ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ Ο.Τ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΖΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ Ο.Τ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΖΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ

on

  • 379 views

Άρθρο στην Πυροσβεστική Επιθεώρηση Τεύχος 134 (Περίοδος Β), Μάρτιος – Απρίλιος 2009: ...

Άρθρο στην Πυροσβεστική Επιθεώρηση Τεύχος 134 (Περίοδος Β), Μάρτιος – Απρίλιος 2009:
The fundamental objective of this study is mainly the clarification of the threats resulting from Chemical or Biological agents’ release caused by an accident or by a terrorist act and the attribution of an action guide for the Local Government Organizations (L.G.O.s) in case of a similar crisis. Until today there is no operational planning relative to C.B.R.N threats. What should be done to emphasize competences regarding L.G.O.s role is an adequate legal framework that would describe detailed responsibilities and measures, time to respond and action to be done in order to deal effectively with a Biological or Chemical Incident.

Statistics

Views

Total Views
379
Views on SlideShare
379
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
4
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ Ο.Τ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΖΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ Ο.Τ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΖΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ Document Transcript

  • 10Βασικοί στόχοι του παρόντος άρθρου, που αποτελεί συνο-πτική παρουσίαση σχετικής μελέτης, είναι η αποσαφήνιση τωναπειλών που προέρχονται από τη διασπορά χημικών και βιολο-γικών παραγόντων και η απόδοση ενός ολοκληρωμένου οδηγούδράσεων των Ο.Τ.Α. δεδομένου ότι μέχρι σήμερα δεν υφίσταταιεπιχειρησιακός σχεδιασμός αντιμετώπισης Χ.Β.Ρ.Π. απειλών σεεπίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η ανάπτυξη επιχειρησιακούσχεδιασμού από τους Ο.Τ.Α δύναται να συμβάλει στην επίτευξηυψηλού βαθμού διαλειτουργικότητας καθώς συμπληρωματικάμε τον κεντρικό σχεδιασμό, μπορούν να αναπτυχθούν δράσειςόπως η λήψη πρακτικών μέτρων υποστήριξης των ΟμάδωνΆμεσης Απόκρισης, η άμεση διανομή εξοπλισμού ατομικής προ-στασίας και αγαθών πρώτης ανάγκης στους πληγέντες, καθώςκαι ο συντονισμός του έργου των εθελοντικών οργανώσεων.Πολύ περισσότερο, δεδομένης και της κατανόησης του επιχει-ρησιακού τους ρόλου, οι Ο.Τ.Α. θα πρέπει να έχουν οργανώσειτην πρότερη ενημέρωση του προσωπικού σε θέματα υγιεινήςκαι ασφάλειας της εργασίας σε συνθήκες αντιμετώπισης Χ.Β.απειλών, να έχουν δρομολογήσει προγράμματα κατάρτισης τουεμπλεκόμενου προσωπικού και να έχουν προβεί σε αντίστοιχεςασκήσεις ετοιμότητας.ΕΙΣΑΓΩΓΗΤα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και οι επακόλουθεςεπιθέσεις με άνθρακα στις Η.Π.Α., καθώς και περιστατικά όπωςη χρήση χημικών πολεμικών ουσιών που παραλύουν το Κ.Ν.Σ.(αερίων νεύρων, π.