• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO)
 

Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO)

on

  • 512 views

Άρθρο μου στο περιοδικό ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, Τεύχος 124 (Περίοδος Β), σελ. 34, Ιούλιος – Αύγουστος 2007.

Άρθρο μου στο περιοδικό ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, Τεύχος 124 (Περίοδος Β), σελ. 34, Ιούλιος – Αύγουστος 2007.

Statistics

Views

Total Views
512
Views on SlideShare
512
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO) Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO) Document Transcript

    • 341. ΕισαγωγήΟι εργαζόμενοι στο Π.Σ. είναι εκτεθειμένοι, πέρα από ταφυσιολογικά – επιτρεπόμενα όρια και για μεγάλο χρονικόδιάστημα, σε φυσικούς (θερμότητα, θόρυβο, δονήσεις, ακτι-νοβολίες), χημικούς (ρυπαντές ατμόσφαιρας) και βιολογικούς(έντομα, βακτήρια, ιούς, μύκητες) παράγοντες.Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι, κατά την κατάσβεσητου πυρός, καταβάλλεται επικίνδυνη και επίπονη προσπά-θεια από τον επεμβαίνοντα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οικίνδυνοι είναι υπαρκτοί και αυξανόμενοι. Στην ατμόσφαιρατης εργασίας, είναι γνωστό ότι υπάρχουν ρυπαντές, πουποικίλλουν ανάλογα με την περιοχή όπου βρίσκονται. Αυτοίοι ρυπαντές (μονοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του αζώτου,θειούχες ενώσεις, υδρογονάνθρακες, διοξίνες κ.α.) βαίνουνδιαρκώς αυξανόμενοι και ανευρίσκονται συχνότατα σε εστίεςπυρόσβεσης, σε πολύ υψηλή συγκέντρωση. Το γεγονός αυτόαποκαλύπτει το πόσο εκτίθεται ο πυροσβέστης στον κίνδυνονα εισπνεύσει ρυπαντές και το πόσο ευάλωτος είναι στηβλαπτικότητα των ουσιών αυτών (π.χ. καρκινογένεση, χημικήβρογχίτιδα, αιματολογικές δυσκρασίες κ.α.).Ένας ρυπαντής, που συναντάται σε όλες τις πυρκαγιές,είναι το μονοξείδιο του άνθρακα(CO), που προκύπτει από τηνατελή καύση, εξαιτίας της περι-ορισμένης ποσότητας οξυγόνου(η εισπνοή μονοξειδίου του άν-θρακα, ακόμη και για λίγα λεπτάτης ώρας, είναι ιδιαίτερα επικίν-δυνη και μπορεί να προκαλέσειθάνατο). Έχει χαρακτηριστεί καιως "ύπουλος δολοφόνος", λόγωτων ιδιοτήτων του και του ση-μαντικού αριθμού θανάτων πουπροέρχονται από αυτό, τόσο σεεπαγγελματίες πυροσβέστες, όσοκαι σε πολίτες εργαζόμενους. Μεδεδομένο ότι δεν υπάρχουν διαθέ-σιμα επαρκή στατιστικά δεδομέναγια τη χώρα μας, χρησιμοποιούμεαυτά που υπάρχουν για τις Η.Π.Α.,από τα οποία προκύπτει ότι το μο-νοξείδιο του άνθρακα σχετίζεταιμε 500 θανάτους, κάθε έτος, πο-λιτών και εργαζομένων που δενείναι πυροσβέστες. Το 60% τωνθανάτων προέρχεται από την παραγωγή CO, από την εξάτμισημηχανοκίνητων οχημάτων και το 40% των θανάτων, από τακαταναλωτικά προϊόντα.