II República

1,451 views
1,372 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,451
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
19
Actions
Shares
0
Downloads
126
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

II República

  1. 1. HISTORIA DE ESPAÑA A II ª REPÚBLICA (1931-1936)‏
  2. 2. 1. A PROCLAMACIÓN DA REPÚBLICA <ul><li>Victoria dos republicanos nas eleccións municipais do 12 de abril de 1931  coñecemento dos resultados na mañá do 14  Proclamación da II ª República en diversas cidades e vilas (1º Eibar)  en Madrid o apoio popular e a sorpresa e pasividade das autoridades monárquicas  acceso ao poder dunha coalición republicano-socialista  partida do rei hacia o exilio esa mesma noite. </li></ul>
  3. 4. <ul><li>Na noite do 14 asume o poder un Goberno provisional (Pacto de San Sebastián) encabezado polo republicano moderado Niceto Alcalá Zamora coma Presidente do Goberno  inicio de actividade política do Goberno: amnistía xeral para presos políticos, proclamación de dereitos e liberdades públicas e sindicais. </li></ul><ul><li>En Barcelona, Maciá aproveitou a proclamación da República para proclamar o Estado catalán dentro da Federación Ibérica  invitación a outras rexións a incorporarse  preocupación no Goberno provisional  envío de ministros a Barcelona par negociar  acordo para autonomía para Cataluña  recoñecemento pola República da autonomía das rexións que o solicitasen. </li></ul>
  4. 6. <ul><li>A) FORZAS POLÍTICO-SOCIAS DA REPÚBLICA. </li></ul><ul><li>- A proclamación da República  actitudes de apoio e rexeitamento na sociedade española   tensión que desembocará na Guerra Civil. Causas: </li></ul><ul><li> Coxuntura internacional adversa : pola crise do 29 e a Gran Depresión  estancamento da produción e aumento do desemprego. </li></ul><ul><li> Sociedade dividida e enfrontada : no campo e na cidade con actitudes intransixentes. </li></ul><ul><li>a) No campo: grandes desequilibrios en aumento  pequeño grupo de propietarios e grandes masas de xornaleiros sen terra ou campesiños pobres que agardaban moito da República. </li></ul><ul><li>b) Na cidade: aumento clases medias e proletariado (condicións de vida empeoraron coa crise)  favorables ás reformas fronte ás élites dominantes. </li></ul><ul><li> Polarización das forzas políticas: República  establecemento democracia e liberdades civís e políticas  aparición e crecemento de multitude de partidos políticos, agrupados nos seguintes grupos ( de dereita a esquerda): </li></ul>
  5. 7. <ul><li> Autoritarios: </li></ul><ul><li>Que defenden? </li></ul><ul><li>- Non aceptan a República, nin o réxime democrático. </li></ul><ul><li>- Unidade da patria, orde social establecida e catolicismo. </li></ul><ul><li>- Máximo enemigo: movemento obreiro (marxistas e anarquistas)‏ </li></ul><ul><li>Quenes son? </li></ul><ul><li>- Oligarquía terratenente (propietarios de grandes latifundios). </li></ul><ul><li>- Gran Burguesía industrial e financeira. </li></ul><ul><li>Organizacións políticas? </li></ul><ul><li>- Fascistas  Xuntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (XONS) e Falanxe Española (Xosé Antonio Primo de Rivera)  unión en FE- JONS en 1934. </li></ul><ul><li>- Monárquicos  Comuñón Tradicionalista (carlista) e Renovación Española (futuro Bloque Nacional de Xosé Calvo Sotelo)‏ </li></ul>Bandeira de FE-XONS
  6. 8. Emblema e lema da Comuñón tradicionalista carlista Requeté (miliciano) carlista
  7. 9. <ul><li> Dereitas: </li></ul><ul><li>Que defenden? </li></ul><ul><li>- Oposición á República. </li></ul><ul><li>- Doutrina católica. </li></ul><ul><li>- Defensa da Igrexa, propiedade privada e orde tradicional. </li></ul><ul><li>Quenes son? </li></ul><ul><li>- Pequenos e medianos propietarios agrarios. </li></ul><ul><li>- Burguesía urbana. </li></ul><ul><li>Organizacións políticas? </li></ul><ul><li>- Agrarios. </li></ul><ul><li>- Acción Popular  futura CEDA (Confederación Española de Dereitas Autónomas) fundada por Gil Robles en 1933. </li></ul><ul><li>- Liga Catalana (antiga Lliga Rexionalista). </li></ul><ul><li>- Partido Nacionalista Vasco (PNV). </li></ul><ul><li>- Sindicatos Católicos. </li></ul>
  8. 11. <ul><li> Republicanos: </li></ul><ul><li>Que defenden? </li></ul><ul><li>- República = forma de estado. </li></ul><ul><li>- Laicismo. </li></ul><ul><li>- Reformas. </li></ul><ul><li>Quenes son? </li></ul><ul><li>- Pequena burguesía. </li></ul><ul><li>- Clases medias. </li></ul><ul><li>- Intelectuais. </li></ul><ul><li>Organizacións políticas? </li></ul><ul><li>Dereitas: </li></ul><ul><li>Dereita Liberal Republicana (Alcalá Zamora). </li></ul><ul><li>Centro: </li></ul><ul><li>Partido Radical (Alexandre Lerroux). </li></ul><ul><li>Esquerdas: </li></ul><ul><li>Acción Republicana (futura Esquerda Republicana) de Manuel Azaña. </li></ul><ul><li>Radical-Socialistas </li></ul><ul><li>ORGA </li></ul><ul><li>Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) de Companys e Maciá. </li></ul>
  9. 12. Niceto Alcalá Zamora Manuel Azaña Alexandre Lerroux Lluís Companys falando aos barceloneses Companys fusilado polos nazis
