Sabela Ii

HISTORIA DE ESPAÑA O REINADO DE SABELA II: CONSOLIDACIÓN DO RÉXIME LIBERAL

1. O RÉXIME DO ESTATUTO REAL

Morte de Fernando VII  Mª Cristina convértese en rexente en nome da súa filla Sabela.

Oposición dos absolutistas “puros” (apostólicos ou carlistas) que apoian a Carlos María Isidro coma rei  Guerra Carlista  Mª Cristina busca apoios nos liberais  réxime do Estatuto Real (tímidas reformas mantendo as formas absolutistas).

A) REFORMA PROVINCIAL E ESTATUTO REAL

Primeiros gobernos de Mª Cristina ( Cea Bermúdez )  reformas sen alterar o poder absoluto da Coroa. Mª Cristina tenta conseguir o apoio dos liberais moderados  2 medidas:

 División provincial (1833): do ministro Javier de Burgos  división de España en 49 provincias (similar á actual)  racionalización administrativa e centralización. Ao frente de cada provincia noméabase a un xefe político provincial .

 Promulgación Estatuto Real (1834): presión dos liberais  nomeamento Martínez de la Rosa como xefe de goberno  Estatuto Real (especie de carta outorgada).

Características Estatuto Real (1834):

 Ampliación participación política  sufraxio censatario = só votan nobreza e alta burguesía (0,15 % da poboación).

 Sistema político moderado = poder en mans do rei que controla ás Cortes.

 Cortes bicamerais  cámara alta e baixa.

 Non declaración de dereitos nin liberdades.

- Esta “carta outorgada” foi insuficiente para os liberais  rexeitamento.

Martínez de la Rosa

B) AS REVOLUCIÓNS DE 1835 E 1836

En 1835 o descontento liberal e a penuria por guerra carlista  revoltas e pronunciamentos populares nas principais cidades  formación de xuntas  goberno de Mendizábal (antigo liberal exaltado)  reformas:

a) Restablecemento deputacións provinciais.

b) Novo método de recrutamento militar para guerra carlista  redención de quintas (exencións de alistamento mediante pagos)  beneficio para clases altas (podían pagar) e negativo clases humildes (non podían).

c) Supresión de conventos , agás os que prestaban servicios de auxilio social.

d) Desamortización eclesiástica : expropiación e venta dos bens das ordes relixiosas suprimidas e do clero secular  obxectivos = solucionar problemas facendísticos, ampliar adeptos de Sabela II e reducir poder da Igrexa.

Á súa Maxestade, a reina Gobernadora: "Señora, vender a masa de bens que viñeron a ser propiedade da Nación, non é tan só cumprir unha promesa solemne e dar unha garantía positiva á débeda nacional, é abrir unha fonte abundantísima de felicidade pública; vivificar unha riqueza morta, desobstruir as canles da industria e da circulación; apegar ao país polo amor natural e vehemente a todo o propio; ensanchar a patria, crear novos e fortes vínculos que liguen a ela; é, en fin, identificar co trono excelso a Isabel II, símbolo de orde e da liberdade. (…) O decreto que vaia ter a honra de someter á augusta aprobación de V. M. sobre a venda de bens adquiridos xa pola nación (…) fúndese na alta idea de crear unha copiosa familia de propietarios, cuxos goces e cuxa existencia apóiese principalmente no triunfo completo das nosas actuais institucións". ( Febreiro de 1.836, D. J. A. MENDIZABAL )

Atendendo á necesidade e conveniencia de diminuír a débeda pública consolidada, de entregar ao interese individual a masa de bens raíces, que viñeron a ser propiedade da nación, (…) en nome da miña excelsa filla a raíña doña Isabel vin en decretar o seguinte: Art. 1.- Quedan declarados en venda desde agora todos os bens raíces de calquera clase, que pertencesen ás comunidades e corporacións relixiosas extinguidas (…). Art. 2.- Exceptúanse desta medida xeral os edificios que o goberno destine para o servizo público, ou para conservar monumentos das artes, ou para honrar a memoria de fazañas nacionais. (…) ( " Gaceta de Madrid ", 21 de febreiro de 1.836 )

Reformas de Mendizábal  desconfianza e oposición dos moderados  substituido en 1836  protestas dos radicais  levantamentos urbáns en verán  xuntas.

