• Like
  • Save
Tema 10.
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
302
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. TEMA 10 TRANSICIÓN ECONSOLIDACIÓN DA DEMOCRACIA Páx. 384
  • 2. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA PUNTOS A TRATAR 1. A TRANSICIÓN DEMOCRÁTICA. 1975-1977 2. A CONSTITUCIÓN DE 1978 3. OS GOBERNOS DE UCD. 1977-1982 4. OS GOBERNOS SOCIALISTAS DE FILIPE GONZÁL4EZ. 1982-1996 5. OS GOBERNOS CONSERVADORES DE XOSÉ MARÍA AZNAR. 1996-2004 6. OS GOBERNOS SOCIALITAS DE XOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO. 2004-2012? 7. A GALICIA AUTONÓMICA
  • 3. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA VOCABULARIO DEMOCRACIA • DEMOCRACIA • ESTADO UNITARIO • UCD • ESTADO DAS AUTONOMÍAS • MONARQUÍA • CORTES PARLAMENTARIA • CONGRESO DOS • CONSTITUCIÓN DEPUTADOS • AP • SENADO • PSOE • PACTOS DA MONCLOA • PC • 23F • LEI REFORMA POLÍTICA • RECONVERSIÓN INDUSTRIAL • PLATAXUNTA • GAL • ESTADO SOCIAL • ….. • CONSENSO
  • 4. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA CRONOLOXÍA
  • 5. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA ETAPAS TRANSICIÓN UCD(1977- (1975-1977) 1982) ADOLFO ADOLFO CONSTITUCIÓN GOLPE ESTADO ELECCIÓNS 77 CALVO SOTELO SUÁREZ E LRF SUAREZ 1978 1981 TRANSICIÓN DEMOCRACIA PSOE(1982- PP(1996- PSOE(2004- 1996) 2004) 2012) JOSE LUIS FELIPE JOSÉ MARÍA CEE-OTAN RODRIGUEZ GONZÁLEZ AZNAR ZAPATERO
  • 6. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 1. A TRANSICIÓN DEMOCRÁTICA. 1975-1977 Páx. 386 Entre 1975 e 1977 transcorreu a transición democrática.A clave é o CONSENSO das forzas políticas= PAZ e ORDE (agás as actuación terroristas).
  • 7. TEMA 10: DEMOCRACIA 1. A TRANSICIÓN DEMOCRÁTICA. 1975-1977 1. PROCLAMACIÓN E COROACIÓN DO REI XOAN CARLOS I 2. O PRIMEIRO GOBERNO DA MONARQUÍA 3. ADOLFO SUÁREZ E O INICIO DAS REFORMAS
  • 8. La monarquía parlamentaria é unha forma de goberno na que o rei exerce a función deXefe do Estado baixo o control do poder lexislativo (parlamento) e do poder executivo DEFINICIÓN E CARACTERÍSTICAS.(goberno). As normas e decisións emanadas do Parlamento regulan o funcionamentodo Estado e a actuación e funcións do propio rei. • Transición democrática = proceso histórico de paso dunha ditadura á normalidade democrática. Cronoloxía controvertida para historiadores:  Para algúns: 1975 (morte de Franco) a 1977 (Lei de Reforma Política  eleccións democráticas).  Para outros: 1975 a 1978 (Promulgación Constitución).  Outros á prolongan ata 1982 (vitoria electoral do PSOE) ou incluso a 1986 (entrada de España na CEE). • Caracterísitcas: Proceso graduado no tempo según as necesidades: dictadura, democracia, exército, economía.  Equilibrio entre reforma e ruptura  desaparición das institucións franquistas sen necesidade de rupturas revolucionarias.  Consenso: acordo entre forzas políticas e sociais  “olvido necesario” da Guerra Civil.  Lexitimación popular dos cambios e acordos  referendo para aprobación da Lei de Reforma Política e da Constitución do 78, eleccións do 77. RESULTADO: ESPAÑA COMO ESTADO SOCIAL E DEMOCRÁTICO DE DEREITO, que adoptada a forma política da monarquía parlamentaria baseada na soberanía nacional, a liberdade, o pluralismo ideolóxico e convivencia democrática.
  • 9. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA PROCLAMACIÓN E COROACIÓN DO REI XOÁN CARLOS: B) O PRIMEIRO GOBERNO DA MONARQUÍA.A) PROCLAMACIÓN DE XOÁN CARLOS I. - Continuación de Arias Navarro coma presidente de goberno  composición heteroxénea  todas as familias do franquismo-Morte de Franco (20 de novembro 1975) representadas, dos máis conservadores aos reformistas:  Continuistas (Arias Navarro): permanencia modelo franquista con mecanismos de sucesión do estado algunhas reformas (concesión dalgúns dereitos).  Reformista-continuista (Manuel Fraga): tímida reforma políticafranquista (Lei de Sucesión, 1947)  (sufraxio universal para elección do Congreso, non do Senado) eproclamación de Xoán Carlos I coma rei continuación do sistema franquista. Reformista (Adolfo Suárez): consecución dunha verdadeirade España e Xefe do Estado, tras democracia. -Carlistas dividíronse en 2 ramas (socialista e conservadora) xuramento das Leis e Principios enfrontamento armado nunha manifestación en Montejurra (maioFundamentais do Movemento. Gran parte 1976)  desaparición política do carlismo.da oposición democrática vía no novo rei - A oposición democrática reclamaba o restablecemento inmediatoun mero continuador da obra de Franco. da democracia e a ruptura coas institucións franquistas  formación Coordinación Democrática (Plataxunta ) = organismo que unía a-O novo rei accedía ao trono en virtude da todas as forzas da oposición democrática.legalidade franquista pero non seguindo a - Paralización de reformas por Arias e o búnker   conflictividadelexitimidade dinástica, que correspondía laboral (folgas e manifestacións) por motivos económicos (crise eao seu pai Don Xoán de Borbón  demora reconversión  despidos, alza prezos), políticos (reivindicaciónsda solución ata maio de 1977  cesión de democráticas e nacionalistas, sobre todo en Cataluña)  dura represión polo goberno (5 mortos en Vitoria).dereitos dinásticos de Don Xoán ao seu - Estas accións  evidencia do inmobilismo do goberno Arias Navarrofillo.  demostración de ineficacia para afrontar reformas democráticas  demisión de Arias (forzada polo rei) en xullo de 1976.