  10. 13. <ul><li> Esquerdas (agrupacións obreiras): </li></ul><ul><li>Que defenden? </li></ul><ul><li>- Defensa do proletariado (obreiros e xornaleiros). </li></ul><ul><li>- Abolición diferenzas socioeconómicas e propiedade privada. </li></ul><ul><li>Quenes son? </li></ul><ul><li>- Obreiros industriais. </li></ul><ul><li>- Xornaleiros agrícolas. </li></ul><ul><li>Agrupacións? </li></ul><ul><li>- Socialistas: PSOE e UXT (Largo Caballero, Prieto). </li></ul><ul><li>- Comunistas: PCE (Dolores Ibárruri “A Pasionaria”) e POUM (Partido Obreiro de Unificación Marxista = troskistas). </li></ul><ul><li>- Anarquistas: CNT e FAI (Durruti). </li></ul>
  11. 16. 2. O BIENIO REFORMISTA (ABRIL 1931-NOVEMBRO 1933) <ul><li>A) A CONSTITUCIÓN DE 1931. </li></ul><ul><li>- Tras proclamación da República  principal cometido do goberno provisional = convocar eleccións a Cortes Constituíntes (28 de xuño)  triunfo da coalición republicana-socialista que ocupaba o goberno provisional. </li></ul><ul><li>- As Cortes recén constituidas  2 decisións = elección de Xulián Besteiro (Socialista moderado) Presidente das Cortes e formación dunha comisión para eleborar unha Constitución. </li></ul><ul><li>- Constitución de 1931 = democrática, reformista e de esquerdas  principios: </li></ul><ul><li> Soberanía popular.  Laicismo do Estado. </li></ul><ul><li> Declaración ampla de dereitos e liberdades individuais. </li></ul><ul><li> Autonomía para rexións e municipios. </li></ul><ul><li>- Proxecto constitucional  discusión intensa nas Cortes durante catro meses  promulgación definitiva o día 9 de decembro do 31 por ampla maioría. </li></ul>
  12. 17. Resultados das eleccións do 28 de xuño de 1931
  13. 19. <ul><li>- Principios da Constitución: </li></ul><ul><li>a) España = República de traballadores de toda clase. </li></ul><ul><li>b) Posibilidade de autonomía das rexións, para contentar aos nacionalismos periféricos. </li></ul><ul><li>c) Forma de goberno = República Parlamentaria. </li></ul><ul><li>d) División de poderes: </li></ul><ul><li>- Lexislativo: Cortes unicamerais (controla ao Goberno e aproba orzamentos do Estado). </li></ul><ul><li>- Executivo: 2 grandes cargos </li></ul><ul><li> Presidente da República (Xefe de Estado) elexido polas Cortes por 6 anos  Atribucións = nomea e cesa ao Presidente do Goberno, en función do resultado das eleccións, e pode disolver as Cortes (só 2 veces por mandato). </li></ul><ul><li> Presidente do Goberno (Xefe de Goberno): elixe aos ministros  detentan o poder executivo e son responsables ante as Cortes. </li></ul><ul><li>- Xudicial: Tribunais do Estado. </li></ul>
  14. 20. <ul><li>Azaña defiende el Estatuto de Cataluña (27 de mayo de 1932) </li></ul><ul><li>“ Cataluña dice, los catalanes dicen: ‘Queremos vivir de otra manera dentro del Estado español’. La pretensión es legítima; es legítima porque la autoriza la ley, nada menos que la ley constitucional. La ley fija los trámites que debe seguir esta pretensión y quién y cómo debe resolver sobre ella. Los catalanes han cumplido estos trámites, y ahora nos encontramos ante un problema que se define de esta manera: conjugar la aspiración particularista o el sentimiento o la voluntad autonomista de Cataluña con los intereses o los fines generales y permanentes de España dentro del Estado organizado por la República. Este es el problema y no otro”. </li></ul><ul><li>Manuel Azaña: Defensa de la autonomía de Cataluña. </li></ul>
  15. 21. <ul><li>e) Ampla declaración de dereitos e liberdades (reunión, asociación e sindicación). Igualdade xurídica home-muller  concesión voto a mulleres. </li></ul><ul><li>f) Economía mixta: </li></ul><ul><li>$ Dereito a propiedade privada (aínda que podía ser expropiada con indemnización  posibilidade de reforma agraria). </li></ul><ul><li>$ Intervencionismo do Estado na economía  oposición dos moderados. </li></ul>Art. 1. España es una Republica democrática de trabajadores de toda clase, que se organiza en régimen deLibertad y de Justicia.Los poderes de todos sus órganos emanan del pueblo. La Republica constituye un Estado integral, compatible con la autonomía de los Municipios y las Regiones. La bandera de la Republica española es roja, amarilla y morada. Art.2. Todos los españoles son iguales ante la ley. Art. 3. El Estado español no tiene religión oficial. Art. 4.- El castellano es el idioma oficial de la Republica. Todo español tiene obligación de saberlo y derecho de usarlo, sin perjuicio de los derechos que las leyes del Estado reconozcan a las lenguas de la provincias o regiones. Art. 6. . España renuncia a la guerra como instrumento de política nacional. Art. 10. Si una o varias provincias limítrofes, con características históricas, culturales y económicas, comunes, acordaran organizarse en región autónoma para formar un núcleo político-administrativo, dentro del Estado español, presentarán su Estatuto con arreglo a lo establecido en la lei Art. 27 La libertad de conciencia y el derecho de profesar y practicar libremente cualquier religión quedan garantizados en el territorio español. Fragmentos de la Constitución de la República española (9-12-1931).
