willibrord
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

willibrord

on

  • 1,281 views

de kerstening van Texel

de kerstening van Texel

Statistics

Views

Total Views
1,281
Views on SlideShare
1,029
Embed Views
252

Actions

Likes
0
Downloads
15
Comments
0

2 Embeds 252

http://www.cdejager.com 251
http://www.astroblogs.nl 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

willibrord willibrord Presentation Transcript

  • DE KERSTENING VAN TEXEL Heidense Friezen op Texel werden tot het Christendom bekeerd Wanneer? Hoe?
  • Noordelijk Nederland 2000 jaar geleden
  • TEXLA
    • Een zeegat lag op de plaats waar nu het Vlie stroomt; het zeegat tussen Vlieland en Terschelling
    • Dit was de monding van het grote meer, dat op zijn beurt gevoed werd door de Gelderse IJssel en wat kleinere stroompjes
    • Het hele gebied van het Vlie tot en met Wieringen heette toen Texla
  • Texel was deel van het vasteland
    • Het Marsdiep bestond nog niet
    • Texel werd doorsneden door een inham: de inham van Ente (genoemd naar de geoloog die dit ontdekte)
    • Deze strekte zich uit van het Westerslag tot bij De Cocksdorp
    • Bij het Westerslag was de monding ca. 2 km breed
    • Dit is nog te herkennen in de Mientvlakte in de Staatsbossen (hoge duinen kwamen pas na ca. 1200)
    • In de loop der eeuwen verzandde hij vanaf het verste deel; hij werd hij korter
  • Oude dijkjes verraden de ligging van de Inham van Ente
    • Rozendijk, Gerritslanderdijk, (Burgerdijk)
    • Waarom heetten die wegen ‘dijken’ ? Ze liggen toch midden op het eiland?
    • Ze verraden de grenzen van de Inham in de tijd waarin de eerste dijkjes gemaakt werden – omstreeks 1000 ~ 1200 na Chr.
    • Deze dijkjes waren niet veel hoger dan een flinke tuinwal; het waren tevens de eerste verbindingen tussen plaatsen op het eiland
  • De ligging van de oudste dijkjes
  • Een dorpje ontstond aan de monding van de inham - Wambinghe
    • Wambinghe, Het dorp van de ‘lieden van Wambo’, de Wambolingen
    • Later veranderde de naam in Wambense, Wambays, Westeynde en De Westen
  • De bevolking bestond uit Friezen; ze woonden in de kuststreken
  • Ongeveer 700 jaar later Heidense Friezen en hun strijd met de gekerstende Franken uit het zuiden
  • De zeespiegel steeg; water won het van het land. Duinen nog vrijwel afwezig; Texel nog geen eiland
  • De strijd tussen Franken en Friezen
    • Het Friese gebied wordt kleiner; Franken uit het zuiden rukten op
    • Utrecht en Dorestad (Wijk bij Duurstede) wisselden enkele maken van eigenaar
    • De (Oude) Rijn was grensrivier
    • ‘ Citerior’ = aan deze zijde (van de Rijn) gelegen
  • Radbod en Pepijn
    • De aanvoerder der Friezen was ‘koning’ Radbod (Redbad, Radboud)– niet echt een gekroonde koning, eerder de eerste onder zijn gelijken
    • De aanvoerder der Franken was de hofmeier Pepijn II, een soort eerste minister van een onbelangrijke Frankische koning
    • Pepijn stierf in 714
  • Pepijn (rechts) en zijn schoonmoeder Irmina
  • Christenen tegen heidenen; de geschiedenis in jaartallen
    • Vóór 630: De (Christelijke) Franken veroveren Utrecht
    • 630: koning Dagobert laat op het latere Domplein de St. Thomas- (of: St. Maartens?)-kerk bouwen
    • 650: De (heidense) Friezen heroveren Utrecht; Thomaskerk wordt verwoest
    • 689: eerste slag bij Dorestad; Franken verslaan Friezen en heroveren Utrecht
    • 690: bekering van Frisia Citerior begint
    • 695: St. Salvatorkerk op Domplein gebouwd
  • Vervolg van de jaartallen
    • 714: Pepijn sterft; Franken zonder aanvoerder
    • 716: Friezen heroveren Utrecht; de St. Salvatorkerk wordt verwoest
    • 718: Slag bij Dorestad; Friezen definitief verslagen; West-Nederland tot het Vlie wordt Frankisch gebied
    • 719: De St. Thomaskerk wordt herbouwd en Willibrord begint met de kerstening van het westen van Nederland
    • 745: Bonifacius herbouwt de St. Salvatorkerk
  • De St. Salvatorkerk te Utrecht was gebouwd door Bonifacius
  • De geschiedenis van Willibrord Een Saksische priester uit het noorden van Engeland die via Ierland naar Utrecht trok ter kerstening
  • Willibrord
    • 658: Willibrord werd geboren uit rijke ouders die uit het land der Saksen naar Engeland waren getrokken; thuis werd Saksisch gesproken