Pronunciamento dos sarxentos de A Granxa (garda persoal de Mª Cristina)  restauración e aceptación pola rexente da Constitución de 1812  restablecemento da lexislación de Cádiz e do Trienio Liberal e convocatoria de cortes constituíntes para reformar constitución  desaparición definitiva do Antigo Réxime, pero división profunda entre os liberais (moderados e progresistas).

c) A 1ª GUERRA CARLISTA

Morte de Fernando VII e proclamación Sabela II como raiña (1833)  levantamentos ultrarrealistas (defensores AR) a favor do irmán de Fernando VII, Carlos  división dos españois en carlistas (absolutistas) e sabelinos (ou cristinos = liberais)  7 anos de guerra carlista (1833-1840).

Carlismo = ideoloxía que se caracteriza por :

 Lexitimismo  Carlos e sucesores = lexítimos monarcas.

 Tradicionalismo  defensa das tradicións do Antigo Réxime: absolutismo e catolicismo.

 Foralismo  defensa dos foros (leis e institucións propias) das provincias vascas e Navarra.

- Lema do Carlismo = “Deus, Patria, Rei”  polo tanto rexeitan o liberalismo, o centralismo, os ataques á relixión católica, as desamortizacións…

Base social do carlismo Clero Fidalguía rural (baixa nobreza) Campesiños das prov. vascas e Navarra : defendían o sist. foral porque lles garantizaba exención de impostos , limitación poder real e autonomía ec

- Fronte aos carlistas  os sabelinos, entre os que destacan:

a) A maioría do exército.

b) A burguesía.

c) A maior parte da poboación urbana.

- Escenarios do conflito:

 Provincias Vascas e Navarra.

 Norte de Cataluña.

 O Maestrazgo (rexión montañosa das provincias de Castellón, Teruel, Cuenca e Valencia).

A superioridade do exército sabelino  guerra de guerrillas polas tropas carlistas  guerra longa e de desgaste (1833-1840). 3 fases:

 1ª Fase (1833-1835): levantamento carlista  victorias carlistas grazas ao seu xeneral Zumalacárregui (morto no asedio a Bilbao).

 2ª Fase (1835-1837): expedicións carlistas fóra das súas zonas de influencia (Galicia, Andalucía…), destacando a expedición fracasada a Madrid (1837) dirixida polo propio Carlos. Manténse a guerra de guerrillas, sobre todo, no Maestrazgo (Cabrera).

 3ª Fase (1837-1840): fracaso de expedicións e victorias dos sabelinos  división dos carlistas en 2 bandos:

 Partidarios de seguir loitando.

 Partidarios de acordo de paz.

Os carlistas partidarios da paz firman co exército sabelino (Xeneral Espartero) o Covenio de Vergara (1840)  os carlistas recoñecen a Sabela II e aceptan a Constitución de 1837 a cambio da pervivencia dos fueros e o respeto ao grado dos militares carlistas.

Sen embargo Carlos de Borbón non recoñeceu o acordo  continuación da guerra no Maestrazgo e en Cataluña ata 1840  abandono das últimas partidas carlistas hacia Francia.

En Galicia presencia marxinal do Carlismo  formación dalgunhas partidas carlistas polo clero e a fidalguía en accións de guerrilla (Ex: Antonio López en Sobrado-Melide)  detención e castigo dos seus dirixentes (fusilamento e descuartizamento de A. López).

2. O RÉXIME PROGRESISTA DE 1837

A) A CONSTITUCIÓN DE 1837.

- Motín sarxentos da Granxa  triunfo revolución 1836  restauración Constitución de 1812 e leis Trienio Liberal e convocatoria Cortes Constituintes  Constitución progresista de 1837.

