Your SlideShare is downloading. ×
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Kt227
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Kt227

127

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
127
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Lêi më ®Çu Trong c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ cña c¸c doanh nghiÖp th× chi phÝ cho s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm lµ nh÷ng c«ng t¸c quan träng lu«n ®îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m v× chóng g¾n liÒn víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. §Æc biÖt trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¸c doanh nghiÖp ®øng tríc sù c¹nh tranh gay g¾t víi nhau, kh«ng chØ c¸c doanh nghiÖp t¨ng cêng ®æi míi c«ng nghÖ, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng mµ cßn ph¶i quan t©m tíi c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt. Qu¶n lý kinh tÕ ®¶m b¶o thóc ®Èy qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ngµy cµng ph¸t triÓn vµ ®iÒu quan träng lµ ph¶i tù bï ®¾p ®îc toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt vµ s¶n xuÊt ph¶i cã l·i. Muèn vËy, doanh nghiÖp ph¶i t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó qu¶n lý tèt chi phÝ s¶n xuÊt h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã, c¸c nhµ qu¶n lý ph¶i thêng xuyªn n¾m b¾t mét lîng th«ng tin kinh tÕ cÇn thiÕt. C¸c th«ng tin vÒ thÞ trêng vµ c¸c th«ng tin trong néi bé doanh nghiÖp. V× vËy, mét trong nh÷ng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ quan träng nhÊt cña doanh nghiÖp lµ c«ng t¸c kÕ to¸n. C«ng t¸c kÕ to¸n cã nhiÖm vô cung cÊp th«ng tin mét c¸ch kÞp thêi chÝnh x¸c ®Çy ®ñ sè liÖu cho c¸c nhµ qu¶n lý. Tõ ®ã c¸c nhµ qu¶n lý sÏ ®a ra c¸c quyÕt ®Þnh phï hîp víi sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh vµ yªu cÇu qu¶n trÞ trong doanh nghiÖp. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng lu«n t×m mäi c¸ch ®Ó ®Çu t chiÒu s©u, lÊy chÊt lîng s¶n phÈm, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµm ph¬ng ch©m hµnh ®éng cña m×nh. S¶n phÈm cña c«ng ty ®· ®îc kh¸ch hµng biÕt ®Õn vµ tÝn nhiÖm trong thÞ trêng c¶ níc. §ãng gãp mét phÇn trong sù thµnh c«ng nµy cña c«ng ty lµ c«ng t¸c kÕ to¸n nãi chung vµ kÕ to¸n chi phÝ vµ gi¸ thµnh nãi riªng. Trong nhiÒu n¨m qua c«ng ty ®· kh«ng ngõng cè g¾ng trong viÖc c¶i tiÕn ph¬ng ph¸p kÕ to¸n phï hîp víi c¬ chÕ qu¶n lý hiÖn nay, phï hîp víi viÖc ®æi míi chÕ ®é kÕ to¸n nãi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 1
  • 2. chung vµ kÕ to¸n chi phÝ gi¸ thµnh nãi riªng trë thµnh c«ng cô ®¾c lùc h¬n th× c«ng t¸c nµy cßn cã mÆt cñng cè vµ hoµn thiÖn. Trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÒ mÆt lý luËn vµ thùc tiÔn t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng, nhËn thøc ®îc viÖc lµm quan träng cña viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Em ®· ®i s©u t×m hiÓuvÒ lÜnh vùc nµy vµ em ®· chän tªn cho luËn v¨n tèt nghiÖp "Hoµn thiÖn h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng". LuËn v¨n chia lµm 3 phÇn chÝnh: PhÇn I: C¬ së lý luËn cña h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh. PhÇn II: Thùc tr¹ng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh cña s¶n phÈm t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. PhÇn III: Mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n ë c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. V× thêi gian vµ nhËn thøc cßn h¹n chÕ nªn bµi viÕt cña em cßn nhiÒu thiÕu xãt. Em rÊt mong ®îc sù ®ãng gãp phª b×nh cña thÇy c« gi¸o vµ c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty ®Ó bµi viÕt cña em ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù chØ b¶o nhiÖt t×nh cña c« gi¸o NguyÔn Thanh Quý, c¸c thÇy c« trong khoa kÕ to¸n, c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· gióp ®ì em hoµn thiÖn h¬n trong bµi viÕt nµy. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 2
  • 3. PhÇn I C¬ së lý luËn cña h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. I. ý nghÜa, vÞ trÝ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.ý nghÜa cña chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt: Sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - nÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt hµng ho¸, ngêi s¶n xuÊt ph¶i bá chi phÝ vÒ thï lao lao ®éng vÒ t liÖu lao ®éng vµ ®èi tîng lao ®éng. V× thÕ sù h×nh thµnh nªn c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n xuÊt lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, kh«ng phô thuéc vµo ý chÝ chñ quan cña ngêi s¶n xuÊt. Gi¸ trÞ s¶n phÈm dÞch vô bao gåm 3 bé phËn lµ: c,v,m C: Lµ toµn bé gi¸ trÞ t liÖu s¶n xuÊt ®· tiªu hao trong qu¸ tr×nh t¹o ra s¶n phÈm nh: KhÊu hao TSC§, chi phÝ nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô, n¨ng lîng, nhiªn liÖu. Bé phËn nµy cßn ®îc gäi lµ hao phÝ lao ®éng qu¸ khø (vËt ho¸) V: Lµ chi phÝ tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµm ra s¶n phÈm, dÞch vô, bé phËn nµy ®îc gäi lµ hao phÝ lao ®éng sèng. M: Lµ gi¸ trÞ do lao ®éng sèng t¹o ra trong qu¸ tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm dÞch vô. ë gãc ®é doanh nghiÖp ®Ó t¹o ra s¶n phÈm doanh nghiÖp ph¶i bá ra hai bé phËn chi phÝ C vµ V. Nh vËy chi phÝ s¶n xuÊt lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c kho¶n hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 3
  • 4. lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp bá ra ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt trong mét kú kinh doanh nhÊt ®Þnh (th¸ng , quý, n¨m) Chi phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ph¸t sinh thêng xuyªn vµ g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, nhng ®Ó phôc vô cho qu¶n lý vµ h¹ch to¸n kinh doanh, chi phÝ s¶n xuÊt ph¶i ®îc tÝnh to¸n vµ tËp hîp theo tõng thêi kú: hµng th¸ng, quÝ, n¨m phï hîp víi kú b¸o c¸o. ChØ nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra trong kú míi ®îc tÝnh vµo phÝ s¶n xuÊt trong kú. Thùc chÊt chi phÝ s¶n xuÊt ë c¸c doanh nghiÖp lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch vèn cña doanh nghiÖp vµo ®èi tîng tÝnh gi¸ nhÊt ®Þnh, nã lµ vèn cña doanh nghiÖp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. 1.2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm: Trong s¶n xuÊt, chi phÝ s¶n xuÊt chØ lµ mét mÆt thÓ hiÖn sù chi phÝ. §Ó ®¸nh gi¸ chÊt lîng kinh doanh cña c¸c tæ chøc kinh tÕ, chi phÝ s¶n xuÊt chi ra ph¶i ®îc xem xÐt trong mèi quan hÖ víi mÆt thø 2 còng lµ mÆt c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh lµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt thu ®îc.Quan hÖ so s¸nh ®ã ®· h×nh thµnh nªn chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c kho¶n hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm dÞch vô, lao vô hoµn thµnh trong kú... Gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc x¸c ®Þnh cho tõng lo¹i s¶n phÈm, lao vô cô thÓ vµ chØ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh víi sè lîng s¶n phÈm, lao vô ®· hoµn thµnh, kÕt thóc toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt (thµnh phÈm) hay h×nh thµnh mét giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt (b¸n thµnh phÈm). Trong gi¸ thµnh s¶n phÈm chØ bao gåm nh÷ng chi phÝ tham gia trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, tiªu thô ph¶i ®îc båi hoµn ®Ó t¸i s¶n xuÊt ë doanh nghiÖp mµ kh«ng bao gåm nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong kú kinh doanh cña doanh nghiÖp. Nh÷ng chi phÝ ®a vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶i ph¶n ¸nh ®îc gi¸ trÞ thùc cña c¸c t liÖu KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 4