  • 10. ADOLFO SUÁREZ E O INICIO DAS REFORMAS: o labor conxunto de Suárez (Presidente) e Torcuato Fernández Miranda(presidente das Cortes) e o propio rei, fixo posible cumprir as promesas democratizadoras. A aprobación da Lei para a Reforma Plíticaabría o camiño pasa aleccións a Cortes Constituíntes.A) INICIO DAS REFORMAS. B) LEI PARA A REFORMA POLÍTICA D) AS ELECCIÓNS DE 1977.-Demisión Arias  Xoán Carlos I elixe a Adolfo Suárez coma Principal reforma do goberno Adolfo Suárez = - Tras aprobación da Lei reforma política  organización porpresidente do goberno e a Torcuato Fernández Miranda Lei para a reforma política  convocatoria de Suárez das eleccións xerais  numerosas dificultades:presidente das Cortes = 2 figuras políticas favorables ás eleccións xerais democráticas para formar  Aumento da violencia de ultradereita e ultraesquerda enreformas democráticas. novas Cortes. xaneiro de 1977:-Elección de Adolfo Suárez  decepción na oposición, pois  Ultradereita: matanza de avogados laboralistas da rúa Atochapensaban que continuaría coa liña política propia do Para que a lei entrara en vigor tiña que ser (ligados ao PCE).franquismo. Sen embargo os obxectivos últimos de Suárez = aprobada polo Consello Nacional do  Ultraesquerda: secuestros e atentados do GRAPO contrademocratización e celebración de eleccións xerais  inicio Movemento e as Cortes franquistas  o militares, políticos, policías e gardas civís.de reformas democráticas: Renuncia da Coroa ao dereito de presentación de bispos. Consello emitiu un informe favorable sobre o - Ao mesmo tempo tamén fixéronse avances: proxecto de lei e enviouno ás Cortes  Legalización do Partido Comunista: Suárez anunciouna o 9 de Amnistía para os delitos políticos (agás o terrorismo). abril de 1977, despois de manter entrevistas secretas co seu Ampliación da liberdade de expresión e tolerancia. franquistas para a súa discusión (novembro secretario xeral, Santiago Carrillo. A cambio da legalización, o Inicio de entrevistas cos principais líderes da oposición 1976)  aprobación por gran maioría (o que PCE aceptaba a monarquía, a bandeira real, a unidade de Españademocrática para iniciar a legalización dos principais partidos significaba a súa autodisolución  Cortes e a democracia.e sindicatos. As reformas  protestas e manifestacións haraquiri). - Legalización PCE  profundo malestar e oposición no exércitodesde posicións extremas: -Paralelamente as eleccións quedaron fixadas para o día 15 deOrganizacións políticas opositoras ao franquismo (ETA, Tras a súa aprobación polas Cortes  a Lei xuño.GRAPO…)  consideran as reformas insuficientes  debía ser refrendada polo pobo español en Convocatoria de eleccións xerais  creación de numerosasaumento atentados. referendo (15 de decembro)  aprobación organizacións políticas para concorrer a elas (78 partidos = sopaExtrema dereita (ultras) non aceptan ningún tipo decambios  violencia. por ampla maioría (77% de participación, 94% de siglas). Ao mesmo tempo moitos exiliados retornaban a de votos afirmativos). España (Pasionaria, Rafael Alberti...).Ante os cambios anunciados por Suárez  reorganización Numerosos partidos  coalicións por afinidade política paradas forzas políticas: Complementarias á Lei para a Reforma política obter mellores resultados nas eleccións. Principais partidos: Dereita: forzas procedentes do franquismo (Manuel Fraga)  medidas democratizadoras: a) UCD (Unión de Centro Democrático): forzas de centro = Alianza Popular (AP).  dereito de folga. antigos franquistas favorables ás reformas democráticas, Centro: democratacristiáns e liberais  futura UCD(Unión de Centro Democrático).  amnistía presos políticos. democratacristiáns, liberais, centristas e socialdemócratas,…, liderados por Adolfo Suárez. Oposición democrática  no exilio formación Plataforma  legalización sindicatos. b) Partido Socialista, presentouse dividido: PSOE (Partidode Organismos Democráticos (Superplataxunta).  disolución Movemento Nacional. Socialista Obreiro Español) liderado por Felipe González e PSP Esquerda: destaca o Partido Comunista (aínda na Paralelamente á reforma  presións da (Partido Socialista Popular) de Enrique Tierno Galván.clandestinidade).Para conseguir sacar adiante as reformas, Suárez debía oposición para legalización de todos os c) Partido Comunista de España (PCE), de Santiago Carrillo. partidos  legalización do PSOE (liderado por d) Alianza Popular (AP), encuadraba a forzas de dereita e acontar co acordo do exército (= principal sostén do maioría de antigos políticos franquistas (Manuel Fraga).franquismo e sector máis reacio a aceptar reformas Felipe González) a finais de 1976 pero aíndademocráticas)  reunión da cúpula militar con Suárez en non do Partido Comunista.setembro de 1976  o exército acepta as reformas e afutura legalización de partidos, agás a do Partido Comunista
  • 11. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA ADOLFO SUÁREZ (1976-1981) E O INICIO DAS REFORMAS: o labor conxunto de Suárez (Presidente) e Torcuato FernándezMiranda (presidente das Cortes) e o propio rei, fixo posible cumprir as promesas democratizadoras. A aprobación da Lei para aReforma Plítica abría o camiño pasa aleccións a Cortes Constituíntes. A) INICIO DAS REFORMAS. - Demisión Arias  Xoán Carlos I elixe a Adolfo Suárez coma presidente do goberno e a Torcuato Fernández Miranda presidente das Cortes = 2 figuras políticas favorables ás reformas democráticas. - Elección de Adolfo Suárez (3-7-76)  decepción na oposición, pois pensaban que continuaría coa liña política propia do franquismo. Sen embargo os obxectivos últimos de Suárez = democratización e celebración de eleccións xerais  inicio de reformas democráticas:  Renuncia da Coroa ao dereito de presentación de bispos.  Amnistía para os delitos políticos (agás o terrorismo).  Ampliación da liberdade de expresión e tolerancia.  Inicio de entrevistas cos principais líderes da oposición democrática para iniciar a legalización dos principais partidos e sindicatos. As reformas  protestas e manifestacións desde posicións extremas:  Organizacións políticas opositoras ao franquismo (ETA, GRAPO…)  consideran as reformas insuficientes  aumento atentados.  Extrema dereita (ultras) non aceptan ningún tipo de cambios  violencia. - Ante os cambios anunciados por Suárez  reorganización das forzas políticas:  Dereita: forzas procedentes do franquismo (Manuel Fraga)  Alianza Popular (AP).  Centro: democratacristiáns e liberais  futura UCD (Unión de Centro Democrático).  Oposición democrática  no exilio formación Plataforma de Organismos Democráticos (Superplataxunta).  Esquerda: destaca o Partido Comunista (aínda na clandestinidade). • Para conseguir sacar adiante as reformas, Suárez debía contar co acordo do exército (= principal sostén do franquismo e sector máis reacio a aceptar reformas democráticas)  reunión da cúpula militar con Suárez en setembro de 1976  o exército acepta as reformas e a futura legalización de partidos, agás a do Partido Comunista
  • 12. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA ADOLFO SUÁREZ (1976-1981) E O INICIO DAS REFORMAS: o labor conxunto de Suárez (Presidente) e Torcuato FernándezMiranda (presidente das Cortes) e o propio rei, fixo posible cumprir as promesas democratizadoras. A aprobación da Lei para aReforma Plítica abría o camiño pasa aleccións a Cortes Constituíntes. B) LEI PARA A REFORMA POLÍTICA Principal reforma do goberno Adolfo Suárez = Lei para a reforma política  convocatoria de eleccións xerais democráticas para formar novas Cortes. Para que a lei entrara en vigor tiña que ser aprobada polo Consello Nacional do Movemento e as Cortes franquistas  o Consello emitiu un informe favorable sobre o proxecto de lei e enviouno ás Cortes franquistas para a súa discusión (novembro 1976)  aprobación por gran maioría o que significaba a súa autodisolución  Cortes haraquiri. IMPORTANCIA: CHEGAR A DEMOCRACIA PARLAMENTARIA DESDE A LEGALIDADE VIXENTE MANTENDO A PAZ SOCIAL E O CONTROL DO PROCESO POLA COROA E O GOBERNO. Tras a súa aprobación polas Cortes  a Lei debía ser refrendada polo pobo español en referendo (15 de decembro)  aprobación por ampla maioría (77% de participación, 94% de votos afirmativos). Complementarias á Lei para a Reforma política  medidas democratizadoras:  dereito de folga.  amnistía presos políticos.  legalización sindicatos.  disolución Movemento Nacional. Paralelamente á reforma  presións da oposición para legalización de todos os partidos  legalización do PSOE (liderado por Felipe González) a finais de 1976 pero aínda non do Partido Comunista.