  16. 22. <ul><li>B) GOBERNO REFORMISTA DE MANUEL AZAÑA. </li></ul><ul><li>- Tras aprobación da Constitución  disolución do goberno provisional  elección polas Cortes de Niceto Alcalá Zamora (Dereita Liberal Republicana) Presidente da República e de Manuel Azaña (Acción Republicana) coma Presidente do Goberno. </li></ul><ul><li>- Goberno de Azaña (Dec. 1931- Set-1933)  ampla actividade reformista para  democratización, modernización e condicións de vida das clases desfavorecidas  leis que ían contra os intereses dos poderosos (propietarios, gran burguesía, Igrexa)  oposición a estas reformas das clases acomodadas. </li></ul>
  17. 23. <ul><li>Reformas de Azaña: </li></ul><ul><li> Cuestión relixiosa: </li></ul><ul><li>- Existencia de 2 posturas irreconciliables na sociedade española en materia relixiosa: </li></ul><ul><li> Conservadurismo da xerarquía eclesiástica, da man dos moderados. </li></ul><ul><li> Corrente anticlerical latente do pobo, presente en partidos e sindicatos  ataques a igrexas e conventos. </li></ul><ul><li>- Goberno Azaña  política de secularización da sociedade española  </li></ul><ul><li> Separación entre Igrexa e Estado  Supresión de orzamento do clero </li></ul><ul><li> Liberdade de cultos. </li></ul><ul><li> Secularización dos cemiterios </li></ul><ul><li> Matrimonio civil. </li></ul><ul><li> Legalización do divorcio </li></ul><ul><li> Prohibición ás ordes relixiosas a ensinar </li></ul><ul><li> Expulsión dos xesuítas… </li></ul><ul><li>- Medidas secularizadoras  aumento do malestar do Vaticano (España no Eixe do Mal ) e da xerarquía eclesiástica española. </li></ul>
  18. 24. Art. 26. Todas las confesiones serán consideradas como Asociaciones sometidas a una ley especial. El Estado, las regiones, las provincias y los Municipios, no mantendrán, favorecerán, ni auxiliarán económicamente a las Iglesias, Asociaciones e Instituciones religiosas. Una ley especial regulará la total extinción, en un plazo máximo de dos años, del presupuesto del Clero. Quedan disueltas aquellas órdenes religiosas que estatutariamente impongan, además de los tres votos canónicos, otro especial de obediencia a autoridad distinta de la legítima del Estado. Sus bienes serán nacionalizados y afectados a fines benéficos y docentes. (…) Los bienes de las órdenes religiosas podrán ser nacionalizados Art. 27. La libertad de conciencia y el derecho de profesar y practicar libremente cualquier religión quedan garantizados en el territorio español, salvo el respeto debido a las exigencias de la moral pública. Los cementerios estarán sometidos exclusivamente a la jurisdicción civil. No podrá haber en ellos separación de recintos por motivos religiosos. Todas las confesiones podrán ejercer sus cultos privadamente Las manifestaciones públicas del culto habrán de ser, en cada caso, autorizadas por el Gobierno. Nadie podrá ser compelido a declarar oficialmente sus creencias religiosas. Fragmentos de artigos relativos á relixión da Constitución española de 1931.
  19. 25. España ha dejado de ser católica ; el problema político consiguiente es organizar el Estado en forma tal que quede adecuado a esta fase nueva e histórica el pueblo español. Yo no puedo admitir, señores diputados, que a esto se le llame problema religioso. El auténtico problema religioso no puede exceder de los límites de la conciencia personal, porque es en la conciencia personal donde se formula y se responde a la pregunta sobre el misterio de nuestro destino (...). Discurso de Manuel Azaña Diario de sesiones de los Corles, 13 de octubre de 1931
  20. 26. Igrexas queimadas durante a República Papa Pío XI (1922-39) Franco baixo palio tras o golpe de Estado.
  21. 27. <ul><li> Reforma do exército: </li></ul><ul><li>- En 1931 existencia de múltiples deficiencias estruturais no exército español (exceso de oficiais, equipamento escaso e anticuado)  necesidade de modernización. </li></ul><ul><li>- Azaña  reforma do exército con 3 obxectivos : </li></ul><ul><li>1) eliminar poder político do exército. </li></ul><ul><li>2) reducir nº de oficiais, corpos e unidades. </li></ul><ul><li>3) aumentar eficacia. </li></ul><ul><li>- Obxectivos  Lei Azaña (1931)  medidas: </li></ul><ul><li> Esixencia de xuramento de fidelidade á República a todos os oficiais. </li></ul><ul><li> Dereito de retiro coa paga íntegra aos oficiais que se negasen. </li></ul><ul><li> Supresión lei de Xurisdicións. </li></ul><ul><li> Reorganización das unidades do exército para gañar eficiencia. </li></ul><ul><li> Supresión da Academia Militar de Zaragoza, dirixida por Franco. </li></ul><ul><li>- Reformas  malestar no exército, xa disgustados polo proceso de creación de autonomías, para eles, inicio da disolución da integridade da patria. </li></ul><ul><li>- Para contar cunha forza leal á República  creación da Garda de Asalto (= policía nacional republicana) para asegurar orde pública nas cidades </li></ul>
  22. 28. Manuel Azaña no seu cargo de Ministro de Guerra do Goberno Provisional, pasando revista ás tropas (1931) O Xeneral Francisco Franco na súa época de director da Academia Militar de Zaragoza
  23. 29. <ul><li> Reforma agraria: </li></ul><ul><li>- España en 1931 = país rural  46% da poboación empregada no campo, e moitos deles campesiños pobres ou xornaleiros sen medios de subsistencia (sobre todo en Andalucía e Estremadura). </li></ul><ul><li>- Solución = reforma agraria (expropiación de terras a poderosos e reparto a clases populares)  oposición e resistencias dos latifundistas e propietarios. </li></ul><ul><li>- 2 posturas do Goberno ante a reforma agraria: </li></ul><ul><ul><li> Socialistas: socialización e colectivización das terras. </li></ul></ul><ul><ul><li> Republicanos : reparto de terras para crear clase de pequenos propietarios e aumentar así a rentabilidade. </li></ul></ul>Porcentaxe por provincias das fincas maiores de 250 ha
  24. 32. <ul><li>- Encargado de mellorar as condicións de vida dos traballadores agrícolas foi o Ministro de Traballo, o socialista Largo Caballero  medidas nunha serie de decretos: </li></ul><ul><li> Obrigar a patróns a contratación de xornaleiros do propio concello , para rematar coa práctica de “reventar” folgas pola contratación de campesiños doutros concellos. </li></ul><ul><li> Obrigar aos propietarios a cultivar ás súas terras , para rematar co absentismo. </li></ul><ul><li> Prolongación automática dos contratos de arrendamento agrícola . </li></ul><ul><li> Xurados mixtos , compostos por propietarios e traballadores, que debían solucionar os problemas entre obreiros e patróns (xornada, salario…). </li></ul><ul><li> Xornada de 8 horas. </li></ul><ul><li> Protección social aos traballadores  seguro de accidentes, maternidade, xubilación… </li></ul><ul><li> Inicio da reforma agraria  Lei de Bases da Reforma Agraria (1932)  autorizaba expropiación, mediante indemnización de terras dos poderosos e incultas, para entregalas a xornaleiros e campesiños pobres  creación para levala a cabo do Instituto para a Reforma Agraria (facer inventario de terras, propietarios que debían ser expropiados, campesiños destinatarios e fixar e pagar indemnizacións  reforma foi moi lenta  decepción e impaciencia dos campesiños. </li></ul>
  25. 33. LEY DE BASES DE LA REFORMA AGRARIA. 1932 Base quinta Serán susceptibles de expropiación las tierras incluidas en los siguientes apartados: 1.- Las ofrecidas voluntariamente por sus dueños, siempre que su adquisición se consi dere de interés por el Instituto de Reforma Agraria. 2.- Las que se transmitan contractualmente a título oneroso sobre las cuales y a este solo efecto, podrá ejercitar el Estado el derecho de retracto en las mismas condiciones que determine la legislación civil vigente. 3.- Las adjudicadas al Estado, Región, provincia o Municipio, por razón de débito, herencia o legado y cualesquiera otras que posean con carácter de propiedad privada. 4.- Las fincas rústicas de Corporaciones, fundaciones y establecimientos públicos que las exploten en régimen de arrendamiento, aparecería o cualquiera otra forma que no sea explotación directa, exceptuándose las tierras correspondientes a aquellas fundaciones en que el título exija la conservación de las mismas, como requisito de subsistencia, si bien en este caso podrán ser sometidas a régimen de arrendamientos colectivos. 5.- Las que por las circunstancias de su adquisición, por no ser explotadas directamente por los adquirentes y por las condiciones personales de los mismos, deba presumirse que fueron compradas con fines de especulación o con el único objeto de percibir su renta. 6.- Las que constituyeron señoríos jurisdiccionales y que se hayan transmitido hasta llegar a sus actuales dueños por herencia, legado o donación.