  • 5. A s¶n xuÊt tiªu dïng cho s¶n xuÊt, tiªu thô vµ c¸c kho¶n chØ tiªu kh¸c cã liªn quan tíi viÖc bï ®¾p gi¶n ®¬n hao phÝ lao ®éng ®êi sèng. Mäi c¸ch tÝnh chñ quan kh«ng ph¶n ¸nh ®óng c¸c yÕu tè gi¸ trÞ trong gi¸ thµnh ®Òu cã thÓ dÉn ®Õn viÖc ph¸ vì c¸c quan hÖ hµng ho¸ - tiÒn tÖ, kh«ng x¸c ®Þnh ®îc hiÖu qu¶ kinh doanh vµ kh«ng thùc hiÖn ®îc t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt më réng. 1.3. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm VÒ thùc chÊt, chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh lµ 2 mÆt kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt . Chi phÝ s¶n xuÊt ph¶n ¸nh mÆt hao phÝ s¶n xuÊt , cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶n ¸nh mÆt kÕt qu¶ s¶n xuÊt. TÊt c¶ nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh (ph¸t sinh trong kú, kú tríc chuyÓn sang ) vµ c¸c chi phÝ tÝnh tríc cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm. Nãi c¸ch kh¸c, gi¸ thµnh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn c¸c kho¶n chi phÝ mµ doanh nghiÖp bá ra bÊt kú ë kú nµo nhng cã liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh trong kú . s¬ ®å mèi quan hÖ gi÷a Cpsx vµ gi¸ thµnh sp CPSX dë dang ®Çu kú B CPSX ph¸t sinh trong kú D Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm C CPSX dë dang cuèi kú Qua s¬ ®å ta thÊy : ac = ab + bd -cd Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm = chi phÝ s¶n xuÊt dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cuèi kú Khi gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang (chi phÝ s¶n xuÊt dë dang) ®Çu kú vµ cuèi kú b»ng nhau hoÆc c¸c ngµnh s¶n xuÊt kh«ng cã s¶n phÈm dë dang th× tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm b»ng tæng chi phÝ ph¸t sinh trong kú. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 5
  • 6. 2. Sù cÇn thiÕt cña viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®èi víi c«ng t¸c qñan lý cña doanh nghiÖp C«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm chñ yÕu cung cÊp th«ng tin phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý cho nªn nã ®ãng vai trß quan träng trong c«ng t¸c qu¶n trÞ doanh nghiÖp. Ngµy nay, c¸c doanh nghiÖp lµ chñ thÓ ®éc lËp tù h¹ch to¸n kinh doanh, ®îc quyÒn chñ ®éng lùa chän ph¬ng ¸n s¶n xuÊt phï hîp, chÞu tr¸ch nhiÖm bï ®¾p chi phÝ bá ra, t¹o lîi nhuËn cao cho doanh nghiÖp. §Ó lµm ®îc ®iÒu nµy, c¸c doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®Çy ®ñ hîp lý tÝnh to¸n chÝnh x¸c gi¸ thµnh s¶n phÈm. Thêng xuyªn kiÓm tra tÝnh hîp ph¸p, hîp lÖ cña tõng lo¹i chi phÝ ph¸t sinh sÏ gãp phÇn qu¶n lý tµi s¶n vËt t tiÒn vèn, lao ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n vµ cã biÖn ph¸p phÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm. §ã lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó doanh nghiÖp tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. §ång thêi cßn lµ tiÒn ®Ò ®Ó x¸c ®Þnh chÝnh x¸c kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. 3. NhiÖm vô h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh lµ mét kh©u quan träng trong c«ng t¸c kinh tÕ, ®Æc biÖt trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× viÖc x¸c ®Þnh ®óng néi dung, ph¹m vi chi phÝ cÊu thµnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, gi¸ trÞ c¸c yÕu tè chi phÝ ®· chuyÓn dÞch vµo s¶n phÈm (c«ng viÖc, lao vô) ®· hoµn thµnh cã ý nghÜa quan träng vµ lµ mét yªu cÇu cÊp b¸ch. §Ó ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu qu¶n lý, chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm kÕ to¸n cã nhiÖmvô sau: + C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp mµ x¸c ®Þnh ®èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, x¸c ®Þnh ®èi tîng vµ ph- ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh phï hîp. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 6
  • 7. + Tæ chøc hîp lý vµ ph©n bæ tõng lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo ®óng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ®· x¸c ®Þnh b»ng ph¬ng ph¸p thÝch hîp ®èi víi tõng lo¹i chi phÝ. + Thêng xuyªn ®èi chiÕu kiÓm tra vµ ®Þnh kú ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®èi víi chi phÝ trùc tiÕp vµ c¸c dù to¸n chi phÝ ®èi víi chi phÝ s¶n xuÊt, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p t¨ng cêng qu¶n lý tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh phôc vô yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ. + §Þnh kú b¸o c¸o chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo ®óng chÕ ®é thêi h¹n. + Tæ chøc kiÓm kª ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lao vô, dÞch vô II. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh: 1. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt: Do ®Æc ®iÓm cña chi phÝ s¶n xuÊt lµ ph¸t sinh hµng ngµy g¾n liÒn víi viÖc s¶n xuÊt tõng s¶n phÈm vµ tõng lo¹i ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, viÖc tæng hîp tÝnh to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cÇn ®îc tiÕn hµnh trong tõng kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. §Ó qu¶n lý vµ kiÓm tra chÆt chÏ viÖc thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc chi phÝ, tÝnh to¸n ®îc kÕt qu¶ tiÕt kiÖm chi phÝ ë tõng bé phËn s¶n xuÊt vµ toµn doanh nghiÖp cÇn ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. ViÖc ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt cã t¸c dông kiÓm tra ph©n tÝch qu¸ tr×nh ph¸t sinh chi phÝ vµ h×nh thµnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, nh»m nhËn biÕt vµ ®éng viªn mäi kh¶ n¨ng tiÒm tµng h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, n©ng cao hiÖu qu¶ cña doanh nghiÖp. C¨n cø vµo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau, chi phÝ cña doanh nghiÖp chia lµm nhiÒu lo¹i kh¸c nhau. 1.1. Ph©n lo¹i theo yÕu tè chi phÝ: §Ó phôc vô cho viÖc tËp hîp, qu¶n lý chi phÝ theo néi dung kinh tÕ ban ®Çu ®ång nhÊt cña nã mµ kh«ng xÐt ®Õn c«ng dông cô thÓ, KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 7
  • 8. ®Þa ®iÓm ph¸t sinh, chi phÝ ®îc ph©n theo yÕu tè.C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho viÖc x¸c ®Þnh vµ ph¸t triÓn ®Þnh møc vèn lu ®éng còng nh viÖc lËp, kiÓm tra vµ ph©n tÝch dù to¸n chi phÝ.Theo qui ®Þnh hiÖn hµnh ë ViÖt Nam. Toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm 7 yÕu tè sau: - YÕu tè nguyªn vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô, dông cô.... Sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh (lo¹i trõ gi¸ trÞ dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi, cïng víi nhiªn liÖu, ®éng lùc) - YÕu tè nhiªn liÖu ®éng lùc sö dông vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong kú (trõ sè lîng dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi.) - YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng: Ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp mang tÝnh chÊt l¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn chøc. - YÕu tè BHXH, BHYT, KPC§ trÝch theo tû lÖ qui ®Þnh trªn tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn chøc. -YÕu tè khÊu hao TSC§: Ph¶n ¸nh tæng sè khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh ph¶i trÝch trong kú cña tÊt c¶ TSC§ sö dông trong s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. - YÕu tè chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh toµn bé chi phÝ dÞch vô mua ngoµi dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh. - YÕu tè chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn : Ph¶n ¸nh toµn bé chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn cha ph¶n ¸nh vµo c¸c yÕu tè dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. 1.2. Ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm: C¨n cø vµo ý nghÜa cña chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc tÝnh toµn bé chi phÝ ®îc theo kho¶n môc. C¸ch ph©n lo¹i nµy dùa vµo c«ng dông cña chi phÝ vµ møc ph©n bæ chi phÝ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 8