Σκοπός του άρθρου αυτού είναι να εξοικειωθούν οι πυ-ροσβέστες με τους κινδύνους και τις ιδιότητες του CO καινα δοθούν βασικές οδηγίες για την αντιμετώπιση έκτακτωνπεριστατικών, στα οποία εμπλέκεται το CO.2. Τι είναι - Πώς και από τι δημιουργείται- Συνηθισμένες πηγέςΤο μονοξείδιο του άνθρακα (CO) είναι ένα αόρατο, άχρωμο,άγευστο, άοσμο, μη ερεθιστικό, αλλά πολύ τοξικό/ασφυκτικόαέριο, που παράγεται από την ατελή καύση οποιουδήποτευλικού περιέχει άνθρακα, όπως βενζίνης, ξύλου, κάρβουνου,φυσικού αερίου, προπανίου, πετρελαίου, καπνού τσιγάρου,μεθανίου, πλαστικού κ.λπ. Επίσης, έχει μεγάλο συντελεστήδιάχυσης, δηλαδή διαχέεται στο χώρο πολύ γρήγορα καιανήκει στα εύφλεκτα αέρια.Οποιαδήποτε συσκευή, εργαλείο ή μηχάνημα χρησιμοποιείκαύσιμη ύλη, μπορεί να παράγει μονοξείδιο του άνθρακα σεεπικίνδυνα επίπεδα, όπως: αυτοκίνητα, θερμάστρες αερίου,ΜΟΝΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO)του Πυραγού Χάλαρη Μιχαήλ*Πιθανές πηγές μονοξειδίου του άνθρακαστο σπίτιΦραγμένο άνοιγμακαμινάδαςΘερμάστρα χώρουχωρίς αερισμόΦραγμένηκαμινάδαΨησταριές μεκάρβουνα σεκλειστό χώροΕξατμίσεις αυτ/του από παρακείμενο στοσπίτι γκαράζΑνιχνευτής COΆσχημα συ-ντηρημένοςή ελαττωμα-τικός φούρ-νος αερίουή τοπικόςεξαερισμόςΤζάκι αερίουή ξύλωνΚακή ή λανθασμένηεγκατάσταση συσκευής αερίουΔιαρροή,σπάσιμο,διάβρωσηή απο-σύνδεσησωλήνωνεξαερι-σμού ήκαπνοδό-χου
    • 35ΜΟΝΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥΑΝΘΡΑΚΑ (CO)ψησταριές με κάρβουνα, χορτοκοπτικές μηχανές, τζάκια καιθερμάστρες ξύλου, κλίβανοι υγρών καυσίμων, βενζινομηχανές,αντλίες, γεννήτριες, καπνός όλων των τύπων φωτιάς κ.α.Συνηθισμένοι χώροι, που μπορούν να μολυνθούν από μο-νοξείδιο του άνθρακα, είναι: γενικά περιορισμένοι χώροιγύρω από φορητές συσκευές και μηχανήματα, συνεργείααυτοκινήτων, χυτήρια, αίθουσες με φωτιές που δεν αερίζονταιικανοποιητικά, φτωχά αεριζόμενα πάρκινγκ αυτοκινήτων, περι-ορισμένοι χώροι μέσα στους οποίους λειτουργούν ανυψωτικάμηχανήματα κ.α.Επειδή το μονοξείδιο του άνθρακα έχει περίπου το βάροςτου αέρα, διαχέεται σε όλα τα ύψη του χώρου που καταλαμ-βάνει και δεν ανέρχεται μόνο στα ψηλότερα επίπεδα, όπωςο καπνός.Η συγκέντρωση του μονοξειδίου του άνθρακα μετριέται σεppm (parts per million, δηλαδή μέρη όγκου αερίου ανά εκα-τομμύριο μερών όγκου αέρα).3. Τι επιδράσεις έχει στον άνθρωποη έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακαΤο μονοξείδιο του άνθρακα, εισερχόμενο στον οργανισμότου ανθρώπου από τους πνεύμονες, συνδυάζεται προνομιακάμε την αιμοσφαιρίνη -την ουσία του αίματος που μεταφέρει τοοξυγόνο στους ιστούς και τα όργανα του σώματος- σχηματί-ζοντας ανθρακοξυαιμοσφαιρίνη (COHb), αντικαθιστώντας τοοξυγόνο και μειώνοντας, έτσι, δραματικά την ικανότητα τουαίματος να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς και τα όργανα.