  26. 34. Terras expropiadas dende 1907 até 1939.
  27. 35. 2 imaxes de Largo Caballero: no seu gabinete (arriba) e con milicianos e traballadores (abaixo )
  28. 36. <ul><li> Reforma educativa: </li></ul><ul><li>Goberno Azaña  intensa labor educativa  obxectivos: </li></ul><ul><li> diminuir as elevadas taxas de analfabetismo (case ½ poboación). </li></ul><ul><li>  nivel cultural da poboación. </li></ul><ul><li> Formar cidadáns/ás libres e responsables  modernización do país. </li></ul><ul><li>Para conseguer obxectivos  vasto programa educativo do goberno, principal medida = ensino obrigatorio, laico e gratuíto establecido na Constitución  actuacións: </li></ul><ul><li> Creación numerosos centros educativos (escolas, institutos, centros de investigación) </li></ul><ul><li> Mellora na formación de mestres e profesores. </li></ul><ul><li> Dereito ao emprego das linguas rexionais no ensino. </li></ul><ul><li> Fomento da educación para adultos  diminución do analfabetismo. </li></ul><ul><li> Misións Pedagóxicas = intentos de levar a cultura a todos os lugares de España  funcións de teatro (A Barraca de Federico García Lorca), bibliotecas, cine, conferencias… </li></ul>
  29. 39. <ul><li> Autonomía de Cataluña: </li></ul><ul><li>- Constitución republicana  unión de concepción de estado integral con aspiracións autonomistas dalgunhas rexións. </li></ul><ul><li>- As rexións que quixieran formalizar a súa autonomía  serie de requisitos previos: </li></ul><ul><li> Aprobar a autonomía pola maioría dos concellos. </li></ul><ul><li> Ser aprobada por dous terzos da poboación da rexión en referendo. </li></ul><ul><li> Ser aprobada polas Cortes republicanas. </li></ul><ul><li>- Os cataláns elaboraron un Estatuto de Autonomía que foi aprobado case por unanimidade polos concellos cataláns (xuño de 1931) e polo pobo catalán (agosto de 1931), aprobado polas Cortes republicanas finalmente en setembro de 1932. </li></ul>O presidente da Republica, Niceto Alcalá Zamora, firma o Estatuto de Autonomia de Catalunya, en decembro de 1932.
  30. 40. <ul><li>Estatut  creación de institucións de autogoberno (Generalitat): </li></ul><ul><li> Parlamento autonómico. </li></ul><ul><li> Consello executivo (goberno). </li></ul><ul><li> Presidente da Generalitat. </li></ul><ul><li>Cataluña pasaba a disfrutar de amplas competencias en economía, facenda, educación, transportes, comunicacións, orde pública (creación de policía autonómica = Mossos d´esquadra). </li></ul><ul><li>As eleccións ao Parlamanto catalán (nov 1932)  triunfo ERC (Esquerra Republicana de Catalunya)  Francisco Maciá = 1º presidente da Generalitat, sustituido tras a súa morte (1933) por Lluís Companys. </li></ul><ul><li>- Tensións entre goberno catalán e central foron constantes a partir de 1933 coa victoria das dereitas nas eleccións republicanas dese ano  ruptura en outubro de 1934 coa proclamación do Estado catalán  suspensión polo goberno do Estatuto. En 1936, tras victoria da Frente Popular nas eleccións de febreiro  restauración do Estatut até o final da Guerra Civil. </li></ul>
  31. 41. <ul><li>Art. 1º. Cataluña constitúese en rexión autónoma dentro do Estado español, con arranxo á Constitución da República e o presente Estatuto. O seu organismo representativo é a Generalidad e o seu territorio o que forman as provincias de Barcelona, Gerona, Lérida e Tarragona no momento de promulgarse o presente Estatuto. </li></ul><ul><li>Art. 2º.- O idioma catalán é, como o castelán, lingua oficial en Cataluña. (…) Dentro do territorio catalán, os cidadáns, calquera que sexa a súa lingua materna, terá dereito a elixir o idioma oficial que prefira nas súas relacións cos tribunais, autoridades e funcionarios de todas clases, tanto da Generalidad como da República [?] </li></ul><ul><li>Art. 14º.- A Generalidad está integrada polo Parlamento, o Presidente da Generalidad e o Consello Executivo. As leis interiores de Cataluña ordenarán o funcionamento destes organismos, de acordo co Estatuto e a Constitución. O Parlamento exercerá as funcións legislativas, será elixido por un prazo non maior de cinco anos, por sufragio universal, directo, igual e secreto. [?] O Presidente da Generalidad asume a representación de Cataluña. Así mesmo representa á rexión nas súas relacións coa República, e ao Estado nas funcións cuxa execución directa estéalle reservada ao poder central. </li></ul><ul><li>Gaceta de Madrid, 21 de setembro de 1932. </li></ul>
  32. 43. <ul><li>C) PROBLEMAS: A SUBLEVACIÓN DE SANJURJO. </li></ul><ul><li>- En agosto de 1932, o xeneral Xosé Sanjurjo co apoio de militares descontentos, latifundistas e monárquicos  sublevación militar en Sevilla. </li></ul><ul><li>- O Goberno controlou rapidamente a revolta  detención e condena dos participantes ( pena de morte para Sanjurjo, logo conmutada por cadea perpétua)  o goberno (republicanos de esquerda e socialistas) aceleran en resposta varias leis clave = Autonomía de Cataluña e  expropiacións de terras da alta nobreza para a Reforma Agraria. </li></ul>