- Constitución de 1837 abandona os principios democráticos da do 12 (sufraxio universal indirecto, cortes unicamerais, primacía das Cortes  principios liberais .

Constitución 1837 Soberanía Compartida : Rei-Cortes con predominio do rei

Cortes bicamerais:

2 cámaras:

Congreso (sufraxio

censatario directo).

Senado (elexido

polo rei.

Elección popular dos concellos

Separación poderes:

Lexislativo: rei.

Executivo: rei-Cortes

Xudicial: tribunais

Milicia Nacional Declaración de dereitos e Liberdades individuais (Igualdade ante a lei, imprenta…) Estado aconfesional: pero mantendo Ao clero católico

Polo tanto, Constitución 1837  equilibrio entre principios progresistas (dereitos e liberdades, milicia nacional) e moderados (soberanía compartida, primacía poder real)  descontento, xa que:

 para moderados é unha constitución moi progresista.

 para progresistas é unha constitución moi conservadora.

B) O EXERCICIO DO PODER. - O periodo que se abre coa Constitución de 1837 caracterízase por 2 etapas :

a) Rexencia de Mª Cristina (1837-1840):

- Nos inicios gobernan os progresistas  reformas liberais (abolición definitiva dos señoríos).

- Son desprazados polos moderados no poder  Lei de Concellos   autonomía municipal  protestas e motíns dos progresistas e Milicias Nacional  renuncia e exilio de Mª Cristina.

b) Rexencia de Espartero (1840-1843):

- O xeneral Espartero (líder progresista) = rexente.

- Sen embargo o seu autoritarismo  oposición moderados e masas populares .

Principal medida da rexencia de Espartero = Lei Paccionada (1841)  reforma do sistema foral fronte ao Convenio de Vergara:

a) Navarra : conserva institucións forais a cambio de aceptar o réxime administrativo e fiscal estatal e pagar 1 cupo ec.

b) Provincias vascas : negativa das autoridades vascas ás reformas  supresión dos foros.

- En 1843 o descontento popular e a política represiva de Espartero (bombardeo de Barcelona ante unha revolta)  unión de progresistas e moderados contra Espartero  exilio a Londres  goberno de Narváez (líder moderado)  medidas:

 Disolución Milicia Nacional.

 Adianto da maioría de idade de Sabela II  reinado persoal de Sabela II (13 anos).

- Inicio do reinado de Sabela II (1843). De escasa formación e líbido excesivo  numerosos escándalos = intensa vida extramatrimonial (longa lista de amantes e 12 fillos de pai dubidoso).

- Sabela II apoiouse, sobre todo nos moderados (Narváez, O´Donell…)  Medidas = Constitución moderada de 1845, aumento do poder da Coroa, aumento centralización e sufraxio moi censatario.

- A forte represión e a corrupción electoral dos moderados  pronunciamentos = único recurso para os progresistas.

- O Réxime moderado de 1845 (1845-1868)  3 periodos:

♠ Década moderada (1844-1854).

♠ Bienio Progresista (1854-1856).

♠ Periodo moderado-unionista (1856-1868).

3. O RÉXIME MODERADO DE 1845

A) CONSTITUCIÓN 1845.

- Os moderados no poder (Nárvaez) convocan cortes constituíntes  Constitución de 1845 (liberal moderada).

Soberanía Compartida (raiña e Cortes) Estado confesional: Relixión oficial = Católica. Restrición libertades Individuais (ex: Censura previa á Prensa). Cortes Bicamerais  participación pol. limitada  Congreso (0,8% pob) e Senado (elexido por raiña). Predominio pol da Coroa  poder executivo e comparte lexislativo, nomea ao gob, elixe snadores e pode convocar e disolver as Cortes . Constitución 1845

Preámbulo da Constitución de 1837

Sendo a vontade da Nación revisar, en uso da súa soberanía, a Constitución política promulgada en Cádiz a dezanove de marzo de mil oitocentos doce, as Cortes xerais, congregadas a este fin, decretan e sancionan a seguinte Constitución ..