Το αίμα έχει την τάση να ενώνεται 200-240 φορές πιο γρήγο-ρα με το μονοξείδιο του άνθρακα, απ’ ό,τι με το οξυγόνο. Έτσι,σχετικά ελάχιστες συγκεντρώσεις του αερίου στο περιβάλλονμπορεί να επιφέρουν τοξικές συγκεντρώσεις στο αίμα.Ωστόσο, το μονοξείδιο του άνθρακα είναι, επίσης, ένααθροιστικό δηλητήριο. Αυτός είναι ο λόγος που χαμηλές συ-γκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα, μπορεί να συσσωρεύονται στοαίμα του θύματος, στη διάρκεια ενός χρονικού διαστήματος,με σοβαρά ή θανατηφόρα αποτελέσματα.Η αιμοσφαιρίνη των εμβρύων συνδυάζεται πιο πρόθυμα μετο μονοξείδιο του άνθρακα απ’ ό,τι η αιμοσφαιρίνη των ενηλί-κων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, μερικές φορές, το θάνατο τουεμβρύου, ακόμη και σε μη θανάσιμες εκθέσεις της μητέρας σεμονοξείδιο του άνθρακα.Ακόμη και αν το θύμα συνέλθει, ύστερα από δηλητηρίασηαπό μονοξείδιο του άνθρακα, οι ισχυρές του δόσεις μπορεί ναβλάψουν μόνιμα ιστούς του σώματος, που απαιτούν μεγάλεςποσότητες οξυγόνου, ιδιαίτερα τον εγκέφαλο και την καρδιά.Τα παιδιά έχουν υψηλότερους ρυθμούς μεταβολισμού καιχρειάζονται περισσότερο οξυγόνο από τους ενήλικες, γι’ αυτόκαι είναι πιο ευπρόσβλητα σε δηλητηρίαση από μονοξείδιοτου άνθρακα. Στα παιδιά, οι δηλητηριάσεις από μονοξείδιοτου άνθρακα μπορεί να οδηγήσουν σε νευρολογικά προβλή-ματα, απώλεια μνήμης, μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματαανάπτυξης και αλλαγές στην προσωπικότητα.Γενικά, η σοβαρότητα των παρατηρούμενων συμπτωμάτωναντιστοιχεί περίπου με τα επίπεδα COHb στο αίμα. Όμως,η κατάταξη των θυμάτων, ως προς τη σοβαρότητα της κα-τάστασής τους, δεν πρέπει να βασίζεται πρωταρχικά σταεπίπεδα COHb, τα οποία θεωρούνται σήμερα φτωχός δείκτηςτου βαθμού βλάβης του ανθρώπινου οργανισμού και πιθανώςπαραπλανητικός. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις θυμάτων, μεμηδενικά επίπεδα COHb, τα οποία, όμως, παρουσίασαν νευ-ρολογικές διαταραχές, που κυμαίνονταν από μερική παράλυσημέχρι και κώμα.4. Τα συμπτώματα δηλητηρίασηςαπό μονοξείδιο του άνθρακαΑν και, συνήθως ποτέ, δεν παρουσιάζονται τα ίδια συμπτώ-ματα, μεταξύ των πιο συνηθισμένων αρχικών συμπτωμάτωνοξείας δηλητηρίασης από μονοξείδιο του άνθρακα είναι οπονοκέφαλος, η ζαλάδα, το σφίξιμο στο στήθος, το αίσθημακόπωσης, η υπνηλία, η ναυτία, ο