 1 em ding giong vai truang hqp buQeday. cl:ca thoat Am.
dti
Di~u dn ehu 9 ]a m6i xau, ghimhay m6i sao tIllphai - Thai gian uyang ngan hay dai toy thuQevao dQday,
eh9n cae la thuoe co clIng vi bQ,clIng dQchin. mong, vi tri 1£1Ien cay thuoe va s! ehuytin bie'n mall sac
l
tren 1£1.
3. Cach xep thuoc vao 10
Khi gae thuoe vao 10 phai gae thee ngliyen lac: lIen 4.2. Giai dolJnco dink mila sac
day, duai thua, lIen xanh, duai Yang. Cae sac a t~nglIen - Thai gian tic30 - 4S gia.
each nhau khoang 12-15 em; cae sac a t~ng giua caeh - Khi 1£1thuoe d1i yang khoang 1/2 - 2/3(a tang say
nhau khoang 15-1S em; cae sac a t~ng duai clIng each thuoe 1£1 tren clIng), tang clan nhi~t dQ (1°C/gia, thm gian
nhau khoang 20-25 em. Tuy nhien con toy thuQevao kfeh
thuae eua la, d~e tinh eua la (day, mong, nhi~u nuae hay it nay dti cae 1£1 thuoe tang tren tie'p we ehuytin yang) eho
nuae) ma xep day len hay thua fa, nhung noi chung thee de'n khi d(;lt54°C - 55°C tIll dUng l(;lidti co dinh mall yang
nguyen lac: cae 1£1 sac n9 vtra hai eh(;lmvao 1£1ua sac
a e eua thuoe lei.
kia, khong nen xep eh6ng eheo leu nhau lam eho 10bi hm, - Trong giai do(;lnnay dn ehu 9 den vi~e di~u ehinh
kho theM nuae. cae sac phai xep 1£1 tuang khong dti
sat etra theM, etra hut hqp ]9, baa dam thoat Amkip thai.
khoang trang, tranh khi nong thoat ]en lIen khong tier xue
4.3. Giai dolJn say kh6
vai 1£1hoDe. Cae sac a pIlla tren ong dai hoa nen each xa
t
ong khoang 40 em dti khong khi nong chuytin dQngduge - Thai gian ttr 25 - 40 gia.
d~ dang; nen xe'p 1£1 ho a giua, ]£1 euQngto xe'p xung
n to, - Tang nhi~t dQ ttr ttr (1°C/gia) leu den 65°C - 67°C, dQ
quanh tUang, xe'p nhu v~y se kitim tra & han va ne'u cae Am eua khong khi trong 10 say lue nay rat thap, nen phii
sac nay kho tIll cae sac khae a giua 10cling kIlo.
khep clan cae etra hut nhat la cae clca thoat hai l(;lieho da
Khi gae thuoe YaO10 xong, dn phai ehu 9 nh~t het ton nhi~t. Khi thay euQng kho dlfge khoang 2/3 thll(;li tang
cae ]a thuoe wi xuong n~n ]0, tree ]uai chong hoa ho(;lnva
clan nhi~t dQ leu de'n 70°C (khong dlfge cae qua 70°C). Dti
dong th~t kin cae cira ](;li, hat ]a cira ra vao.
n
25
24

giG'duqc nhi~t d(>trong 10!tIc nay phai dong ta'!ca cac cua Phai luon luon thee doi nhi~t d(>trong 10, khong nen
thong gio l~i. GiG'a nhi~t d(>nay eho de'n khi kiem tra d~ cho nhi~t d(> tang len qua nhanh hay tl;lt xuong m(>t
cu(>ng1:icua cac sac thuoc a Hingtren cung va a bon goc cach d(>tng(>t.
10be gay don la duqc. Truac khi ma hay ma r(>ng them cac cua thoat, hut,
- Sail do d~p tat lira, ma toan b(>cua hut, cua thoat, can cho them than hoae cui vao ball dot d~ nhiet do cao
cua ra vao de 1£1
thuoe diu l~i (thai gian khoang 10-12 gia), han blnh thuc1ng khoang 1°C - 2°C, khi ma cua nhi~t <1(> tl;lt
tie'p de'n chuyen ra 10 de phan 10<;1i. xuong la vlra.