  33. 44. <ul><li>D) PROBLEMAS: A CONFLITIVIDADE SOCIAL. </li></ul><ul><li>- As reformas do Goberno para mellorar as condicións de vida dos traballadores  rexeitamento polos propietarios que, en moitos casos, deixaron de contratar xornaleiros  desesperación por falta de traballo e impaciencia pola lentitude das reformas gubernamentais  ocupacións ilegais de terras por campesiños (Castelas, Estremadura, Andalucía…). </li></ul><ul><li>- O acontecemento máis grave = Casas Viejas (Cádiz, xaneiro 1933). A fame e pobreza extrema da zona  proclamación do comunismo libertario  colectivización das terras e organización de resistencia (trincheiras e barricadas)  represión sanguinaria da Garda Civil  un dos dirixentes anarquistas, alcumado “Seisdedos”, foi acurralado, xunto a súa familia na súa casa, queimados vivos e fusilados pola Garda Civil. </li></ul><ul><li>- Feitos de Casas Viejas  profunda conmoción na opinión pública  actitudes de rexeitamento ao goberno por parte das dereitas (que acusaban ao goberno de estar desbordado pola extrema esquerda) e os anarquistas (que veían ao goberno como burgués e represor). </li></ul>
  34. 46. <ul><li>E) FIN: REORGANIZACIÓN DAS DEREITAS. </li></ul><ul><li>Ao longo de 1933  dificultades para a coalición republicana-socialista polas tensións entre partidos e a reorganización das dereitas. </li></ul><ul><li>Crise da monarquía e proclamación da República  desaparición dos partidos dinásticos tradicionais (Conservador e Liberal)  aparición durante a República de novos partidos descontentos coa lexislación reformista e laica do Goberno. </li></ul><ul><li>3 tipos de partidos de dereitas: </li></ul><ul><li> Organizacións fascistas: </li></ul><ul><li> Principios ideolóxicos: </li></ul><ul><li>- Rexeitamento do parlamentarismo, democracia, partidos políticos, ideoloxías obreiras e loita de clase. </li></ul><ul><li>- Defensa da unidade e grandeza de España, dun lider (caudillo) mesiánico e do sometemento do individuo ao Estado  negación de dereitos e liberdades individuais. </li></ul><ul><li>- Partidarios da violencia para conseguir os seus fins  organizacións paramilitares para castigar a inimigos (marxistas, anarquistas). </li></ul><ul><li> Organizacións: </li></ul><ul><li>- Xuntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (XONS) (1931). </li></ul><ul><li>- Falanxe Española (FE) (1933) por Xosé Antonio Primo de Rivera  fusión das 2 en FE-XONS en 1934  símbolos: saludo fascista (brazo en alto), camisa azul (color obreiro) e xugo e frechas (Reis Católicos = símbolo da unidade e grandeza de España) </li></ul>
  35. 48. <ul><li> Organizacións autoritarias monárquicas: </li></ul><ul><li> Principios ideolóxicos: </li></ul><ul><li>- Defensa da monarquía e a orde tradicional  rexeitamento república e democracia. </li></ul><ul><li>- Nostalxia do pasado  defensa da orde social tradicional. </li></ul><ul><li>- Intereses de antigos aristócratas, grandes terratenentes e alta burguesía. </li></ul><ul><li> Organizacións: </li></ul><ul><li>- Comuñon Tradicionalista (CT) (1931) = carlistas. </li></ul><ul><li>- Renovación Española (RE) = afonsinos, liderados por Calvo Sotelo. </li></ul><ul><li> Dereita: </li></ul><ul><li> Principios ideolóxicos: </li></ul><ul><li>- Aceptan o sistema parlamentario. </li></ul><ul><li>- Defensa de valores conservadores: catolicismo, propiedade privada, capitalismo,… </li></ul><ul><li> Organizacións: </li></ul><ul><li>- Partido Agrario. </li></ul><ul><li>- Acción Popular (1931) de Gil Robles  fusión con outras forzas de dereita na CEDA (Confederación Española de Dereitas Autónomas), dirixida por él mesmo  petición de revisión da Constitución para adaptala á doutrina cristiá. </li></ul>
  36. 50. <ul><li>F) FIN: RUPTURA DA COALICIÓN GUBERNAMENTAL. </li></ul><ul><li>- Coalición republicana-socialista no Goberno foise debilitando ao longo de 1933 por 2 tipos de factores: </li></ul><ul><li>a) internos: falta de entendemento entre os membros do goberno. </li></ul><ul><li>b) externos: Casas Viejas (  presión pola esquerda e dereita), perda de apoios populares, desencantados pola lentitude das reformas. </li></ul><ul><li>- Factores  dimisión de Azaña. Alcalá Zamora encarga goberno a A. Lerroux (Partido Radical) en minoría nas Cortes  ingobernabilidade (no dá sacado leis adiante)  dimisión de Lerroux  única solución = convocatoria de eleccións xerais para novembro do 33 (1ª elección onde votaban as mulleres. </li></ul><ul><li>- Campaña electoral moi intensa e violenta  unión da dereita (CEDA, RE, agrarios…) agás Falanxe, división na esquerda e abstención anarquista. </li></ul>
  37. 52. 3. O BIENIO DE DEREITAS (NOVEMBRO 1933- FEBREIRO 1936) <ul><li>A) A POLÍTICA RECTIFICADORA. </li></ul><ul><li>- Eleccións de novembro de 1933  victoria das dereitas  CEDA e Partido Radical = forzas máis votadas  coalición gubernamental  Bienio Radical-Cedista (Negro ou Rectificador). </li></ul><ul><li>- Alcalá Zamora nomea a Lerroux presidente do Goberno  goberno exclusivo do P. Radical co apoio nas Cortes da CEDA. </li></ul><ul><li>- Goberno Lerroux  ampla labor contrarreformista (paralizar e rematar coas reformas do goberno Azaña)  medidas: </li></ul><ul><li>a) Desmantelamento da reforma agraria  anulación de expropiacións a grandes propietarios, liberdade de contratación de xornaleiros…  empeoramento condicións de vida dos xornaleiros  aumento tensións no campo. </li></ul><ul><li>b) Paralización do sistema de autonomías  obstaculización da apalicación do estatuto catalán e da aprobación do vasco e galego </li></ul><ul><li>c) Diminución de inversións á educación pública  redución da construción de escolas. </li></ul><ul><li>d) Amnistía aos implicados no golpe de Sanjurjo de agosto do 32. </li></ul>
