UNIDADE 8 A GRANDE DEPRESIÓN Borja Campos Seijo I.E.S García çbarbón (Verín).

1. DOS FELICES ANOS VINTE AO CRACK DE 1929. 1. A PROSPERIDADE DE EEUU ( FELICES VINTE ). - EEUU protagoniza a prosperidade ec dos felices anos vinte, caracterizada por:  Incremento da producción : taylorismo e fordismo elevan a productividade  fabricación en serie   prezos  consumo de masas.  Desenvolvemento sectores ec novos (química, electricidade) e da industria do consumo (electrodomésticos, automóbiles…).  Consumo de masas : publicidade, aparición grandes almacéns e supermercados, venda a crédito e a plazos   ventas   consumo.  Concentración empresarial : tendencia a grandes oligopolios (mercado repartido entre poucas empresas) en tódolos sectores, favorecido polo goberno  200 empresas concentran a metade do capital industrial e comercial de USA.

1. A PROSPERIDADE DE EEUU ( FELICES VINTE ).

- EEUU protagoniza a prosperidade ec dos felices anos vinte, caracterizada por:

 Incremento da producción : taylorismo e fordismo elevan a productividade  fabricación en serie   prezos  consumo de masas.

 Desenvolvemento sectores ec novos (química, electricidade) e da industria do consumo (electrodomésticos, automóbiles…).

 Consumo de masas : publicidade, aparición grandes almacéns e supermercados, venda a crédito e a plazos   ventas   consumo.

 Concentración empresarial : tendencia a grandes oligopolios (mercado repartido entre poucas empresas) en tódolos sectores, favorecido polo goberno  200 empresas concentran a metade do capital industrial e comercial de USA.

- Pero é unha prosperidade chea de desequilibrios e perigos, que o goberno e a opinión pública non ven:  Agricultura americana = endebedada e empobrecida. Melloras na agricultura anteriores  exceso de producción  exceso de oferta  caída de prezos agrarios  baixas rendas para agricultores  campesiños endebedados con baixo nivel de consumo.  Tendencia á sobreproducción : productividade medra por riba dos salarios  oferta medra por riba da demanda  acumulación de stocks (productos non vendidos)  dificultades financeiras das empresas.

- Pero é unha prosperidade chea de desequilibrios e perigos, que o goberno e a opinión pública non ven:

 Agricultura americana = endebedada e empobrecida. Melloras na agricultura anteriores  exceso de producción  exceso de oferta  caída de prezos agrarios  baixas rendas para agricultores  campesiños endebedados con baixo nivel de consumo.

 Tendencia á sobreproducción : productividade medra por riba dos salarios  oferta medra por riba da demanda  acumulación de stocks (productos non vendidos)  dificultades financeiras das empresas.

2. FACTORES DA CRISE DO 29. - 2 factores principais:  Sobreproducción : desequilibrio entre oferta e demanda, que esta non da absorbido.  Na agricultura a sobreproducción vaise agravando durante toda a década dos 20  oferta masiva por mecanización + extensión dos cultivos e competencia (+ barata de outros países)  descenso dos prezos  endebedamento agricultores.  Na industria aparece a finais da década  oferta masiva por incremento da productividade + recuperación da industria europea (  exportacións a Europa)  saturación mercados e acumulación de stocks.

2. FACTORES DA CRISE DO 29.

- 2 factores principais:

 Sobreproducción : desequilibrio entre oferta e demanda, que esta non da absorbido.

 Na agricultura a sobreproducción vaise agravando durante toda a década dos 20  oferta masiva por mecanización + extensión dos cultivos e competencia (+ barata de outros países)  descenso dos prezos  endebedamento agricultores.

 Na industria aparece a finais da década  oferta masiva por incremento da productividade + recuperación da industria europea (  exportacións a Europa)  saturación mercados e acumulación de stocks.

 Especulación: desde 1925 alza das cotizacións da Bolsa americana que non se corresponde co valor da economía real (producción e beneficios das empresas), senón coa especulación = mercar accións para vendelas logo máis caras, procurando un beneficio por suba de prezo sen alterar o ben. Especulación bolsística masiva ( burbulla especulativa )  abundancia e facilidade de créditos (prestamos a interés) para especular  consecuencia: Bolsa absorbe capitais atraidos por beneficios altos a curto prazo  capitais desatenden necesidades productivas, o que vai xestando a crise, e provoca alto risco  os beneficios e a devolución dos créditos dependen de que as cotizacións segan medrando.