Preámbulo da Constitución de 1845

Dona Isabel II, pola gracia de Deus e da Constitución da Monarquía Española, Raíña das Españas,a tódolos que a presente viren e entenderen, sabede:

Que sendo a nosa vontade e a das Cortes do Reino regularizar e poñer en consonancia coas necesidades actuais do Estado os antigos fueros e liberdades destes reinos, e a intervención que as súas Cortes tiveron en tódolos tempos nos negocios graves da Monarquía, modificando ó efecto a Constitución promulgada en 18 de xuño de 1837, vimos (...) en decretar e sancionar a seguinte Constitución da Monarquía Española..

B) DÉCADA MODERADA (1844-1854).

Ademáis da Constitución de 1845, os moderados (aristocracia e alta burguesía) continuaron modificando o sist político dacordo cos seus intereses  medidas:

 Creación Garda Civil (1844): substitúe á Milicia Nacional . GC = institución militar con funcións ao servizo dos moderados  control das masas populares, mantemento da orde pública e defensa da propiedade.

 Lei de Concellos (1845): limitación do poder dos concellos e das deputacións provinciais . O goberno elixe aos alcaldes das vilas grandes e capitales de provincia. Os alcaldes das vilas máis pequenas son elexidos polo Gobernador Civil da provincia (Xefe político provincial, elexido polo goberno central). Lei de concellos  reforzamento do centralismo.

 Lei Electoral (1846):  participación política  só 100.000 persoas con dereito á voto en todo o Estado .

 Reforma tributaria : reduciu os numerosos impostos anteriores a 2 grandes tipos:

₤ Directos (proporcionais á renta).

₤ Indirectos : gravan produtos  hipotecas, aduanas, especiais (tabaco…) e consumos (produtos básicos: comida, vestido…).

A reforma era inxusta socialmente porque:

 aunque gravaba aos ricos  aumento do fraude e evasión.

 perxudicaba aos pobres polo  impostos indirectos  motíns contra os consumos.

- Estas medidas moderadas  protestas populares e dos progresistas  pronunciamentos e intentos revolucionarios  fracaso.

- Destacou entre eles o de Solís (1846) en Lugo  extensión a outras cidades galegas (agás A Coruña e Ourense)  Xunta Superior de Galicia en Santiago  fracaso s fusilamento dos sublevados = Mártires de Carral .

Outro levantamento foi protagonizado polos carlistas  Guerra dos Martiners (2ª Guerra Carlista , 1846-1849), protagonizada por campesiños cataláns por crise agraria, impostos e dereitos de Carlos (VI)  fracaso e represión.

A partir de 1851  periodo ultramoderado (Bravo Murillo)   centralismo e Concordato de 1851 :

 Igrexa recoñece a desamortización de Mendizábal.

 Goberno comprométese ao recoñecemento do catolicismo = única relixión do estado  prohibición doutras.

- Concordato = alianza clases acomodadas e Igrexa  control da sociedade.

- Periodo ultramoderado (1851-1854)  descontento popular xeneralizado  unión de progresistas e algúns moderados  Bienio Progresista (1854-1856).

C) BIENIO PROGRESISTA (1854-1856).

Pronunciamento progresistas e de moderados descontentos ( Vicálvarada, 1854), dirixido polo Xeneral O´Donell en Vicálvaro (Madrid)  “Manifesto do Manzanares”  necesidade de reformar o sistema político.

Pronunciamento  revoltas e motíns nas cidades  Sabela II nomea a Espartero xefe de goberno (e O´Donell ministro de guerra).

Goberno convoca Cortes Constituintes  Constitución que non chegou a promulgarse (Constitución “non nata “de 1856)  constitución progresista que limitaba os poderes da Coroa.