  • 9. cho tõng ®èi tîng. Theo qui ®Þnh hiÖn hµnh. Gi¸ thµnh s¶n phÈm ë ViÖt Nam gåm 3 kho¶n môc: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Ngoµi ra, khi tÝnh chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm toµn bé th× chØ tiªu gi¸ thµnh cßn bao gåm kho¶n môc chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ chi phÝ b¸n hµng. 1.3.Ph©n lo¹i theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn chi phÝ: Toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh chi phÝ s¶n phÈm vµ chi phÝ thêi kú. Chi phÝ s¶n phÈm lµ nh÷ng chi phÝ g¾n liÒn víi c¸c s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua. Cßn chi phÝ thêi kú lµ chi phÝ lµm gi¶m lîi tøc trong mét kú nµo ®ã, nã kh«ng ph¶i lµ mét phÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua nªn ®îc xem lµc¸c phÝ tæn, cÇn ®îc khÊu trõ ra tõ lîi tøc cña thêi kú chóng ph¸t sinh. 1.4. Ph©n lo¹i theo quan hÖ cña chi phÝ víi khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh. §Ó thuËn lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm tra chi phÝ, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh l¹i ®îc ph©n theo quan hÖ víi khèi lîngc«ng viÖc hoµn thµnh. Theo c¸ch nµy chi phÝ ®îc chia thµnh nh÷ng biÕn phÝ vµ ®Þnh phÝ. BiÕn phÝ lµ nh÷ng thay ®æi vÒ tæng sè, vÒ tû lÖ so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, ch¼ng h¹n chi phÝ vÒ nguyªn liÖu, nh©n c«ng trùc tiÕp...CÇn lu ý r»ng c¸c chi phÝ biÕn ®æi nÕu tÝnh trªn mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i cã tÝnh cè ®Þnh. §Þnh phÝ lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng ®æi vÒ tæng sè so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, ch¼ng h¹n vÒ chi phÝ khÊu haoTSC§, chi phÝ thuª mÆt b»ng, ph¬ng tiÖn kinh doanh... C¸c phÝ nµy nÕu tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i biÕn ®æi nÕu s¶n lîng s¶n phÈm thay ®æi. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 9
  • 10. 2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh: §Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu qu¶n lý, h¹ch to¸n vµ kÕ ho¹ch ho¸ gi¸ thµnh còng nh yªu cÇu x¸c ®Þnh gi¸ c¶ hµng ho¸, gi¸ thµnh ®îc xem xÐt díi nhiÒu gãc ®é nhiÒu ph¹m vi tÝnh to¸n kh¸c nhau. VÒ lý luËn còng nh trªn thùc tÕ, ngoµi c¸c kh¸i niÖm gi¸ thµnh x· héi vµ gi¸ thµnh c¸ biÖt, cßn cã c¸c gi¸ thµnh c«ng xëng, gi¸ thµnh toµn bé. 2.1. Ph©n lo¹i theo thêi ®iÓm tÝnh vµ nguån sè liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: §îc x¸c ®Þnh khi bíc vµo kinh doanh trªn c¬ së gi¸ thµnh thùc tÕ kú tríc vµ c¸c ®Þnh møc, c¸c dù to¸n chi phÝ cña kú kÕ ho¹ch. - Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Còng nh gi¸ thµnh kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc còng ®îc x¸c ®Þnh tríc khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt s¶n phÈm. Tuy nhiªn, kh¸c víi gi¸ thµnh kÕ ho¹ch ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc b×nh qu©n tiªn tiÕn vµ kh«ng biÕn ®æi trong suèt c¶ kú kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc vÒ chi phÝ hiÖn hµnh t¹i tõng thêi ®iÓm trong kú kÕ ho¹ch (thêng lµ ngµy ®Çu th¸ng ) nªn gi¸ thµnh ®Þnh møc lu«n thay ®æi phï hîp víi sù thay ®æi cña c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh. - Gi¸ thµnh thùc tÕ: Lµ chØ tiªu x¸c ®Þnh sau khi kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm dùa trªn c¬ së c¸c chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông trong viÖc qu¶n lý vµ gi¸m s¸t chi phÝ, x¸c ®Þnh ®îc c¸c nguyªn nh©n vît (hôt) ®Þnh møc chi phÝ trong kú h¹ch to¸n. Tõ ®ã ®iÒu chØnh kÕ ho¹ch hoÆc ®Þnh møc chi phÝ cho phï hîp. 2.2. Ph©n lo¹i theo ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ: Theo ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ, chØ tiªu gi¸ thµnh ®îc chia thµnh: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 10
  • 11. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (cßn gäi lµ gi¸ thµnh c«ng xëng): lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh tÊt c¶ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm trong ph¹m vi ph©n xëng s¶n xuÊt. - Gi¸ thµnh tiªu thô (cßn gäi lµ gi¸ thµnh toµn bé vµ gi¸ thµnh ®Çy ®ñ): lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm. Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm = Gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm + Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp + Chi phÝ b¸n hµng C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông gióp cho nhµ qu¶n lý biÕt ®îc kÕt qu¶ kinh doanh l·i hoÆc lç cña tõng mÆt hµng, tõng lo¹i dÞch vô mµ doanh nghiÖp kinh doanh. Tuy nhiªn do nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh khi lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý cho tõng mÆt hµng, tõng lo¹i dÞch vô nªn c¸ch ph©n lo¹i nµy chØ cßn mang ý nghÜa häc thuËt nghiªn cøu. III. §èi tîng, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 1.§èi tîng, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: 1.1. §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: X¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ c«ng viÖc ®Çu tiªn vµ quan träng cña tæ chøc h¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tæ chøc h¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt bao gåm 2 giai ®o¹n kÕ tiÕp nhau vµ cã quan hÖ mËt thiÕt v¬Ý nhau. §ã lµ giai ®o¹n h¹ch to¸n chi tiÕt chi phÝ ph¸t sinh theo tõng s¶n phÈm nhãm s¶n phÈm, ®¬n ®Æt hµng, giai ®o¹n c«ng nghÖ, ph©n xëng... vµ giai ®o¹n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, chi tiÕt s¶n phÈm theo ®¬n vÞ tÝnh gi¸ thµnh qui ®Þnh. ViÖc ph©n chia nµy ®îc xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu qu¶n lý, kiÓm tra vµ ph©n tÝch chi phÝ , yªu cÇu h¹ch to¸n kinh doanh néi bé vµ theo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ cña tõng doanh nghiÖp vµ yªu cÇu tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ®¬n vÞ tÝnh gi¸ thµnh qui ®Þnh. Nh vËy, x¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh lµ viÖc x¸c KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 11
  • 12. ®Þnh giíi h¹n tËp hîp chi phÝ mµ thùc chÊt lµ x¸c ®Þnh n¬i ph¸t sinh chi phÝ vµ chÞu chi phÝ. KÕ to¸n c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm, t×nh h×nh cô thÓ cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ dùa trªn c¨n cø sau: - §Æc ®iÓm tæ chøc kinh doanh cña doanh nghiÖp. - §Æc ®iÓm ph¸t sinh, môc ®Ých c«ng dông cña chi phÝ. - Yªu cÇu th«ng tin cña c«ng t¸c qu¶n lý, tr×nh ®é qu¶n lý cña doanh nghiÖp. - Qui tr×nh c«ng nghÖ, kü thuËt s¶n xuÊt s¶n phÈm. 1.2. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: Trªn c¬ së ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ, kÕ to¸n lùa chän ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ thÝch øng. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét ph¬ng ph¸p hay hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tËp hîp vµ ph©n lo¹i c¸c chi phÝ s¶n xuÊt trong ph¹m vi giíi h¹n cña ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ. VÒ c¬ b¶n, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt bao gåm c¸c ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ theo s¶n phÈm, theo ®¬n ®Æt hµng, theogiai ®o¹n c«ng nghÖ, theo ph©n xëng, theo nhãm s¶n phÈm,v.v...Néi dung chñ yÕu cña ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt kÕ to¸n më thÎ (hoÆc sæ) chi tiÕt h¹ch to¸n theo tõng ®èi tîng ®· x¸c ®Þnh, ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ cã liªn quan ®Õn ®èi tîng, hµng th¸ng tæng hîp chi phÝ theo tõng ®èi tîng. Mçi ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chØ thÝch øng víi mét lo¹i ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ nªn tªn gäi cña c¸c ph- ¬ng ph¸p nµy lµ biÓu hiÖn ®èi tîng mµ nã cÇn tËp hîp vµ ph©n lo¹i chi phÝ. 2. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 2.1. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh: ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm chÝnh lµ viÖc x¸c ®Þnh s¶n phÈm, b¸n thµnh s¶n phÈm,c«ng viÖc lao vô nhÊt ®Þnh ®ßi hái ph¶i tÝnh gi¸ thµnh mét ®¬n vÞ. §èi tîng ®ã cã thÓ lµ s¶n phÈm KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 12