χ. Σαρίν) κατά των κουρδικών χωριών τηδεκαετία του ’80, η χρήση αερίων μουστάρδας κατά τον πόλεμοΙράν-Ιράκ το 1988, καθώς και η τρομοκρατική επίθεση με Σα-ρίν στο μετρό του Τόκυο το 1995, με 12 νεκρούς και χιλιάδεςεκτεθειμένους, συνέβαλαν στο να συνειδητοποιήσουν οι αρχές,τόσο της δημόσιας υγείας όσο και της πολιτικής προστασίας σεπαγκόσμιο επίπεδο, ότι η προετοιμασία για την αντιμετώπισηηθελημένης απελευθέρωσης ενός βιολογικού ή χημικού παράγο-ντα, είναι ένα θέμα που εμπίπτει πλέον στον γενικό σχεδιασμόπολιτικής πάνω σε θέματα προστασίας του πληθυσμού, σεενδεχόμενα τέτοια συμβάντα[1]. Πρέπει πλέον να θεωρείται δε-δομένο ότι τόσο οι Δημόσιες Αρχές, όσο και οι φορείς παροχήςυπηρεσιών υγείας, πρέπει να είναι έτοιμοι για την αντιμετώπισημεγάλου αριθμού ασθενών και ανθρώπινων απωλειών μετά απόέκθεση σε εσκεμμένη πράξη απελευθέρωσης.Για κάθε βιολογικό συμβάν που ενδέχεται να απειλήσει μιαπεριοχή, μια πόλη ή ακόμα χειρότερα και μια χώρα, απαιτείταιεξ’ορισμού η ύπαρξη ενός ή περισσοτέρων βιολογικών παραγό-ντων. Ομοίως και για την περίπτωση των χημικών συμβάντων,απαιτείται η παρουσία χημικών παραγόντων. Στον όρο ΧημικάΣυμβάντα περιλαμβάνονται τόσο η εσκεμμένη απελευθέρωσηχημικών παραγόντων (χημική τρομοκρατία) όσο και η διαφυγήτοξικών χημικών ουσιών λόγω ατυχήματος (βιομηχανικό ατύχη-μα).Η χρήση Βιολογικών και Χημικών παραγόντων από τρομοκρα-τικές οργανώσεις, θεωρείται από τις δυτικές και όχι μόνο χώρες,ως εν δυνάμει απειλή, με αυξάνουσα σημασία στο εγγύς μέλλον,λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η παρασκευή ή η εξεύρεσηορισμένων βιολογικών και χημικών ουσιών είναι σχετικά εύκο-λη, σε αντίθεση με την απόκτηση ή παρασκευή ραδιολογικώνουσιών [1].Ο ρόλος που καλούνται να διαδραματίσουν οι εμπλεκόμενοιφορείς είναι κρίσιμος, αναφορικά με τον προσδιορισμό τωνπαραγόντων που υπάρχουν ή τυχόν διαχέονται στα διάφοραπεριβαλλοντικά σύνολα, συμπεριλαμβανομένων των οικιστικώνυποσυστημάτων όπως οι κατοικίες, των υπογείων μεταφορώνκαι των υποδομών αυτών, του ατμοσφαιρικού αέρα καθώς καιτης αλυσίδας εφοδιασμού με τρόφιμα και νερό [2].Σκοπός της μελέτης, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο ενόςβιολογικού ή χημικού συμβάντος στην Ελλάδα και δεδομένου ότιμέχρι σήμερα δεν υφίσταται επίσημος επιχειρησιακός σχεδια-σμός σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι να καταδείξειτις δυνατότητες εμπλοκής συμμετοχής των Ο.Τ.Α. στα πλαίσιαπροστασίας της Δημόσιας Υγείας, με τη διαχείριση μαζικώναπωλειών ζωής και υγείας καθώς και ψυχικών απωλειών υγεί-ας και εν συνεχεία να αποδώσει ένα ενιαίο πλάνο διαχείρισηςενδεχόμενων κρίσεων.Επίσης, στόχος της παρούσας μελέτης, είναι να αποδώσει έναπλάνο δράσεων των ΟΤΑ, για την καλύτερη δυνατή αντιμετώπι-ση οξέων συμβάντων με μαζικές απώλειες και με γνώμονα τηνεπίτευξη του μέγιστου βαθμού διαλειτουργικότητας μεταξύ τωντοπικών αρχών και των άλλων εμπλεκομένων φορέων.ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΑναφορικά με τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν κατά την εκ-πόνηση της παρούσας μελέτης πρέπει να επισημανθεί η χρήσηεπιλεγμένης βιβλιογραφίας, τόσο ελληνικής όσο και ξένης, μεαναφορές σε επίσημες πηγές (ελληνική, κοινοτική και διεθνήςνομοθεσία), επιστημονικά βιβλία, άρθρα από επιστημονικάπεριοδικά, ανακοινώσεις από επίσημους οργανισμούς, αποτελέ-σματα έγκυρων ερευνών, καθώς και σε εκπαιδευτικά εγχειρίδιατου Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης & Αυτοδιοίκησης(Ε.Κ.Δ.Δ.Α.) του ΥΠ.ΕΣ. Επίσης, σημαντική ήταν η συμβολήεπαφών και συνεντεύξεων με φορείς του Υπ.Υγείας & Κοινωνι-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ Ο.Τ.Α.ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΖΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝτης Ελευθεριάδου Κυριακής 1 και του Πυραγού Δρ. Χάλαρη Μιχάλη 2
