T E M A 3 RevolucióN Liberal

Slide 1: TEMA 3 REVOLUCIÓN LIBERAL E CONSTRUCIÓN NACIONAL Borja Campos Seijo I.E.S García Barbón (Verín)

Slide 2: 1. REVOLUCIÓN FRANCESA (1789-1799) R.F = decisiva importancia para mundo contemporáneo  fin  absolutismo, cambio de súbditos a cidadáns, creou novo sistema político e social. 1.1 CAUSAS E COXUNTURA REVOLUCIONARIA - ¿Por qué? Podemos resumilo en coincidencia 2 factores: situación revolucionaria de fondo e creba financeira da monarquía francesa:  Situación revolucionaria de fondo: por pervivencia do AR incompatible coa modernización que necesita Francia (absolutismo, sociedade feudal, 3º estado e campesiñado oprimido, burguesía enriquecida que reclama acceso ao poder). Situación agravada por malas colleitas de 1788  crise agraria de subsistencia  descontento entre campesiños que non podían pagar rendas (rev labrega). Falta de alimentos  desabastecemento das cidades   prezos alimentos (pan), paro e miseria  descontento da pob urbana (rev popular).

Slide 3:  Creba financeira da monarquía: crea ocasión que pon en marcha a revolución. Gasto Estado supera ingresos  bancarrota  única solución: reducir privilexios fiscais nobreza/clero  negativa (rev privilexiados)  convocatoria polo rei dos Estados Xerais (Asamblea tradicional do reino, dividido en estamentos) para achar solución  debate sobre a súa composición (por estamentos ou individuos). - Cada estamento, sobre todo o 3º (95% pob) cada vez + consciente de si mesmo, comezou a elaborar Cadernos de Queixas, que recollían as súas peticións, para que os deputados elexidos os presentaran nos E.X.

Slide 4: 1.2 DESENROLO REVOLUCIÓN E 1ª ETAPA: MONARQUÍA CONSTITUÍNTE (1789-1791). Reunión Estados Xerais en maio - de 1789  discusión de sistema de votación  deputados 3º Estado (dobre que os outros dous xuntos) reclamaron non votar por estamento senón por individuos  negativa nobreza e clero  abandono da reunión e fundación dunha nova (Asamblea Nacional, xuño de 1789)  promesa de realización de 1 constitución (xuramento xogo de pelota) Medo á represión dos - privilexiados  AN apela ao pobo de París  rev popular  toma da Bastilla (cárcere real, 14-7- 1789) e extensión da revolta a outras cidades francesas e ao campo  accións antiseñoriais (Gran Medo = verán 1789)  destrución e queima de castelos.

Slide 5: Derrota privilexiados   Asamblea Nacional comeza a institucionalizar a revolución  lexislación revolucionaria:  Abolición feudalismo (principios agosto).  Declaración de Dereitos do Home e do Cidadán (finais de agosto)  coversión dos franceses de súbditos a cidadáns = libres e iguais ante a lei.  Constitución civil do clero (1790)  separación Igrexa- Estado.

Slide 6:  Constitución de 1791: seguintes puntos: a) Sistema pol: monarquía constitucional. b) División poderes: executivo (Rei), lexislativo (Asemblea Nacional), xudicial (tribunais, elexidos por lexislativo). c) Sufraxio censitario  elección asemblea. d) Dereito a propiedade, liberdade ec, unificación mercado nacional. e) Desamortización bens eclesiásticos. - Reformas Asemblea  oposición dos privilexiados  solicitude de axuda e intento de fuga de Luis XVI a Austria (xuño de 1791)  invasión austríaca de Francia para acabar ca revolución e restaurar absolutismo borbónico. - Traizón do rei á nación  desprestixio da realeza e adopción de medidas contra inimigos da revolución  confiscación de terras e bens á nobreza traidora e declaración de guerra a Austria (1792). - Guerra  tensión e radicalización das posturas rev  campesiños reclaman dereito á propiedade das terras e rexeitan o pago de rentas. As masas urbanas reclaman actitudes democráticos, identificados ca Republica.