  • 13. cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hay trªn d©y chuyÒn s¶n xuÊt tuú theo yªu cÇu cña h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé vµ tiªu thô s¶n phÈm. Khi tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm tríc hÕt ph¶i x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh.Muèn vËy ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, qui tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghÖ cña doanh nghiÖp. §ång thêi ph¶i x¸c ®Þnh ®¬n vÞ tÝnh cña s¶n phÈm dÞch vô ®· ®îc x· héi thõa nhËn, phï hîp trong kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña ®¬n vÞ. Dùa vµo c¨n cø trªn, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cã thÓ lµ: - Tõng s¶n phÈm, c«ng viÖc ®· hoµn thµnh - Tõng bé phËn chi tiÕt s¶n phÈm - S¶n phÈm hoµn thµnh ë cuèi qui tr×nh c«ng nghÖ hay b¸n thµnh phÈm - Tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh. X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®óng, phï hîp víi ®iÒu kiÖn, ®Æc ®iÓm cña doanh nghiÖp gióp cho kÕ to¸n tæ chøc më sæ kÕ to¸n vµ kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm cã hiÖu qu¶, ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý néi bé doanh nghiÖp. 2.2 Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: Trªn c¬ së sè liÖu chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp ®îc vµ kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh tÝnh gi¸ thµnh cho c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh, phï hîp víi kú t×nh gi¸ thµnh vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét ph¬ng ph¸p hoÆc mét hÖ thèng ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm. Nã mang tÝnh thuÇn tuý kü thuËt tÝnh to¸n chi phÝ cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. ViÖc lùa chon ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh chñ yÕu phô thuéc vµo ®Æc ®iÓm vÒ ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Mét sè ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh th- êng ®îc sö dông lµ: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 13
  • 14. 2.2.1. Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp: Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông ë c¸c doanh nghiÖp thuéc lo¹i h×nh s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, sè lîng mÆt hµng Ýt, s¶n xuÊt khèi lîng lín, chu k× s¶n xuÊt ng¾n nh: c¸c nhµ m¸y ®iÖn níc, c¸c doanh nghiÖp khai th¸c (quÆng, than, gç...).Gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ph¸p nµy ®îc tÝnh theo c«ng thøc sau: Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh = Gi¸ tri s¶n phÈm dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú 2.2.2. Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ: ¸p dông víi c¸c doanh nghiÖp mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc thùc hiÖn ë nhiÒu bé phËn s¶n xuÊt, nhiÒu giai ®o¹n c«ng nghÖ, ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¸c bé phËn chi tiÕt s¶n phÈm hoÆc giai ®o¹n c«ng nghÖ hay bé phËn s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch céng chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm hay tæng chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c giai ®o¹n, bé phËn s¶n xuÊt t¹o nªn thµnh phÈm: gi¸ thµnh s¶n phÈm = Z 1 + Z 2 + ... + Zn Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ ®îc ¸p dông phæ biÕn trong c¸c doanh nghiÖp khai th¸c, dÖt nhuém, c¬ khÝ, chÕ t¹o ... 2.2.3. Ph¬ng ph¸p hÖ sè: Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng sö dông mét thø nguyªn liÖu vµ mét lîng lao ®éng nhng thu ®îc ®ång thêi nhiÒu s¶n phÈm kh¸c nhau vµ chi phÝ kh«ng tËp hîp riªng cho tõng lo¹i s¶n phÈm ®îc mµ ph¶i tËp hîp KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 14 Gi¸ thµ nh ® ¬ n vÞ SP Tæ ng g i¸ thµ nh s¶n phÈm ho µ n thµ nh Sè l­îng s¶n phÈm ho µ n thµ nh =
  • 15. chung cho c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, tríc hÕt, kÕ to¸n c¨n cø vµo hÖ sè qui ®æi ®Ó qui ®æi c¸c lo¹i s¶n phÈm vÒ s¶n phÈm gèc (c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm kinh tÕ hoÆc tÝnh chÊt cña s¶n phÈm ®Ó qui ®Þnh lo¹i s¶n phÈm cã ®Æc trng tiªu biÓu hÖ sè1) råi tõ ®ã dùa vµo tæng chi phÝ liªn quan ®Õn gi¸ thµnh c¸c lo¹i s¶n phÈm ®· tËp hîp ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm gèc vµ gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm. Gi¸ thµnh cña tÊt c¶ c¸c lo¹i s¶n phÈm Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc = Tæng sè s¶n phÈm gèc (kÓ c¶ qui ®æi) Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm tõng lo¹i = Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc x hÖ sè qui ®æi s¶n phÈm tõng lo¹i Trong ®ã: - Qo: tæng sè s¶n phÈm gèc ®· qui ®æi - Qi: Sè lîng s¶n phÈm i (i = 1, n). - Hi: HÖ sè qui ®æi s¶n phÈmi (i =1, n). Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt c¸c lo¹i s¶n phÈm = Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú 2.2.4. Ph¬ng ph¸p tû lÖ: Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cã quy c¸ch phÈm chÊt kh¸c nh may mÆc, dÖt kim, ®ãng giÇy, c¬ khÝ chÕ t¹o v.v... ®Ó gi¶m bít khèi lîng h¹ch to¸n, kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 15 ∑= = n i QiHiQo 1
  • 16. s¶n xuÊt theo nhãm s¶n phÈm cïng lo¹i. C¨n cø vµo tû lÖ chi phÝ gi÷a chi phÝ thùc tÕ víi chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc), kÕ to¸n sÏ tÝnh ra gi¸ thµnh ®¬n vÞ vµ tæng gi¸ thµnh tõng lo¹i Gi¸ thµnh thùc tÕ ®¬n vÞ SP tõng lo¹i = Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc) ®¬n vÞ s¶n phÈm tõng lo¹i x Tû lÖ chi phÝ Tæng gi¸ thµnh thùc tÕ cña c¸c lo¹i s¶n phÈm Tû lÖ chi phÝ = x 100% Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc) cña c¸c lo¹i SP 2.2.5. Ph¬ng ph¸p lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô: §èi víi c¸c doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh, bªn c¹nh nh÷ng s¶n phÈm chÝnh thu ®îc nh÷ng s¶n phÈm phô (c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn ®êng, rîi, bia,...), ®Ó tÝnh gi¸ trÞ s¶n phÈm chÝnh kÕ ph¶i lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô ra khái tæng chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. Gi¸ trÞ s¶n phÈm phô cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc theo nhiÒu ph¬ng ph¸p nh gi¸ íc tÝnh, gi¸ kÕ ho¹ch, gi¸ nguyªn liÖu ban ®Çu... Tæng gÝa thµnh s¶n phÈm chÝnh = Gi¸ trÞ SP chÝnh dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - gi¸ trÞ SP phô thu håi íc tÝnh - gi¸ trÞ SP chÝnh dë dang cuèi kú 2.2.6. Ph¬ng ph¸p tÝnh liªn hîp: ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp cã tæ chøc s¶n xuÊt, tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ vµ tÝnh chÊt s¶n phÈm lµm ra ®ßi hái viÖc tÝnh gi¸ thµnh ph¶i kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh c¸c doanh nghiÖp ho¸ chÊt, dÖt kim, ®ãng giÇy...Trªn thùc tÕ kÕ to¸n cã thÓ kÕt hîp tæng céng chi phÝ víi ph¬ng ph¸p tû lÖ, hÖ sè víi lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô... KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 16