  • 11ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑκής Αλληλεγγύης (Ε.Κ.ΕΠ.Υ), της Γενικής Γραμματείας ΠολιτικήςΠροστασίας, του Π.Σ., του Γενικού Χημείου του Κράτους, της Ελ-ληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (Ε.Ε.Α.Ε.), του Ε.ΚΕ.Φ.Ε.«Δημόκριτος» και παραγόντων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τηχρήση ερωτηματολογίων πάνω σε ζητήματα σχεδιασμού και αντι-μετώπισης συμβάντων ηθελημένης απελευθέρωσης χημικών καιβιολογικών παραγόντων. Επιπλέον, έγινε χρήση διαδικτυακώντόπων όπως αυτών της Interpol, του Ν.Α.Τ.Ο., του W.H.O.,τουHealth Protection Agency – U.K., κ.α.Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε αποτελεί συνδυασμόβιβλιογραφικής επισκόπησης και feed-forward analysis για τηδιερεύνηση των δυνατοτήτων επιχειρησιακού σχεδιασμού τωνΟ.Τ.Α (συμπληρωματικές / αθροιστικές δράσεις)ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣΑνάλυση παρούσας κατάστασης αναφορικά με τοβαθμό ετοιμότητας των Ο.Τ.Α.Αναφορικά με τις δυνατότητες ανάπτυξης επιχειρησιακών δρά-σεων από τους Ο.Τ.Α για την αντιμετώπιση ΧΒΡΠ απειλών - θαπρέπει να σημειωθεί, ότι η τοπική αυτοδιοίκηση στο σύνολό τηςδεν έχει αναπτύξει ιδιαίτερες δράσεις για τη βελτίωση των δεδο-μένων απόκρισης σε ενδεχόμενο χημικό ή βιολογικό συμβάν.Η κατάσταση αυτή συνεπικουρείται από το γεγονός, ότι τονομικό πλαίσιο που διέπει την εμπλοκή των Ο.Τ.Α Α΄ και Β΄βαθμού στη διαχείριση χημικών ή βιολογικών απειλών κρίνεταιανεπαρκές, δεδομένου οι δεν αποσαφηνίζονται οι κατάλληλεςδράσεις που πρέπει να αναλάβουν οι Ο.Τ.Α για την ολιστικήαντιμετώπιση του προβλήματος.Ο ρόλος και οι αρμοδιότητες των Ο.Τ.Α (Νομαρχίες & Δήμοι)στα πλαίσια της αντιμετώπισης ενδεχόμενων φυσικών, τεχνο-λογικών και λοιπών καταστροφών διαμορφώνονται στο ΓενικόΣχέδιο της Πολιτικής Προστασίας (Γ.Σ.Π.Π) «Ξενοκράτης» (Υ.Α1299/Β’423/10.04.2003) οι σημαντικότερες εκ των οποίων παρα-τίθενται παρακάτω:ΝΟΜΑΡΧΙΕΣ• Συντονίζουν και επιβλέπουν το έργο της Π.Π. για την πρόλη-ψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των καταστρο-φών στη ζώνη ευθύνης τους και διαθέτουν για το σκοπό αυτότο απαραίτητο δυναμικό και μέσα• Συγκροτούν Συντονιστικό Νομαρχιακό Όργανο (Σ.Ν.Ο.)• Μεριμνούν για την οργάνωση στη Ν.Α. Κέντρου Επιχειρήσε-ων, εξοπλισμένο με τα απαραίτητα μέσα• Μεριμνούν σε περίπτωση εκδηλώσεως καταστροφικών φαι-νομένων για τη διατήρηση και λειτουργία των ιδρυμάτων καιυπηρεσιών που παρέχουν κοινωφελείς υπηρεσίες.ΔΗΜΟΙ• Μεριμνούν για την εξασφάλιση της αναγκαίας οργάνωσηςκαι υποδομής των υπηρεσιών τους, προκειμένου να είναι ικανέςγια τη λήψη αποτελεσματικών μέτρων πολιτικής προστασίας καισυντάσσουν προς τούτο σχετικά μνημόνια ενεργειών• Διαθέτουν το απαραίτητο δυναμικό και μέσα για την αντι-μετώπιση των καταστροφικών φαινομένων και συντονίζουν τηδράση αυτών• Συνιστούν συντονιστικό τοπικό όργανο στην έδρα τους• Καθορίζουν χώρους υποδοχής πληγέντων και μεριμνούν γιατην ανάπτυξη υποδομών στους χώρους αυτούς ικανών για τηδιαβίωση των εκεί διαμενόντωνΑναγκαιότητα άμεσης