  • 13. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA ADOLFO SUÁREZ (1976-1981) E O INICIO DAS REFORMAS: o labor conxunto de Suárez (Presidente) e Torcuato FernándezMiranda (presidente das Cortes) e o propio rei, fixo posible cumprir as promesas democratizadoras. A aprobación da Lei para aReforma Plítica abría o camiño pasa aleccións a Cortes Constituíntes. D) AS ELECCIÓNS DE 1977. - Tras aprobación da Lei reforma política  organización por Suárez das eleccións xerais  numerosas dificultades:  Aumento da violencia de ultradereita e ultraesquerda en xaneiro de 1977:  Ultradereita: matanza de avogados laboralistas da rúa Atocha (ligados ao PCE). Ultraesquerda: secuestros e atentados do GRAPO contra militares, políticos, policías e gardas civís.  Legalización do Partido Comunista: Suárez anunciouna o 9 de abril de 1977, despois de manter entrevistas secretas co seu secretario xeral, Santiago Carrillo. A cambio da legalización, o PCE aceptaba a monarquía, a bandeira real, a unidade de España e a democracia. - Legalización PCE  profundo malestar e oposición no exército -Paralelamente as eleccións quedaron fixadas para o día 15 de xuño.  Convocatoria de eleccións xerais  creación de numerosas organizacións políticas para concorrer a elas (= sopa de siglas). Ao mesmo tempo moitos exiliados retornaban a España (Pasionaria, Rafael Alberti...). Numerosos partidos  coalicións por afinidade política para obter mellores resultados nas eleccións. Principais partidos: a) UCD (Unión de Centro Democrático): forzas de centro = antigos franquistas favorables ás reformas democráticas, democratacristiáns, liberais, centristas e socialdemócratas,…, liderados por Adolfo Suárez. b) Partido Socialista, presentouse dividido: PSOE (Partido Socialista Obreiro Español) liderado por Felipe González e PSP (Partido Socialista Popular) de Enrique Tierno Galván. c) Partido Comunista de España (PCE), de Santiago Carrillo. d) Alianza Popular (AP), encuadraba a forzas de dereita e a maioría de antigos políticos franquistas (Manuel Fraga). -A normativa electoral:
  • 14. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA ADOLFO SUÁREZ (1976-1981) E O INICIO DAS REFORMAS: o labor conxunto de Suárez (Presidente) e Torcuato FernándezMiranda (presidente das Cortes) e o propio rei, fixo posible cumprir as promesas democratizadoras. A aprobación da Lei para aReforma Plítica abría o camiño pasa aleccións a Cortes Constituíntes. D) AS ELECCIÓNS DE 1977. - Tras aprobación da Lei reforma política  organización por Suárez das eleccións xerais  numerosas dificultades:  Aumento da violencia de ultradereita e ultraesquerda en xaneiro de 1977:  Ultradereita: matanza de avogados laboralistas da rúa Atocha (ligados ao PCE). Ultraesquerda: secuestros e atentados do GRAPO contra militares, políticos, policías e gardas civís.  Legalización do Partido Comunista: Suárez anunciouna o 9 de abril de 1977, despois de manter entrevistas secretas co seu secretario xeral, Santiago Carrillo. A cambio da legalización, o PCE aceptaba a monarquía, a bandeira real, a unidade de España e a democracia. • Normativa electoral: - Legalización PCE  profundo malestar e oposición no exércitoCongreso dos Deputados: por listas  -Paralelamente as eleccións quedaron fixadas para o día 15electorais pechadas elaboradas por cada de xuño.  Convocatoria de eleccións xerais  creación de numerosas organizacións políticas para concorrer a elas (= partido. sopa de siglas). Ao mesmo tempo moitos exiliados retornaban a España (Pasionaria, Rafael Alberti...). Numerosos partidos  coalicións por afinidade política para obter mellores resultados nas eleccións. Principais partidos:  Senado: sistema de candidaturas a) UCD (Unión de Centro Democrático): forzas de centro = antigos franquistas nome), aínda que individuais (vótase ao favorables ás reformas elaboradas polos partidos. democráticas, democratacristiáns, liberais, centristas e socialdemócratas,…, liderados por Adolfo Suárez. b) Partido Socialista, presentouse dividido: PSOE (Partido Socialista Obreiro Español) liderado por Felipe González • Resultados das eleccións de xuño de e PSP (Partido Socialista Popular) de Enrique Tierno Galván. c) Partido Comunista de España (PCE), de Santiago Carrillo. 1977: Vitoria da UCD, seguida de PSOE, d) Alianza Popular (AP), encuadraba a forzas de dereita e aPCE terceira agran distancia e cuarta AP, maioría de antigos políticos franquistas (Manuel Fraga). nacionalistas vascos e cataláns tamén -A normativa electoral: obtiveron representación
  • 15. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 2. A CONSTITUCIÓN DE 1978. Páx. 395 As Cortes formadas tras as primeiras elección democráticas tiñan como misión elaborar a Constitución que deseñase o novo modelo de Estado da España monárquica e democrática.
  • 16. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 1. A CONSTITUCIÓN DE 1978 1. CARACTERÍSTICAS E PRINCIPIOS 2. DEREITOS E DEBERES 3. OS PODERES DO ESTADO
  • 17. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA A CONSTITUCIÓN • Eleccións de 15 de xuño de 1977  cortes constituíntes  formación dunha comisión parlamentaria de 7 deputados para redactar unha constitución (3 de UCD, 1 do PSOE, 1 de AP, 1 de PCE e 1 de PDC = nacionalistas cataláns). Os pais da Constitución: – GABRIEL CISNEROS-UCD – MIGUEL HERRERO Y RODRIGUEZ DE MIÑÓN- UCD – JOSÉ PEDRO PÉREZ LLORCA- UCD – GREGORIO PECES-BARBA -PSOE – MANUEL FRAGA IRIBARNE -AP – MIGUEL ROCA I JUNYENT -PDC – JORDI SOLÉ TURÁ PCE-PSUC • Tras a súa presentación  apertura dun prazo de enmendas para ser debatidas e introducir modificacións ou non á Constitución  aprobación polo Congreso e Senado por maioría absoluta (31 outubro 1978)  aprobación en referendo polo pobo español o 6 de decembro).
  • 18. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA A CONSTITUCIÓN •CONSENSO: acordos entre partidos e proxectos • CARACTERÍSTICAS diferentes. •EXTENSIÓN: moi longa. •AMBIGÜIDADE: intencionada: • PRINCIPIOS •Uns: Inseguridade •Outros: Permite gobernar a dereita e a esquerda. • DEREITOS •RIXIDEZ: para reforma votación de 3/5 de ambas cámaras e ratificación popular en referendo (moi difícil) •PROGRESISTA E DEMOCRÁTICA: participación popular. • DEBERES •ESTRUTURA TRADICIONAL: dúas partes: •Dogmática: principios e dereitos do Estado. • PODERES DO ESTADO •Orgánica: organización, división poderes, competencias autonómicas…
  • 19. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA A CONSTITUCIÓN • PRINCIPIOSConstitución de 1978  principios (Título Preliminar = recolle espírito da lei):  Definición de España = Estado social e democrático de dereito  • que recoñece a participación cidadá e a soberanía popularestado DEREITOS(democrático), a pluralidade política (= existencia de diferentes partidospolíticos, organizacións sindicais e empresariais) e onde todos os individuos eorganismos están subordinados á Constitución e as leis (de dereito). O • DEBERESprincipio de social = máis difuso  dereitos sociais (educación, ¡¡¡vivenda,traballo!!!, sanidade…) na Constitución actúan coma orientacións non comanormas xurídicas ríxidas.  Forma política = monarquía parlamentaria.  Forma do Estado • PODERES política = unitario das autonomías. garante o dereito das DO ESTADO que recoñece erexións á autonomía  Estado  Linguas oficiais = castelán na totalidade do Estado e autonómicas encada unha das súas comunidades.
  • 20. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA A CONSTITUCIÓNConstitución 1978  dereitos e deberes dos cidadáns/ás españois (Título I).  Os dereitos poden agruparse en 3 grupos: • CARACTERÍSTICAS  Dereitos civís: vida, integridade física, igualdade, liberdade, habeacorpus (proceso xudicial con garantías), propiedade, residencia, abolición tortura e penade morte…  Dereitos políticos: liberdade de expresión sen censura, reunión,manifestación, asociación (partidos políticos, sindicatos,…), folga, a participar en política • PRINCIPIOS(elexir e ser elexido).,..  Dereitos sociais: traballo, salario digno e suficiente, educación, vivenda… Principios directores da política económica e social: protección á familia, ósnenos, terceira idade, saúde, regulamento do uso do chan, protección discapacitados… • DEREITOS E DEBERES  Deberes: a cumprir coas leis e respetar os dereitos de outros cidadáns/ás, adefender á patria, á contribución ao gasto público segundo a capacidade económica…Para protexer e facer cumprir dereitos e deberes  tribunais e garantías xudiciais do Estado Tribunal Supremo, Tribunal Constitucional, Defensor do Pobo… • PODERES DO ESTADOEn casos excepcionais e de emerxencia  posibilidade de suspensión temporal de dereitos egarantías constitucionais polo Estado (Estado de excepción, estado de sitio…).
  • 21. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA A CONSTITUCIÓN • CARACTERÍSTICAS • PRINCIPIOS • DEREITOS E DEBERES • PODERES DO ESTADO: Ademáis de dereitos e deberes, Constitución  funcionamento do estado democrático  organización dos diferentes poderes e institucións: Coroa, Cortes, Goberno, Poder xudicial e Autonomías.