  • 17. 3. Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ë mét sè lo¹i h×nh doanh nghiÖp: 3.1. Doanh nghiÖp s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: Thêng lµ nh÷ng doanh nghiÖp chØ s¶n xuÊt mét hoÆc mét Ýt mÆt hµng víi khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt ng¾n, s¶n phÈm dë dang kh«ng cã hoÆc cã kh«ng ®¸ng kÓ nh c¸c doanh nghiÖp khai th¸c than, s¶n xuÊt ®iÖn níc, chÕ biÕn l¬ng thùc, thùc phÈm... Do mÆt hµng Ýt nªn ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tiÕn hµnh theo s¶n phÈm, mçi mÆt hµng s¶n xuÊt ®îc më mét sæ (thÎ ) h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. C«ng viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tiÕn hµnh vµo cuèi th¸ng theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc ph¬ng ph¸p liªn hîp. 3.2 Doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng: §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng, kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®¬n. §èi t- îng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n ®Æt hµng. Ph- ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh tuú theo tÝnh chÊt vµ sè lîng s¶n phÈm cña tõng ®¬n sÏ ¸p dông ph¬ng ph¸p thÝch hîp nh: ph¬ng ph¸p trùc tiÕp, ph- ¬ng ph¸p hÖ sè, tû lÖ hoÆc liªn hîp... §Æc ®iÓm cña viÖc tËp hîp chi phÝ trong c¸c doanh nghiÖp nµy lµ toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh ®Òu ®îc tËp hîp theo tõng ®¬n ®Æt hµng. §èi víi chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ®¬n ®Æt hµng nµo sÏ tËp hîp trùc tiÕp vµo thÎ tÝnh gi¸ thµnh cña ®¬n ®Æt hµng ®ã, cßn chi phÝ gi¸n tiÕp liªn quan nhiÒu ®Õn ®¬n ®Æt hµng th× ®îc tËp hîp chung cuèi mçi kú h¹ch to¸n, kÕ to¸n sö dông mét tiªu thøc ph©n bæ thÝch hîp ®Ó ph©n bæ lo¹i chi phÝ nµy cho tõng ®¬n vµ ghi vµo c¸c thÎ tÝnh gi¸ thµnh t¬ng øng. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ë lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy chØ tiÕn hµnh khi ®¬n ®Æt hµng ®· hoµn thµnh nªn kú tÝnh gi¸ thµnh thêng kh«ng khíp víi kú b¸o c¸o. §èi víi nh÷ng ®¬n ®Æt hµng mµ cuèi kú b¸o c¸o cha hoµn thµnh th× toµn bé chi phÝ trªn thÎ tÝnh gi¸ thµnh t¬ng øng ®Òu ®- îc coi lµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. Tuy nhiªn trong mét sè trêng hîp KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 17
  • 18. cÇn thiÕt theo yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý, mÆc dï cuèi kú ®¬n ®Æt hµng cha h×nh thµnh nhng cÇn x¸c ®Þnh khèi lîng c«ng viÖc ®· thùc hiÖn trong kú, kÕ to¸n ph¶i sö dông gi¸ thµnh kÕ ho¹ch hay gi¸ thµnh ®Þnh møc ®Ó x¸c ®Þnh bé phËn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh tõ ®ã tÝnh ra gÝa trÞ cña khèi lîng c«ng viÖc dë dang. 3.3. Doanh nghiÖp ¸p dông hÖ thèng h¹ch to¸n ®Þnh møc: Trªn c¬ së hÖ thèng ®Þnh møc tiªu hao lao ®éng,vËt t hiÖn hµnh vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n sÏ x¸c ®Þnh gi¸ thµnh ®Þnh møc cña tõng lo¹i s¶n phÈm. §ång thêi, h¹ch to¸n riªng c¸c thay ®æi, c¸c chªnh lÖch so víi ®Þnh møc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ph©n tÝch toµn bé chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú thµnh ba lo¹i: Theo ®Þnh møc, chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc vµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc. Tõ ®ã, tiÕn hµnh x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm b»ng c¸ch: Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm = gi¸ thµnh ®Þnh møc s¶n phÈm ± chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc ± chªnh lÖch so víi ®Þnh møc ViÖc tÝnh to¸n gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc tiÕn hµnh trªn c¬ së ®Þnh møc tiªn tiÕn hiÖn hµnh ngµy ®Çu kú (thêng lµ ®Çu th¸ng ). Tuú theo tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ®Æc ®iÓm s¶n phÈm mµ ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc kh¸c nhau ( theo s¶n phÈm hoµn thµnh, theo chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm råi tæng hîp l¹i ...). ViÖc thay ®æi ®Þnh møc ®îc thùc hiÖn vµo ngµy ®Çu th¸ng ®Ó thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn ®Þnh møc còng nh kiÓm tra viÖc thi hµnh ®Þnh møc. Trêng hîp thay ®æi ®Þnh møc diÔn ra vµo ngµy gi÷a th¸ng th× ®Çu th¸ng sau ph¶i ®iÒu chØnh gi¸ thµnh ®Þnh møc. Nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh ngoµi ®Þnh møc vµ dù to¸n quy ®Þnh ®îc gäi lµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc hay tho¸t ly ®Þnh møc. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 18
  • 19. 3.4. Doanh nghiÖp cã qui tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p theo kiÓu chÕ biÕn liªn tôc: Doanh nghiÖp s¶n xuÊt phøc t¹p theo kiÓu chÕ biÕn liªn tôc lµ doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ chÕ t¹o nhiÒu s¶n phÈm bao gåm nhiÒu bíc (giai ®o¹n) nèi tiÕp nhau theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh, mçi bíc t¹o ra mét lo¹i b¸n thµnh phÈm vµ b¸n thµnh phÈm cña bíc tríc lµ ®èi tîng (hay nguyªn liÖu) chÕ biÕn cña bíc sau. Trong nh÷ng doanh nghiÖp nµy, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ thÝch hîp nhÊt lµ h¹ch to¸n theo bíc chÕ biÕn (giai ®o¹n c«ng nghÖ).Theo ph¬ng ph¸p nµy, chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh thuéc giai ®o¹n nµo sÏ ®îc tËp hîp cho giai ®o¹n ®ã. Riªng víi chi phÝ s¶n xuÊt chung sau khi ®îc tËp hîp theo ph©n x- ëng sÏ ®îc ph©n bæ cho c¸c bíc theo nh÷ng tiªu thøc phï hîp. Tuú theo tÝnh chÊt cña hµng ho¸ s¶n phÈm vµ yªu cÇu c«ng t¸c qu¶n lý, chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ ®îc tËp hîp theo ph¬ng ¸n cã b¸n thµnh phÈm vµ ph¬ng ¸n kh«ng cã b¸n thµnh phÈm. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh thêng lµ ph¬ng ph¸p trùc tiÕp kÕt hîp víi ph¬ng ph¸p tæng céng hay tû lÖ (hoÆc hÖ sè) • TÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc theo ph¬ng ¸n cã tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm: Ph¬ng ph¸p nµy thêng ¸p dông ë c¸c doanh nghiÖp cã yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé cao hoÆc b¸n thµnh phÈm b¸n ra ngoµi. §Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n nµy lµ khi tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ, gi¸ trÞ b¸n thµnh phÈm cña c¸c bíc tríc chuyÓn sang bíc sau ®îc tÝnh theo gi¸ thµnh thùc tÕ vµ ®îc ph¶n ¸nh theo tõng kho¶n môc chi phÝ. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ph¶i tiÕn hµnh lÇn lît tõ bíc 1 sang bíc 2...cho ®Õn bíc cuèi cïng tÝnh ra gi¸ thµnh s¶n phÈm nªn cßn gäi lµ kÕt chuyÓn tuÇn tù Qui tr×nh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ¸n nµy nh s¬ ®å sau: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 19
  • 20. s¬ ®å 1: tr×nh tù h¹ch to¸n cpsx vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ¸n ph©n bíc cã tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc 1 = Chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh + c h i phÝ chÕ biÕn b- íc 1 - gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú bíc 1. Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc 2 = Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc 1 + Chi phÝ chÕ biÕn b- íc 2 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú bíc 2 Tæng gi¸ thµnh thµnh phÈm = Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc (n-1) + chi phÝ chÕ biÕn bíc n - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú bíc n • TÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc theo ph¬ng ¸n kh«ng cã b¸n thµnh phÈm: Trong nh÷ng doanh nghiÖp mµ yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé kh«ng cao hoÆc b¸n thµnh phÈm chÕ biÕn ë tõng bíc kh«ng b¸n ra ngoµi th× chi phÝ chÕ biÕn ph¸t sinh trong c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ ®îc tÝnh nhËp vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm mét c¸ch ®ång thêi, song song nªn cßn gäi lµ kÕt chuyÓn song song. Theo ph¬ng ¸n nµy, kÕ to¸n kh«ng cÇn tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm hoµn thµnh trong tõng giai ®o¹n mµ chØ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh b»ng c¸ch tæng hîp chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh vµ c¸c chi phÝ chÕ biÕn kh¸c trong c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 20
