Van luong.blogspot.com a7063

309 views
214 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
309
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Van luong.blogspot.com a7063

  1. 1. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 PhÇn I : Më ®Çu Theo danh gi¸ cña VI LªNin th× lý luËn gi¸ trÞ thÆng d lµ hßn ®¸t¶ng cña häc thuyÕt kinh tÕ cña C.Mac. C¸c nhµ t b¶n ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ýchtèi ®a cña m×nh hä ®· mua søc lao ®éng cña ngêi c«ng nh©n kÕt hîp víi tliÖu s¶n xu t ®Ó s¶n xu t ra s¶n phÈm vµ thu vÒ gi¸ trÞ thÆng d. C¸c nhµ kinh tÕ häc thêng cho r»ng mäi c«ng cô lao ®éng, mäi t liÖus¶n xu t ®Òu lµ t b¶n. Thùc ra b¶n th©n t liÖu s¶n xu t kh«ng ph¶i lµ tb¶n, nã chØ lµ yÕu tè c¬ b¶n cña s¶n xu t trong b t cø x· héi nµo. T liÖus¶n xu t chØ trë thµnh t b¶n khi nã trë thµnh tµi s¶n cña c¸c nhµ t b¶n vµ®îc dïng ®Ó bãt lét lao ®éng lµm thuª. Ta cã thÓ ®Þnh nghÜa chÝnh x¸ct b¶n lµ gi¸ trÞ mang l¹i gi¸ trÞ thÆng d b»ng c¸ch bãc lét c«ng nh©n lµmthuª. Gi¸ trÞ thÆng d , phÇn gi¸ trÞ do lao ®éng cña c«ng nh©n lµm thuªs¸ng t¹o ra ngoµi søc lao ®éng vµ t b¶n chiÕm kh«ng. ChÝnh v× vËy mµ s¶n xu t gi¸ trÞ thÆng d tèi ®a cho nhµ t b¶n lµnéi dung chÝnh cña quy luËt thÆng d. Nã quyÕt ®Þnh ®Õn sù ph¸t triÓncña chñ nghÜa t b¶n vµ sù thay thÕ nã b»ng mét x· héi kh¸c cao h¬n lµ quyluËt vËn ®éng cña ph¬ng thøc s¶n xu t t b¶n chñ nghÜa. ViÖc nghiªn cøu ph¹m trï gi¸ trÞ thÆng d cã vai trß r t quan träng ,nã cã ý nghÜa r t quan träng trong ph¬ng thøc s¶n xu t t b¶n chñ nghÜa.V× vËy mµ t«i ®· chän ®Ò tµi “B¶n chÊt vµ c¸c h× nh thøc biÓu hiÖncña gi¸ trÞ thÆng dÓ cho bµi tiÓu luËn cña m×nh PhÇn II: LÝ luËn vÒ gi¸ trÞ thÆng dI. Ph¹ m trï gi¸ trÞ thÆng d1 Sù chuyÓn ho¸ tiñn tÖ thµnh t b¶n TiÒn tÖ ra ®êi lµ kÕt qu¶ l©u dµi vµ t t yÕu cña qu¸ tr×nh s¶n xu t vµtrao ®æi hµng ho¸. ®ång thêi tתn tÖ còng lµ khëi ®iÓm cña t b¶n. Nhngb¶n th©n tiÒn tÖ kh«ng ph¶i lµ t b¶n. TiÒn chØ biÕn thµnh t b¶n trongnh÷ng ®iÒu kiÖn nh t ®Þnh , khi chóng ®îc sö dông ®Ó bãc lét søc lao®éng cña ngêi kh¸c. 1
  2. 2. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 TiÒn ®îc coi lµ tiÒn th«ng thêg th× vËn ®«ng theo c«ng thøc sau H-T-H (hµng - tiÒn – hµng) nghÜa lµ sù chuyÓnho¸ cña hµng ho¸ thµnh tiÒn ,råi tiÒn l¹i chuyÓnho¸ thµnh hµng ho¸. Cßn tiÒn víi t c¸ch lµ t b¶n th× vËn®éng theo c«ng thøc T-H-T (tiÒn – hµng – tiÒn ) tøc lµ sù chuyÓnho¸ cñatiÒn thµnh hµng ho¸ råi hµng ho¸ l¹i chuyÓnho¸ ngîc l¹i thµnh tiÒn. BÊt cøbiÕn®éng nµo vËn ®éng theo c«ng thøc T-H-T ®Òu chuyÓn ho¸ thµnh tb¶n. Môc ®Ých cña l u th«ng hµng ho¸ gi¶n ®¬n lµ gi¸ trÞ sö dông ®Ó tho¶m·n nhu cÇu nªn hµng ho¸ trao ®æi ph¶i cã gi¸ trÞ sö dông kh¸c nhau. SùvËn ®éng sÏ kÕt thóc ë giai ®o¹n hai khi nh÷ng ngêi trao ®æi cã ®îc gi¸trÞ sö dông mµ ngêi ®ã cÇn ®Õn.Cßn môc ®Ých l u th«ng t b¶n kh«ng ph¶ilµ gi¸ trÞ sö dông mµ lµ gi¸ trÞ , h¬n n÷a lµ gi¸ trÞ t¨ng thªm. V× vËy sètiÒn thu vÒ b»ng sè tiÒn øng ra th× sù vËn ®éng trë nªn v« nghÜa. DovËy mµ sè tiÒn thu vÒ ph¶i lín h¬n sè tiÒn øng ra nªn c«ng thøc vËn®éng ®Çy ®ñ cña t b¶n lµ T-H-T’ trong ®ã T’= T + ∆T. Sè tiÒn tréi h¬nso víi sè tiÒn øng ra C Mac gäi lµ gi¸ trÞ thÆng d. V¹y t b¶n lµ gi¸ trÞmang l¹i gi¸ trÞ thÆng d , nªn sù vËn ®éng t b¶n kh«ng cã giíi h¹n v× sùlín lªn cña gi¸ trÞ lµ kh«ng cã giíi h¹n. TiÒn øng tr íc tøc lµ tiÒn ®a vµo l u th«ng , khi trë vÒ tay ngêi chñcña nã th× thªm mét l îng nhÊt ®Þnh. V¹y cã ph¶i do b¶n chÊt cña l u th«ng®· lµm cho tiÒn t¨ng thªm vµ do ®ã mµ h×nh thµnh gi¸ trÞ thÆng d haykh«ng ? c¸c nhµ kinh tÕ häc t s¶n ®· cho r»ng sù t¨ng thªm ®ã lµ do l uth«ng hµng ho¸ sinh ra. Nhng sù qu¶ quyÕtcña c¸c nhµ t s¶n ®Òu kh«ng cãc¨n cø. Trong l u th«ng hµng ho¸ ®îc thay ®æi ngang gi¸ th× chØ cã sù thayh×nh th¸i gi¸ trÞ , cßn tæng sè gi¸ trÞ còng nh phÇn gi¸ trÞ thuéc vÒ mçibªn trao ®æi lµ kh«ng ®æi. Theo quan ®iÓmcña C Mac th× trong x· héi t b¶n kh«ng cã bÊt kú métnhµ t b¶n nµo chØ ®ãng vai trß ngêi b¸n s¶n phÈm mµ l¹i kh«ng ph¶i lµngêi mua c¸c yÕutè s¶n xuÊt. V× vËy khi anh ta b¸n hµng ho¸ cao h¬n gi¸trÞ vèn cña nã th× khi mua c¸c yÕutè s¶n xuÊt ë ®Çu vµo c¸c nhµ t b¶nkh¸c còng b¸n cao h¬n gi¸ trÞ vµ nh vËy c¸i ®îc lîi khi b¸n sÏ bï cho c¸i thiÖth¹i khi mua. Cuèi cïng vÉn kh«ng t×m thÊy nguån gèc sinh ra ∆T. NÕuhµng ho¸ ®îc b¸n thÊph¬n gi¸ trÞ th× sè tiÒn mµ ngêi ®ã sÏ ®îc lîikhi lµ ngêi mua còng chÝnh lµ sè tiÒn mµ ngêi ®ã sÏ mÊt®i khi lµ ngêi b¸n.nh vËy, viÖc sinh ra ∆T kh«ng thÓ lµ kÕt qu¶ cña viÖc mua hµng thÊph¬ngi¸ trÞ cña nã. Gi¶ ®Þnh cã mét sè ngêi nhê m¸nh khoÐmµ chuyªn mua ®îcrÎ b¸n ®îc ®¾t th× nh C Mac nãi ®iÒu ®ã chØ cã thÓ lµ gi¶i thÝch ®îc sùlµm giÇu cña nh÷ng th¬ng nh©n c¸ biÖt chø kh«ng thÓ gi¶i thÝch ®îc sù 2