 Especulación: desde 1925 alza das cotizacións da Bolsa americana que non se corresponde co valor da economía real (producción e beneficios das empresas), senón coa especulación = mercar accións para vendelas logo máis caras, procurando un beneficio por suba de prezo sen alterar o ben.

Especulación bolsística masiva ( burbulla especulativa )  abundancia e facilidade de créditos (prestamos a interés) para especular  consecuencia: Bolsa absorbe capitais atraidos por beneficios altos a curto prazo  capitais desatenden necesidades productivas, o que vai xestando a crise, e provoca alto risco  os beneficios e a devolución dos créditos dependen de que as cotizacións segan medrando.

3. O CRACK DO 29. ¿Qué é e cando se produce? Crack = caída brusca das cotizacións de Wall Street en outubro de 1929. Inicio no día 24 (xoves negro)  convencemento de que as cotizacións non ían a seguir subindo  oleada de vendas, para tentar reducir perdas ao mínimo  pánico  caída en picado do prezo das accións   riqueza inversores. Crise agravouse o 29 (martes negro)  16 millóns de accións sen comprador  desplome cotizacións, que non pararía ata 1932. ¿Por qué? Especulación inflou valores, pero non podía facelo indefinidamente. Pánico a perdas  caída brusca do prezo das accións, que se vendían case a calquer prezo para recuperar inversións, pero sen encontrar comprador ¿Consecuencias inmediatas? Creba bursátil  creba bancaria (financeira). Bancos EEUU = pequenos e con poucas reservas, perderon cartos prestados aos inversores + retirada de efectivo por particulares  resultado = creba de gran parte dos bancos e nos que sobreviviron  esixencias de maiores garantías para a concesión de créditos a empresas e particulares.

3. O CRACK DO 29.

¿Qué é e cando se produce? Crack = caída brusca das cotizacións de Wall Street en outubro de 1929. Inicio no día 24 (xoves negro)  convencemento de que as cotizacións non ían a seguir subindo  oleada de vendas, para tentar reducir perdas ao mínimo  pánico  caída en picado do prezo das accións   riqueza inversores. Crise agravouse o 29 (martes negro)  16 millóns de accións sen comprador  desplome cotizacións, que non pararía ata 1932.

¿Por qué? Especulación inflou valores, pero non podía facelo indefinidamente. Pánico a perdas  caída brusca do prezo das accións, que se vendían case a calquer prezo para recuperar inversións, pero sen encontrar comprador

¿Consecuencias inmediatas? Creba bursátil  creba bancaria (financeira). Bancos EEUU = pequenos e con poucas reservas, perderon cartos prestados aos inversores + retirada de efectivo por particulares  resultado = creba de gran parte dos bancos e nos que sobreviviron  esixencias de maiores garantías para a concesión de créditos a empresas e particulares.

4. CONSECUENCIAS DA CRISE. Crise financeira (crebas bancarias)  extensión a todos os sectores productivos:  Agricultura: xa en crise, perde apoio bancario (créditos)  ruína agricultores.  Industria: falta de crédito e contracción do mercado e da demanda (por maiores controles bancarios para conceder préstamos)  aumento stocks, que non se dan vendido  crebas de empresas   paro  caída da demanda e contracción mercado  + crebas de empresas  + paro … Crise financeira + crise agraria + crise industrial = Gran Depresión ec en EEUU, agravada por medidas Goberno insuficientes.

4. CONSECUENCIAS DA CRISE.

Crise financeira (crebas bancarias)  extensión a todos os sectores productivos:

 Agricultura: xa en crise, perde apoio bancario (créditos)  ruína agricultores.

 Industria: falta de crédito e contracción do mercado e da demanda (por maiores controles bancarios para conceder préstamos)  aumento stocks, que non se dan vendido  crebas de empresas   paro  caída da demanda e contracción mercado  + crebas de empresas  + paro …

Crise financeira + crise agraria + crise industrial = Gran Depresión ec en EEUU, agravada por medidas Goberno insuficientes.