  • 21. s¬ ®å 2: tr×nh tù h¹ch to¸n cpsx vµ tÝnh gi¸ thµnh theo ph¬ng ¸n ph©n bíc kh«ng tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 21 Chi phÝ VLC ph© n bæ cho thµ nh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc 1 tÝnh cho thµ nh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc 2 tÝnh cho thµ nh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc n tÝnh cho thµ nh phÈm Tæng gi¸ thµnh thµnh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc . . . tÝnh cho thµ nh phÈm
  • 22. IV. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 1. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn: 1.1. H¹ch to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: 1.1.1. Kh¸i niÖm vµ c¸ch thøc tËp hîp, ph©n bæ : Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu,nhiªn liÖu,vËt liÖu phô ... xuÊt dïng trùc tiÕp cho viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi nh÷ng vËt liÖu khi xuÊt dïng cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ riªng biÖt ( ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt hoÆc s¶n phÈm, lo¹i s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô...) th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho ®èi tîng ®ã. Trêng hîp vËt liÖu xuÊt dïng cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tËp hîp chi phÝ, kh«ng thÓ tæ chøc riªng biÖt th× ph¶i ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp ®Ó ph©n bæ chi phÝ cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan. Tiªu thøc ph©n bæ thêng ®îc sö dông lµ ph©n bæ theo ®Þnh møc tiªu hao, theo hÖ sè, theo träng lîng, sè lîng s¶n phÈm .... c«ng thøc ph©n bæ nh sau: Chi phÝ vËt liÖu ph©n bæ cho tõng ®èi tîng = Tæng chi phÝ vËt liÖu cÇn ph©n bæ x tû lÖ (hay hÖ sè) ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng Trong ®ã: Tû lÖ hÖ sè ph©n bæ = Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng 1.1.2. Tµi kho¶n sö dông: §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp , kÕ to¸n sö dông TK 621 - chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ nhá h¬n ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt, nhãm s¶n phÈm...) KÕt cÊu TK 621 nh sau: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 22
  • 23. Bªn nî: Gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu xuÊt dïng trùc tiÕp cho chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô ,dÞch vô Bªn cã: - Gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt dïng kh«ng hÕt. - KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú. 1.1.3. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp ®îc h¹ch to¸n theo s¬ ®å sau: s¬ ®å 3: h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 1.2. H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: 1.2.1. Kh¸i niÖm: ChÝ phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp lµ kho¶n thï lao lao ®éng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô, dÞch vô nh tiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô vµ c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng (phô cÊp khu vùc, ®¾t ®á, ®éc h¹i, phô cÊp lµm ®ªm thªm giê...). Ngoµi ra, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cßn bao gåm c¸c kho¶n ®ãng gãp cho c¸c quü BHXH, BHYT, KPC§ do chñ sö dông lao ®éng chÞu vµ tÝnh vµo chi phÝ theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh víi sè tiÒn l- ¬ng ph¸t sinh cña c«ng nh©n trùc tiÕp. Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ®îc tËp hîp nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh. Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp thêng ®îc tÝnh vµo tõng ®èi tîng chÞu chi phÝ. Trêng hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp s¶n xuÊt cã KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 23 VËt liÖ u dïng trùc tiÕ p chÕ t¹ o s¶n phÈm tiÕ n hµ nh lao vô dÞch vô VËt liÖ u dïng kh«ng hÕ t nhËp kho , phÕ liÖ u thu håi Cuè i kú kÕ t chuyÓ n chi phÝ NVLTT TK154 TK152TK621TK 152.TK151.331
  • 24. liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng s¶n xuÊt mµ kh«ng h¹ch to¸n trùc tiÕp tiÒn l¬ng phô, c¸c kho¶n phô hoÆc tiÒn l¬ng chÝnh tr¶ theo mµ ngêi lao ®éng thùc hiÖn nhiÒu c«ng t¸c kh¸c nhau trong ngµy... th× ta cã thÓ ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo c¸c tiªu thøc ph©n bæ thÝch hîp nh: theo ®Þnh møc hoÆc theo giê c«ng lao ®éng, khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt tuú theo ®iÒu kiÖn cô thÓ. 1.2.2. Tµi kho¶n sö dông §Ó theo dâi chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, kÕ to¸n sö dông TK 622- chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ nh TK 621, kÕt cÊu TK621 nh sau: Bªn nî: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ph¸t sinh. Bªn cã: KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú. 1.2.3.Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ®îc thÓ hiÖn qua s¬ ®å sau: s¬ ®å 4: H¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp TK 334 TK 622 TK 154 TK 338 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 24 TiÒ n l­¬ ng vµ phô cÊp l­ ¬ ng ph¶i tr¶cho CNTTSX KÕ t chuyÓ n chi phÝ nh© n c«ng trùc tiÕp C¸ c kho ¶n ® ãng g ãp the o tû lÖ víi tiÒ n l­¬ ng cña CNTTSXthùc tÕ ph¸ t sinh TK335 TrÝch tr­íc l­¬ ng ng hØ phÐp cho CNTTSX
  • 25. 1.3. Chi phÝ s¶n xuÊt chung: 1.3.1. Kh¸i niÖm, c¸ch thøc tËp hîp vµ c¸ch ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung: Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt cßn l¹i ®Ó s¶n xuÊt s¶n ph¶m sau chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vµ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp.§©y lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong ph¹m vi c¸c ph©n xëng, c¸c bé phËn tæ, ®éi s¶n xuÊt (nh chi phÝ vÒ tiÒn c«ng vµ c¸c chi phÝ kh¸c ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n qu¶n lý ph©n xëng, chi phÝ khÊu hao TSC§ dïng cho ph©n xëng...) C¸c chi phÝ s¶n xuÊt chung thêng ®îc h¹ch to¸n chi tiÕt riªng cho tõng ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ, sau ®ã míi tiÕn hµnh ph©n bæ cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan. Cã nhiÒu tiªu thøc ®Ó ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung nh: ph©n bæ theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, theo ®Þnh møc chi phÝ s¶n xuÊt chung, theo chi phÝ tiÒn c«ng trùc tiÕp... Møc chi phÝ s¶n xuÊt chung ph©n bæ cho tõng ®èi tîng = Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng x Tæng chi phÝ s¶n xuÊt chung cÇn ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tÊt c¶ c¸c ®èi tîng 1.3.2. Tµi kho¶n sö dông: §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n sö dông TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung, më chi tiÕt theo tõng ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt dÞch vô. KÕt cÊu cña TK 627 nh sau: Bªn nî: Chi phÝ chung trùc tiÕp ph¸t sinh trong kú. Bªn cã: - C¸c kho¶n gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung. - KÕt chuyÓn (hay ph©n bæ) chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo chi phÝ s¶n phÈm hay lao vô dÞch vô. Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 25
  • 26. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 26