MANIFESTO DE MANZANARES (1854)

"Españois: A entusiasta acollida que vai atopando nos pobos o exército liberal; o esforzo dos soldados que lle compón, tan heroicamente mostrado nos campos de Vicálvaro; o aplauso con que en todas partes foi recibida a noticia do noso patriótico alzamento, aseguran desde agora o triunfo da liberdade e das leis, que xuramos defender. Dentro de poucos días a maior parte das provincias sacudiría o yugo dos tiranos; a nación gozará os beneficios do réxime representativo, polo cal derramou ata agora tanto sangue inútil e soportou tan custosos sacrificios. Día é, pois, de dicir o que estamos resoltos a facer no dia da Vitoria. Nós queremos a conservación do Trono, pero sen camarilla que o deshonre; queremos a práctica rigorosa das leis fundamentais, mellorándoas, sobre todo a electoral e a de imprenta; queremos a rebaixa dos impostos, fundada nunha estrita economía; queremos que se respecten nos empregos militares e civís a antigüidade e os merecementos; queremos arrincar os pobos á centralización que os devora, dándolles a independencia local necesaria para que conserven e aumenten os seus intereses propios; e como garantía de todo isto queremos e exporemos baixo sólidas bases a Milicia Nacional. Tales son os nosos intentos, que expresamos francamente, sen imporllo por iso á Nación. As Xuntas de Goberno que deben irse constituíndo nas provincias libres; as Cortes xerais que logo se reúnan; a mesma Nación, en fin, fixará as bases definitivas da rexeneración liberal a que aspiramos. Nós temos consagradas á vontade nacional as nosas espadas, e non as envainaremos ata que ela estea cumprida”

Cuartel Xeral de Manzanares, a 7 de xullo de 1854. O xeneral en Xefe do Exército Constitucional, Leopoldo Ou'Donnell, Conde de Lucena.

Medidas gobernos progresistas:

 Lei de desamortización xeral (1855): do ministro P. Madoz  posta en venta das terras dos concellos (comunais) das ordes militares (Santiago, Calatrava…) e de institucións benéficas  efectos negativos dos concellos (perderon os medios para pagar persoal) e para campesiños pobres e xornaleiros (perderon a única fonte permanente de ingresos)  empeoraron as súas condicións de vida   protestas sociais no medio rural (Extremadura e Andalucía sobre todo).

 Lei de ferrocarrís (1855): inicio rede ferroviaria española.

- As diferencias entre moderados e progresistas, o autoritarismo de Espartero e a falta de apoio popular  pronunciamento de O´Donnell (1856)  goberno moderado.

Lei de desamortización de Pascual Madoz (1855).

Artigo 1.- Decláranse en estado de venda, con arranxo ás prescricións da presente lei, e sen prexuízo das cargas e servidumes a que lexitimamente estean suxeitos, todos os predios rústicos e urbanos; censos e foros pertencentes: 1. Ao Estado; 2. Ao clero; 3. Ás ordes militares de Santiago, Alcántara, Calatrava, Montesa e San Juan de Xerusalén; 4. A confrarías, obras pías e santuarios; 5. Ao secuestro do ex-Infante D. Carlos. 6. Aos propios e comúns dos pobos; 7. Á beneficencia; 8. Á instrución pública; 9. E calquera outros pertencentes a mans mortas, xa estean ou non mandados vender por leis anteriores. (…)

Artigo 3.- Procederase ao alleamento de todos e cada un dos bens mandados vender por esta lei, sacando a pública licitación as leiras ou as súas sortes a medida que o reclamen os compradores, e non habendo reclamación, segundo dispóñao o Goberno; verificándose as vendas coa maior división posible das leiras, sempre que non prexudique ao seu valor. (…)

Artigo 6.- Os compradores das leiras ou sortes quedan obrigados ao pago en metálico da suma en que se lles adxudiquen.

D) PERIODO MODERADO-UNIONISTA. (1856-1868).

- Entre 1856 e 1868 sucédense gobernos moderados (Narváez) e da Unión Liberal = formación “centrista” integrada pola esquerda moderada e pola dereita progresista e tamén por militares e dirixida por O´Donnell.