  3. 3. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368lµm giÇu c ña to µn b é giai c p c ¸c nh µ t b ¶n. B ëi v× tæng s è gi¸ trÞ tr íclóc trao ®æi c òng nh trong vµ sau khi trao ®æi kh «ng th ay ®æi m µ ch Øc ã ph Çn gi¸ trÞ n »m trong tay m çi b ªn trao ®æi lµ th ay ®æi. Nh vËy, nÕ ungêi ta th ay ®æi nh ÷ng vË t ngang gi¸ th × kh «ng sinh ra gi¸trÞ th Æng d, vµ nÕ u ngêi ta trao ®æi nh ÷ng vË t kh «ng ngang gi¸ th ×c òng kh «ng sinh ra gi¸ trÞ th Æng d. Lu th «ng kh «ng t¹o ra gi¸ trÞ m íi. Nhng nÕ ungêi c ã ti Òn kh «ng tiÕ p x óc g × víi lu th «ng tøc lµ ®øng ngo µilu th «ng th × kh «ng thÓ lµm cho ti Òn c ña m ×nh lín lªn ®îc. “vËy th × t b ¶n kh «ng thÓ xu thiÖn tõ lu th «ng vµ c òng kh «ng thÓ xu thiÖn ë b ªn ngo µi lu th «ng. N ã ph ¶i xu t hiÖn trong lu th «ngÓ (C Mac:TB,NXB s ù th Ë t, HN, 1 987 Q1 , tËp 1 , trang 21 6). §ã lµ m ©u thu Én chungc ña c «ng th øc t b ¶n.2. Hµng ho¸ søc lao ®éng Sù chuyÓn ho¸ cña tiÒn thµnh t b¶n, kh«ng thÓ ph¸t sinh tõ b¶n th©n sètiÒn ®ã. Trong viÖc mua b¸n hµng ho¸ tiÒn chØ lµ ph ¬ng tiÖn lu th«ng®Ó thùc hiÖn gi¸ c¶ hµng ho¸, nªn tríc sau gi¸ trÞ cña nã vÉn kh«ng thay®æi. Sù chuyÓn ho¸ ®ã xÈy ra trong qu¸ tr×nh vËn ®éng cña t b¶n.Nhngsù chuyÓn ho¸ ®ã kh«ng s¶y ra ë gi¸ trÞ trao ®æi hµng ho¸ v× trong trao®æi ngêi ta trao ®æi nhng vËt ngang gi¸ mµ chØ cã thÓ ë gi¸ trÞ södông hµng ho¸. Do ®ã hµng ho¸ ®ã ph¶i lµ mét thø hµng ho¸ ®Æc biÖt mµgi¸ trÞ sö dông cña nã cã ®Æc tÝnh lµ nguån gèc sinh ra gi¸ trÞ. Thøhµng ho¸ ®ã lµ søc lao ®éng mµ nhµ t b¶n ®· t×m th y trªn thÞ trêng. Nh vËy, søc lao ®éng lµ toµn bé thÓ lùc vµ trÝ lùc vµ trÝ lùc tån t¹itrong c¬ thÓ con ngêi, thÓ lùc vµ trÝ lùc mµ ngêi ®ã ®em ra vËn dôngtrong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xu t ra mét gi¸ sö dông. Kh«ng ph¶i bao giê søc lao ®éng còng lµ hµng ho¸, mµ søc lao ®éngchØ biÕn thµnh hµng ho¸ trong ®iÒu kiÖn lÞch sö nh t ®Þnh. C M¸c ®· nh n m¹nh søc lao ®éng chØ trë thµnh hµng ho¸ khi cã ®ñ hai®iÒu kiÖn sau: Mét lµ ngêi lao ®éng ph¶i tù do vÒ th©n thÓ, ph¶i lµm chñ ®îc søc lao®éng cña m×nh vµ cã quyÒn ®em b¸n cho ngêi kh¸c.VËy ngêi cã søc lao®éng ph¶i cã quyÒn së h÷u søc lao ®éng cña m×nh. Hai lµ ngêi lao ®éng ph¶i tíc hÕt t liÖu t liÖu s¶n xu t ®Ó trë thµnhngêi v« s¶n vµ b¾t buéc ph¶i b¸n søc lao ®éng, v× kh«ng cßn c¸ch nµokh¸c ®Ó sinh sèng. Sù tån t¹i ®ång thêi hai ®iÒu kiÖn nãi trªn t t yÕu biÕn søc lao ®éngthµnh hµng ho¸. Søc lao ®éng biÕn thµnh hµng ho¸ lµ ®iÒu kiÖn quyÕt®Þnh ®Ó biÕn thµnh t b¶n. Còng nh nh÷ng hµng ho¸ kh¸c, hµng ho¸ søc lao ®éng cã hai thuéctÝnh lµ gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông. 3