Khi tie'p than vao 10 phai tie'p tir tir, khong d~ 10 bi h<;1n
4.4. Nhftng dii/u din chu j trong khi say thuoc che' chay lam anh huang de'n nhi~t trong 10.
Muc d(>ma cua thoat Amkhong co dinh, phai my thee Tren day chi la quy trinh say chung, khong phai la co
tinh hinh cua 1£1thuoc ma xir 19kip thai. khi thay 1£1
thuoc dinh d~ ap dl;lng cho tat eel cac 10<;1i thuoc. Trong nhUng
d6 m6 hoi hay eua kinh bi ma tuc la d(>Amtrong 10 qua truc1nghqp Cl;lth~, phl;lthu(>cvao tlnh hlnh cua nguyen li~u
cao thi phai ma r(>ngthem cae cua thoat. . ma co th~ thay d~i che'd(> say cho thich hqp.
Khi cu(>ngthuoc bih dati kho, can kiem tra thuc1ng Vi dl;l:doi vai cac 10<;1i thuoc 1£1 hai thuoc g~p trai
to,
xuyen tihh hinh thuoc trong 10 nhat la xung quanh tUc1ng mua, 1£1 chua nhitu nuac, khi u thee che' d(>tren se rat kho
va cac goc 10de tie'nhanh d6n lira t<;1o ki~n cho thuoc
ditu thoat Am. Vi v~y, ngay tir dati nen n{mg nhi~t d(>leu 40 -
42°C trong khoang tir 5 - 6 gia va he ma cac cua thoat Am.
a cac nai trong 10 say duqc. kho dtu. Khi kiem tnt, ne'u
Nha v~y, m(>t luqng l6'n nuac chua trong la thuoc co th~
thay goe nao kho truac thi dong cira thoat va ma cira hut bay hai rat m<;1nh. Ne'u sail thai gian do (5 - 6 gia), la thuoc
.cua goc ay. Nguqc l<;1i nao cu(>ngcon tuai.thi pMi ma
goc vAn giG'nguyen mall xanh thl phai h<;1gay nhi~t d(>xuong
n
r(>ngcac cira tren va dong cac cua dum I~i cho thuoe 36 - 3Soc va dong tat eel cac cua hut, cua thoat l<;1i tie'pd~
chong kho han. Cach lam nay se tie'tki~m duqc than cui va u
t)C thee phuang phap da trinh bay a tren. Nguqc l<;ii, e'u n
thai gian say kho thuoc 1£1. . trong thai gian do thay ]£1chuy~n mall yang ro thl khong
Trong qua trinh say, khi thay ball 10hay ong bi nUt,ha h<;1 nhi~t d(>xuong nG'a ma tie'p Wc chuy~n clan sang giai
chb nao thi lay dat set nhao ho~cdat bun trat l<;1i do, chu
chb do<;1n kho. can chu 9 la khi tang nhi~t d(>leu thl phai
say
ma cua thoat Am d~ cho d(>~m cua khong khi trong 10 say
9 nh~t cac 1£1
thuoc rai xuong gall ong de tranh boa ho<;1n.
giam xuong. Ne'u d(> ~m cua khong khi trong 10 say qua
Tuy~t doi khong duqc say l<;1i ac 1£1
c thuoc bi song cao, 1£1 thuoc bi dot nong qua muc se lam cho chat ]uqng
cu(>ng d~t twc tie'p tren Mu 10 ho~c' ong clAnnhi~t vi d~ thuoc giam hay th~m chi khong con su dl;lng duqc nG'a.Doi
gay boa ho<;1n. vai cac la thuoc tren ru(>ng b! h<;1n nhitu ho~c vm cac la
ngQn chua it nuac thl chuy~n yang ch~m. Do do, can keD
Truc1ng hqp g~p trai l<;1nh
hay gio m<;1nh, nhi~t d(>
khi dai them thai gian u Yang, tang nhi~t d(>tir tir va ch~m
trong 10 say khong tang leu duqe ho~e bi tl;ltxuong thi phai Tom l<;1i thuoc la can linh hO<;1t phai can CUvao tlnh
sa)' va
dong b6't cac cua hut l<;1i. hlnh Cl;lthe d~ XU19cho thich hqp.
26 27

I
N BIEU86 THEO DOl SAY THUOCLA VANG
00
""'",,"""""""""""""""""""""""""""'r"""""'""""""""""'-""-"""""""""';"""'"]"""""""""";""""""""',"""""""""""""""""" """"""""'"""""""""
90""""- 1 Nhietd6khOi!!!i!ii! 1 :'.
~ ~ 89 amkhong !
khl .. i, i ~ ~ i ~ ~ i ,~,......
:... 7<U. 1- - - - - Nhi~td()I/ot! ! ! 1 i 70 ! !
i !