  • 27. 1.3.3. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc thÓ hiÖn qua s¬ ®å sau: s¬ ®å 5: h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt chung TK 334,338 TK 627 TK 152, 153 TK1421, 335 TK 154 TK 331, 111, 112 1.4.H¹ch to¸n c¸c kho¶n thiÖt h¹i trong s¶n xuÊt: 1.4.1.H¹ch to¸n thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng: S¶n phÈm lµ s¶n phÈm kh«ng tho¶ m·n nh÷ng tiªu chuÈn chÊt l- îng vµ ®Æc ®iÓm kü thuËt cña s¶n xuÊt vÒ mµu s¾c, kÝch cì, träng lîng, c¸ch thøc l¾p r¸p ... Tuú theo møc ®é h háng mµ s¶n phÈm ®îc chia lµm 2 lo¹i: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 27 Chi phÝ NVL,c«ng cô dô ng cô C¸ c chi phÝ s¶n xuÊt chung kh¸ c Chi phÝ nh© n viªn Chi phÝ the o dù to ¸ n C¸ c kho ¶n g i¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung cuè i kú Ph© n bæ ho Æc kÕ t chuyÓ n chi phÝ s¶n xuÊt chung TK 111, 112, 152
  • 28. - S¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc: Lµ nh÷ng s¶n phÈm háng mµ vÒ mÆt kü thuËt cã thÓ söa ch÷a ®îc vµ viÖc söa ch÷a ®ã cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. - S¶n phÈm háng kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc : Lµ nh÷ng s¶n phÈm mµ vÒ mÆt kü thuËt kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc hoÆc cã thÓ söa ch÷a ®îc nhng kh«ng cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. Trong quan hÖ víi c«ng t¸c kÕ ho¹ch, c¶ hai lo¹i s¶n phÈm nãi trªn l¹i ®îc chi tiÕt thµnh s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc vµ s¶n phÈm ngoµi ®Þnh møc. Nh÷ng s¶n phÈm háng mµ doanh nghiÖp dù kiÕn sÏ x¶y ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc coi lµ s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc. §©y lµ nh÷ng s¶n háng ®îc xem lµ kh«ng tr¸nh khái trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nªn phÇn chi phÝ cho nh÷ng s¶n phÈm nµy (gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®îc vµ chi phÝ s¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc ) ®îc coi lµ chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh phÈm. Së dÜ phÇn lín doanh nghiÖp chÊp nhËn mét tû lÖ s¶n phÈm háng v× hä kh«ng muèn tèn thªm chi phÝ ®Ó h¹n chÕ hoµn toµn s¶n phÈm háng do viÖc bá thªm chi phÝ nµy tèn kÐm nhiÒu h¬n viÖc chÊp nhËn mét tû lÖ tèi thiÓu vÒ s¶n phÈm háng. Kh¸c víi s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc, s¶n phÈm ngoµi ®Þnh møc lµ s¶n phÈm n»m ngoµi dù kiÕn cña nhµ s¶n xuÊt do c¸c nguyªn nh©n bÊt thêng nh m¸y háng, ho¶ ho¹n bÊt thêng...Do x¶y ra bÊt th- êng, kh«ng ®îc chÊp nhËn nªn chi phÝ cña chóng kh«ng ®îc céng vµo chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh phÈm mµ thêng ®îc xem lµ kho¶n phÝ tæn thêi kú, ph¶i trõ vµo thu nhËp. ThiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm trong ®Þnh møc bao gåm gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®îc vµ phÇn chi phÝ söa ch÷a s¶n phÈm t¸i chÕ trõ ®i gi¸ trÞ phÕ liÖu thu håi (nÕu cã). Toµn bé phÇn thiÖt h¹i nµy tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. §èi víi gi¸ trÞ thiÖt h¹i cña nh÷ng s¶n phÈm ngoµi ®Þnh møc, kÕ to¸n ph¶i theo dâi riªng. §ång thêi xem xÐt nguyªn nh©n g©y ra s¶n phÈm háng ®Ó cã biÖn ph¸p sö KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 28
  • 29. lý. Toµn bé gi¸ trÞ thiÖt h¹i cã thÓ theo dâi riªng trªn mét trong c¸c tµi kho¶n nh TK 1381, 154, 627, 1421 (chi tiÕt s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc), sau khi trõ ®i sè phÕ liÖu thu håi vµ båi thêng (nÕu cã ), thiÖt h¹i thùc vÒ s¶n phÈm sÏ tÝnh vµo chi phÝ bÊt thêng. s¬ ®å 5: H¹ch to¸n thiÖt h¹i s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc. 1.4.2.ThiÖt h¹i vÒ ngõng s¶n xuÊt Trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt v× nh÷ng nguyªn nh©n chñ quan hoÆc kh¸ch quan( thiªn tai, ®Þch ho¹ , thiÕu nguyªn vËt liÖu...), c¸c doanh nghiÖp vÉn ph¶i bá ra mét sè kho¶n chi phÝ ®Ó duy tr× ho¹t ®éng nh tiÒn c«ng lao ®éng, khÊu hao TSC§, chi phÝ b¶o d- ìng...Nh÷ng kho¶n chi phÝ trong kho¶ng thêi gian nµy ®îc coi lµ thiÖt h¹i vÒ ngõng s¶n xuÊt. Víi nh÷ng kho¶n chi phÝ vÒ ngõng s¶n xuÊt theo kÕ ho¹ch dù kiÕn, kÕ to¸n ®· theo dâi ë TK 335 - chi phÝ ph¶i tr¶.Trêng hîp ngõng s¶n xuÊt bÊt thêng, c¸c chi phÝ bá ra trong thêi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 29 TK 152, 153, 334, 338, 241... TK 1381.SPHN§M TK 821, 415 TK 1381,152TK 154, 155, 157, 632 Chi phÝ sö a ch÷a s¶n phÈm háng Gi¸ trÞ thiÖ t h¹ i thùc vÒ s¶n phÈm háng Gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng sö a ch÷a ® ­îc Gi¸ trÞ phÕ liÖ u thu håi vµ c¸ c kho ¶n båi th­ê ng
  • 30. gian nµy do kh«ng ®îc chÊp nhËn nªn ph¶i theo dâi riªng trªn mét trong c¸c tµi kho¶n t¬ng tù nh h¹ch to¸n thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc ( tµi kho¶n 154,627,1421,1381...chi tiÕt thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt ). Cuèi kú, saukhi trõ phÇn thu håi ( nÕu cã, do båi th- êng ), gi¸ trÞ thiÖt h¹i thùc tÕ sÏ trõ vµo thu nhËp nh kho¶n chi phÝ thêi kú. C¸ch h¹ch to¸n cã thÓ ®îc ph¶n ¸nh qua s¬ ®å sau: s¬ ®å 6: H¹ch to¸n tæng hîp thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt ngoµi kÕ ho¹ch 1.5. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang: 1.5.1. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt: §Ó tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn kÕ to¸n sö dông TK 154 - chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. Tµi kho¶n nµy më chi tiÕt cho KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 30 TK 152, 334, 338, 214... TK 1421.THNSX TK 821, 415 TK 1381,111 TËp hîp chi phÝ chi ra tro ng thê i g ian ng õ ng s¶n xuÊt ThiÖ t h¹ i thùc Gi¸ trÞ båi th­ê ng
  • 31. tõng nghµnh s¶n xu¸t tõng n¬i ph¸t sinh chi phÝ hay tõng nhãm s¶n phÈm, tõng lo¹i s¶n phÈm...cña c¸c bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh, s¶n xuÊt kinh doanh phô (kÓ c¶ vËt t, s¶n phÈm, hµng ho¸ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn). Néi dung kÕt cÊu TK 154 nh sau: Bªn nî: Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ph¸t sinh trong kú. Bªn cã: - c¸c kho¶n gi¶m chi phÝ - Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm cña s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô, ®· hoµn thµnh D nî: Chi phÝ thùc tÕ cña s¶n phÈm,lao vô, dÞch vô, dë dang cha hoµn thµnh. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: + KÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh trong kú Nî TK 154: Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh Cã TK 621: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 622 : chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 627 :chi phÝ s¶n xuÊt chung. + Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¸t sinh ®îc ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt nh tiÒn båi th¬ng ph¶i thu håi,tiÒn båi thêngvë nh÷ng ngêi lµm ra s¶n phÈm háng hoÆc g©y ra ngõng s¶n xuÊt. Nî TK 152: PhÕ liÖu thu håi nhËp kho Nî TK 138: ph¶i thu tiÒn båi thêng. Cã TK 154: Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. + Khi x¸c ®Þnh ®îc tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm trong kú Nî TK 155: Gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ nhËp kho Nî TK 157: Gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm göi b¸n Nî TK 632: Gi¸ thµnh thùc tÕ b¸n trùc tiÕp cña s¶n phÈm kh«ng qua kho. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 31
  • 32. Cã TK 154 : gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt trong kú Gi¸ trÞ s¶n phÈm Dë dang ®Çu kú = Gi¸ thµnh s¶n PhÈm hoµn thµnh + Chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú - gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú H¹ch to¸n chi phÝ s¶n phÈm ®îc thÓ hiÖn qua s¬ ®å sau: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 32