  4. 4. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 G i¸ trÞ h µng ho ¸ s øc lao ®éng do th êi gian lao ®éng c Çn th iÕ t®Ó s ¶nxu tvµ t¸i s ¶n xu ts øc lao ®éng. G i¸ trÞ h µng ho ¸ s øc lao ®éng lµ gi¸ trÞ c ña t li Öu sinh ho ¹t c Çn th iÕ t®Ó nu «i s èng ngêi c «ng nh ©n, vî con anh ta, nh ÷ng yÕ u tè tinh th Çn, d ©ntéc, t«n gi¸o c ña nh ÷ng ngêi c «ng nh ©n, nh ÷ng chi ph Ý ®µo t¹o ngêi c «ngnh ©n. G i¸ trÞ h µng ho ¸ s øc lao ®éng gièng gi¸ trÞ h µng ho ¸ th «ng th êng ëch ç: n ã ph ¶n ¸nh m ét lîng lao ®éng hao ph Ý nh t®Þnh ®Ó t¹o ra n ã. Nhnggi÷a ch óng ta c ã s ù kh ¸c nhau c ¨n b ¶n, gi¸ trÞ h µng ho ¸ h µng ho ¸ th «ng th -êng biÓ u th Þ hao ph Ý lao ®éng trùc tiÕ p ®Ó s ¶n xu th µng ho ¸ nhng h µngho ¸ s øc lao ®éng l¹i lµ s ù hao ph Ý lao ®éng gi¸n tiÕ p th «ng qua viÖc s ¶nxu tra nh ÷ng vË t ph Èm ti ªu d ïng ®Ó nu «i s èng ngêi c «ng nh ©n. c ßn h µngho ¸ s øc lao ®éng ngo µi yÕ utè vË t ch tn ã c ßn c ã yÕ utè tinh th Çn lÞch s ö,d ©n téc, yÕ u tè gia ®×nh vµ tru yÒn th èng ngh Ò nghiÖp m µ h µng ho ¸th «ng th êng ®ã kh «ng c ã. G i¸ trÞ s ö d ông c ña h µng ho ¸ s øc lao ®éng ch Ø thÓ hiÖn ra trong qu ¸tr×nh ti ªu d ïng s øc lao ®éng, tøc lµ qu ¸ tr×nh lao ®éng c ña ngêi c «ngnh ©n. Q u ¸ tr×nh ®ã lµ qu ¸ tr×nh s ¶n xu t ra h µng ho ¸, ®ång th êi lµ qu ¸tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ m íi lín h ¬n gi¸ trÞ h µng ho ¸ s øc lao ®éng. Ph Çn lính ¬n ®ã lµ gi¸ trÞ th Æng d m µ nh µ t b ¶n chiÕ m ®o ¹t. Nh vËy gi¸ trÞ s öd ông c ña h µng ho ¸ s øc lao ®éng c ã tÝnh ch t®Æc biÖt lµ ngu ån g èc sinhra gi¸ trÞ , tøc lµ gi¸ trÞ m íi lín h ¬n gi¸ trÞ b ¶n th ©n n ã.3 B¶n chÊt gi¸ trÞ thÆng d Môc ®Ých cña s¶n xu t t b¶n chñ nghÜa kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ sö dôngmµ lµ gi¸ trÞ, h¬n kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ ®¬n thuÇn mµ lµ gi¸ trÞ thÆngd. ®Ó s¶n xu t gi¸ trÞ thÆng d. Nhµ t b¶n muèn s¶n xu t ra 1 gi¸ trÞ sö dông cã mét gi¸ trÞ trao ®æinghÜa lµ mét hµng ho¸. H¬n n÷a, nhµ t b¶n muèn s¶n xu t ra mét hµng ho¸cã gi¸ trÞ lín h¬n tæng gi¸ trÞ nh÷ng t liÖu s¶n xu t vµ gi¸ trÞ søc lao®éng mµ t b¶n ®ã bá ra ®Ó mua, nghÜa lµ muèn s¶n xu t ra mét gi¸ trÞthÆng d. VËy qu¸ tr×nh s¶n xu t t b¶n chñ nghÜa lµ sù thèng nh t gi÷a c¸c qu¸tr×nh s¶ xu t ra gi¸ trÞ sö dông vµ qu¸ tr×nh s¶n xu t ra gi¸ trÞ thÆng d.C Mac