- As demáis forzas políticas (progresistas, demócratas, republicanos)  excluidos do sistema.

- Periodo moderado-unionista = periodo de gran estabilidade política só rota por revoltas campesiñas (1857 e 1861) en protesta pola desamortización de Madoz.

- Durante o periodo da Unión Liberal  militarismo  intervencionismo militar español no exterior , co obxecto de unir ás forzas políticas nunha causa común, entre elas destacan: Cochinchina, Marrocos, México e a Guerra do Pacífco (Perú e Chile).

- A partir de 1866 sucédese o bienio ultramoderado  exilio de O´Donnell e goberno “dictatorial” de Narváez  conflitos e pronunciamentos 

 “ Noite de San Daniel” = represión manifestación estudiantil  decenas de mortos.

 Motín cuartel de San Gil (xuño 1866)  66 soldados fusilados.

Represión  perda de apoios do réxime  conspiración para derrocar a Sabela II.

- No exilio progresistas e demócratas (Prim)  unión para cambiar o réxime ( Pactos de Ostende e Bruxelas , 1866 e 1867). Trala morte de O´Donnell (1866) unénse tamén os unionistas, dirixidos polo xeneral Serrano.

- Falecemento Narváez (1868)  perda do principal apoio da raiña  Revolución Gloriosa de Setembro de 1868  unionistas, progresistas e demócratas xunto co exército destronan a Sabela II  Sexenio Democrático (1868-1874)

Proclama dos sublevados en Cádiz en setembro de 1868.

" Españois: A cidade de Cádiz posta en armas con toda a súa provincia (...) nega a súa obediencia ao goberno que reside en Madrid, segura de que é leal intérprete dos cidadáns (...) e resolta a non deponer as armas ata que a Nación recobre a súa soberanía, manifeste a súa vontade e cúmprase. (...) Hollada a lei fundamental (...), corrompido o sufragio pola ameaza e o soborno, (...) morto o Municipio; pasto a Administración e a Facenda da inmoralidad; tiranizada o ensino; muda a prensa (...). Tal é a España de hoxe. Españois, ¿quen a aborrece tanto que non se atreva a exclamar: "Así ha de ser sempre"? (...) Queremos que unha legalidad común por todos creada teña implícito e constante o respecto de todos. (...) Queremos que un Goberno provisional que represente todas as forzas vivas do país asegure a orde, en tanto que o sufraxio universal bota os cimentos da nosa regeneración social e política. Viva España, con honra!”

Cádiz, 19 de septiembre de 1868.- Duque de la Torre, Juan Prim, Domingo Dulce,Francisco Serrano, Ramón Nouvillas, Rafael Primo de Rivera, Antonio Caballero de Rodas, Juan Topete".

4. O sexenio democrático

Rev Gloriosa ou setembrina (1868)  sexenio democrático ou revolucionario (1868-1874)  expulsión dos Borbóns do trono de España  novo sistema pol baseado no liberalismo democrática  2 formas de goberno:

 Monarquía : nova dinastía = Savoia (Amadeo I).

 República .

- Ao mesmo tempo desenvolvemento do mov obreiro  ideoloxías revolucionarias (Socialismo e anarquismo).

A) REVOLUCIÓN DE 1868.

- Rev de 1868 = unión de todas as forzas políticas , exército e clases populares fronte aos moderados e aos Borbóns.

- A Gloriosa iníciase en Cádiz cun pronunciamento da mariña (Xeneral Prim)  triunfo e extensión do pronunciamento  tropas sublevadas, dirixidas por xeneral Serrano derrotan ás tropas sabelinas ( Batalla da ponte de Alcolea , Córdoba)  exilio da raiña a Francia

- A revolución esténdese ás cidades  xuntas revolucionarias  reclamacións populares democráticas (sufraxio universal, liberdade de prensa, asociación…) e sociais (abolición consumos e sistemas de quintas

B) CONSTITUCIÓN DE 1869.