Slide 7: 1.3 RADICALIZACIÓN REVOLUCIÓN 2ª ETAPA: REPÚBLICA DEMOCRÁTICA (1792-1795). -  tensións  insurrección en París (agosto 1792)  asalto pazo Tullerias  apresamento do rei e proclamación da República. - Convocatoria eleccións sufraxio censitario masc  nova Asemblea = Convención Nacional (presencia política clases populares). 2 fases: a) Goberno dos xirondinos (republicanos moderados): principal dirixente Danton. Xuizo a Luis XVI por traizón  condenado a morrer na guillotina (xan 1793)  divisións no interior de Francia e horror nas monarquías absolutas europeas.

Slide 8: Exterior: pol expansionista de Danton (expandir rev) para defender rev.  República francesa vs. Coalición monárquica europea (Inglaterra, Austria, Estados alemáns, España, Estados Pontificios…)  derrotas francesas numerosas pola ineficaz preparación exército francés (formado por cidadáns mobilizados). Interior: protesta campesiños da rexión de Vendee  rebelión absolutista contrarrevolucionaria  situación de guerra civil. Todos estes reveses  caida dos girondinos  detención e execución de Danton e os seus colaboradores  toma de poder dos xacobinos (republicanos radicais). b) Goberno dos xacobinos: principal dirixente Robespierre. Apoio nos sans- culottes (artesáns, traballadores manuais, clases populares urbáns)  petición reformas sociais e económicas.

Slide 9: Exterior : organización xacobina do exército (Grande Armée)  victorias militares  expansión francesa. Interior: nova Constitución (xuño de 1793)   Soberanía popular (poder reside no pobo).  Sufraxio universal masc directo.  Separación poderes: lex (Convención Nac.), exe (goberno elexido por Convención), xuc (Tribunais). Os xacobinos aproban tamén reformas sociais (reparto terras entre campesiños, educación primaria universal e gratuita, castigo aos especuladores  oposición burguesía. Goberno rev. Contrarrevolución  castigo aos inimigos da rev  Cómite de Saude Pública  Terror = execución masas contrarrevolucionarias (miles de persoas). Sanguenta represión e tendencias dictatoriais de Robespierre  caida xacobinos  guillotinados no verán de 1794.

Slide 11: 1.4 3ª ETAPA: REPÚBLICA BURGUESA (1795-1799). - 3ª etapa = desmantelamento república democrática xacobina- - Inicio coa reacción Termidoriana (1795) = golpe de Estado da burguesía conservadora  nova Constitución (1795):  Sufraxio censitario. Separación poderes lexislativo (2 cámaras por sufraxio censitario), executivo (Directorio = 5 membros), xudicial (Tribunais).  Limitación dereitos e liberdades, defensa propiedade. - Directorio mantivo numerosas guerras con monarquías europeas para defender rev  importancia exército e xefes militares  autoritarismo  destaca xeneral Napoleón Bonaparte  aumento de prestixio e poder  golpe de Estado 18 Brumario (nov 1799)  Consulado.

Slide 13: 1.5 CONXELACIÓN E EXPANSIÓN DA REVOLUCIÓN: BONAPARTISMO (1799-1812). - Golpe de Bonaparte (apoio burguesía)  fin Directorio e inicio Consulado (3 cónsules) con primacía de Napoleón. - Napoleón consolidou conquistas exteriores e no interior: novo Código Civil (1804) e acordo co Vaticano (Concordato de 1801), consistía: a) A Igrexa acepta secularización dos seus bens. b) O Estado francés recoñece ao catolicismo = relixión da maioría dos franceses  mantemento ec do clero. - Co tempo, Napoleón foi concentrando todos os poderes  proclamación emperador de Francia (1804). - Para engrandecer a Francia  guerras vs Inglaterra, Austria, Prusia e Rusia  victorias francesas grazas a estratexia Napoleón e organización exército (Austerlitz, Jena…)  conquistas de numerosos territorios  “vasallos” o incorporados a Francia

Slide 14: A expansión napoleónica  extensión ideas revolucionarias por Europa, • pero tamén conxelación rev no interior de Francia  mantemento orde burgués. Punto culminante dominio francés en Europa en 1812. A partir de aquí o • fracaso na invasión de Rusia e as dificultades de dominación de España  debilitamento napoleónico  formación dunha nova gran coalición antifrancesa (Ing, Aust, Pru e Rus)  derrota francesa en Leipzig (1813) e definitiva en Waterloo (1815)  restauración borbónica en Francia.