  • 22. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA  Coroa (Título II): rei = Xefe do  Cortes xerais (Título III): bicamerais Estado  funcións (+ significativas):  CONGRESO DOS DEPUTADOS E SENADO. -Sancionar e promulgar as leis aprobadas - Os cidadáns elixen aos seus representantes en Cortes na circunscripción electoral (cada provincia) polas Cortes. cada catro anos (eleccións xerais), de 2 maneiras: - Convocar e disolver as Cortes. a) Congreso dos Deputados: número de deputados - Convocar eleccións e referendos. por provincia é proporcional á súa poboación (mínimo 1 deputado). -Nomear ao presidente do Goberno e aos b) Senado: 4 por provincia, 1 por CCAA e 1 por cada seus ministros. millón de habitantes de cada CCAA. -Mando supremo das forzas armadas.  AS CORTES  exercen poder lexislativo = elaboran e aproban as leis  requisitos para aprobar unha lei: - Declarar guerra e paz, previa autorización  Iniciativa lexislativa (quen elabora a lei?): das Cortes. a poden elaborar e presentar a tramite o Goberno, os gobernos das CCAA, as Cortes ou o propio pobo (iniciativa popular = 500.000 firmas). En realidade, a pesar de todas  Proxecto de lei (presentala ás Cortes): tras estas funcións, o rei non pode decidir por ser elaborada  aprobación por Consello de sí mesmo ningunha nin negarse a Ministros  presentación nas Cortes por quen a cumprir algunha elabora  debate.  Aprobación: a lei debe ser aprobada no  refrendo (firma xunto coa do rei do Congreso  tras o mesmo debe ser debatida e ministro correspondente ou do Presidente aprobada no Senado. En caso negativo á devolta ao do goberno nas leis ou decretos, que o fai Congreso para rectificala. responsable das mesmas)  Sanción e promulgación: o rei (Xefe de Estado) sanciona e promulga a lei  publicación no  o rei reina, pero non goberna BOE (Boletín Oficial do Estado)  entrada en vigor.  funcións reais únicamente • Excepcións a este trámite: representativas e de arbitro entre  votación popular (referendo), en casos opcións políticas. excepcionais. Para o desempeño das súas funcións, a Casa  Decreto-lei (máis común)  as Cortes (Congreso e Senado deben aprobalo ou rexeitalo nun prazo de 30 Real (familia do rei) recibe unha días, pero non poden afectar a institucións básicas ou asignación anual do orzamento xeral do dereitos, deberes ou liberdades dos españois. Estado, que pode administrar libremente.
  • 23. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA  Goberno (Título IV): exerce o poder  Poder xudicial (Título VI): executivo. - Xustiza emana do pobo e adminístrase en nome do rei polos tribunais de xustiza. - Dirixido polo Presidente do - Principais tribunais: Goberno (elixido polas Cortes na súa  Tribunal Supremo: órgano investidura e nomeado polo rei)  xurisdiccional superior (agás en temas elección dos seus ministros relativos á Constitución). (nomeados polo rei a petición do  Tribunal Constitucional: órgano Presidente de Goberno). xudicial supremo en materais relativas á Constitución (leis inconstitucionais, violación dereitos e liberdades, relación - Funcións do Goberno: entre CCAA e éstas co Estado…).  Dirixe política exterior e - O órgano de goberno do poder xudicial = interior (función executiva). Consello Xeral do Poder Xudicial (CXPX),  Dirixe administración civil e formado por xuíces e maxistrados, e militar. elexidos polas Cortes.  Defensa do Estado. - Os cidadáns poden participar nas decisións xudiciais a través dos xurados populares  transmiten aos xuíces os seus veredictos sobre culpabilidade ou inocencia.
  • 24. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA  Comunidades autónomas (Título VIII): - Constitución  modelo de estado  Estado das autonomías = foma mixta entre Estado centralizado e federal. - 17 comunidades autónomas  organización a través dos seus respectivos Estatutos de autonomía  órganos de goberno diferenciados
  • 25. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 3. OS GOBERNOS DA UCD. 1977-1982 PÁX. 401 As victorias da UCD nas eleccións de 1977 e nas xerais de marzo de 1979 deron o goberno a Adolfo Suárez ata 1981. Foi sucedido por Leopoldo Calvo Sotelo ata a derrota da UCD en 1982.
  • 26. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 3. OS GOBERNOS DE UCD. 1977-1982 1. OS GOBERNOS DE ADOLFO SUÁREZ.1977-1981 2. O GOBERNO DE LEOPOLDO CALVO SOTELO. 1981-1982
  • 27. Vitoria da UCD en 2 procesos electorais (xuño 1977 e marzo 1979)  reformas de Suárez. EXÉRCITO PACTOS DE LA AUTONOMÍAS MONCLOA SUÁREZ (1977- 1981) RELACIÓNS REFORMA EXTERIORES FISCAL
  • 28. Vitoria da UCD en 2 procesos electorais (xuño 1977 e marzo 1979)  reformas de Suárez. EXÉRCITO  Reforma do exército: para adaptalo ao novo marco constitucional levada a cabo por Gutiérrez Mellado DE LA AUTONOMÍAS PACTOS MONCLOA(vicepresidente e SUÁREZ ministro Defensa)  medidas concretas:  ocupación dos mandos militares por oficiais máis xoves e preparados. (1977- 1981)  aumento do orzamento do exército  modernización da tecnoloxía e armamento militar. RELACIÓNS REFORMA EXTERIORES FISCAL
  • 29. Vitoria da UCD en 2 procesos electorais (xuño 1977 e marzo 1979)  reformas de Suárez.  Pactos da Moncloa (outubro 1977): EXÉRCITO acordo dos axentes sociais (goberno, sindicatos, empresarios)  estratexia común para lograr estabilidade mediante a consolidación da democracia, a redución da PACTOS DE LA conflictividade social e a loita contra a AUTONOMÍAS MONCLOA crise económica (crise 1973)  SUÁREZ resultados positivos:   inflación. (1977-  Mellora da balanza de 1981) pagamentos.  Melloras para os traballadores  primeiras eleccións sindicais (1978) e elaboración Estatuto RELACIÓNS REFORMA dos traballadores. EXTERIORES FISCAL
  • 30. Vitoria da UCD en 2 procesos electorais (xuño 1977 e marzo 1979)  reformas de Suárez. EXÉRCITO Relacións exteriores: novo acordo PACTOS DE LAco Vaticano AUTONOMÍAS (substituindo ao MONCLOAConcordato de 1953 e mellora das SUÁREZrelacións con Europa (negociacións (1977-para a entrada de España na CEE).  Reforma fiscal: novo sistema 1981) proporcional á renta e o impositivo patrimonio (IRPF= Imposto sobre a Renta das Persoas Físicas). RELACIÓNS REFORMA EXTERIORES FISCAL
  • 31. Vitoria da UCD en 2 procesos electorais (xuño 1977 e marzo 1979)  reformas de Suárez.  Proceso autonómico: principal cuestión pendiente dos gobernos de Suárez. Constitución de 1978  creación dun estado unitario con posibilidade de constituir autonomías ás rexións que o solicitasen (artigo 151, para comunidades EXÉRCITO históricas, e 143 para o resto que o desexase). - Entre 1978 e 1983 o Estado español quedou dividido en 17 Comunidades Autónomas, rexidas polos seus respectivos Estatutos de Autonomía. -As Comunidades históricas (Cataluña, País Vasco e AUTONOMÍAS Galicia) chamadas PACTOS DE LA así, por formalizar os seus Estatutos durante a II MONCLOA podían acceder á República, SUÁREZ de maneira máis rápida e con maiores autonomía (1977- competencias delegadas. Evolución do proceso autonómico: 1981) -CATALUÑA -PAÍS VASCO -ANDALUCÍA -GALICIA RELACIÓNS REFORMA EXTERIORES FISCAL
  • 32.  Cataluña: primeira en retomar a cuestión autonómica  retorno doexilio de Josep Tarradellas (presidente da Generalitat)  entrevista con Suárez erei  restablecemento provisionalmente do Estatuto ata que se elabore un novo aprobación maioritaria do mesmo polo pobo catalán (outubro 1979). Naseleccións autonómicas triunfo de CiU (Converxencia e Unión = coalición formadapolos partidos Converxencia Democrática de Cataluña e Unión Democrática)liderada por Jordi Puyol, que gobernará Cataluña até o ano 2003.
  • 33. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA País Vasco: temperán acceso á autonomía (1979), comoCataluña. Sen embargo difire de ela en varios aspectosimportantes:  Non aceptación da Constitución por parteda sociedade vasca  apoio a organizacións nacionalistasradicais.  Peculiaridades históricas herdadas,derivadas da pervivencia dos foros ata o século S.XIX(concertos económicos, deputacións forais…).  Terrorismo  dificultade para o normaldesenvolvemento autonómico. - Tras a aprobación do Estatuto de autonomía(outubro 1979)  vitoria do PNV nas eleccións vascas (nogoberno até 2009).
  • 34. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA  Andalucía: accedeu á autonomía pola chamada vía rápida (artigo 151 e non 143) argumentando unha identidade histórica propia, que a equipararía en dereitos coas nacionalidades históricas  aprobación Estatuto de Autonomía andaluz en referéndum en feb de 1980  aceleración do acceso á autonomía para otras rexións.
  • 35. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA  Galicia: 3ª nacionalidade histórica é a máis tardía en acceder á autonomía. A diferencia de Cataluña e País Vasco, en Galicia o acceso á autonomía non foi dirixida por políticos retornados do exilio, senón por falanxistas renovados (Antonio Rosón Pérez), mentres as organizacións nacionalistas eran moi minoriarias: BN-PG (Bloque Nacional Popular Galego) = coalición nacionalista futuro xerme de BNG  elaboración dun pre-estatuto, dunha asemblea e dunha Xunta preautonómica presidida por el mesmo. A Xunta nomeou a unha comisión encargada de redactar o Estatuto definitivo. - A Asemblea preautonómica aproubou o texto por unanimidade  referéndum positivo do pobo galego (dec 1980) aínda que cunha alta abstención (só participación de 28%)  aprobación do Estatuto de autonomía polas Cortes españolas (feb de 1981). - Estatuto  órganos de autogoberno para Galiza:  Parlamento galego (75 deputados/as)  poder lexislativo  Xunta (goberno autónómico), dirixido polo Presidente  Consellerías en materias diversas (educación, pesca, economía…)  poder executivo.