A crise exténdese a escala mundial, desde EEUU, por 2 mecanismos:  Repatriación capitais americanos investidos polo mundo por creba finenceira  crebas bancarias en Europa, pola excesiva dependencia do capital americano.  Contracción consumo americano  EEUU non merca  proteccionismo  ec mundial reséntese.

A crise exténdese a escala mundial, desde EEUU, por 2 mecanismos:

 Repatriación capitais americanos investidos polo mundo por creba finenceira  crebas bancarias en Europa, pola excesiva dependencia do capital americano.

 Contracción consumo americano  EEUU non merca  proteccionismo  ec mundial reséntese.

2. A GRANDE DEPRESIÓN E AS SAÍDAS Á CRISE 1. A GRANDE DEPRESIÓN. Depresión dos anos 30 non é simple crise ec senón unha auténtica depresión, a + profunda da historia contemporánea. Rasgos:  Virulencia: moitos viron coa crise o final do capitalismo coma sist económico.  Impacto: chegou por sorpresa  afectou brusca e rápidamente a todo o mundo.  Duración: prolóngouse toda a década e só a IIª Guerra Mundial permitiu remontala.  Extensión: 1ª gran crise mundial  afecta a todos os países, agás á URSS.

1. A GRANDE DEPRESIÓN.

Depresión dos anos 30 non é simple crise ec senón unha auténtica depresión, a + profunda da historia contemporánea. Rasgos:

 Virulencia: moitos viron coa crise o final do capitalismo coma sist económico.

 Impacto: chegou por sorpresa  afectou brusca e rápidamente a todo o mundo.

 Duración: prolóngouse toda a década e só a IIª Guerra Mundial permitiu remontala.

 Extensión: 1ª gran crise mundial  afecta a todos os países, agás á URSS.

 Consecuencias: 3 principais: $ Contracción da producción industrial: creba bancaria  caída da demanda + falta de créditos  crebas de empresas   paro  caída demanda… $ Contracción comercio mundial: fracaso da cooperación internacional para solucionar crise da paso a respostas nacionais = proteccionismo aduaneiro  caída do comercio mundial. $ Consecencias sociais, diferentes en función grupos sociais: a) Clases medias perden nivel de vida e temen proletarización  malestar  auxe do fascismo. b) Obreiros e campesiños: paro masivo e miseria  marxinación parados, sen protección social. Agricultores arruinados, perden terras, condenados á miseria apenas paliada por beneficencia.

 Consecuencias: 3 principais:

$ Contracción da producción industrial: creba bancaria  caída da demanda + falta de créditos  crebas de empresas   paro  caída demanda…

$ Contracción comercio mundial: fracaso da cooperación internacional para solucionar crise da paso a respostas nacionais = proteccionismo aduaneiro  caída do comercio mundial.

$ Consecencias sociais, diferentes en función grupos sociais:

a) Clases medias perden nivel de vida e temen proletarización  malestar  auxe do fascismo.

b) Obreiros e campesiños: paro masivo e miseria  marxinación parados, sen protección social. Agricultores arruinados, perden terras, condenados á miseria apenas paliada por beneficencia.

2. INTENTOS DE SOLUCIÓN E SAIDA DA CRISE: KEYNESIANISMO E NEW DEAL. - Crise pon fin ao pensamento ec e o capitalismo liberal propios do S. XIX porque fracasan  novas respostas e alternativas ec: $ Keynes: economista inglés da 1ª metade do S. XIX  nova comprensión do capitalismo. Crítica e demostra a falsedade dos 2 principios básicos do liberalismo: a) Equilibrio natural do mercado (oferta e demanda), onde o Estado non debe intervir. b) A procura de beneficio privado  benestar e riqueza para todos. Keynes defende a intervención do Estado na ec para correxir os desequilibrios do capitalismo, por medio do  gasto público e diñeiro en circulación   mellora nivel vida da pob   consumo = motor do cecemento ec  crea emprego.  New Deal (novo reparto): fracaso do republicano Hoover na presidencia de EEUU ante a Gran Depresión  elección do demócrata Franklin D. Roosevelt co programa de New Deal. ¿en qué consiste? Medidas e reformas para sair da depresión e palair estragos sociais:

2. INTENTOS DE SOLUCIÓN E SAIDA DA CRISE: KEYNESIANISMO E NEW DEAL.

- Crise pon fin ao pensamento ec e o capitalismo liberal propios do S. XIX porque fracasan  novas respostas e alternativas ec:

$ Keynes: economista inglés da 1ª metade do S. XIX  nova comprensión do capitalismo. Crítica e demostra a falsedade dos 2 principios básicos do liberalismo:

a) Equilibrio natural do mercado (oferta e demanda), onde o Estado non debe intervir.

b) A procura de beneficio privado  benestar e riqueza para todos.