  38. 53. <ul><li>Medidas rectificadoras  folgas e conflitos diversos: </li></ul><ul><li> insurreccións anarquistas en Andalucía, Aragón. </li></ul><ul><li> Folgas e protestas socialistas (PSOE e UXT) e unión con outras forzas obreiras para presentar avance común contra dereitas e fascismo  Alianza Obreira (forzas políticas e sociais de esquerdas). </li></ul><ul><li> Tensión no medio rural  folga campesiña convocada pola UXT en xuño de 1934. </li></ul><ul><li> Tensión no goberno catalán, pola supresión do goberno central da lei que permitía aos campesiños cataláns acceder á propiedade da terra que traballaban  abandono das Cortes republicanas polos deputados nacionalistas cataláns como protesta. </li></ul>
  39. 54. <ul><li>2. REVOLUCIÓN DE OUTUBRO DE 1934. </li></ul><ul><li>- En outubro de 1934 Gil Robles (CEDA) condicionou o seu apoio ao goberno de Lerroux a cambio de permitir a entrada no goberno de ministros da CEDA (forza política máis votada nas últimas eleccións)  Lerroux accedeu. </li></ul><ul><li>- As forzas de esquerda, convencidas de que Gil Robles quería acabar coa república e establecer unha ditadura (Alemaña, Austria…)  actos de protesta diversos: </li></ul><ul><li>☭ Folga xeral : convocada pola UXT o día 5 de outubro en toda España, contou con apoio irregular por comunistas e anarquistas e adquiriu importancia nas principais cidades (Sevilla, Barcelona, Madrid, Bilbao, Valencia…). Escasa planificación e a represión do exército  fin de folgas. </li></ul><ul><li>☭ Estado catalán: En Cataluña a rebelión tivo unha dobre vertente: </li></ul><ul><li>a) Folga xeral, promovida por Alianza Obreira. </li></ul><ul><li>b) Sublevación da Generalitat  proclamación do Estado catalán dentro da República Federal Española. </li></ul><ul><li>A falta de coordinación entre obreiros e Generalitat e a escasa participación da CNT  control da situación polo exército  represión das folgas, encarcelemento de membros da Generalitat e suspensión do Estatuto de Catalunya polo goberno central. </li></ul>
  40. 56. <ul><li>☭ Revolución de Asturias: En Asturias a folga xeral de outubro  unión de todas as forzas obreiras: anarquistas, comunistas e socialistas (Unión de Hermanos Proletarios)  insurrección obreira para facerse co poder político e controlar os medios de produción (revolución)  os mineiros armados fixéronse co control de Oviedo e de boa parte da rexión. </li></ul><ul><li>- Os concellos foron substituídos por comités revolucionarios. Nalgunhas zonas rexistráronse actos anticlericais (queima de igrexas e asasinatos sacerdotes). </li></ul><ul><li>- Nas zonas controladas polos anarquistas  comunas nas que se decretou a socialización dos medios de produción e a abolición do diñeiro. </li></ul><ul><li>- Nas zonas comunistas  Ditadura do proletariado. </li></ul>
  41. 57. <ul><li>Facemos saber: Que o Comité Revolucionario, como intérprete da vontade popular e velando polos intereses da Revolución disponse a tomar coa enerxía necesaria todas as medidas conducentes a encauzar o curso do movemento. Para ese efecto, dispoñemos: 1.º O cese radical de todo acto de pillaje, previndo que todo individuo que sexa collido nun acto desta natureza será pasado polas armas. 2.º Todo individuo que posúa armas debe presentarse inmediatamente ante o Comité a identificar a súa personalidade. A quen se colla con armas no seu domicilio ou na rúa, sen a correspondente declaración, será xulgado severísimamente. 3.º Todo o que teña no seu domicilio artigos, produto do pillaje, ou cantidades dos mesmos que sexan produto de ocultaciones, se lles conmina a facer entrega dos mesmos inmediatamente. O que así non o faga, se atendrá ás consecuencias naturais como inimigo da Revolución. 4.º Todos os víveres existentes, así como artigos de vestir, quedan confiscados. 5.º Rógase a presentación inmediata ante este Comité de todos os membros pertencentes aos Comités directivos das organizacións obreiras da localidade para normalizar a distribución e consumo de víveres e artigos de vestir. 6.º Os membros dos Partidos e Mocidades obreiras da localidade deben presentarse inmediatamente co seu correspondente carnet para constituír a Garda Vermella, que ha de velar pola orde e a boa marcha da Revolución. </li></ul><ul><li>En Oviedo, a 9 de outubro de 1934.- O Comité Revolucionario. </li></ul>
  42. 58. <ul><li>- Goberno  envío da Lexión e regulares marroquíes a Asturias dirixidas polo xeneral Franco para controlar a insurrección. Tras duros combates o día 18 de outubro fíxose co control absoluto da zona  durísima represión = 2000 mortos, 30.000 detidos  condenas a morte, cadeas perpétuas e suspensión de sindicatos. </li></ul><ul><li>- Revolución de Asturias  consecuencias políticas : </li></ul><ul><li> No goberno  dereitización   ministros da CEDA no goberno e anulación de moitas reformas sociais aprobadas por goberno Azaña. </li></ul><ul><li> Nas forzas de esquerda  unión para reclamar Amnistía xeral para os detidos (na que destacou Dolores Ibárruri do PCE). </li></ul>