  • 36. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA B) DIFICULTADES DA UCD E DIMISIÓN DE SUÁREZ. - En xaneiro de 1981  demisión de Suárez coma presidente do Goberno  posterior declive da UCD  desaparición da coalición en 1983. Causas:  Diferencias e tensións internas da UCD = coalición de distintos partidos de centro, que o liderado de Suárez non é capaz de mitigar.  Falta dunha maioría parlamentaria absoluta para gobernar con facilidade.  Intento de moción de censura por parte do PSOE (Felipe González)  non prosperou por falta de apoios pero significou a fin do consenso da transición e a erosión do Presidente de Goberno.  Dificultades económicas: crise e paro. - Estes factores  demisión de Adolfo Suárez (29 xaneiro 1981)  fin a cinco anos de goberno altamente positivos para o proceso de democratización do estado español.
  • 37. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA C) O GOLPE DE ESTADO DO 23 F. - Demisión de Adolfo Suárez  celebración de investidura de Leopoldo Calvo Sotelo (dirixente da UCD). Por non contar a UCD con maioría absoluta no Congreso  celebración da 2ª volta de votacións (onde chegaba con maioría simple) a tarde do 23 de febreiro de 1981. - O tenente coronel da Garda Civil Antonio Tejero (participante na Operación Galaxia = anterior intentona golpista en 1978) ao mando de 400 gardas civís, asaltaron armados o Congreso dos Deputados  mantiveron coma reféns ao Goberno e aos peralamentarios mentres anunciaban a chegada dunha autoridade superior e invocaba o nome do rei coma máximo responsable. • Os xefes militares das principais rexións militares mantivéronse á expectativa, pero únicamente Miláns del Bosch en Valencia sacou os tanques ás rúas esixindo a rendición da poboación. • A actuación do rei foi clave na resolución do conflito; desde a Zarzuela, tomou as rendas da situación  contacto telefónico cos xefes militare esixindo a súa lealtade  convocatoria da Xunta de Xefes do Estado Maior e emisión (vestido de Capitán Xeneral) dunha mensaxe á nación que se emitiu de madrugada. • Mensaxe do Rei  alivio para a poboación e abandono da súa actitude polos golpistas  retorno dos tanques de Valencia aos seus cuarteis e rendición de Tejero. • Nos días seguintes  manifestacións multitudinarias populares de apoio á democracia.
  • 38. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA D) O GOBERNO DE LEOPOLDO CALVO SOTELO (1981-1982). - Tras o golpe fallido  definitiva investidura de Calvo Sotelo o 25  comezo dun ano de goberno con importantes accións e reformas para o futuro:  Actividade lexislativa intensa: lei do Divorcio, Lei do Defensor do pobo e LOAPA (Lei Orgánica de Harmonización do Proceso Autonómico)  ralentización do proceso autonómico, obrigando ás CCAA non históricas a acceder á autonomía polo artigo 143.  Entrada de España na OTAN (xuño de 1982) = medida máis polémica de Calvo Sotelo  principal argumento da oposición, sobre todo PSOE, para atacar e criticar ao goberno. -  oposición, tensións internas de UCD, a falta de solucións á crise económica e paro  Calvo Sotelo disolve as Cortes e convoca eleccións (outubro 1982). - Eleccións  vitoria aplastante do PSOE (maioría absoluta, 48% dos sufraxios), batacazo para UCD (do 35% dos votos ao 7%), descenso do PCE e mantemento nacionalistas (PNV e CiU).
  • 39. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 4. CONSOLIDACIÓN DA DEMOCRACIA (1982-HOXE) • 3 etapas políticas: A) Gobernos socialistas de Felipe González (1982-1996). B) Gobernos conservadores de José María Aznar (1996-2004). C) Gobernos socialistas de José Luis Rodríguez Zapatero (2004- 2011).
  • 40. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 4. OS GOBERNOS SOCIALISTAS DE FILIPE GONZÁLEZ. 1982-1996 PÁX. 408 Os gobernos socialistas consolidaron definitivamente a presenza de España nos organismos internacionais. O ano 1986 resultou especialmente significativo: España entrou a formar parte da CEE e ratificouse a permanencia na OTAN.
  • 41. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 1. OS GOBERNOS SOCIALISTAS DE FILIPE GONZÁLEZ. 1982-1996 1. INTEGRACIÓN DE ESPAÑA NA POLÍTICA INTERNACIONAL 2. O ESTADO DO BENESTAR 3. AXUSTE E REACTIVACIÓN ECONÓMICA 4. O CAMBIO SOCIOCULTURAL 5. ESCÁNDALOS E DESPRESTIXIO SOCIALISTA
  • 42. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA A) GOBERNOS SOCIALISTAS DE FELIPE GONZÁLEZ (1982-1996): CARACTERÍSTICAS XERAIS. -Triunfo do PSOE nas eleccións de outubro de 1982  inicio dos gobernos de Felipe González. Os éxitos electorais permitiron gobernar en solitario ao PSOE (maioría absoluta) entre 1982 e 1993 e co apoio parlamentario de nacionalistas cataláns (CiU) e vascos (PNV) entre 1993 e 1996. -Gobernos socialistas estiveron caracterizados pola moderación política (liña socialdemócrata)  moderación nas reformas e no goberno ( atracción de numerosos electores), promesas de cambio con respecto á etapa da UCD, gran carisma do seu líder Felipe González, e debilidade da oposición:  Desaparición UCD e fracaso dun novo partido de centro liderado por Adolfo Suárez (CDS).  Fracaso electoral de Alianza Popular (Coalición Popular) = partido conservador  dimisión do seu fundador, Manuel Fraga  refundación en 1989 como Partido Popular (PP).  Declive do Partido Comunista (PCE) e problemas internos  expulsión de Santiago Carrillo  incorporación do PCE en Esquerda Unida (= coalición de partidos á esquerda do PSOE), dirixida por Julio Anguita  mellora de resultados electorais, pero sen chegar a ser unha alternativa aos 2 grandes partidos que se van configurando  bipartidismo.
  • 43. AXUSTE E REACTIVACIÓN ECONÓMICA: leváronse a cabo importantes transformacións que permitironalcanzar niveis de desenvolvemento próximos ós países de Europa Occidental,a evolución económica nos anos degoberno de González seguiu as mesmas pautas que os países de Europa. Fases: € Crecemento económico (1985-1990): € Política de axuste (1982-1985): - Crecemento económico xeneralizado no- Obxectivo: acabar coa crise económica herdada dos anos da contexto internacional   beneficios do turismo,UCD  política de saneamento dos sectores máis necesitados. produción industrial, investimentos estranxeiros, actividade- Medidas concretas: Banca e Bolsa…  Reconversión industrial, sobre todo do sector - Esta bonanza ec  aspectos negativos  naval e siderúrxico  axustes de plantilla  folgas e prezos dos produtos, inflación, liberalización mercado demanifestacións. traballo e moderación salarial  protestas de traballadores e  PER (Plan de Emprego Rural)  para loitar contra sindicatos, incluso da UXT  ruptura co goberno a raíz deo desemprego no campo. nova política de pensións máis restrictiva  aproximación  creación das ZUR (Zonas de Urxente das 2 grandes centrais sindicais (UXT e CCOO)  1ª folgaReconversión) para mellorar a situación nas zonas máis afectadas xeral contra o goberno socialista (decembro 1986) pola crise. seguimento maioritario.€ Recesión (1990-1993):-  desemprego e déficit do Estado,  crecemento económico edesvalorización da peseta. € Nova Recuperación (1993-1996):- Tratado de Maastricht (1992)  obrigas económicas que -Necesidade de adecuar economía española a Acordos dedebían cumprir os países da UE para chegar á converxencia da Maastricht  enorme esforzo de modernización e adecuaciónmoeda única (euro)  política de axuste económico  medidas das estruturas económicas españolas ás exisencias da UE.liberalizadoras da economía: -Durante esta etapa, reforma do sistema fiscal polo goberno: $ Eliminación monopolios estatais (CAMPSA, a) xeneralización do IRPF.Telefónica, Tabacalera). b) Control e rigor dos orzamentos e das $ Redución da actividade do INI  desaparición actividades empresariais e individuais (a través NIF).en 1995. c) Reforma sistema impositivo (Imposto Valor $ Privatización de empresas estatais ou mixtas Engadido  IVE).(SEAT, Telefónica, ENDESA, Iberia…). $ Concentración e fusión bancaria (BBV, Central-Hispano…).