εμετός, το σφίξιμο στο μέ-τωπο και η αφηρημάδα. Η αναγνώριση των πρώιμων προειδο-ποιητικών σημάτων είναι δύσκολη, διότι αυτά δεν είναι ειδικά,αλλά συνήθως συγχέονται με συμπτώματα άλλων ασθενειών,όπως κρυωμάτων, γρίπης ή τροφικής δηλητηρίασης. Η σύγ-χυση και η αδυναμία μπορεί να εμποδίσουν τα θύματα ναδιαφύγουν από το επικίνδυνο περιβάλλον και η καταβολή τουθύματος μπορεί να συμβεί μέσα σε λίγα λεπτά. Η διατήρησηανοιχτών θυρών ή παραθύρων και η λειτουργία ανεμιστήρωνδεν εξασφαλίζει τη διατήρηση των συγκεντρώσεων του μονο-ξειδίου του άνθρακα σε ασφαλή επίπεδα.Καθώς η έκθεση αυξάνει, το θύμα χάνει την ικανότητα συ-ντονισμού των μελών του, αισθάνεται αδυναμία και σύγχυση.Εν συνεχεία, μπορεί να ακολουθήσουν σπασμοί, απώλεια τωναισθήσεων, κώμα και θάνατος. Υψηλές συγκεντρώσεις μπο-ρεί, επίσης, να οδηγήσουν άμεσα στο θάνατο, χωρίς κάποιασημαντικά προειδοποιητικά συμπτώματα.Ένα σημάδι, που μπορεί να μας κάνει να υποπτευθούμε
    • 36δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα, είναι το αν και κά-ποιος άλλος ή άλλοι στο ίδιο κτίριο έχουν τα ίδια συμπτώματα(περιλαμβανομένων των κατοικίδιων ζώων -μάλιστα αυτά είναιπιο ευπρόσβλητα από τους ανθρώπους στο μονοξείδιο τουάνθρακα, λόγω του μικρότερου μεγέθους τους και των υψη-λότερων ρυθμών μεταβολισμού και επομένως, αναπτύσσουνσυμπτώματα πιο φανερά και πιο σοβαρά, ταυτόχρονα ή καινωρίτερα από τους ανθρώπους).Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων από την έκθεση σε μονο-ξείδιο του άνθρακα, διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομοκαι εξαρτάται από τη συγκέντρωση του CO στο περιβάλλον,από το πόσο διάστημα διαρκεί η έκθεση, το φόρτο εργασίαςκαι το ρυθμό αναπνοής, την ηλικία, το φύλο, το βάρος και τησυνολική κατάσταση υγείας του ατόμου.Άτομα με προβλήματα καρδιάς είναι ιδιαίτερα ευαίσθητασε δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα, καθώς καιβρέφη, ηλικιωμένοι και άτομα με αναπνευστικά προβλήματα.Η κατανάλωση αλκοόλ και βαρβιτουρικών μπορεί να αυξήσειτην επίδραση του αερίου στην υγεία. Οι καπνιστές έχουνμεγαλύτερα ποσοστά ανθρακοοξυαιμοσφαιρίνης στο αίματους από τους μη καπνιστές και επομένως, αντιμετωπίζουνμεγαλύτερο κίνδυνο δηλητηρίασης από εκθέσεις σε μονοξεί-διο του άνθρακα.5. Διάσωση, πρώτες βοήθειες και θεραπεία γιατη δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακαΕάν υπάρχει η παραμικρή υποψία για έκθεση σε CO ήπαρουσιαστούν ύποπτα συμπτώματα, πρέπει να απομακρυ-νόμαστε αμέσως από τον ύποπτο χώρο, στον καθαρό αέρακαι να καλούμε ειδικευμένο άτομο, για έλεγχο του χώρουκαι των συσκευών που χρησιμοποιούνται. Το άνοιγμα τωνθυρών και παραθύρων μόνο, δεν αρκεί για την αποφυγή τουκινδύνου.