- Exilio de Sabela II  formación dun goberno provisional (unionistas e progresistas) presidido por Serrano, integrado tamén por Prim e apoiado por demócratas  reformas:

 Creación peseta = nova moeda do Estado.

 Convocatoria de cortes constituíntes por sufraxio universal  victoria dos monárquicos  sistema de goberno = monarquía democrática  nova constitución democrática (1869).

- Principios Constitución de 1869:

 Soberanía nacional .

 Separación de poderes :

 Executivo : rei, a través dos seus ministros, con poder para disolver as Cortes pero só 1 vez por lexislatura.

 Lexislativo : Cortes bicamerais  Congreso (sufraxio universal masculino directo) e Senado (sufraxio universal masculino indirecto). Teñen iguais atribucións e controlan ao goberno.

 Xudicial : tribunais (por oposicións) e xurado popular.

 Dereitos e liberades : ampla declaración previa (1ª vez dereito de reunión e asociación).

 Liberdade de cultos .

"La Nación española y en su nombre las Cortes Constituyentes, elegidas por sufragio universal, deseando afianzar la justicia, la libertad y la seguridad, y proveer al bien de cuantos vivan en España, decretan y sancionan la siguiente Constitución:

[...] Art. 17°. Tampoco podrá ser privado ningún español: Del derecho de emitir libremente sus ideas y opiniones, ya de palabra, ya por escrito, valiéndose de la imprenta o de otro procedimiento semejante.

Del derecho a reunirse pacíficamente.

Del derecho de asociarse para todos los fines de la vida humana que no sean contrarios a la moral pública [...].

Art. 19°. A toda asociación cuyos individuos delinquieren por los medios que la misma les proporcione, podrá imponérsele la pena de disolución [...]. Toda asociación cuyo objeto o cuyos medios comprometan la seguridad del Estado, podrá ser disuelta por una ley [...].

Art. 21°. La Nación se obliga a mantener el culto y los ministros de la religión católica. El ejercicio público o privado de cualquier otro culto queda garantizado [...] sin más limitaciones que las reglas universales de la moral y del derecho [...].

Art. 32°. La soberanía reside esencialmente en la Nación, de la cual emanan todos los poderes.

Art. 33°. La forma de Gobierno de la Nación española es la Monarquía.

Art. 34°. La potestad de hacer las leyes reside en las Cortes. El Rey sanciona y promulga las leyes.

Art. 930. Se establecerá el juicio por jurados para todos los delitos políticos y para los comunes que determine la ley.

C) MONARQUÍA DEMOCRÁTICA DE AMADEO I.

Tras promulgación da Constitución, en espera da elección dun novo rei  rexencia do xeneral Serrano (Prim = xefe de goberno).

Tras barallar varios candidatos  elección de Amadeo de Savoia (fillo do rei de Italia, Victor Manuel II) con bastante oposición  aristocracia, pobo, carlistas, afonsinos (partidarios do fillo de Sabela II, Afonso de Borbón) e republicanos.

Amadeo I xurou a constitución en xaneiro de 1871, pouco despois da morte en atentado do xefe do goberno, o Xeneral Prim (decembro 1870)  o seu principal apoio.

O seu reinado caracterízase por inestabilidade política  problemas principais:

 Dificultades de goberno : tensións entre distintos grupos políticos (unionistas, progresistas, demócratas)  illamento de Amadeo I.

 Guerra de Cuba : iniciada en 1868 polos desexos de independencia dos cubanos, da abolición da escravitude e pola dominación política e económica española  tímidas reformas por parte de España  continuación da guerra durante 10 anos.

 3ª Guerra Carlista : iniciada en 1872 nas provincias vascas e Navarra  ocupación carlista de Navarra e P. Vasco (excepto capitais)  estado carlista (capital = Estella, Navarra)  ata derrota definitiva en 1873.

 Oposición republicana : obxectivo dos republicanos = fracaso da monarquía Amadeo I e conseguir apoio popular para a República.