  • 44. O ESTADO DO BENESTAR: consolidáronse os hábitos democráticos establecidos na Constitución e aumentaronos orzamentos dedicados ó gasto social que contribuíron á consolidación do Estado de benestar. Aspectos socio-culturais:  Reformas xudiciais:  Extensión das prestacións sociais   Introdución habeas Sociedade española cada vez mellora do estado do benestar, grazas ámáis igualitaria e plural  maior mellora sistema fiscal   recursos do corpus = garantíapresenza da muller no mercado Estado   dos beneficiarios dos servizos liberdade individuallaboral. sociais: fronte á detencións Sociedade cada vez máis a) Desempregados  subsidio desemprego arbitrarias.terciariazada (servizos = sector (paro).maioritario no emprego). b) Sanidade  cobertura sanitaria para toda  Despenalización do Sociedade cada vez máis a poboación (Lei Sanidade 1986). aborto en tres supostos c) Pensionistas  aumento da cuantía das (violación,secularizada  Valores pensións e revisións anuais en función dotradicionais sustituidos por outros IPC, creación pensións non contributivas malformacións feto enovos, sobre todo entre os mozos. (para os que non puideran cotizar riscos para nai). Sociedade cada vez máis anteriormente).  Novo Código Penalavellentada  natalidade das d) Melloras na educación  3 leis: (1995)  adaptación da  LRU (Lei de reformamáis baixas do mundo (1,3 fillos universitaria, 1983). lei a novos tempos por muller). novos delitos  LODE (Lei de Dereito á Popularización e extensión da Educación,1985)  liñas básicas do ensinocultura   investimentos (medioambientais, non universitario, gratuidade do ensinoestatais ás actividades culturais primario e secundario e aumento corrupción, acoso(museos, cine, artistas,…) e orzamentos… sexual, branqueoconstrución de auditorios, palacios  LOXSE (Lei Orgánica Xeral do diñeiro, publicidadecongresos, museos, organización Sistema Educativo, 1990)  extensión da enganosa…). idade de escolaridade obrigatoria dos 14 aosgrandes eventos (Expo de Sevilla e 16 anos  reorganización sistema educativo ComezoXogos Olímpicos de Barcelona, para adaptalo ao marco europeo. funcionamento xurados1992. populares.
  • 45. ESPAÑA NA POLÍTICA INTERNACIONAL: os gobernos socialistas consolidaron definitivamente a presenza deEspaña nos organismos internacionai. CLAVE 1986: entrada na CEE e ratificacion da permanencia na OTAN.a) Unión Europea: c) O novo exército:-Primeira solicitude de ingreso de -Importantes reformas  LeiEspaña na CEE foi realizada durante o b) OTAN: Orgánica de Defensa (1984)  -Goberno de Calvo Sotelo  solicitude medidas:franquismo  rexeitamento porcarecer España dun réxime de entrada de España na alianza atlántica  primacía do poder civil (outubro 1981)  entrada en xuño de sobre o militar democrático. 1982. sometemento dos mandos-Reanudación de negociacións na -Ante a entrada  actitude moi crítica militares ao Goberno.transición (1978)  negociaciónslentas e duras  sinatura dun tratado da oposición (PSOE)  promesa de  Modernización das forzasde adhesión en xuño de 1985  retirada da organización se gañaban as armadas.entrada de España como membro de eleccións.  Redución efectivos parapleno dereito a partir do 1 de xaneiro -Tras a vitoria socialista (outubro 1982) lograr un exército máis  cuestión atlántica  numerosas profesional e equiparable aosde 1986. críticas ao Goberno pola súa indecisión e exércitos dos países europeos.-Entrada de España na CEE  melloras  Legalización da obxeción de o aprazamento dun referéndum sobre oe problemas por adaptación da conciencia en 1985 para o tema.economía española á media servizo militar obrigatorio. -A posición do goberno de González foicomunitaria:  Incorporación da muller ás cambiando dende a inicial oposición á Melloras: forzas armadas. permanencia de España na OTAN á* Axudas económicas a través dos - Entrada de España nos solicitar o voto afirmativo nofondos europeos (FEDER, FEOGA, FSE) referéndum celebrado marzo de 1986. organismos supranacionais  melloras en infrestructuras, obras participación das tropas -Resultados do referéndum: Sí (52%) públicas, subvencións agrícolas, bolsas españolas en misións confirmación da presenza de España nade estudos e intercambios internacionais da ONU (cascos organización.universitarios, programas de azuis) e OTAN  Guerra doformación. Golfo (1991), Bosnia (1992)…
  • 46. ESCÁNDALOS E DESPRESTIXIO SOCIALISTA: as maiorías absolutas e a escasa oposición políticapermitían unha alta estabilidade nos gobernos, pero tamén a reducción da vida parlamentaria. -Co inicio dos noventa comenzaron os problemas e escándalos políticos do goberno socialista que responden a distintos tipos de problemas:  Corrupción política: cargos públicos do PSOE  aproveitamento de información privilexiada e malversación e apropiación de fondos públicos: - Caso Xoán Guerra (irmán do vicepresidente Afonso Guerra)  aproveitamento da posición do seu irmán para as súas actividades económicas particulares  demisión Afonso Guerra como vicepresidente. - Caso Luis Roldán = director xeral Garda Civil  malversación de fondos públicos. - Caso FILESA = Financiación irregular do PSOE  Terrorismo de Estado: protagonizado polos GAL (Grupos Antiterroristas de Liberaxión) que actuaron entre 1983-1987 con atentados contra ETA e os seus simpatizantes. Foron creados e dirixidos por altos cargos políticos xudicias que logo foron condenados.  Corrupción no mundo das finanzas e Banca: - Caso Mariano Rubio = gobernador Banco de España, acusado de irregularidades financeiras. - Caso Mario Conde = presidente de BANESTO, condenado a prisión por delitos de estafa e malversación.
  • 47. O MÁIS IMPORTANTE RESUMIDO:Consolidáronse os hábitos democráticos.Reformas na educación LRU no 1983(lei de Reforma Universitaria),LODE do 1985(lei orgánica do dereito deEducación) e LOXSE do 1990. A educación é obrigatoria ata os 16 anosXudicial(hábeas Corpus, despenalización do aborto(tres supostos: violación,malformación e risco para a nai), novoCódigo Penal(1995),xurados popularesExército(lei orgánica de defensa, primacía do poder civil sobre o militar, obxección de conciencia).Realizarálabores coa ONU na Guerra do Golfo ou en Bosnia.Integración de España na política internacional. España está cada vez máis presente nos actos máisrepresentativos a nivel internacional: Mundial de Fútbol, Exposición Universal de Sevilla e Olimpíadas de Barcelona,España da imaxe de modernidade Entrada de España na CEE, no ano 1986 España entra na CEE,)ademais Españatamén permanecerá na organización militar da OTAN, despois dun Referendum popular cun apoio do 52%.Política Económica dirixidas por Miguel Boyer e Carlos Solchaga para adaptarse á entrada na CEE: •Xeneralización e control dos impostos sobre a renda e patrimonio.Introducción do IVA. •Política de reconversión Industrial afectou ás siderurxias e industria naval. •Expropiación de RUMASA . •Existen dous períodos o de crecemento como en Europa dende 1985/1992(aumenta a producción, a competitividade, o nivel de vida, os beneficios da banca, aínda que hai efectos negativos:inflación, suba de prezos, moderación salarial) e entre 1992/1996 recesión, ciclo curto pero negativo. Paro, déficit do Estado,medidas de control para entrar no EURO(fin dos monopolios como CAMPSA, reducción do papel do INI que desaparece no 1995, privatización de empresas públicas como SEAT, Iberia, Argentaria, ENDESA, Telefónica, e concentración bancaria como Bilbao-Vizcaya) •Incremento do gasto social na educación,na sanidade,en Seguridade Social, e en infraestructuras(AVE). Un Estado do Benestar esixe estes gastos. •Sociedade é máis igualitaria,máis preparada, cun predominio das clases medias. A maioría dos traballadores están no sector terciario. É unha sociedade secularizada. A taxa de natalidade é a máis baixa do mundo(1,3 fillos por familia)É unha sociedade máis culta.