Κατά τη διάσωση ενός θύ-ματος, που έχει καταρρεύσεισε έναν περιορισμένο χώρο ήδεξαμενή, πάντοτε ο διασώστης- πυροσβέστης πρέπει να φο-ρά αναπνευστική συσκευή, μεδική του παροχή αέρα (η συ-νηθισμένη απλή προσωπίδα μεφίλτρο δε λειτουργεί σε τέτοιεςπεριπτώσεις).Το θύμα πρέπει να μεταφέρεται αμέσως σε καθαρό αέρακαι να του χορηγείται οξυγόνο, εάν υπάρχει διαθέσιμη ανά-λογη συσκευή.Σε περίπτωση που έχει σταματήσει η αναπνοή του, πρέ-πει να του γίνει αμέσως τεχνητή αναπνοή, ενώ εάν δεν έχεισφυγμό, πρέπει να γίνουν μαλάξεις στην καρδιά.Το θύμα πρέπει το συντομότερο δυνατό να λάβει ιατρικήφροντίδα.Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί η πα-ροχή καθαρού οξυγόνου υπό πίεση (υπερβαρικό οξυγόνο).6. Νόμοι, πρότυπα και κατευθύνσειςΥπάρχουν μια σειρά από πρότυπα και κατευθύνσεις των πιοσημαντικών οργανισμών επαγγελματικής υγιεινής και ασφάλει-ας, που αφορούν στην έκθεση στο CO. Η O.S.H.A. (ΔιεύθυνσηΕπαγγελματικής Υγιεινής και Ασφάλειας των Η.Π.Α.) έχει σεισχύ σαν νομικό πρότυπο το P.E.L. (Επιτρεπόμενο Οριο Έκ-θεσης), για την κατά μέσο όρο έκθεση σε χρονικό διάστημα8 ωρών, που είναι σήμερα για το μονοξείδιο του άνθρακα, 50ppm (55 mg/m3). Στη χώρα μας, ισχύει, επίσης, η αντίστοιχηπρος το P.E.L. οριακή τιμή έκθεσης, που είναι, όπως αναφέ-ρεται στο Π.Δ 307/86, τα 50 ppm.Η A.C.G.I.H. (Επαγγελματική Οργάνωση των ΒιομηχανικώνΥγειονολόγων των Η.Π.Α.) έχει υιοθετήσει το ακόμη μικρότεροόριο των 25 ppm (29 mg/m3), για 8ωρη έκθεση σε μονοξείδιοτου άνθρακα.Στο ανοιχτό περιβάλλον των πόλεων, οι συγκεντρώσεις τουCO κυμαίνονται πάρα πολύ, από σημείο σε σημείο και απόΣυγκέντρωση (ppm) Χρόνος εισπνοής και συμπτώματα0-1 ppm Κανονικά επίπεδα στο περιβάλλον9 ppmΜέγιστη επιτρεπόμενη βραχυπρόθεσμη συγκέ-ντρωση σε κατοικημένη περιοχή25 ppm Μέγιστη έκθεση TWA στο χώρο εργασίας50 ppmΜέγιστη επιτρεπόμενη έκθεση στο χώρο εργα-σίας200 ppm Ήπιος πονοκέφαλος, κόπωση, ναυτία και ζάλη400 ppmΣοβαρός πονοκέφαλος - ένταση των άλλων συ-μπτωμάτων. Απειλή κατά της ζωής μετά από 3ώρες.800 ppmΖάλη, ναυτία και εμετός μέσα σε 45 λεπτά. Χάσιμοτων αισθήσεων μέσα σε 2 ώρες, θάνατος σε 2με 3 ώρες.1600 ppmΠονοκέφαλος, ζάλη και ναυτία μετά από 20 λεπτά.Χάσιμο των αισθήσεων μετά από 30 λεπτά. Θάνα-τος μέσα σε 1-2 ώρες.3200 ppmΠονοκέφαλος, ζάλη και ναυτία μετά από 5-10 λε-πτά. Χάσιμο των αισθήσεων μετά από 30 λεπτά.Θάνατος μέσα σε 1 ώρα.6400 ppmΠονοκέφαλος, ζάλη και ναυτία. Θάνατος σε 25-30 λεπτά.12.800 ppmΆμεσες επιπτώσεις, χάσιμο των αισθήσεων καιθάνατος σε 1-3 λεπτά.