Slide 15: 1.6 TRASCENDECIA DA REVOLUCIÓN FRANCESA. - RF  ruptura co pasado (A.R) = punto de partida nova sociedade. - R.F  trascendencia en Europa e o Mundo  cambio modo de pensar e de actuar de seres humáns. - RF = cambio súbditos a cidadáns  iguais ante a lei (dereitos e deberes). - RF  soberanía nacional, sist representativo e modernización da sociedade. - RF  lexitimou intervención popular na vida política e experimentou cos sist políticos e ec modernos (Monarquía Const, República, Dictadura persoal…), (liberalismo, socialismo…). - Por último, RF  influencia en todos os movementos revolucionarios modernos.

Slide 17: 2. RESTAURACIÓN E REVOLUCIÓN LIBERAL (1815-1848) 2.1 LIBERALISMO POLÍTICO: - Liberalismo pol: doutrina política, que ao igual que o liberalismo ec, basease na liberdade individual  dereito a reunirse, asociarse, pensar, e desenvolver calquera actividade. Tamén inclué dereito á propiedade, garantidos todos estes polo Estado. - Defensa sist parlamentario e separación de poderes (lex, exe e xud). - Soberanía reside na nación, formada por cidadáns iguais ante a lei  elección por sufraxio (censatario ou universal) de asambleas de deputados (Cortes ou Parlamento), unicamerais (1 sóa asamblea) ou bicamerais (2). - Parlamentos  promulga leis e regras para a convivencia. - Lei suprema = Constitución = norma fundamental que define os principios básicos de relación entre individuos (dereitos e deberes) e natureza e funcionamento do Estado. A ésta teñen que adaptarse todas as leis do Estado.

Slide 18: En principio o antigo 3º Estado (burguesía e clases populares) - mantívose unido nas súas reivindicacións fronte aos privilexiados, pero co tempo o choque entre os intereses burgueses (propiedade, sufraxio censitario) e os populares (sufraxio univ, igualdade ec e social)  ruptura en 1848  aparición de novas ideoloxías + avanzadas que o liberalismo  democracia e socialismo.

Slide 19: 2.2 RESTAURACIÓN ABSOLUTISTA. - Derrota Napoleón (1815)  Restauración absolutista = sist político deseñado polas potencias vencedoras (Austria, Prusia, Rusia e Gran Bretaña) para impedir o rexurdimento de movementos rev. - Restauración  intento de volta ao absolutismo. Características: a) Reacción contra movementos rev. b) Lexitimismo: restauración de monarcas sustituidos por gobernos napoleónicos (Borbóns en Francia e España…). - Sen embargo, en algúns países (Francia), imposible volver ao absolutismo puro  certas concesións pol liberais para favorecer á burguesía e propietarios  Cartas Outorgadas (especie de Constitución elaborada non por pobo senón por monarca) e 2 cámaras con funcións limitadas. - Noutros países, como España, Restauración  restablecemento total do Antigo Réxime.

Slide 20: • Restauración en Europa organizada no Congreso de Viena (inciativa do canceler austriaco Metternich) = xuntanza das catro potencias vencedoras (Austria, Prusia, Rusia, GB) e a Francia borbónica (Luis XVIII). • Congreso de Viena  remodelación mapa europeo dacordo cos principios absolutistas. • Rusia, Prusia e Austria  formación da Santa Alianza = acordo para a defensa do absolutismo e o cristianismo vs movementos revolucionarios  posibilidad de intervención militar e pol en outro país para a defensa do absolutismo. Incorporación posterior de Francia.

Slide 21: 2.3 REVOLUCIÓNS LIBERAIS (1820, 1830 E 1848) - Represión absolutista  clandestinidade dos liberais  sociedades secretas (masóns, carbonarios…) = grupos de burgueses pqrtidarios da continuación da rev por medio da conspiracións contra as mon absolutas  onda revolucionaria de 1820. Rev 1820 Estados: Final: Inicio España  Efectos: represión por Estados Italianos Curto periodo de tropas absolutistas (Napolés, Piemonte) liberalismo da Sta Alianza e Portugal (Francia e Austria).

Slide 23: Rev. 1830 Estados: Francia, Bélxica, Polonia, España Inicio en Francia (1830)  derrocamento Borbóns e inicio monarquía constitucional de Luis Felipe de Orleans Influencias: Independencia de Bélxica, inicio Independencia en Polonia e final absolutismo en España Efectos: desaparición absolutismo  Liberalismo moderado  dominio gran burguesía (élite moderada)  defensa sufraxio censatario e liberdades restrinxidas.