διαχείρισης Μαζικών ΑπωλειώνΚατά την περίπτωση εκδήλωσης Βιολογικού ή Χημικού συμ-βάντος, λόγω των επιδράσεων που θα υποστεί ο πληθυσμόςυπάρχει σημαντική πιθανότητα μεγάλου αριθμού ανθρώπινωναπωλειών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την πλήρη και α-ποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάστασης [3]. Η Διαχείρισητων Μαζικών Απωλειών μετά από ένα τέτοιο συμβάν, πρέπεινα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής διαχείρισης τηςκατάστασης από τις Αρχές δεδομένου ότι η αναγνώριση τωνθυμάτων, η απομάκρυνση τους από το σημείο του συμβάντος καιη μεταφορά τους σε κατάλληλους χώρους θα διευκολύνει το έργοτων Αρχών (παροχή ιατρικής βοήθειας σε ζώντες, ανακρίσεις,απολύμανση του περιβάλλοντα χώρου κ.α)[4].Διαχείριση Μαζικών Απωλειών από τουςαρμόδιους φορείς στην ΕλλάδαΣτην Ελλάδα οι κυριότεροι φορείς που εμπλέκονται είτε άμεσαείτε έμμεσα με τη διαχείριση των συμβάντων με μαζικές απώ-λειες είναι η Αστυνομία, η Πυροσβεστική, η Γενική ΓραμματείαΠολιτικής Προστασίας, το Υ.Υ.Κ.Α (Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσε-ων Υγείας και Γενική Δ/νση Δημόσιας Υγείας, το Ε.Κ.Α.Β, τοΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ., Ομάδες Ειδικευμένων Ιατρών), η ΙατροδικαστικήΥπηρεσία, οι Τοπικές Αρχές (Νομαρχία – Δήμος), ο Στρατός, οιΔικαστικές Υπηρεσίες, οι Εθελοντικές Οργανώσεις και οι ΟμάδεςΥποστήριξης Οικογενειών (Ψυχολόγοι – Κοινωνικοί Λειτουργοί).Στο παρακάτω Σχήμα (Σχήμα 1) παρουσιάζονται οι Διοικητι-κές Δομές Διαχείρισης Μαζικών Απωλειών (από την παρούσαμελέτη), σύμφωνα με τον W.H.O.(Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας),όπως αυτές προτείνεται να εξειδικευτούν στην ελληνική πραγμα-τικότητα.Ο κατάλληλος επιχειρησιακός σχεδιασμός των Ο.Τ.Α σε πε-ρίπτωση ανάγκης, δύναται να παρέχει την πρόβλεψη για τηνέγκαιρη προμήθεια και την άμεση διανομή εξοπλισμού ατομικήςπροστασίας και αγαθών πρώτης ανάγκης στους πληγέντες.Σχήμα 1- Διοικητικές Δομές ΔιαχείρισηςΜαζικών Απωλειών(W.H.O - Department for Health Actionin Crisis, 2004)
  • 12Παράλληλα, οι Ο.Τ.Α θα κληθούν σε κάθε περίπτωση να συ-ντονίσουν το έργο των εθελοντικών οργανώσεων. Στα πλαίσιατων συμπληρωματικών δράσεων που θα κληθούν να επιτελέσουνοι Ο.Τ.Α., είναι και η προσφορά υποστήριξης στους φορείς παρο-χής Υπηρεσιών Υγείας. Πολύ περισσότερο, θεωρείται βέβαιο τοαίτημα για την παροχή ιατροφαρμακευτικού υλικού σε περιοχέςευθύνης των Ο.Τ.Α. που θεωρούνται σχετικά απομακρυσμένεςκαι αποκομμένες, όπως είναι τυχόν κοινότητες και καταυλισμοίστις παρυφές των πόλεων [5]. Ειδικά σε περίπτωση ηθελημένηςαπελευθέρωσης χημικού ή βιολογικού παράγοντα, τα ζητήματαπου σχετίζονται με την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένωνείναι υψηλής προτεραιότητας.Τα καθήκοντα των εμπλεκόμενων στη διαχείριση των ΜαζικώνΑπωλειών Υγείας περιλαμβάνουν[6]:• Σωστή εκπαίδευση• Εμπειρία• Υπευθυνότητα• Προκαθορισμένο σχέδιο δράσης• Εκτέλεση συντονισμένων και καθορισμένων ενεργειών• Γρήγορη άφιξη• Εκτίμηση των αναγκών• Επικοινωνία με άριστα οργανωμένο συντονιστικό κέντρο• Ενεργοποίηση εφεδρικών δυνάμεων όπως είναι αυτές τωνΟ.Τ.