  43. 59. <ul><li>C) A REORGANIZACIÓN DA ESQUERDA: A FRONTE POPULAR. </li></ul><ul><li>- Tras os sucesos de outubro de 1934 e ao longo de 1935  inestabilidade do goberno. A finais de 1935 o escándalo do estraperlo (involucrados familiares de Lerroux)  forte crise de goberno  demisión de Lerroux. </li></ul><ul><li>Gil Robles (xefe do partido con máis escaños) confiaba en ser designado xefe de goberno. O presidente da República, Alcalá Zamora, temeroso da reacción popular, nomeou a un centrista (Portela Valladares) ao fronte dun goberno para convocar novas eleccións para febreiro de 1936. </li></ul><ul><li>A convocatoria electoral  reorganización das forzas políticas: </li></ul><ul><li> Na dereita, monárquicos e conservadores  Bloque Nacional (Calvo Sotelo)  contrarios á República e á Constitución. </li></ul>
  44. 60. <ul><li> Na esquerda: </li></ul><ul><li> Unión dos partidos republicanos de esquerda en 1934  Esquerda Republicana (Azaña). </li></ul><ul><li> Tras revolución de 1934  extensión da idea de conformar unha gran coalición contra as dereitas e o fascismo  creación da Fronte Popular en xaneiro de 1936 (unión de republicanos de esquerda, socialistas e comunistas) e continuador das reformas do primeiro goberno republicano. </li></ul><ul><li>- A campaña electoral para as eleccións de febreiro de 1936 foi moi axitada e cunha elevada violencia verbal. A esquerda presentouse unida (Fronte Popular) pero a dereita non (CEDA, Bloque Nacional, Falanxe). A CNT, para conseguir a liberdade dos camaradas presos na revolución de outubro), non emitiu a súa tradicional consigna á abstención  os anarquistas foron a votar masivamente por primeira vez. </li></ul>
  45. 61. <ul><li>O programa mínimo aceptado por todos os partidos que interviñan nel, incluía os seguintes puntos fundamentais: 1.- Amnistía total para os insurrectos de 1.934 e para todos os acusados de atentados político-sociais desde 1.933 (…) </li></ul><ul><li>2.- Reposición nos seus postos de todos os traballadores e empregados públicos despedidos por causas políticas e compensación plena de todas as perdas sufridas por eles. </li></ul><ul><li>3.- Reforma do Tribunal de Garantías Constitucionais para excluír a influencia conservadora; reforma do sistema xudicial co obxecto de establecer a súa independencia, promulgar a xustiza social e acelerar a súa rapidez e eficacia. </li></ul><ul><li>4.- Restauración da autoridade de todos os apartados da constitución republicana; reforma das cortes e da súa estrutura de comité; aprobación da lexislación orgánica que garanta o funcionamento dos gobernos provincial e municipal; reforma da lei de orde pública co obxecto deas obter maiores garantías para os dereitos individuais. </li></ul><ul><li>5.- Continuación da reforma agraria; arrendamentos menores e maior seguridade para os pequenos propietarios; redución dos impostos e das taxas de intereses aos pequenos propietarios; axuda técnica acrecentada para os pequenos propietarios. </li></ul><ul><li>8.- Restauración de,ioda a lexislación social de 1.931-33; aumento de salarios; amplo programa de -vivendas sociais; ex tensión da educación a todos os niveis. </li></ul><ul><li>PROGRAMA FUNDACIONAL DA FRENTE POPULAR. </li></ul><ul><li>Tomado de PAYNE, S. G.: A Revolución Española. Barcelona, 1.977, pág. 188. </li></ul>
  46. 63. 4. A FRONTE POPULAR (FEBREIRO 1936- XULLO 1936) <ul><li>- Eleccións 16 febreiro de 1936  triunfo Fronte Popular  goberno composto só por republicanos de esquerda, dirixido por Azaña e co apoio de socialistas, nacionalistas cataláns, comunistas e anarquistas  goberno disposto a continuar as reformas emprendidas polo bienio de esquerdas. </li></ul><ul><li>- En abril, o Presidente da República, Alcalá Zamora foi destituido polas Cortes (por disolver máis veces as Cortes que as permitidas durante o seu mandato)  elección de Azaña coma presidente da República  nomeamento de Casares Quiroga (Esquerda Republicana) como presidente do Goberno. </li></ul>
  47. 64. <ul><li>- Goberno  posta en práctica do programa da Frente Popular: </li></ul><ul><li> Amnistía de 30.000 presos políticos do período anterior. </li></ul><ul><li> Restablecemento das leis derrogadas no bienio de dereitas (Reforma agraria, Estatuto catalán…). </li></ul><ul><li> Modificación da cúpula do exército  traslado dos xenerais máis conservadores (Franco a Canarias, Mola a Pamplona…). </li></ul><ul><li>- Estas reformas foron consideradas lentas e insuficientes polos sindicatos e partidos obreiros, que anhelaban a revolución social. </li></ul><ul><li>- O rexeitamento ás reformas tamén provocaron un aumento da afiliación e actividade da Falanxe  Dialéctica do puño e das pistolas = accións violentas para provocar á esquerda  encarcelemento de Xosé Antonio Primo de Rivera e ilegalización de Falanxe. </li></ul><ul><li>- A violencia foi en aumento  folgas, disturbios e atentados procedentes da esquerda e da dereita  violencia empregada pola dereita para desacreditar á República e ao goberno da Fronte Popular. </li></ul>
  48. 65. <ul><li>A radicalización do PSOE ...A clase burguesa e os seus representantes entenden que se chegou xa á meta das institucións políticas no noso país, e temos que dicirlles que non; a República non é inmutable; a República burguesa non é invariable; a República burguesa non é unha institución que nosostros teñamos que arraigar de tal xeito que faga imposible o logro das nosas aspiracións. ¿De que xeito?. ¡Como podamos! (...). A nosa aspiración é a conquista do Poder político. ¿Procedemento?. ¡O que podamos empregar!. Os que nos falan tanto da legalidad, o primeiro que teñen que facer é ser respetuosos coa lei para non obrigar á clase traballadora a saírse dela. Todos os actos que a clase obreira realizou que podenconsiderarse ilegais, foron provocados pola ilegalidad dos que gobernaban. E nós, os traballadores, entendemos que a República burguesa hai que transformala nunha República socialista, socializando os medios de produción.? </li></ul><ul><li>Largo Caballero, xaneiro de 1936 </li></ul>