    • Woonde in Northumberland; het gebied rond Newcastle
    • 664: zes jaar oud naar een kloosterschool in Ripon
    • 678: 20 jaar oud: hij wordt monnik en gaat naar het klooster Rathmelsigi in Ierland
    • 688: hij wordt tot priester gewijd
  • Willibrord in Ierland
    • In die jaren waren er grote verschillen tussen het Ierse en het Engelse Christendom
    • Iers: gericht op het verkondigen van Gods woord; predikers en zendelingen; geen of zwakke band met Rome; bisschop onbelangrijk
    • Engels: meer hiërarchisch en politiek – op Rome georiënteerd
    • 790: W. trekt met 11 gezellen naar het land der Friezen; gaat naar Utrecht (N.B. 11, geen 12 !)
    • 795: W. gaat naar Rome en wordt door de Paus benoemd tot Aartsbisschop der Friezen
  • Willibrord, aartsbisschop der Friezen (dus niet: ‘aartsbisschop van Utrecht’)
  • Zijn aandacht hoofdzakelijk gericht op het zuiden – niet op de Friezen!
    • In tegenstelling tot zijn opdracht houdt hij zich vooral bezig met de kerstening van Brabant en zuidelijker streken
    • W.’s karakteristiek: kerken op onderlinge afstanden van ca. 20 km (een dag lopen)
    • Veel van zijn kerken werden gewijd aan Johannes de Doper, W.’s grote voorbeeld
    • W. heeft zijn feitelijke basis in Echternach, Luxemburg
    • Hij ziet op tegen bezoeken aan het ruige en vijandelijke Friese land
  • Willibrord stierf in 739, werd begraven in de abdij van Echternach
  • De kerstening van Noord-Holland Na de gewonnen slag bij Dorestad (718) kwam heel Noord-Holland tot het Vlie in Frankische handen Karel Martel, zoon van Pepijn, gaf Willibrord opdracht de westelijke kuststrook te kerstenen
  • Een tocht van enkele jaren
    • De oude Willibrord zag er tegen op maar werd gestimuleerd door een jongere geestelijke, Bonifacius
    • Hij trok, in gezelschap van militairen en andere geestelijken, waaronder de groep van 11, waarmee hij uit Ierland was gekomen, noordwaarts langs de kust
    • Een tocht van enkele jaren
  • Een romantische schoolplaat – maar de werkelijkheid was anders. De tocht ging over het strand; er was geen andere keus
  • Draagbaar altaar ging mee
  • Kerken en geestelijken
    • In ieder plaatsje werd een kerk(je) gebouwd
    • Bevolking werd onderwezen en gedoopt
    • Ook werden de Friezen onderwezen in nieuwe en betere landbouwmethoden
    • Doel: laten zien dat het Christendom beter is dan het heidendom
    • Her en daar liet hij een van zijn 11 gezellen achter als geestelijke; voorbeeld: Adalbert, die nu in de abdij van Egmond begraven ligt
  • Kerken op onderlinge afstanden van ca. 20 km
    • Felison (Velsen)
    • Heilingloh (Heiloo)
    • Scorolo (Schoorl)
    • Callinghe (Callantsoog)
    • Wambinghe
    • Deze plaatsen op strategische onderlinge afstanden van ca. 20 km: in geval van nood in een dag te bereiken
  • De waterput van Heiloo herinnert aan Willibrord
  • Willibrord in Texla Ging misschien (?) ook naar Stroede (Stroe, Wieringen) maar vrij zeker is dat hij op Texel was
  • Langs de Kerke Ee
    • Een beekje dat van het Dennenbos langs Den Hoorn loopt (land: ‘De Kerrekie’)
    • Daarin kon men gedoopt worden
    • Bij het torenhuis kwam een primitieve kerk
    • Dit werd ca. een halve eeuw later door de Noormannen verwoest
  • Latere kerken: ca. 800, en ca. 1100
    • De 2e kerk, ca. 800, werd in de 12e eeuw vervangen door een stenen kerk
    • Het dorp De Westen stoof ca. 1550 grotendeels onder en werd verlaten
    • De kerk werd in 1571 door de Watergeuzen vernield ; alleen de toren bleef staan als baken voor de zeevaart
    • Een geromantiseerde afbeelding uit 1728
  • Toren met Torenhuis; 2e helft 19e eeuw. De toren werd daarna afgebroken. Ca. 1880 werd ook het Katholieke kerkhof verlaten en weggegraven
  • Ca 1930 onderzocht Ponger de oude fundamenten. Ze zijn nog herkenbaar in de bulten in het veld naast het Torenhuis.
  • Dit was de geschiedenis van Willibrord, die Texel kerstende
  • Wilt u meer weten of iets opzoeken? Deze presentatie is na te lezen op www.cdejager.com/presentaties door te klikken op ‘willibrord’ Zie ook: De Jager & Kikkert: ‘Van het Clijf tot Den Hoorn’, Nauta boek, 1998