..~ , ':""+"':":r=r:":"~"""'T"""'rL""T"""'r"""'r"""'1"""'T""'T, + t
+,..,i+, j ~ : : ~
""""
TY::v-i
I.~ ~jll1:=I~l=~~f~.~~!~!,=t=L:.tj~JLtJ=ttt.ttj
"""T"""r"""'r" ""'1' ""TT""mr""" Tm
1...~~..
I ..~.~,L1 L L...u L l ,Li,~,.l....
6O45i:::':::::.::::':::::44:::1
+ + t t ~.! ~ ...t + ,+, t":"=F-.:..~.-t.",..~ t
J.I t i.~.J...~..l i"""'1
+
ss 40i38i , i , i , i ! 140i I I re~8' ~"'I I I -1---!-1
,..~~.. """'~':"'~":"~":': -.t..=.,~..:t~"1,._'t""",".t-I"""4"~'f"4t,...'t~'t".:::::!::::::::t:::::::1::::~:::I::::::::t::::::: -
!
,..."..
-
,~ Giai dean Uyang ~ ~
, , , i v.a. uv~" ~ u!nh 1 ! 'i i !
i i mau y kh6 i ~ !.i ~ ~ i"
vasa
d saykh6! 1
Giai o~n
eu6n g
! Giaido~n
~ i i hoi~~ va
,., 'i
I "Iii I "ii'I,II"'-' ill fa
iiiii!! .'- i~I!lO
t
4O! i ii!i banla
...~
~."... "'1'" ""T" "'T""'r"'{' T"'" t-"""'j""""I"""'r""T"""r t"""'I..,...j 'j" t.., t"""'"""T" ""r"""(':"'f"' fr"'r~:~
, . : : : :: : i : : I . : . . . : : : : : : : : : I
i ,,1, S ,:! ,..,:! IS i ! 25 ! 30 1 3S j
: ! 10 : I 20 40 :, ! ! 55j ...,...,!i
i 45 ,:"...,...
so 60 65 ! 70 i
!
75 j 80 !
1.., ,.",
85 ! 90
":"
! 95 ! 100! 105! 110! IS 1120 i 125i 130i I3S
,: ,,.,".,."...I ' : l J........
Cl1ahut 1/2£>
ClIathoat 1i:1£>
GhichiJ:
TIEU CHUANPHAN CAP THUOC LA VA.NGSAY (TC 02 -99)
Do T6ng cong ty thu&'la Vi~t Nam ban hanh ngay .., thang niim
Chieu dai Milu tp £)0 tOn thU'dna (%J Ghi ehu
Cap Milu siie (%) Caaib; stw Mnh
Vi tri la loai la(em)
15 15 15 La x6p, mong, dau dao kern
30
P3 Yang phot xanh den yang thllm 20 20 20 La x6p, mong, dau dao kern
La g6e (P) 25
2 + 31a P4 Nau nhat den nau 5 5 La min, dau dao kha
40 . 5
X1 Yang earn, yang ehanh 10 10 10 La min, dau dao kha
35
X2 Yang earn, vang ehanh 15 15 15 La min, dau dao trung binh
La nach dllOi (X) 35
3 + 41a X3 Yang phot xanh den yang thllm 20 < 20 < 20 La x6p, dau dao kern
30
X4 Nau nh"t den nau 5 5 5 La min, dau dao eao
40
C1 Yang earn: yang ehanh 10 10 10 La min, dau dao eao
35
C2 Yang eam, yang ehanh 15 15 15 La min, dau dao trung binh
La giCra(C) 35
4 + 61a C3 Yang phot xanh den yang thllm 20 20 < 20 La co dQ dau dao kern
30
C4 Nau den nau nh"t 5 5 5 La min. dau dao kha
40
B1 Yang eam, vang ehanh 10 10 10 La min, dau dao kha
35
B2 Yang eam, yang ehanh 15 15 15 La tho, dau dao trung binh
La nach trn (B) 35
B3 Vimg phot xanh den yang thllm 20 20 20 La eo dQ dau dao kern
3 +41a 30
B4 Nau nhat den nau 10 10 10 La day, dau dao kha
35
T2 Yang earn, vang earn do 15 15 15 La tho rap, dau dao trung binh
30
La ngqn (T) 13 Yang phOt xanh den vang thllm 20 20 20 La tho rap, dau dao trung binh
2 + 31a 25
T4 Nau nh"t den nau
Chi c!1u:- Ngoai nhiing dip tren con co dip t1).n dt;mg(M) baa g6m nhfmg hi khong thuQcnhiing 10<;11
tren va con gia tr! str dl,lng(tru nhiing hi xanh, den, vl,ln,nat, m6c...),
- Do am thanh roan: W = 13,5 %.