viÕt: “víi t c¸ch lµ sù thèng nh t gi÷a hai qu¸ tr×nh lao ®éng vµ qu¸tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ th× qu¸ tr×nh s¶n xu t lµ mét qu¸ tr×nh s¶n xu t hµngho¸; víi t c¸ch lµ sù thèng nh t gi÷a qu¸ tr×nh lao ®éng vµ qu¸ tr×nh lµmt¨ng gi¸ trÞ th× qu¸ tr×nh s¶n xu t lµ mét qu¸ tr×nh s¶n xu t t b¶n chñnghÜa, lµ h×nh th¸i t b¶n chñ nghÜa cña nÒn s¶n xu t hµng ho¸Ó. Qu¸ tr×nh lao ®éng víi t c¸ch lµ qu¸ tr×nh t b¶n tiªu dïng søc lao ®éngcã hai ®Æc trng: 4
  5. 5. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Mét lµ, ngêi c«ng nh©n lao ®éng díi sù kiÓmso¸t cña nhµ t b¶n gièngnh nh÷ng yÕutè kh¸c cña s¶n xuÊt ®îc nhµ t b¶n sö dông sao cho hiÖu qu¶nhÊt. Hai lµ, s¶n phÈm lµm ra thuéc së h÷u cña nhµ t b¶n, chø kh«ng ph¶icña ngêi c«ng nh©n. C Mac ®· lÊy vÝ dô vÒ viÖc s¶n xuÊt cña níc Anh lµm ®èi t îng nghiªncøu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d. §Ó nghiªn cøu, Mac ®· sö dông ph-¬ng ph¸p gi¶ ®Þnh khoa häc th«ng qua gi¶i quyÕt chÆt chÏ tiÕnhµnh nghiªncøu: kh«ng xÐt ®Õn ngo¹i th¬ng, gi¸ c¶ thèng nhÊt víi gi¸ trÞ, toµn bé gi¸trÞ t liÖu s¶n ®em tiªu dïng chuyÓnhÕt mét lÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm vµ chØnghiªn cøu trong nÒn kinh tÕs¶n xuÊt gi¶n ®¬n. Tõ gi¶ ®Þnh trªn mµ C Mac ®a ra mét lo¹t c¸c gi¶ thiÕt vÒ nghiªn cøu: Nhµ t b¶n dù kiÕnkÐo10 kg sîi;gi¸ 1 kg b«ng lµ 1 ®«la; hao mßn thiÕt bÞm¸y mãc ®Ó kÐo5 kg b«ng thµnh 5 kg sîi lµ 1®«la; tiÒn thuª søc lao ®éng1 ngµy lµ 4 ®«la; gi¸ trÞ míi 1 giê lao ®éng cña c«ng nh©n lµ 1 ®«la vµchØ cÇn 4 giê ngêi c«ng nh©n kÐo®îc 5 kg b«ng thµnh 5 kg sîi.Tõ ®ã ta cã b¶ng sau: T b¶n øng tr íc Gi¸ trÞ cña s¶n phÈmmíi Lao ®éng cô thÓ cña 10 c«ng nh©n b¶o tån vµ 10 Gi¸ trÞ 10 kg b«ng ®«la chuyÓn gi¸ trÞ 10 kg ®«la b«ng vµo 10 kg sîi 2 KhÊu hao tµi s¶n cè 2 Hao mßn m¸y mãc ®«la ®Þnh ®«la TiÒn thuª søc lao Gi¸ trÞ míi do 8 giê lao 4 8 ®éng trong mét ®éng cña ngêi c«ng ®«la ®«la ngµy nh©n t¹o ra. Tæng chi phÝ s¶n 16 20 Tæng doanh thu xuÊt ®«la ®«la Nhµ t b¶n ®èi chiÕugi÷a doanh thu sau khi b¸n hµng (20 ®«la) víi tængchi phÝ t b¶n øng tr íc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt (16 ®«la) nhµ t b¶n nhËn thÊytiÒn øng ra ®· t¨ng lªn 4 ®«la, 4 ®«la nµy ®îc gäi lµ gi¸ trÞ thÆng d. Tõ sù nghiªn cøu trªn, chóng ta rót ra mét sè nhËn xÐt sau: Mét lµ, nghiªn cøu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d chóng ta nhËnthÊy m©u thuÉn cña c«ng thøc chung cña t b¶n ®· ®îc gi¶i quyÕt. ViÖcchuyÓnho¸ tiÒn thµnh t b¶n diÔn ra trong lÜnh vùc l u th«ng vµ ®ång thêikh«ng diÔn ra trong lÜnh vùc ®ã. ChØ cã trong l u th«ng nhµ t b¶n míimua ®îc mét thø hµng ho¸ ®Æc biÖt, ®ã lµ hµng ho¸ søc lao ®éng. Sau®ã nhµt b¶n sö dông hµng ho¸ ®ã trong s¶n xuÊt, tøc lµ ngoµi lÜnh vùc l u 5