Α και των εθελοντώνΔράσεις στo πλαίσιο της απορρύπανσης/απομόλυνσηςτου πληθυσμούΠαράλληλα όμως με τις διαδικασίες διαχείρισης των απωλειών,ιδιαίτερη σημασία δίδεται και στις διαδικασίες απορρύπανσης(στην περίπτωση χημικού συμβάντος) και απομόλυνσης (στηνπερίπτωση βιολογικού συμβάντος) των ανθρώπων που επιβίω-σαν από το συμβάν και χρήζουν επείγουσας παρακολούθησηςκαι ιατρικής φροντίδας από εξειδικευμένο προσωπικόΌπως όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς έτσι και οι Ο.Τ.Α είναιαναγκαίο να έχουν στη διάθεση τους έτοιμα Σχέδια Απορρύπαν-σης/Απομόλυνσης και Εκκένωσης με σκοπό την άμεση εφαρμογήτους σε περίπτωση συμβάντων όπως [5]:• Ύπαρξη προηγούμενης προειδοποίησης για επικείμενη ηθε-λημένη απελευθέρωση χημικών ή βιολογικών παραγόντων• Εύρεση συσκευής ύποπτης για χημικές ή βιολογικές ουσίες• Ενεργοποίηση συσκευής που περιέχει χημική ή βιολογικήουσία• Απελευθέρωση επικίνδυνων ουσιών λόγω ατυχήματοςΔιαχείριση των Ψυχικών Απωλειών Υγείας (Ψ.Α.Υ)μετά από Χ.Β. συμβάνταΓενικά, ψυχικές απώλειες υγείας, θεωρούνται εκείνες οι α-πώλειες υγείας, που σχετίζονται με την ψυχολογική κατάστασητων ατόμων και χαρακτηρίζονται συνήθως από έντονο άγχος(stress), νευροψυχική κόπωση και μετατραυματικά σύνδρομα(P.T.S.D.)[6]. Η διασπορά βιολογικών ή χημικών παραγόντων είτεπρόκειται για ατύχημα είτε για τρομοκρατική ενέργεια λειτουργείαναμφισβήτητα (πέραν των άλλων επιδράσεων) και ως έναςσημαντικός παράγοντας δημιουργίας παρόμοιων καταστάσεων.Μερικοί από τους παράγοντες που αυξάνουν το άγχος και ταατυχήματα που προκαλεί, δηλαδή παράγοντες που οδηγούν στηγένεση ψυχικών απωλειών υγείας, περιλαμβάνουν:• Απειρία του προσωπικού (πρώτη φορά σε συμβάν μαζικώναπωλειών)• Υπερβολικά μεγάλος αριθμός νεκρών ή/και ασθενών• Έλλειψη εμπιστοσύνης στους επικεφαλής, ελλείψεις σε κα-τάλληλα εφόδια και σε αποτελεσματική υποστήριξη• Έλλειψη ύπνου• Κακή φυσική κατάσταση (αφυδάτωση, κακή διατροφή)• Ανεπαρκής πληροφόρηση για το δρώμενο• Ανεπαρκής αίσθηση του καθήκοντος και του σκοπούΗ μείωση της πιθανότητας μετατραυματικού συνδρόμου(P.T.S.D) μετά από συμβάν απελευθέρωσης χημικών ή βιολογι-κών παραγόντων, μπορεί να γίνει με τη χρήση ενός δραστικούπρογράμματος πρόληψης κατά τη διάρκεια και αμέσως μετάαπό το ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός καθώς και με την παρα-κολούθηση του προσωπικού για υπόνοιες ή/και συμπτώματασυγκαλυμμένου μετατραυματικού συνδρόμου P.T.S.D.Ομάδες ψυχολογικής υποστήριξης και αντιμετώπισης τουπροβλήματος των Ψ.Α.Υ. ανάλογες με αυτές των φορέων τουΥπουργείου Υ.Κ.Α. θα πρέπει να συγκροτούνται σε επίπεδοΟ.Τ.Α (Α’ και Β’ βαθμού) και κυρίως σε περιπτώσεις που τοσυμβάν χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρό, οπότε οι ανάγκες γιαψυχολογική υποστήριξη είναι πολύ αυξημένες και δεδομένου ότιο αντίκτυπος του συμβάντος δύναται να επηρεάζει από μια μικρήπόλη έως το σύνολο της επικράτειας. Σε κάθε περίπτωση, οι το-πικές οργανώσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλομέσω συμβουλευτικών – υποστηρικτικών μηχανισμών [7].ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣΟι αρμοδιότητες των Ο.Τ.Α Α΄ και Β΄ βαθμού σε θέματα συ-ντονισμού των δράσεων των εμπλεκόμενων φορέων σε τοπικόεπίπεδο, είναι πολλές και ιδιαίτερα υψηλής σημασίας για τηνεπίτευξη της καλύτερης και ταχύτερης δυνατής απόκρισης. Ηέννοια του συντονισμού εμπεριέχει το σωστό διαχωρισμό αρ-μοδιοτήτων, την άριστη γνώση του χώρου ευθύνης, την άμεσηδιάθεση υλικοτεχνικού εξοπλισμού και την γενικότερη υποστήριξητων δράσεων των συνεργαζόμενων φορέων. Απαιτείται, λοιπόνη δημιουργία του κατάλληλου νομικού πλαισίου, με σαφή καθο-ρισμό ρόλων και αρμοδιοτήτων, έτσι ώστε να καταστεί δυνατήη ανάπτυξη επιχειρησιακού σχεδιασμού υψηλού επιπέδου σε