  • 48. RESUMO: crises e problemas dos gobernos do PSOEAs maiorías absolutas do PSOE contribuíron a minimizar a vida no parlamento.Osproblemas graves comezan nos noventa:•Xente que se quere aproveitar dos seus postos políticos ou dos seus familiares(caso XoánGuerra ou caso Luís Roldan(director xeral da Garda Civil), ou Carmen Salanueva)•O apoio dos cataláns para gobernar en minoría produce custes moi grandes.•Problemas da financiación ilegal dos partidos(Filesa,Banca Catalana,Naseiro)•Escándalos na Banca (Banesto de Mario Conde, Mariano Rubio ou Javier de la Rosa)•Os servicios de seguridade (GAL contra ETA organizado dende o poder) ou CESID(serviciode intelixencia)Toda esta situación provoca a perda de eleccións do PSOE no 1996, a perda do liderato deFelipe González e a subida de Aznar ó poder.No PP partido máis importante da oposición prodúcese un relevo Fraga se retira a Galiciae pasa a dirixir ó partido, primeiro Hernández Mancha e posteriormente José Mª Aznar.
  • 49. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 5. OS GOBERNOS CONSERVADORES DE XOSÉ MARÍA AZNAR. PÁX. 416 O franquismo naceu como unha ditadura que consolidou os poderes absolutos de Franco, confirmou o carácter antidemocrático das institucións e continuou a represión dos opositores practicada durante a Guerra Civil.
  • 50. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 1. OS GOBERNOS CONSERVADORES DE XOSÉ MARÍA AZNAR. 1996-2004 1. CERECEMENTO, PRIVATIZACIÓN E MOEDA ÚNICA. 2. A GUERRA DE IRAQ E O TERRORISMO ISLAMISTA
  • 51. GOBERNOS CONSERVADORES DE JOSÉ MARÍA AZNAR (1996-2004): Eleccións marzo 1996  victoria Partido Popular por maioría simple  o seu lider JoséMaría Aznar conseguiu ser investido presidente co apoio de CiU, PNV e Coalición Canaria.- Nas eleccións de marzo de 2000  vitoria do PP por maioría absoluta e descalabro socialista  demisión de Joaquín Almunia (secretario xeral do PSOE).€ Aspectos económicos:-Durante os gobernos do PP, sucedeuse  Problemas e crise goberno: Prestige,unha coiuntura económica internacional Guerra Iraq e terrorismo islamista.  Aspectos político-sociais. -Primeiro problema importante = naufraxioalcista  forte crecemento económico -PP  actividade lexislativa inspirada naaxudado por medidas económicas dos do Prestige = petroleiro afundido nas costas ideoloxía conservadora de centrodereita  galegas en 2002  marea negra de fuel nasgobernos de Aznar  liberalización modificación de normativas adoptadas costas galega e cantábrica. Ante aeconómica e consecución dos criterios de polos anteriores gobernos de Felipe incompetencia dos gobernos popularesconverxencia de Maastricht (estabilidade González, sobre todo a partir de 2000 (inicio autonómico e central na xestión da crise de prezos, reducida débeda e déficit da maioría absoluta): mobilización cidadá (Nunca Mais) público )  introdución euro (moeda  Código Civil: novos tipos de delitos manifestacións e voluntariado para limpeza daúnica europea) en 2002. (informáticos, violencia de xénero,…). costa  inicio da erosión do goberno Aznar.- Medidas económicas:  Endurecemento das penas e limitación -Tras atentados 11-S (2001) en EEUUa) Redución gasto público  recorte das provocados por terroristas islamistas de al- as posibilidades de redención e reinserción Qaeda  agresiva ofensiva militar de EEUUprestacións sociais. social. contra países considerados como promotoresb) Privatización de empresas públicas  Exército: supresión do servizo militar deste tipo de terrorismo.(Telefónica, Repsol, Endesa..)  venta de obrigatorio (mili) en 2002  novo exército -O goberno Aznar apoiou esta política doaccións en bolsa  adquiridas por clase presidente de EEUU George Bush (cumio das profesional. Azores, 2003)  envío tropas españolas amedia-alta. A recadación conseguida    Educación: reforma de todos os niveis Iraq (país que foi acusado inxustamente dedébeda e déficit público, pero privou ao educativos  2 leis: posuír armas de destrución masiva e deEstado do control de empresas a) LOU (2001): Lei de acoller terrorista) a pesar das manifestaciónsestratéxicas e dos beneficios que estas populares masivas en contra da guerra (Non á Ordenamento Universitario. guerra).xeraban. b) LOCE (2002): Lei de Actitude do goberno de intervención nac) Liberalización dos mercados. Calidade da Educación. invasión de Iraq  perigo de atentadosd) Moderación salarial e flexibilización do  Incremento das competencias das CCAA: terroristas en España. Na campaña electoralmercado laboral  redución custos educación, xustiza, sanidade a todas as para as eleccións de marzo do 2004 despido. CCAA e cesión do 30% do IRPF. explosión de catro trens con destino áe) Diminución dos xuros e impostos  Problema vasco: inicio dunha tregua de estación madrileña de Atocha = maior ataquedirectos   consumo privado   ETA (stembro 1998)  falta de terrorista en territorio europeo (191 mortos edemanda de vivendas, vehiculos…   entendemento co goberno  reinicio 1400 feridos).endebedamento familiar. atentados tras 14 meses  reacción do As explicacións do goberno acusando a ETA do atentado sen probas  forte rexeitamento goberno Aznar = intensificación loita policial da sociedade española a medida que se ía- O crecemento económico = superior á e xudicial contra ETA e organizaciónsmedia europea  redución de diferenzas confirmando nos días seguintes a autoría abertzales e nova Lei de Partidos políticos islamista.con Europa e inclusión de España entre as (xuño 2002)  ilegalización de partidos que 3 días despois do atentado  derrota do PPdez maiores economías mundiais  non condenasen o terrorismo (Herri nas eleccións xerais frente o PSOE (14 deexpansión cara o exterior das empresas Batasuna). marzo de 2004).españolas e inicio de chegada deinmigración exterior.
  • 52. O MÁIS IMPORTANTE RESUMIDO:OS GOBERNOS DO PP 1996-2004O Partido Popular créase no 1989 a partir de Alianza Popular.En marzo de 1996 celébranse eleccións que son gañadas poloPP, José Mª Aznar será o presidente do goberno co apoio de PNV,CIU e canarios.•A economía española entra nun ciclo positivo, contrólase a inflación e baixan os intereses bancarios. Ponse de moda afrase acuñada por membros do PP “España va bien”. Privatización empresas nacionales.•Laboral:Chegouse a un acordo cos sindicatos..Problemas: conxelación dos salarios dos funcionarios, privatización deempresas do estado.•Na organización administrativa do Estado suprímense os gobernadores civís, substituídos polos delegados do goberno. O PPaproba a cesión do 30% do IRPF ás c comunidades autónomas•Novo Código Civil.•O control da TV dixital .•Problemas na educación LOU e Lei da Calidade da Educación aprobadas.•Problemas co terrorismo, atentados secuestros(Ortega Lara) e asasinatos a concelleiros do PP(Miguel Ángel Blanco) ou doPSOE.•dende 1997 España entra na estructura militar da OTAN.•Dende a perda das eleccións os socialistas sufren varias crises na busca de novos líderes dentro do partido, primeiroAlmunia, logo Borrell para chegar hoxe a José Luís Rodríguez Zapatero.OS PROBLEMAS DO GOBERNO AZNARA maioría absoluta do PP obtida nas eleccións do 2000, fixo que a actitude do goberno Aznar fose de prepotencia e inclusode costas ó parlamento. Unha serie de problemas van provocar a reposta da sociedade civil nas rúas e determinarán aderrota electoral do PP en marzo do 2004.- A folga xeral 20 xuño do 2002.- A aprobación unilateralmente das leis de Universidades e de Calidade.- O Desastre do afundimento do Prestige e a contaminación mariña.- A intervención de España na guerra de Irak.- O ataque do terrorismo islámico do 14 de marzo.
  • 53. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 6. OS GOBERNOS SOCIALISTAS DE XOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO. consolidou os O franquismo naceu como unha ditadura que poderes absolutos de Franco, confirmou o carácter antidemocrático das institucións419 PÁX. e continuou a represión dos opositores practicada durante a Guerra Civil.