    • 37ΜΟΝΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥΑΝΘΡΑΚΑ (CO)ώρα σε ώρα. Μετρήσεις έδειξαν ότι συγκεντρώσεις CO 100ppm στις οδικές σήραγγες, στους σταθμούς αυτοκινήτων καιστους δρόμους των μεγάλων πόλεων, είναι συχνές. Η οδικήσυμφόρηση μπορεί να προκαλέσει συγκεντρώσεις CO 400ppm. Αυτού του είδους οι ελαφρές δηλητηριάσεις από CO, εί-ναι η αιτία πολλών αυτοκινητικών δυστυχημάτων, για τα οποίαεπιφανειακά φαίνεται, ως υπεύθυνη, η κόπωση του οδηγού. Ηέκθεση σε CO συγκέντρωσης 120 ppm επί μία ώρα, μπορείνα επηρεάσει σημαντικά την ικανότητα οδήγησης.Τα ελαττωματικά συστήματα εξάτμισης των αυτοκινήτωνείναι ιδιαίτερα επικίνδυνα, γιατί το CO εισχωρεί από το κάτωμέρος του αυτοκίνητου, στο εσωτερικό του οχήματος και δη-λητηριάζει τους επιβάτες.Η λύση των καταλυτών, που υπό συνθήκες άριστης λει-τουργίας μειώνουν μέχρι και κατά 90-95% τις εκπομπές CΟ,μετατρέποντάς το σε CO2, δεν είναι μόνιμη, διότι η σωστήλειτουργία τους απαιτεί θερμοκρασία περίπου 250 Cο, τηνοποία αποκτά ο κινητήρας, αφού έχει διανύσει 1-2 χλμ. πε-ρίπου. Δεδομένου ότι ένα μεγάλο ποσοστό των μετακινήσεωνστην πόλη είναι μικρότερης διαδρομής, οι καταλύτες είναιαναποτελεσματικοί σε αυτές τις περιπτώσεις.Όταν ο καταλύτης είναι κρύος, οι συγκεντρώσεις CO στηνεξάτμιση μπορεί να ξεπεράσουν τα 80.000 ppm. Συγκεντρώ-σεις τέτοιου μεγέθους μπορούν να δημιουργήσουν θανάσιμεςκαταστάσεις στο γκαράζ του αυτοκινήτου, σε διάστημα 1-2λεπτών, ακόμη και με ανοιχτή την πόρτα ή μπορεί CO ναδιαρρεύσει και να διαχυθεί στο σπίτι, εάν επικοινωνεί με τογκαράζ και να παραμείνει εκεί για ώρες. Οι χαμηλές θερμο-κρασίες το χειμώνα, επιδεινώνουν δραματικά το πρόβλημαεκπομπών CO από τα αυτοκίνητα.Η Ε.Ρ.Α. (Επιτροπή Περιβαλλοντικής Προστασίας) τωνΗ.Π.Α. έχει ορίσει ως όριο ασφαλείας για την περιεκτικότητατου αέρα σε CO, στο εξωτερικό περιβάλλον, τα 9 ppm κατάμέσο όρο για 8 ώρες.7. Μέτρα προφύλαξης από δηλητηρίασηαπό COΗ χρήση ψησταριών με κάρβουνα πρέπει να γίνεται μόνο σεεξωτερικούς χώρους. Ποτέ μην τις χρησιμοποιείτε ή αποθηκεύ-ετε κάρβουνα (ακόμη και αν φαίνονται σβησμένα) μέσα στοσπίτι ή σε γκαράζ ή σε κλειστό χώρο. Τα κάρβουνα παράγουνπολύ υψηλά επίπεδα CO και μπορούν να ξανανάψουν αρκετέςώρες, αφού σβηστούν, παρά το ότι φαίνονται σα σβησμένα.Ο κίνδυνος παραμονεύει και τους θερινούς μήνες, από τηχρήση φορητών συσκευών, όπως ψησταριές, φωτιστικά κ.α.σε σκηνές κάμπινγκ, κατασκηνώσεων, τροχόσπιτα, κλειστέςκαρότσες οχημάτων κ.λπ.