  6. 6. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368th «ng ®Ó s ¶n xu t gi¸ trÞ th Æng d cho nh µ t b ¶n. D o ®ã ti Òn c ña nh µ tb ¶n m íi biÕ nth µnh t b ¶n. H ai lµ , ph ©n tÝch gi¸ trÞ s ¶n ph Èm ®îc s ¶n xu t (1 0 kg s îi), ch óng tath y c ã hai ph Çn : G i¸ trÞ nh ÷ng t li Öu s ¶n xu tnh ê lao ®éng c ô thÓ c ña ngêi c «ng nh ©nm µ ®îc b ¶o tån vµ d i chuyÓ n vµo gi¸ trÞ c ña s ¶n ph Èm m íi (s îi) g äi lµ gi¸trÞ c ò. G i¸ trÞ do lao ®éng tr×u tîng c ña ngêi c «ng nh ©n t¹o ra trong qu ¸tr×nh lao ®éng g äi lµ gi¸ trÞ m íi, ph Çn gi¸ trÞ m íi n µy lín h ¬n gi¸ trÞ s øclao ®éng, n ã b »ng gi¸ trÞ s øc lao ®éng c éng th ªm gi¸ trÞ th Æng d. Ba lµ , ngµy lao ®éng c ña ngêi c «ng nh ©n trong x Ý nghiÖp t b ¶n ®îcchia th µnh hai ph Çn: M ét ph Çn g äi lµ th êi gian lao ®éng c Çn th iÕ t: trong th êi gian n µy ngêic «ng nh ©n t¹o ra ®îc m ét lîng gi¸ trÞ ngang b »ng víi gi¸ trÞ s øc lao ®énghay m øc ti Òn c «ng m µ nh µ t b ¶n gi¶ cho m ×nh(4 ®« la). Ph Çn th êi gian c ßn l¹i lµ th êi gian lao ®éng th Æng d : trong th êi gianlao ®éng th Æng d ngêi c «ng nh ©n t¹o m ét lîng gi¸ trÞ lín h ¬n gi¸ trÞ s øclao ®éng hay ti Òn l¬ng nh µ t b ¶n ®· tr¶ cho m ×nh, ®ã lµ gi¸ trÞ th Ængd (4 ®« la) vµ b é ph Ën n µy thu éc vÒ nh µ t b ¶n ( nh µ t b ¶n chiÕ m®o ¹t) T õ ®ã m µ C Mac ®· ®i ®Õ nkh ¸i niÖm vÒ gi¸ trÞ th Æng d: G i¸ trÞ th Æng d lµ ph Çn gi¸ trÞ d «i ra b ªn ngo µi gi¸ trÞ s øc lao ®éngdo c «ng nh ©n lµm thu ª s ¸ng t¹o ra vµ b Þ t b ¶n chiÕ m®o ¹t. Q u ¸ tr×nh s ¶n xu tra gi¸ trÞ th Æng d lµ qu ¸ tr×nh s ¶n xu tra gi¸ trÞvî t kh ái ®iÓ m m µ ë ®ã s øc lao ®éng c ña ngêi c «ng nh ©n ®· t¹o ra m ét l-îng gi¸ trÞ m íi ngang b »ng víi gi¸ trÞ s øc lao ®éng hay m øc ti Òn c «ng m µnh µ t b ¶n ®· tr¶ h ä. Th ùc ch tc ña s ¶n xu tgi¸ trÞ th Æng d lµ s ¶n xu tragi¸ trÞ vî t kh ái giíi h ¹n t¹i ®iÓ m ®ã lµ s øc lao ®éng ®îc tr¶ ngang gi¸. 