  • 13ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑκάθε περίπτωση.Για τη σωστή και ολοκληρωμένη διαχείριση μιας τέτοιας κρί-σης, απαιτείται πρωτίστως αναβάθμιση του ρόλου των Ο.Τ.Ακαι ισχυροποίηση της θέσης τους αναφορικά με την ανάπτυξητων κατάλληλων δράσεων, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη, ότι ηαντιμετώπιση των συνεπειών σε κάθε περίπτωση, πρέπει ναεξειδικεύεται στις ιδιαίτερες ανάγκες που προκύπτουν σε τοπικόεπίπεδο.Όλοι οι φορείς που εμπλέκονται στη διαχείριση μαζικώναπωλειών – επομένως και οι Ο.Τ.Α - πρέπει να φροντίζουν γιατην εκπαίδευση του προσωπικού τους πάνω σε θέματα όπως,οι τεχνικές εύρεσης και αποκατάστασης των θυμάτων, η δημόσιαυγιεινή του πληθυσμού, καθώς και κοινωνικά – θρησκευτικά– πολιτισμικά - νομικά χαρακτηριστικά της κοινότητας [7].Παρακάτω παρατίθενται μερικές από τις προτάσεις μας ανα-φορικά με δράσεις που δύνανται να υλοποιήσουν οι Ο.Τ.Α μετάαπό ενδεχόμενο χημικό ή βιολογικό συμβάν:- Προτεινόμενες δράσεις για Ο.Τ.Α Α’ βαθμού – Δήμους,Κοινότητες• Μεριμνούν για τη διάθεση των νεκροταφείων και των συνα-φών χώρων που εποπτεύουν, προκειμένου να διατεθούν κατάλ-ληλοι χώροι προσωρινής παραμονής ή/και ταφής των πιθανώνθυμάτων ενός Χ.Β. συμβάντος.• Συνεργάζονται με το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε τη Γ.Γ. Περιβάλλοντος τηνΕ.Ν.Α.Ε. και την Κ.Ε.Δ.Κ.Ε, για την εξασφάλιση υψηλού επιπέ-δου προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας σεπερίπτωση που απαιτηθεί η αποτέφρωση ή η ταφή μολυσμένωνμε Χ.Β.Ρ.Π. ουσίες.• Μεριμνούν για την διάθεση των κέντρων Ψυχικής Υγείας καιεπιλεγμένου προσωπικού ακολουθώντας τις οδηγίες του ΕθνικούΚέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ε.Κ.Κ.Α.) για την υποστήριξητων συγγενών των θυμάτων που θα αφιχθούν στην περιοχήτους, όταν απαιτηθεί.• Μεριμνούν για την εξασφάλιση της απαραίτητης οργάνωσηςκαι υποδομής των υπηρεσιών τους, προκειμένου να καταστούνικανές να ανταπεξέλθουν σε κατάσταση κρίσης με μαζικές α-πώλειες.• Μεριμνούν για τη διερεύνηση των δυνατοτήτων εναλλακτικήςχρήσης μεγάλων δημόσιων χώρων (π.χ. σχολεία, γήπεδα, μεγά-λοι κλιματιζόμενοι χώροι )• Μεριμνούν για την σύσταση τοπικού συντονιστικού οργάνουστην έδρα τους με σκοπό την δημιουργία κέντρου πληροφόρησηςσυγγενικών προσώπων των αγνοουμένων τόσο με έντυπα όσοκαι με ηλεκτρονικά μέσα.• Μεριμνούν για την ενημέρωση του συνόλου των δημοτώνσχετικά με τους κινδύνους που έχουν δημιουργηθεί για την δη-μόσια υγεία και ιδιαίτερα τι πρέπει να προσέξουν οι ευπαθείςομάδες (παιδιά, ηλικιωμένοι)• Μεριμνούν για την εκπαίδευση του προσωπικού που θα έρθεισε επαφή με μολυσματικούς και τοξικούς παράγοντες- Προτεινόμενες δράσεις για Ο.Τ.Α Β’ βαθμού - Νομαρχίες• Εφαρμόζουν κατά γράμμα τις ειδικές οδηγίες της ΓενικήςΔ/νσης Δημόσιας Υγείας του Υ.Υ.Κ.Α,• Σε συνεργασία με την Πυροσβεστική φροντίζουν για τηνμεταφορά των θυμάτων στους χώρους υποδοχής και διαθέτουνόπου χρειάζεται τα αναγκαία μέσα και προσωπικό.