- Ty l~ 19.n khong qua 10% dip duoi li~n k€. N€u tren 10% thl phili phan dip lc:;li,
dip n€u
khong phan dip l~i se h~ milt dip li~n k~ trong nhom.
N
0

r 6.2. Bdu dot
S. Phan cap thuoc fa
La thuoe sail khi ra 10 can Xay b~ng g<;lch dlmg d~ dot eui, than Dam, eung
do
dU'qephan cap rhea lieu ehu~n TC ;r;Cf) cap khi e6 nhi~t d9 cao di vao ong saY Bau 10phai c6 b6
n
02-99 eua T6ng ~6ng ty thuoe 1£1 m~t ghi dot va chi€u cao thich l19Pvai tUnglO<;li dot
chat
Vi~t Nam thanh 17 eap rhea V!b9: d~ dam baa nhien li~u dot dU'qcchay hoan loan va nhi~t d9
eMy eao. Kich thU'acb€ m~t ghi dot rat quail tr9ng vi n6
- La goe (ky hi~u P) g6m anh hu0'ng den tr~c tiep den kha Dangchay cua chat dot va
eae eap: P3, P4.
nhi~t d9 cua 10dot, cua kh6i 10.
- La naeh dU'C1i "hi~u X)
(ky Doi vai cac 10 say h9 gia dinh chi€u cao ball 10
g6m eae eap: Xl, X2,X3,X4. khoang 0,4 - 0,5 m (xem ban ve kern theo).
- La trung ehau (ky hi~u C)
6.3. H~ thong thong gi6, thodt dm .
g6m eae eap: C1,~, C3,C4.
- La naeh tIeD (ky hi~u B)
Trong qua trlnh say thuoc la, phai dam baa cling cap
"a
g6m cae eap: B1,B2, B3, B4' P4 nhi~t luqng va giam d9 ~m trong bu6ng say, nghia la phai
thuang xuyen cling eap kh6ng khi mai chua it hO'inuac
- La ng9n (ky hi~u T) g6m
vao bu6ng say va thai kh6ng khi ~m chua nhieu hO'inu<1c
cae eap: T2, T3, T4'
ra. Muon v~y, phai lam cae cu-alay kh6ng khi mai (cu-a
6. La say quy mo h() gia dinh (2 x 3m) hut) va cu-athai kh6ng khi ~m (eu-athoat). Cac cu-ahut bo
Lo say baa g6m cae b9 ph~n chinh sail: tri quanh ehan wang bu6ng say. Muon d~n kh6ng khi mai
6.1.va 10 vao Sailtrong bu6ng say va d~ kh6ng khi mm duqc Dung
6.1.1. TU:iozg10say: . . n6ng, can lam h~ thong raub ngam t~n dl:mgnhi~t 0' dum
TU'ang 10 say hi~n e6 thU'ang lam b~ng g<;lch,Wang n€n. Cu-avao eua h~ thong Tanhngam d~t 0'phia dati 10dot
. trinh, Wang cay... toy thu9c vao kha Dangkinh te, v~t li~u d~ hUng lu6ng gi6 ngoai trot d~y kh6ng khi mai lua Sail
va kinh nghi~m san c6 cua d!a phuO11g. vao 10 say. .
6.1.2. Trdn 10say: 6.4. Ong truye'n nhi~t
Tran lam b~ng v6i wm cot tIe day khoang 4-5 cm. Ong truy€n'nhi~t d~t trong 10 say dung d~ d~n kh6i 10
V 6i tr9n rom vlra e6 lac d~mg each nhi~t, wa chong duqc
ttr trong ball dot ra ong kh6i.
~m m9t phan, kh6ng Den lam trail b~ng dat tr9n rom d~ b!
s~t tran vi n~ng. Ben tIeD trail la mai r<;l, lJai gianh... (tuy
l - CCiDUg: Vai 10 say thuoe 1£1 x 3 m ch9n cCiong
2
di€u ki~n nguyen v~t li~u). truy€n nhi~t e6 duang kinh trong la 0,18 - 0,20 m.
6.1.3. Ne'n 10say: - Bo tri ong trong bu6ng say: Vi~e bo tri ong c6 anh
N€n 10 say can dU'qceach nhi~t va each ~m, n€n cach hu0'ng nhi€u den s~ phan bo d6ng d6u nhi~t d9 iJ cae nO'i
nhi~t cua 10 say Den lam nhi€u lOp. trong 10 say, suc can eua kh6i 10 di trong Dng truy6n nhi~t.