Slide 26: Revs .1848 (Primavera dos pobos) Ideas: soberanía popular, Causas: reformas insuficientes sufraxio universal masculino, das revs 1830. Carácter represivo democracia, igualdade social, gobernos. Capitalismo  deterioro reformas sociais, nacionalismo Unificación nacións divididas condicións de vida de clases (It, e Ale), independencia nacións populares (obreiros e campesiños) Integradas en Imperios (Imp Aus.) Influencia e consecuencias: Inicio en Francia  revolta clases populares extensión por toda Europa, contra goberno conservador de Luis Felipe  destacando nos Estados alemáns e Proclamación República gob provisional esquerdista  Dereitos e reformas (suf univ, no Imperio Austríaco  mon. const. dereito ao traballo…)  oposición gran e abolición servidume e feudalismo. Burguesía  choque entre clases  rev Rev 48  final feudalismo Europa popular  intervención exército apoiado por Burguesía  golpe de estado de L.Napoleón  Oriental e inicio democracia, socialismo II Imperio Francés (Napoleón III). e nacionalismo

Slide 28: 3. CONSTRUCIÓN NACIONAL 3.1 NACIÓN E NACIONALISMO. - Nacionalismo = movimento pol que en nome de nación reivindica un Estado propio do que carece, ben por estar dentro dun Estado plurinacional (Paises Baixos, I. Austríaco, I.Turco), ou por estar fragmentada (Italia, Alemaña). - Nación = fenómeno contemporáneo que inventa orixe remota mitificando o pasado  sector nacionalista proclama identidade diferenciada coma nación  reivindica recoñecemento político (Estado propio)  mobilización popular para acadalo.

Slide 29: • 2 correntes do pensamento nacionalista:  Nacionalismo liberal: base = ideas de liberdade, independencia e unidade nacional da Rev Francesa (Sieyes)  soberanía nacional  poder reside no conxunto dos cidadáns = pobo = nación  individuos que aceptan lei común por libre consentimento (o Estado constrúe a Nación)  nación nace dentro do Estado cando rev liberal derruba ao AR.  Nacionalismo romántico: pertenza a una comunidade diferenciada. Elaborado por romanticismo alemán (Herder, Fichte). Nación = identidade diferenciada con etnia, territorio, lingua, historia, relixión… propias  nación existe dende tempos remotos e está por riba da vontade dos individuos (A Nación constrúe o Estado)  nación precisa Estado propio para alcanzar plenitude e defenderse das demais.

Slide 30: 3.2 EFECTOS DO NACIONALISMO. - Nacionalismo  bases para unificación de comunidades nacionais que non tiñan estado (Alemaña e Italia) e primeiras revoltas nacionalistas para independencia de comunidades nacionais e construir así un Estado propio (Grecia, Bélxica, Hungría…). - Independencia de Grecia:  Sometida a Imperio Turco.  Inicio proceso independencia en 1820.  Represión turca moi dura.  Apoio europeo (Francia, GB e Rusia)  buscando debilidade Imperio Otomano e libre circulación estreito Bósforo (Mar Mediterráneo e Negro).  Proclamación independencia en 1829.

Slide 31: - Independencia de Bélxica: - Nacionalismo no Imperio Austríaco:  Incluida nos Países Baixos.  Revoltas nacionalistas en 1848 (Primavera dos Pobos)  Inicio independencia en en Praga (checos), Croacia e 1830  enfrontamento con Hungría  represión Holanda austríaca.  Apoio grandes potencias  Proclamación (Fra, GB, Aus, Pru e Rus)  independencia de Hungría  gob. provisonal  guerra con Austria  victoria Independencia  monarquía austríaca  compensación a constitucional. húngaros  Monarquía dual austro-húngara = imperio dividido en dúas partes (unha austríaca, outra húngara) baixo a corona do Emperador (austro-húngaro).

Slide 33: - Unificación de Italia:  Italia = dividida en múltiples estados a inicios do S XIX (Piemonte, Dúas Sicilias, Pontificios, presencia austriaca no NE…).  Pto partida: ideas nacionalistas de círculos burgueses reducidos e sociedades secretas  Destaca Xoven Italia (organización pol. de Mazzini)  ideas: creación República democrática, unitaria e social  mobilización popular e loita contra Austria.  Fracaso 1º intento en 1848  continuación dominio austríaco (NE) e monarquías absolutistas agás Piemonte-Cerdeña.  2º intento: finais anos 50 e inicios 60 por Reino de Piemonte (1º ministro: Cavour)  Axuda francesa (Napoleón III) a cambio de territorios  derrota austriaca  incorporación de Lombardía (1860) (Milán) e estados centrais italianos.