Keynes defende a intervención do Estado na ec para correxir os desequilibrios do capitalismo, por medio do  gasto público e diñeiro en circulación   mellora nivel vida da pob   consumo = motor do cecemento ec  crea emprego.

 New Deal (novo reparto): fracaso do republicano Hoover na presidencia de EEUU ante a Gran Depresión  elección do demócrata Franklin D. Roosevelt co programa de New Deal.

¿en qué consiste? Medidas e reformas para sair da depresión e palair estragos sociais:

- Medidas New Deal:  Banca: fortalecer os bancos, protexer os aforros, limitar especulación.  Política monetaria: emisión de moeda  inflación  recuperar os prezos.  Agricultura: minguar produción  recuperar prezos e garantir uns prezos mínimos para agricultores.  Industria: permitir acordos empresariais  garantir prezos mínimos.  Gasto de Estado en grandes obras públicas  crear emprego  estimular consumo.  Protección social: salario mínimo, xornada laboral, legalización sindicatos.

- Medidas New Deal:

 Banca: fortalecer os bancos, protexer os aforros, limitar especulación.

 Política monetaria: emisión de moeda  inflación  recuperar os prezos.

 Agricultura: minguar produción  recuperar prezos e garantir uns prezos mínimos para agricultores.

 Industria: permitir acordos empresariais  garantir prezos mínimos.

 Gasto de Estado en grandes obras públicas  crear emprego  estimular consumo.

 Protección social: salario mínimo, xornada laboral, legalización sindicatos.

¿Resultados? Recuperación ec certa pero insuficiente, a II Guerra Mundial será o motor que supere a depresión a finis da década. O New Deal limitou os estragos da crise cunha maior protección das clases medias e baixas. Atacado pola dereita (republicanos) que o acusan de “socialista”, cando o que fai e salvar o capitalismo americano. Apoiado por amplos sectores populares  reelección de Roosevelt en 1936, 40 e 44.

¿Resultados? Recuperación ec certa pero insuficiente, a II Guerra Mundial será o motor que supere a depresión a finis da década. O New Deal limitou os estragos da crise cunha maior protección das clases medias e baixas.

Atacado pola dereita (republicanos) que o acusan de “socialista”, cando o que fai e salvar o capitalismo americano. Apoiado por amplos sectores populares  reelección de Roosevelt en 1936, 40 e 44.

3. RESPOSTAS A CRISE NOS REXÍMENES FASCISTAS: AUTARQUÍA. Autarquía fascista = resposta diferente á depresión en Italia e Alemaña. Depresión favorece réximes que garanten orde e estabilidade coma o fascismo, mantendo iniciativa privada, pero sometida á supervisión do Estado. Obxectivo = superar a crise a través da autarquía ec (depender totalmente do propio país en materia ec)  medidas:  Mercado interior protexido do exterior  control do comercio exterior.  Control da ec polo Estado  control prezos, salarios, moeda…  Subvención a sectores estratéxicos (industrias básicas, armamento,…).  Pol de pleno emprego con medidas ec (obras públicas) e extraeconómicas (ampliación do exército).

3. RESPOSTAS A CRISE NOS REXÍMENES FASCISTAS: AUTARQUÍA.

Autarquía fascista = resposta diferente á depresión en Italia e Alemaña.

Depresión favorece réximes que garanten orde e estabilidade coma o fascismo, mantendo iniciativa privada, pero sometida á supervisión do Estado.

Obxectivo = superar a crise a través da autarquía ec (depender totalmente do propio país en materia ec)  medidas:

 Mercado interior protexido do exterior  control do comercio exterior.

 Control da ec polo Estado  control prezos, salarios, moeda…

 Subvención a sectores estratéxicos (industrias básicas, armamento,…).

 Pol de pleno emprego con medidas ec (obras públicas) e extraeconómicas (ampliación do exército).