30 31

Tuy rhea kfch tlmoc cua 10 say, co thti bo tri 3 ho~c 5
duO'Tlgong truy~n nhi~t. oloi~ ~:o_o °ii ~
:r: ::;;
-- Hi~n nay, Vi~n KTKT thuoc la da nghien cUu,'sir
dl;mg ong truy~n nhi~t lam bang betong thay the h~ thong
ong truy~n nhi~t kitiu Cll (xay g<;lch op ngoi).
- ~i!I~I~
~,i;!i~:~
Ong truy~n nhi~t du'qc duc bang khuon. Khuon ong
hinh tn,l, 2 vo tach r<1inhau va duqc lam bang thep day 2
ly. Vo ngoai cua khuon duqc lam 3 mfmh, co vit gall.
,! i i i ii'
21 ,~ ' I I
~I~I~II:~:I' 'O'
"' '<3
, I:' ' ~ ~ -
I
i~!;!!
I
'
,~-§5"'~1
",,~~1
1
1~,~ '~ :Q ,,
DuO'Tlgkinh 250 mill. V 0 trong clla khuon duqc lam 3 -",-
",- "-_ __
i~i.~ljl -,- ~-~Ilii ~ '§<:>;
,,-
,~~- i
,.. I
~'
mfmh, cac mfmh duqc ghep bang cac Tanhghep dti co tM
rut len xuong m(>t cach d~ dang. DuO'Tlg kinh 200 mm ,u: i~I'O"rIU-G,o-31~:'~ ~ ~ ~
(xem ban ve kern rhea).
- Ong truy~n nhi~t be tong co kich thuoc:
'~I~t;i;~'~i~ 8
~I ~: ol~~ i ~ ~
'5-
Dai: 1000mm
DuO'Tlgkinh ngoai : ~NgoiJi 250 mm
DuO'Tlgkinh trong :~ Trong 200 mm
- V~t tu dti lam ong baa g6m: Xi mang, cat yang (cat
yang da duqc sang, co duO'Tlg inh <3 mm), ngoai fa con
k
sir d~ng them dau madut dti chong dinh khuon.
- Sau khi cho v~t li~u vao khuon thi thOigian thao ong
khoi khuon ph':lthu(>cvao nhi~t d(>,d(>Am:
Vi d~: + Nhi~t d(> 25 + 30oe ThOi iantu 8+10gia
g
+ Nhi~t d(> 15 + 20oe Thai gian tu 15+17 gia.
6.5. Ong khoi
Ong khoi clh 10say thu cong gift m(>tvai tro rat quail
tn;>ngtrong qua trinh say. No lam nhi~m ~ xa khoi !en
cao dti dam bao di~u ki~n v~ sinh, phong boa, t<;lo uqc suc
d
hut can thiet dti hut khong khi qua ghi 10lam chat dot chay
hoan toan, v~n chuytin khoi di trong ong say voi m(>ttoc
d(>xac d!nh co 191 qua trinh trao d6i nhi~t.
cho ~----- ------.
32
33

------.
w
.j:::..
GHI La 8 THANH
H6 THONG GIO ~
SAT 14 - 16 £>~T BUN + CAT + ROM 2CM
TAN DUNG
o6c vAo TRONG
£>9 o6c 10CM G,6,CH NAM 5CM
NHIi=T BAu La
GACH NGHI~NG 10CM
OAU'CHiM vAo I . ~D
GILrALa
KftH THVaC
VlJA MOT VI~N
I
G~CH CHi £>E
LAM CLrATHAP'
TAc ~~ BUN
.1'* ROM BAM + CAT 2CM
1!f- GJ;CH CU6N NGHI~NG 10CM
NG61 SANG CAU GJ;CH
GJ;CH NAM CACH NHI~T 5 CM
OAT N~N L6
THI~TK~ LE VIETHUNG
L6 sfw THu6c LA
VE VAOANHTUYEN
2MX3M
VI(N TRUONG TRAN DANG KIEN
.
.- -
r-1 ",.,.
f[~ r r
i
'k
~
~
~, CAU T~O MANH L()11.2
~
._l['
()
.a ~ ~~ vir D!NH
VI
CAU T,6.0 MANH LOl3
m£rKt
LOITIIIGlEPeOo,.....
.""".2~NHAU-III)NHAUs.ING""'l.! ~~lJYtII1.E": 1 KHUONfJUc6NG
~ .CN<H 00. ~e. "'" l.! OUQC VAT ",,"tOO
.~1 D.!.NNHI~ B~ TONG
~ ._NH6000TO"""""1/t
.MANH'GH~pvI.oRANHTR1IOT
~G!'HONG..
VI~NTRlIONG ,
~. VIe-THONG
rnAN!1NGKJEN t(1~
I
w
VI