Τα μικρά βιομηχανικά ανυψωτικά μηχανήματα, που λειτουρ-γούν σε κλειστούς χώρους, αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικόκίνδυνο δηλητηρίασης από CO. Η προληπτική-περιοδικήσυντήρηση και ρύθμιση της μηχανής είναι ουσιαστική γιατη μείωση της παραγωγής CO, κατά τη διάρκεια λειτουργίαςαυτών των μηχανημάτων.Τόσο οι πυροσβέστες, όσο και οι άλλοι εργαζόμενοι πρέπεινα είναι εκπαιδευμένοι στο να αναγνωρίζουν τα συμπτώματαδηλητηρίασης από CO, καθώς και οποιεσδήποτε συνθήκεςμπορεί να οδηγήσουν σε σχηματισμό ή συσσώρευση μονο-ξειδίου του άνθρακα.Ποτέ μη χρησιμοποιείτε μικρές βενζινοκίνητες μηχανές καιεργαλεία σε κλειστούς χώρους, εκτός αν η κινητήρια μονάδαμπορεί να τοποθετηθεί σε εξωτερικό χώρο και μακριά απόεισόδους εξαερισμού. Κάντε χρήση, αν είναι δυνατό, άλλωνεναλλακτικών λύσεων, όπως συσκευών που λειτουργούν μεηλεκτρισμό ή πεπιεσμένο αέρα.Μερικά επαγγέλματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο κίνδυνο έκθε-σης σε αυξημένα επίπεδα συγκέντρωσης CO, όπως: εργαζό-μενοι με ασετιλίνη, χάλυβα, οργανικές χημικές ουσίες, αιθάλη,εργαζόμενοι σε διυλιστήρια πετρελαίου, βιομηχανίες πολτούκαι χάρτου, ζυθοποιεία, χώρους κλιβάνων και λεβήτων, φύλα-κες διοδίων και σηράγγων, τεχνικοί συνεργείων αυτοκινήτων,χειριστές μηχανών ντίζελ, εργαζόμενοι σε δεξαμενές, εργάτεςορυχείων κ.λπ.Συστήνονται, επίσης, περιοδικές ιατρικές εξετάσεις τωνεργαζομένων, που μπορεί να έχουν εκτεθεί σε CO, επιθεώρη-ση των χώρων εργασίας και εντοπισμόςπιθανών συσκευών ή καταστάσεων, πουμπορεί να οδηγήσουν σε υψηλές συγκε-ντρώσεις CO. Εγκατάσταση ανιχνευτώνCO στο σπίτι και σε επικίνδυνους χώ-ρους (πολλοί θάνατοι από δηλητηρίασηCO συμβαίνουν τις ώρες που τα θύματακοιμούνται).8. Αναφορές1. Abu Bakar, C. (1993) Safety and health in the use of chemicals,ILO, Geneva.2. U.S. Consumer Product Safety Commission Guide, Respondingto Residential Carbon Monoxide Emergencies.3. Standard Operating Guidelines from fire departments throughoutU.S.4. International Labour Organization (ILO) 1993, Encyclopedia ofoccupational health and safety, Geneva.5. Atmospheric Contaminants (1989), Work safe AustraliaN.O.H.S.C., Canberra.6. http://europe.osha.eu.int7. http://www.epa.gov8. http://ace.orst.edu/info/extoxnet9. http://www.ilo.org10. http://www.cdc.gov/niosh/homepage.html11. http://www.osha.gov12. http://www.acgih.org* Ο Πυραγός Χάλαρης Μιχαήλ είναι Χημικός PhD, Τμηματάρχης Ασφά-λειας και Υγιεινής κατά τις Επιχειρήσεις/Διεύθυνση Υγιεινής και ΑσφάλειαςΑ.Π.Σ. e-mail: mchalaris@chem.uoa.gr