  • 54. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 1. OS GOBERNOS SOCIALITAS DE XOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO. 2004-2012? 1. REFORMAS DO PROGRAMA SOCIALISTA 2. A NOVA SOCIEDADE ESPAÑOLA
  • 55. GOBERNOS SOCIALISTAS DE JOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO: Triunfos electorais do PSOE en 2004 e 2008  retorno dos socialistas ao goberno  José LuisRodríguez Zapatero = novo presidente, pero sen maioría absoluta  necesidade de buscar apoios nas Cortes para sacar adiante as leis. Reformas: a) Nova política exterior: distanciamento con respecto aos EEUU de George Bush  mellor entendemento con Europa e o mundo latinoamericano e árabe  medidas: retirada das tropas de Iraq en 2004 e p’roposta de creación da Alianza de Civilizacións (foro de entendemento entre occidente e o islam), proposta asumida pola ONU en 2007. b) Incremento da presenza das mulleres en política: paridade home-muller no propio goberno  por primeira vez os cargos de Vicepresidenta e Ministra de Defensa eran ocupados por mulleres, e creación dun Ministerio de Igualdade (Bibiana Aído). c) Novas leis sociais: buscan a plena igualdade de cidadáns e cidadás   Lei contra a violencia de xénero: para protexer ás mulleres maltratadas.  Legalización matrimonio homosexual.  Lei de reprodución asistida: permite investigación con células-nai.  Lei anti-tabaco: creando espazos públicos libres de tabaco.  Lei de igualdade: para aseguara paridade home-muller en todos os ámbitos.  Lei de dependencia: dereito ás prestacións sociais á poboación dependente (anciáns, enfermos, discapacitados…).  Lei de Memoria Histórica: medidas para recoñecemento e compensación das vítimas da represión na Guerra Civil ou na ditadura franquista. d) Reforma dos Estatutos de autonomía: De aqueles que estivesen no marco da Constitución de 1978  reformas dos estatutos de Cataluña, Andalucía, Valencia, Baleares e Aragón e rexeitamento da proposta vasca (Plan Ibarretxe = consideración de Euskadi como un Estado libre asociado de España, non como unha autonomía). e) Terrorismo de ETA: en marzo de 2006 ETA decretou un alto ao fogo permanente  esperanza de inicio dun proceso de negociación para solucionar o problema vasco  inicio de contactos de banda co Goberno  fin das negociacións cun atentado de ETA na terminal 4 do Aeroporto de Baraxas (decembro 2006). Desde entón reactivación dos atentados da banda terrorista  continuas detencións dos seus dirixentes. f) Evolución económica: desde 2004 a 2008, a economía española seguiu crecendo apoiada no contexto internacional  descenso das diferencias coas grandes economías europeas e posibilidade de emprego a unha gran masa de poboación inmigrante. A finais de 2008 a economía española entrou en recesión, debido á crise financeira internacional e polo fin do boom inmobiliario en España  necesidade de definiroutro modelo productivo.
  • 56. GOBERNOS SOCIALISTAS DE JOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO.-Triunfos electorais do PSOE en 2004 e 2008  retorno dos socialistas ao goberno  José Luis Rodríguez Zapatero = novo presidente, pero sen maioríaabsoluta  necesidade de buscar apoios nas Cortes para sacar adiante as leis. -A NOVA SOCIEDADE ESPAÑOLA: cambios desde o ano 2000. -O CRECEMENTO DA POBOACIÓN: -Actualmente en torno ós 47 millóns de persoas, crecemento pola chegada de poboación estranxeira, incremento da taxa de natalidade e das adopcións no exterior. -Moitas diferenzas entre o interior e as zonas costeiras (máis poboadas) -Urbanización da poboación. -Continua a terciarización da economía e da poboación. -A INCORPORACIÓN MASIVA E RÁPIDA DE INMIGRANTES: -Case o 10% da poboación empadroada (traballos moi precarios). -Moi diversa procedencia: africanos, europa do leste, latinoamericanos… -Transformación de España nunha sociedade multirracial e multicultural (con dificultades para moita xente) -Problemas derivados da inmigración ilegal: mortes, deportacións…. -O RETORNO DE EMIGRANTES E DOS SEUS DESCENDENTES: Especialmente de América polas dificultades económicas dos países. -OS NOVOS MODELOS DE FAMILIA: -Producido polos cambios económicos, sociais, ideolóxicos… -Aumentan as familias monoparentáis, as reconstituídas, as de mesmo xénero…. -Aumenta o número de adopcións producindo cambios sociais e raciais. -Continúan as dificultades para a muller coa incorporación o mundo laboral. -AS TELECOMUNICACIÓNS E A INFORMÁTICA: introduciron modificacións nas condutas e gustos dos españois. -O INCREMENTO DA ORGANIZACIÓN DA SOCIEDADE CIVIL: -O desenvolvemento económico e cultural e o aumento da concienciación políticosocial favoreceu a resposta da sociedade civil ós problemas do mundo actual: creceu o número de voluntarios nas ONG, traballo solidarios, aportacións económicas o mundo desfavorecido…
  • 57. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 7. A GALICIA AUTONÓMICA. PÁX. 424 O franquismo naceu como unha ditadura que consolidou os poderes absolutos de Franco, confirmou o carácter antidemocrático das institucións e continuou a represión dos opositores practicada durante a Guerra Civil.
  • 58. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA 1. A GALICIA AUTONÓMICA 1. PREAUTONOMÍA E ESTATUTO 2. OS GOBERNOS AUTONÓMICOS 3. UNHA POBOACIÓN ESTANCADA 4. DESEQUILIBRIO E DESENVOLVMEENTO ECONÓMICO
  • 59. TEMA 10: TRANSICIÓN E DEMOCRACIA GALICIA PREAUTONOMÍA E ESTATUTO A DEMOGRAFÍA Grandes forzas políticas: AP (PP), UCD (PP), PSOE, PCE, UPG- O ENVELLECEMENTO DA POBOACIÓN ANPG (BNG) PROBLEMAS DA POBOACIÓN RURAL Formación da xunta preautonómica: Antonio Rosón E Xosé SISTEMA URBANO Quiroga DESEQUILIBRIO E DESENVOLVEMENTO Aprobación do estatuto(apoio maioritario): 21-12-1980 ECONÓMICO ORGANIZACIÓN DA AUTONOMÍA: O SECTOR AGRARIO: Parlamento galego (75 deputados) Minifundismo e policultivo –Escasa Goberno: xunta agroindustria Tribunal superior de xustiza de Galicia SECTOR LÁCTEO: OS GOBERNOS AUTONÓMICOS Problema das cotas –Mercado XERARDO FERNÁNDEZ ALBOR (ALIANZA POPULAR E controlado fora de Galicia COALICIÓN POPULAR) (81-87) SECTOR PESQUEIRO Posta en marcha da autonomía –Primeiras Problemas cos caladoiros – transferencias Reconversión da flota –Acuicultura FERNANDO GONZÁLEZ LAXE – TRIPARTITO (PSOE-CG-PNG)(87- SECTOR INDUSTRIAL: 89) Consecuencias da reconversión Entrada na UE –Creación das universidades de Coruña e Competencia dos produtos asiáticos Vigo Grandes grupos: Inditex, Citroen, MANUEL FRAGA IRIBARNE (PARTIDO POPULAR) 1989-2005 Pescanova, Coren Traspaso de novas competencias –Modernización de SECTOR SERVIZOS: infraestruturas Aparición das grandes superficies Converxencia con Europa – Fondos europeos comerciais –Turismo cultural e verde EMILIO PÉREZ TOURIÑO (PSOE_BNG) GALICIA, REXIÓN PERIFÉRICA: Fracaso na reforma do Estatuto –Mellora sociais Posición xeográfica –Estrutura ALBERTO NÚÑEZ FEIJOO (PP) económica
  • 60. • 8-4- GALICIA E A UE•• A entrada na UE supón efectos beneficiosos como as apartacións económicas do FEDER(Plan de desenvolvemento Rexional ).O Ingreso na UE supón cambios:• Recortes na producción láctea.Con pago de multas(supertaxas)• Restriccións na captura de peixes e reducción na flota,• Reconversión industrial, na siderurxia e o sector naval pola forte competencia.• Para contrarrestar os efectos negativos a UE crea Fondos Estructurais , trala clasificación das rexións polo seu PIB, Galicia quedou dentro das máis desfavorecidas por iso recibe subvencións e incentivos para a súa modernización:• Plan de desenvolvemento rexional(1989-1993) co que se realizan as autovía do Noroeste e Rías Baixas, se melloran os portos,tecnoloxía etc.• II Plan de desenvolvemento(1994-1999)Axudas para mellorar a flota,concentración parcelaria ou autovía Coruña- Carballo.•• 5-A CULTURA E SOCIEDADE GALEGA•• A sociedade galega segue os camiños da do resto de Europa, coa incorporación da muller a postos de responsabilidade,cunha cada vez máis importante clase media. Unha recuperación das nosas tradicións(Entroido,Maios,magosto). O nivel cultural tralo período negro do franquismo Galicia recupera a súa cultura e a súa lingua.O Estatuto de Autonomía de 1981 establece que o galego e o castelán son as dúas linguas oficiais de Galicia.O galego converteuse en lingua obrigatoria no ensino.No ano 1986 créase a Mesa pola Normalización