  • 14• Συνεπικουρούν το έργο της Γενικής Γραμματείας ΠολιτικήςΠροστασίας, παρέχοντας κάθε δυνατή διευκόλυνση όπως αυτόυπαγορεύεται από το ρόλο και την αποστολή τους.• Μεριμνούν για την οργάνωση στη Νομαρχιακή ΑυτοδιοίκησηΚέντρου Επιχειρήσεων κατάλληλα εξοπλισμένου, με σκοπό τηνπαροχή υψηλής ποιότητας πληροφοριών στις Κεντρικές Υπηρεσί-ες έτσι ώστε να υπάρχει η βέλτιστη δυνατή εικόνα των δεδομένωντης διαχείρισης μαζικών απωλειών και να αποφεύγονται τυχόνλάθη, παραλήψεις και παρερμηνείες.• Μεριμνούν σε συνεργασία με τους Ο.Τ.Α Α΄ βαθμού για τηνεπιλογή χώρων μαζικού ενταφιασμού σε περίπτωση εξαιρετικάμεγάλου αριθμού θυμάτων.• Συμβάλλουν στην κατασκευή και λειτουργία μονάδων απο-μίανσης στις περιοχές ευθύνης τους καθώς και για την παροχήοδηγιών προς όλους τους εμπλεκόμενους για θέματα διασφάλι-σης της δημόσιας υγείας.• Συντονίζουν το έργο των υπηρεσιών του Ε.Κ.Κ.Α.• Συνεργάζονται με τα κλιμάκια του Ε.Φ.Ε.Τ. που είναι οαρμόδιος φορέας για τον έλεγχο ποιότητας και ασφάλειας τωντροφίμων και του νερού και παρέχουν κάθε δυνατή διευκόλυνσηστο έργο του.• Συντονίζουν το έργο των εθελοντικών οργανώσεων σταπλαίσια της περιοχής ευθύνης τους.• Φροντίζουν για την διατήρηση των βασικών υποδομών(παροχή νερού, τροφίμων, ηλεκτρικής ενέργειας, επικοινωνιών,μεταφορών κ.λπ).• Ενημερώνουν την Περιφέρεια και τη Γ.Γ.Π.Π. για τα δεδομένατης αναγνώρισης και τον αριθμό των αγνοούμενων.Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ο ρόλος των Ο.Τ.Α στη διαδικα-σία απορρύπανσης/ απομόλυνσης του περιβάλλοντος μετά απόΧ.Β. συμβάν. Πιο συγκεκριμένα, για το έργο της απορρύπανσης/απομόλυνσης του περιβάλλοντος, απαιτείται η εφαρμογή τωνπαρακάτω βασικών αρχών που ισχύουν για κάθε περίπτωσηεπαναφοράς του εδάφους και της ατμόσφαιρας στην αρχικήκατάσταση:• Συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης του εδάφους μεδιεξαγωγή ελέγχων και επιθεωρήσεων από εξειδικευμένο προ-σωπικό• Συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης της ποιότηταςτης ατμόσφαιρας με αναλυτικές μετρήσεις ανά τακτά χρονικάδιαστήματα• Αποφυγή υποβάθμισης των συνεπειών από τη μόλυνση τουπεριβάλλοντος• Διαρκής εγρήγορση αναφορικά με τα δεδομένα μεταβολήςτων καιρικών συνθηκών και τις ενδεχόμενες απειλές που δύνα-ται να προκύψουν (π.χ. η διασπορά στο έδαφος υδροχλωρικούοξέος μετά από ένα βιομηχανικό ατύχημα, δύναται να προκαλέσεισοβαρά προβλήματα επιβάρυνσης της ατμόσφαιρας με χλώριοεάν συμπέσει με έντονες βροχοπτώσεις)[8].Η ακολουθία των δράσεων για την απορρύπανσης/απομόλυν-ση του περιβάλλοντος στις οποίες δύναται να μετέχουν και οιΟ.Τ.