  49. 66. <ul><li>A) O PROCESO AUTONÓMICO: PAÍS VASCO E GALICIA. </li></ul><ul><li> PAÍS VASCO: </li></ul><ul><li>A diferencia do catalán, o proceso autonómico vasco foi complicado. Pasos: </li></ul><ul><li> 1931: aprobación dun proxecto de Estatuto por concellos vascos e navarros  rexeitamento polo goberno republicano de esquerdas debido ás grandes concesións so clericalismo. </li></ul><ul><li> 1932: retirada de Navarra do proceso autonómico. </li></ul><ul><li> 1933: aprobación do Estatuto polos concellos e polo pobo en referendo en Biscaia e Guipúscoa, pero en Álava  presentación nas Cortes republicanas para a súa discusión  tras novembro paralización dos trámites polos gobernos radical-cedistas. </li></ul><ul><li> 1934: Solicitude de retirada do Estatuto vasco dos concellos de Alava. Continua a paralización das discusións parlamentarias en 1935. </li></ul><ul><li> 1936: tras triunfo da Fronte Popular  retómanse as discusións nas Cortes  aprobación definitiva en outubro de 1936, xa iniciada a Guerra Civil  aplicación do mesmo nas zonas controladas pola República  elección de Xosé Antonio Aguirre (PNV) coma presidente do primeiro goberno vasco. </li></ul>
  50. 68. <ul><li> GALIZA: </li></ul><ul><li>Tras a proclamación da República, durante os meses de maio e xuño de 1931, varios grupos (ORGA…) elaboraron proxectos de Autonomía para Galicia, que non foron aprobados, por ser incompatibles coa Constitución da República. </li></ul><ul><li>A finais de 1931 diversos grupos e personalidades fundaron o Partido Galeguista (PG), co obxectivo de conseguir unha autonomía para Galicia. </li></ul><ul><li>En 1932 elaborouse un novo proxecto de Estatuto compatible coa Constitución, que foi aprobado en decembro nunha asemblea de concellos celebrada en Santiago. </li></ul><ul><li>O triunfo das dereitas en nov de 1933 paralizaron o proceso, que non se retomou ata o triunfo da Frente Popular (feb 1936). </li></ul><ul><li>O 28 de xuño do 36 foi aprobado en referendo polo pobo galego (99% de apoio). O 15 de xullo iniciáronse as discusións para a súa aprobación nas Cortes españolas, pero tres días despois prodúxose a sublevación militar  Galicia foi ocupada rápidamente polos sublevados  as Cortes republicanas simbólicamente aceptaron a trámite parlamentario o Estatuto en 1938, sen chegar a ser aprobado. </li></ul>
  51. 69. <ul><li>B) A CONSPIRACIÓN MILITAR. </li></ul><ul><li>- Triunfo da Fronte Popular  elaboración de proxectos golpistas por militares conservadores para acabar co Goberno de esquerdas. </li></ul><ul><li>- Os grupos acomodados viron no exército o único medio para facer fronte á amenaza da revolución social  apoio ao proxecto golpista organizado polo xeneral Mola para acabar coa República. </li></ul><ul><li>- Plano do golpe consistía nun primer levantamento do exército en África (xeneral Franco desde Canarias), seguido por levantamentos xeneralizados nas diferentes capitanías xerais da Península nos días seguintes (Mola en Navarra, Queipo de Llano en Sevilla, Goded en Barcelona, Cabanellas en Zaragoza, Fanjul en Madrid…)  proclamación do estado de guerra e detención das autoridades republicanas, das forzas fieis á República e dos dirixentes obreiros…  paso do exército de África á Península pola Mariña e traslado a Madrid  establecemento dun Directorio Militar dirixido polo xeneral Sanjurjo. </li></ul>
  52. 70. <ul><li>As tensións e violencia nas rúas continuaron no inicio do verán de 1936 e acadaron o seu auxe en xullo  asasinato do tenente Castillo dos Gardas de Asalto (fieis á República) por un grupo de extrema dereita (12 de xullo)  vinganza dos seus compañeiros  secuestro e asasinato do líder do Bloque Nacional Xosé Calvo Sotelo (13 de xullo). </li></ul><ul><li>Na madrugada do día 17 de xullo, as tropas do Protectorado español de Marrocos subleváronse contra o goberno da República  imitación polas Capitanías xerais de toda a Península ao día seguinte  inicio da Guerra Civil. </li></ul>
  53. 71. <ul><li>“ Pero antes permítame S.S. poner al descubierto la dualidad del juego, es decir, las maniobras de las derechas, que mientras en las calles realizan la provocación, envían aquí unos hombres que, con cara de niños ingenuos vienen a preguntarle al Gobierno qué pasa y a dónde vamos. </li></ul><ul><li>¡Señores de las derechas! Vosotros venís aquí a rasgar vuestras vestiduras escandalizados y a cubrir vuestras frentes de ceniza, mientras, como ha dicho el compañero De Francisco, alguien, que vosotros conocéis y que nosotros no desconocemos tampoco, manda elaborar uniformes de la Guardia Civil con intenciones que vosotros sabéis y que nosotros no ignoramos, y mientras, también, por la frontera de Navarra, ¡Sr. Calvo Sotelo!, envueltas en la bandera española, entran armas y municiones… </li></ul><ul><li>Discurso da Pasionaria nas Cortes (16-6-36) </li></ul>

×