Slide 34:  Á vez incursión das Camisas Roxas (exército popular) de Garibaldi a Sicilia  incorporación de Reino de 2 Sicilias á Reino de Piemonte  Reino de Italia (rei = Victor Manuel II).  Unidade de Italia completada coa conquista de Véneto (Venecia) (1866) aos austríacos e incorporación Estados Pontificios (1870)  Roma = capital de Italia  oposición Papa  creación Estado do Vaticano (independente) - Unificación de Alemania:  Pto de partida: nacionalismo alemán (Herder, Fichte)  nación = alma espiritual pobo alemán (cultura)  Estado propio e unitario.  Primeiros pasos: a) Confederación Xermánica (1815): federación de 38 estados alemáns (pero ainda non unión). b) Zollverein (Unión Aduaneira) (1834): iniciativa prusiana  mercado común alemán.  Primer intento unificación: Rev 1848  intento unificación democrática  formación Parlamento alemán en Frankfurt con representantes distintos estados  negativa de Prusia  fracaso e disolución.

Slide 35:  Segundo intento:  Iniciativa de Prusia nos anos 60 (Bismarck)  unificación autoritaria (non democrática)  Pasos: 1) Guerra vs Dinamarca  incorporación ducados Schleswig e Holstein. 2) Guerra vs Austria (1866)  unión de estados alemáns do norte (Hannover). 3) Guerra vs Francia (1870-71)  unión de estados alemáns do sur (Baviera) e anexións de rexións francesas de Alsacia e Lorena  revanchismo francés.  Resultado: Estado alemán unido baixo dominio prusiano  2º Imperio Alemán (II Reich, capital = Berlín). Alemania = estado confederal, conservador e militarista.

Slide 36: 4. LIBERALISMO E NACIONALISMO FÓRA DE EUROPA 4.1 ESTADOS UNIDOS - En 1776 as 13 colonias británicas norteamericanas declararon a súa independencia  guerra vs GB ata 1783  victoria norteamericana  Independencia  Constitución (1787)  Estados Unidos de América. - Constitución  sist pol presidencialista (Presidente = Xefe de Estado e Goberno) e federal (EEUU = unión varios Estados) con poder lexislativo bicameral:  Cámara Representantes (deputados elixidos por cidadáns).  Senado (representación dos Estados). - No S. XIX  alternacia no goberno de 2 tendencias políticas: federalistas (partidarios de reforzar poder federal) e republicanos (partidarios da autonomía dos estados) - Durante S. XIX crecemento poboación EEUU (por inmigración) e expansión hacia Oeste a costa aniquilación indíxenas americanos. Co tempo configuración dunha sociedade dual:

Slide 37:  Estados industriais do norte: economía industrial proteccionista.  Estados escravistas do sur: economía de plantación (tabaco, algodón) e basada no traballo escravo. -  Diferencia estados  ruptura en 1860 (elección presidente defensor abolición escravitude: A. Lincoln)  secesión dos Estados do Sur ( Confederación)  Guerra Civil  Norte (Unión) vs Sur (Confederación)  Triunfo Norte e sometemento Sur.

Slide 38: 4.2 XAPÓN - Dende s XVII o Imperio xaponés (Emperador sen ningún tipo de poder) estaba dominado por un sistema feudal (Shogunato) = sist pol basado nun xefe militar (Shogun) apoiado por poderosas familias señores feudais (daimios e samurais). - Ata mediados S. XIX Xapón mantívose illado do resto do mundo  apertura pola forza de portos xaponeses ao comercio de EEUU e de potencias europeas  sometemento xaponés aos occidentais  Revolución Meiji (1868) = movemento reformista que buscaba a restauración autoridade do emperador e a rexeneración do país. - Rev Meiji  modernización ec, social e política  abolición feudalismo e adopción modelo pol liberal  Constitución de 1889 (Carta outorgada do emperador)  igualdade individuos, separación poderes, parlamento bicameral, sufraxio censitario. Ademáis Constitución, reformas ec e sociais = reforma fiscal, - dereito a educación, industrialización…  Xapón = gran potencia no S. XX.