1. C¸c ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d M ôc ®Ých c ña c ¸c nh µ t b ¶n lµ s ¶n xu tra gi¸ trÞ th Æng d tèi ®a, dovËy m µ c ¸c nh µ t b ¶n d ïng nhiÒu ph¬ng ph ¸p ®Ó t¨ng kh èi lîng gi¸ trÞth Æng d. Nh ÷ng ph¬ng ph ¸p c ¬ b ¶n ®Ó ®¹ t ®îc m ôc ®Ých ®ã lµ t¹o ra gi¸trÞ th Æng d tu yÖt ®èi vµ t¹o ra gi¸ trÞ th Æng d t¬ng ®èi.1 Ph¬ng ph¸ p s¶n xuÊt gi¸ tr Þ thÆng d tuyÖt ®èi. Trong giai ®o¹n ph¸t triÓn ®Çu tiªn cña s¶n xu t t b¶n chñ nghÜa, khikü thuËt cßn th p th× ph¬ng ph¸p chñ yÕu mµ c¸c nhµ t b¶n thêng dïng ®Ót¨ng gi¸ trÞ thÆng d ®ã lµ kÐo dµi ngµy lao ®éng cña c«ng nh©n , trong®iÒu kiÖn thêi gian lao ®éng lµ t t yÕu kh«ng thay ®æi. Gi¶ sö thêi gian lao ®éng lµ 8 giê trong ®ã 4 giê lµ th¬i gian lao®éng cÇn thiÕt vµ 4 giê lµ thêi gian lao ®éng thÆng d khi ®ã tr×nh ®é 6
  7. 7. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368bãc lét cña nhµ t b¶n lµ 100%. Gi¸ trÞ ngµy lao ®éng kÐo dµi thªm 2 giêtrong khi thêi gian lao ®éng cÇn thiÕt kh«ng ®æi th× thêi gian lao ®éngthÆng d t¨ng lªn mét c¸ch tuyÖt ®èi , v× thÕgi¸ trÞ thÆng d còng t¨nglªn , tr×nh ®é bãc lét t¨ng lªn ®¹t 200%(m’=200%). C¸c nhµ t b¶n t×m mäi c¸ch ®ÓkÐodµi ngµy lao ®éng vµ ph¬ng ph¸p bãclét nµy ®em l¹i hiÖu qu¶ rÊt cao cho c¸c nhµ t b¶n. Nhng díi chñ nghÜa tb¶n mÆc dï søc lao ®éng cña c«ng nh©n lµ hµng ho¸ , nhng nã tån t¹itrong c¬ thÓ sèng con ngêi v× vËy mµ ngêi c«ng nh©n cÇn cã thêi gian ®Ó¨n ngñ nghØ ng¬i gi¶i trÝ ®Ó phôc håi søc khoÎ nh»m t¸i s¶n xuÊt søc lao®éng. MÆt kh¸c , søc lao ®éng lµ thø hµng ho¸ ®Æc biÖt v× vËy ngoµiyÕutè vËt chÊt ngêi c«ng nh©n ®ßi hái ph¶i cã thêi gian cho nhu cÇu sinhho¹t vÒ tinh thÇn , vËt chÊt , t«n gi¸o cña m×nh. Nh vËy , vÒ mÆt kinhtÕ, ngµy lao ®éng ph¶i dµi h¹n thêi gian lao ®éng tÊt yÕu, nhng kh«ng thÓvît qua giíi h¹n vÒ thÓ chÊt vµ tinh thÇn cña ngêi lao ®éng. V× thêi gian lao ®éng qu¸ dµi , do vËy mµ ®· dÉn ®Õnphong trµo giaicÊpv« s¶n ®Êutranh ®ßi giai cÊpt s¶n ph¶i rót ng¾n thêi gian lao ®éngtrong ngµy. ChÝnh v× vËy mµ giai cÊpt s¶n ph¶i chuyÓnsang mét ph¬ngph¸p bãc lét míi tinh vi h¬n , ®ã lµ ph¬ng ph¸p bãc lét gi¸ trÞ thÆng d t -¬ng ®èi.2 Ph¬ngph¸p bãc lét gi¸ tr Þ thÆng d t ¬ng®èi Bãc lét gi¸ trÞ thÆng d t ¬ng ®èi ®îc tiÕn hµnh b»ng c¸ch rót ng¾nthêi gian lao ®éng cÇn thiÕt ®Ó trªn c¬ së ®ã kÐodµi t ¬ng øng thêi gianlao ®éng thÆng d, trong ®iÒu kiÖn ®é dµi ngµy lao ®éng kh«ng ®æi. Gi¶ sö ngµy lao ®éng 8 giê, trong ®ã 4 giê lµ thêi gian lao ®éng tÊtyÕuvµ 4 giê lµ thêi gian lao ®éng thÆng d , tr×nh ®é bãc lét 100%.Gi¶thiÕt r»ng c«ng nh©n chØ cÇn 2 giê lao ®éng ®· t¹o ra ®îc mét gi¸ trÞb»ng gi¸ trÞ søc lao ®éng cña m×nh. Do ®ã