- Todos estes problemas  abdicación de Amadeo I en febreiro de 1873  Congreso e Senado reunidos en Asemblea Nacional proclamaron a República o 11 de febreiro de 1873.

Combatentes carlistas Grito de Yara , levantamento independentista cubano Proclamación da Iª República (11-02-1873) Alegoría da Iª República

D) A Iª REPÚBLICA (1873-1874).

- Asemblea nacional republicana, pouco despois de constituirse, nomeou a Estanislao Figueras como Presidente do poder executivo (xefe de estado e de goberno).

- Sen embargo, ábrense importantes diferencias entre os republicanos:

a) Unitarios: partidarios dunha república unitaria (Castelar).

b) Federalistas : defensores dunha república federal (dividida en varios estados). 2 tendencias:

 Gradualistas : federación dende arriba = organización da república federal polas Cortes (Pi i Margall).

 Intransixentes ou cantonalistas : federación dende abaixo = proclamación inmediata da soberanía dos estados (ou cantóns)  acordos entre eles  federación española.

Bandeira da Iª República

Esta división republicana  inestabilidade política.

Para resolver a forma da república  eleccións para formar a Asemblea Nacional constituínte  vitoria ampla dos federalistas, pero cunha abstención do 60%.

Triunfo dos federalistas  proclamación da República Federal  nomeamento de Francisco Pi i Margall como Presidente  elaboración dun proxecto de Constitución federal  Principios:

 España = Federación de 17 estados (incluidos Cuba e Porto Rico).

 Sufraxio universal.

 Presidente da República (= xefe de Estado)  mediador entre os distintos poderes e nomeaba ao Presidente do Goberno (xefe do goberno) e aos seus ministros.

 Poder lexislativo: Asemblea Nacional republicana, con 2 cámaras: Congreso (sufraxio universal masculino) e Senado (representantes dos 17 territorios federados).

 Separación Igrexa-Estado  estado laico.

Sen embargo inestabilidade social  obreiros e campesiños protagonizaron folgas , protestas e ocupacións de terras  exemplo: folga revolucionaria de Alcoi (xullo, 1873)  asasinato das autoridades e queima de fábricas polas masas  temor na burguesía.

Tamén inestabilidade política  republicanos federalistas proclamaron a independencia dos cantóns, sobre todo en Levante e Andalucía (Ex: cantón de Cartaxena aguantou 6 meses ata xaneiro de 1874).

Unión de cantonalismo e reivindicacións sociais  apoio da AIT (Asociación Internacional do Traballo) que identifican cantonalismo con revolución social. Sen embargo, o cantonalismo desprestixou aos federalistas gradualistas no poder  dimisión de Pi i Margall

Novo presidente = Nicolás Salmerón (xullo). Para finalizar o movemento cantonalista no sur e a guerra carlista no norte  acercamente aos militares, deseosos de orde e autoridade.

Negativa de Salmerón a decretar penas de morte  dimisión de Salmerón  nomeamento de Emilio Castelar (setembro) como novo presidente  medidas drásticas para facer fronte ás guerras (carlista, insurrección cantonalista e cubana)  represión apoiándose en militares conservadores (Pavía e Martínez Campos)  descontento dos republicanos federais que dominaban a Asemblea  destitución de Castelar (xaneiro 1874).

Na sesión na que a Asemblea debía elixir ao novo presidente

 Entrada do xeneral Pavía no Congreso  golpe de estado  disolución da Asemblea Nacional (xaneiro 1874).

Baleiro de poder  xeneral Serrano asume o poder executivo da república con apoio dos militares  réxime ditatorial conservador  suspensión garantías constitucionais para pacificar o país (cantonalismo e carlismo).

As tensións entre republicanos, as guerras (carlista e cubana) e as reivindicacións cantonalistas e revolucionarias da AIT  inestabilidade e medo no exército e clases acomodadas  apoio á restauración da monarquía borbónica de Afonso XII (fillo de Sabela II) preparada por Cánovas del Castillo  Manifesto de Sanhurst = presentación de Afonso XII como monarca constitucional.