Α. με ειδικευμένο προσωπικό θα μπορούσε να οριστεί ωςεξής:1. Αξιολόγηση του βαθμού επίδρασης του συμβάντος στοπεριβάλλον2. Δράσεις ενδελεχούς καθαρισμού3. Συνεχής παρακολούθηση με μετρήσεις για επιβεβαίωση τηςπλήρους απομόλυνσης του περιβάλλοντος [8]Πρέπει να τονιστεί, ότι η ευθύνη για την πλήρη αποκατάστασητων συνεπειών του συμβάντος βαρύνει κατά κύριο λόγο τις Το-πικές Αρχές και αυτό γιατί ο εθνικός επιχειρησιακός σχεδιασμόςδεν δύναται να προβλέψει τις ιδιαιτερότητες και τις διαφορετικέςανάγκες κάθε τοπικής κοινωνίας. Οι αρμόδιες υπηρεσίες τωνΟ.Τ.Α. Α΄ και Β΄ βαθμού θα πρέπει να δημιουργήσουν ικανούςσυνδέσμους επικοινωνίας με τους φορείς άμεσης απόκρισηςκαι να συνεργαστούν μαζί τους σε θέματα που άπτονται τηςαρμοδιότητας του καθενός.Στα πλαίσια συνεργασίας με τους αρμόδιους φορείς οι Ο.Τ.ΑΑ΄ και Β΄ βαθμού θα πρέπει να δρομολογήσουν προγράμματακατάρτισης του εμπλεκόμενου προσωπικού, και να προβούν σεασκήσεις ετοιμότητας καθώς και σε εκστρατείες πληροφόρησηςτου πληθυσμού.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ[1] Χάλαρης Μ., “Το Ελληνικό Πρότυπο στην Στρατηγική Αντι-μετώπισης Χημικών, Βιολογικών, Ραδιολογικών και Πυρηνικών(Χ.Β.Ρ.Π.) Απειλών”, 8Ο Συνέδριο Χημείας Κύπρου – Ελλάδος,πρακτικά σελ.125, Θεσσαλονίκη, 2004 ; Chalaris M., Saini K,“Risk assessment for Technological Catastrophes”, Conferenceon “International Terrorist Threats of the Olympic Games – TheInternational Counter – Terrorism Academic Community Perspective,24 & 25/02/2004, Athens, Greece.[2] Γκούβρας Π., (2004) Ευρωπαϊκή Επιτροπή[3] W.H.O, “Best Practices for communicating with the publicduring an outbreak - The special case of outbreaks”, Report of theW.H.O. Expert Consultation on Outbreak Communications held inSingapore, Sept.2004.[4] Pan American Health Organization, (2006) Management ofDead Bodies after Disasters: “A Field Manual for First Responders»,Washington pp. 13-26[5] Home Office, (2004) Recovery: “An Emergency ManagementGuide”, U.K. pp.1-24[6] Ευσταθίου Παν., (2004) “Αντιμετώπιση Μαζικών ΑπωλειώνΥγείας στον ευρύτερο δημόσιο τομέα υγείας,, Υπουργείο Υγείαςκαι Κοινωνικής Αλληλεγγύης[7] Pan American Health Organization, (2004) “Management ofDead Bodies in Disaster Situations”, Washington pp.1-8[8] Department for Environment, Food and Rural Affairs, (2004)“Strategic National Guidance – The decontamination exposed tochemical, biological, radiological or nuclear (C.B.R.N.) substancesor material”, U.K.1 Υπουργείο Εσωτερικών – Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης &Αυτοδιοίκησης, Πειραιώς 211, 177 78 Ταύρος-Αθήνα, Τηλ.: 2103496374,E-mail: korina_el@yahoo.gr2 Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος /Διεύθυνση Υγιεινής & Ασφάλειας,Πειραιώς 31, 10553 Αθήνα, Τηλ.: 2105287572, Fax.: 2105287422, E-mail:mchalaris@chem.uoa.gr