mµ tû lÖ ph©n chia ngµy lao®éng thµnh thêi gian lao ®éng cÇn thiÕt vµ thêi gian lao ®éng gi¸ trÞthÆng d trong tr êng hîp ®ã còng kh«ng thay ®æi. Khi ®ã thêi gian lao®éng cÇn thiÕt lµ 2 giê, thêi gian lao ®éng thÆng d lµ 6 giê, tr×nh ®ébãc lét cña nhµ t b¶n lóc nµy lµ 300%(m’=300%). Nh vËy ®Ó cã thÓ gi¶m thêi gian lao ®éng cÇn thiÕt ®Ó tõ ®ã gia t¨ngt ¬ng øng phÇn thêi gian lao ®éng thÆng d th× c¸c nhµ t b¶n cÇn t×m mäibiÖn ph¸p ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng trong nh÷ng nghµnh s¶n xuÊt t liÖusinh ho¹t. §ång thêi n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng x· héi trong nh÷ngnghµnh, nh÷ng lÜnh vùc s¶n xuÊt ra vËt phÈm tiªu dïng ®Ó nu«i sèng ngêic«ng nh©n. NÕutrong giai ®o¹n ®Çu cña chñ nghÜa t b¶n, s¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆngd tuyÖt ®èi chiÕm thÕ, th× ®Õngiai ®o¹n sau khi mµ kü thuËt ph¸t triÓn, us¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d t ¬ng ®èi ®· chiÕm thÕ.Hai ph¬ng ph¸p trªn ®· ®- u 7
  8. 8. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368îc c¸c nhµ t b¶n s dông kÕt hîp víi nhau ®Ón©ng cao tr×nh ®é bãc lét c«ngnh©n lµm thuª trong c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña chñ nghÜa t b¶n. PhÇn III : KÕt luËn Môc ®Ých cña c¸c nhµ t b¶n kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ sö dông mµ lµ s¶nxuÊt gi¸ trÞ thÆng d. s¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d lµ ®éng lùc vËn ®éng cñaph¬ng thøc s¶n xuÊt t b¶n chñ nghÜa.C.mac viÕt “môc ®Ých cña s¶n xuÊt tb¶n chñ nghÜa lµ lµm giµu, nh©n gi¸ trÞ lªn, lµm t¨ng gi¸ trÞ do ®ã b¶otån gi¸ trÞ tr íc kia vµ t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d”. §Ós¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d tèi ®a, c¸c nhµ t b¶n ®· dïng mäi thñ ®o¹n®Ó bãc lét c«ng nh©n lµm thuª nh “kÐo dµi ngµy lao ®éng vµ t¨ng cêng®é lao ®éng”. Nh vËy néi dung cña quy luËt gi¸ trÞ thÆng d lµ ®Ó thu ®îc gi¸ trÞthÆng d mét c¸ch tèi ®a, nhµ t b¶n ®· t¨ng sè l îng lao ®éng lµm thuª vµt×m mäi c¸ch, mäi thñ ®o¹n ®Óbãc lét hä. Trong giai ®o¹n hiÖn nay c¸c nhµ t b¶n ®· thùc hiÖn c¶i tiÕnthiÕt bÞm¸y mãc trong s¶n xuÊt ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, lµm gi¶m gi¸ trÞ hµngho¸.§ång thêi thu hót ®éi ngò kü s cã tr×nh ®é cao mµ chøc n¨ng cña hächñ yÕulµ ®¶m b¶o sö dông hiÖu qu¶ tÊt c¶ c¸c nh©n tè cña s¶n xuÊt tr íchÕtlµ søc lao ®éng chÝnh v× vËy mµ t¨ng gi¸ trÞ thÆng d. 8

×