  • 33. s¬ ®å 7: h¹ch to¸n chi phÝ s¶n phÈm TK 621 TK 154 TK 622 TK 155, 152 TK 157 TK 627 TK 632 1.5.2. KiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang: S¶n phÈm dë dang lµ khèi lîng s¶n phÈm, c«ng viÖc cßn ®ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÕ biÕn,cßn ®ang n»m trong d©y chuyÒn c«ng nghÖ hoÆc ®· hoµn thµnh mét vµi qui tr×nh chÕ biÕn, nhng cßn ph¶i gia c«ng chÕ biÕn tiÕp míi trë thµnh s¶n phÈm trong trêng hîp nµy chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp trung trong kú kh«ng chØ liªn quan ®Õn s¶n KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 33 KÕ t chuyÓ n chi phÝ NVLTT KÕ t chuyÓ n chi phÝ nh© n c«ng trùc tiÕ p KÕ t chuyÓ n chi phÝ s¶n xuÊt chung C¸ c kho ¶n g hi g i¶m chi phÝ s¶n phÈm NhËp kho vËt t­ s¶n phÈm Gö i b¸ n Tiªu thô th¼ ng Tæ ng g i¸ thµ nh thùc tÕ s¶n phÈm lao vô ho µ n thµ nh DCK: x x x D§K:xxx TK 152, 111
  • 34. phÈm c«ng viÖc ®· hoµn thµnh mµ cßn liªn quan ®Õn nh÷ng s¶n phÈm dë dang . TÝnh gi¸ s¶n phÈm dë dang lµ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh phÇn chi phÝ s¶n xuÊt mµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú ph¶i chÞu viÖc tÝnh gi¸ s¶n phÈm dë dang hîp lý lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn tÝnh trung thùc hîp lý cña gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh trong kú. Tuy nhiªn viÖc tÝnh to¸n s¶n phÈm dë dang lµ mét c«ng viÖc phøc t¹p khã cã thÓ chÝnh x¸c tuyÖt ®èi. KÕ to¸n ph¶i phô thuéc vµo t×nh h×nh ®Æc ®iÓm cô thÓ vÒ tæ chøc s¶n xuÊt, qui tr×nh c«ng nghÖ, tæ chøc cÊu thµnh cña chi phÝ, yªu cÇu tr×nh ®é qu¶n lý cña tõng doanh nghiÖp ®Ó vËn dông mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ s¶n phÈm dë dang sau. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang theo s¶n lîng íc tÝnh t¬ng ®- ¬ng. Dùa theo møc ®é hoµn thµnh vµ sè lîng s¶n phÈm dë dang ®Ó qui ra s¶n phÈm dë dang thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh. Tiªu chuÈn qui ®æi thêng dùa vµo giê c«ng hoÆc tiÒn l¬ng ®Þnh møc. §Ó ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c cña viÖc ®¸nh gi¸, ph¬ng ph¸p nµy chØ nªn ¸p dông ®Ó tÝnh c¸c chi phÝ biÕn, cßn c¸c chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh ph¶i x¸c ®Þnh theo sè theo sè thùc tÕ dïng. Gi¸ trÞ VLC n»m trong s¶n phÈm dë dang = sè lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú (kh«ng qui ®æi) x Toµn bé gi¸ trÞ VLC xuÊt dïng Sè lîng thµnh phÈm + Sè lîng SP dë dang kh«ngqui ®æi Chi phÝ chÕ biÕn trong SP dë dang (theo tõng lo¹i) = Sè lîng SP dë dang quy ®æi thµnh thµnh phÈm x Tæng chi phÝ chÕ biÕn tõng lo¹i Sè lîng thµnh phÈm + Sè lîng SP dë dang quy ®æi ra thµnh phÈm Khi ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy th× kÕt qu¶ tÝnh to¸n cã møc ®é chÝnh x¸c cao, nhng khèi lîng tÝnh to¸n lín mÊt nhiÒu thêi gian v× khi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 34
  • 35. kiÓm kª s¶n phÈm dë dang cÇn ph¶i x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh cña s¶n phÈm dë dang. Ph¬ng ph¸p nµy chØ thÝch hîp víi nh÷ng doanh nghiÖp mµ s¶n phÈm cña doanh nghiÖp cã tû träng chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp trong tæng chi phÝ s¶n phÈm kh«ng lín l¾m, khèi lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú nhiÒu biÕn ®éng lín so víi ®Çu kú. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh Theo ph¬ng ph¸p nµy, toµn bé chi phÝ biÕn ®îc tÝnh hÕt cho thµnh phÈm. Do vËy trong s¶n phÈm dë dang chØ bao gåm gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh mµ th«i. Gi¸ trÞ vËt liÖu chÝnh n»m trong s¶n phÈm dë dang = Sè lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú x Toµn bé gi¸ trÞ vËt liÖu chÝnh vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú Sè lîng thµnh phÈm + Sè lîng SP dë dang Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm lµ c¸ch tÝnh to¸n rÊt ®¬n gi¶n. Khèi l- îng c«ng viÖc tÝnh to¸n Ýt nhng víi ph¬ng ph¸p nµy cã ®é chÝnh x¸c kh«ng cao v× ph¬ng ph¸p nµy chØ tÝnh theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang theo 50% chi phÝ chÕ biÕn §Ó ®¬n gi¶n viÖc tÝnh to¸n, ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm mµ chi phÝ chÕ biÕn chiÕm tû lÖ kh«ng thÊp trong tæng chi phÝ, kÕ to¸n thêng sö dông ph¬ng ph¸p nµy. Thùc chÊt lµ mét d¹ng cña ph¬ng ph¸p íc tÝnh theo s¶n lîng t¬ng ®¬ng, trong ®ã giai ®o¹n s¶n phÈm dë dang ®· hoµn thµnh ë møc ®é 50% so víi thµnh phÈm. Gi¸ trÞ SP dë dang cha hoµn thµnh = Gi¸ trÞ NVL chÝnh n»m trong s¶n phÈm dë dang + 50% chi phÝ chÕ biÕn X¸c ®Þnh gÝa trÞ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp hoÆc chi phÝ trùc tiÕp. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 35
  • 36. Theo s¶n phÈm nµy trong gÝa trÞ s¶n phÈm dë dang chØ bao gåm chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp hoÆc chi phÝ trùc tiÕp mµ kh«ng tÝnh ®Õn c¸c chi phÝ kh¸c. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ s¶n xuÊt ®Þnh møc C¨n cø vµo ®Þnh møc tiªu hao (hoÆc chi phÝ kÕ ho¹ch ) cho c¸c kh©u, c¸c bíc, c¸c c«ng viÖc trong qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang. Ph¬ng ph¸p nµy chØ ¸p dông thÝch hîp víi s¶n phÈm ®· x©y dùng ®îc ®Þnh møc chi phÝ hîp lý hoÆc ®· thùc hiÖn ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc. 2- Doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p KiÓm kª ®Þnh kú: Do ®Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú nªn chi phÝ vËt liÖu xuÊt dïng rÊt khã ph©n ®Þnh ®îc lµ xuÊt cho môc ®Þch s¶n xuÊt, qu¶n lý hay tiªu thô s¶n phÈm. V× vËy, ®Ó phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lao vô, dÞch vô, kÕ to¸n cÇn theo dâi chi tiÕt c¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn tõng ®èi tîng ( ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt, lao vô, dÞch vô ...) hoÆc dùa vµo môc ®Ých sö dông hoÆc tû lÖ ®Þnh møc ®Ó ph©n bè vËt liÖu xuÊt dïng cho tõng môc ®Ých. §Ó tËp hîp chi phÝ vËt liÖu ®· xuÊt dïng cho s¶n xuÊt s¶n phÈm kÕ to¸n sö dông TK 621 - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, c¸c chi phÝ ®îc ph¶n ¸nh trªn TK 621 kh«ng ghi theo chøng tõ xuÊt dïng nguyªn vËt liÖu mµ ®îc ghi mét lÇn vµo cuèi kú h¹ch to¸n, sau khi tiÕn hµnh kiÓm kª vµ x¸c ®Þnh ®îc gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu tån kho vµ ®ang ®i ®êng cuèi kú. Néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 621 nh sau Bªn Nî: Gi¸ trÞ vËt liÖu ®· xuÊt dïng cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Bªn Cã: KÕt chuyÓn chi phÝ vËt liÖu vµo gi¸ thµnh thµnh phÈm, dÞch vô, lao vô... KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 36
  • 37. TK 621 cuèi kú kh«ng cã sè d vµ ®îc më theo tõng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ ( ph©n xëng, bé ph¹n s¶n xuÊt, s¶n phÈm... Ph¬ng ph¸p nµy tËp hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo TK 622 vµ TK 627 gièng ph¬ng ph¸p kiÓm kª thêng xuyªn. §Ó phôc vô cho viÖc tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¬ng ph¸p nµy dïng TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. Tµi kho¶n nµy ®îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ®Æc ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (ph©n xëng, bé phËn...). Néi dung ph¶n ¸nh cña TK 631: Bªn Nî: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú liªn quan tíi chÕ t¹o s¶n phÈm, lao vô ... Bªn cã: - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú -Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô hoµn thµnh. - Gi¸ trÞ thu håi b»ng tiÒn hoÆc ph¶i thu ghi gi¶m chi phÝ tõ s¶n xuÊt. Tµi kho¶n 631 kh«ng cã sè d cuèi kú. KiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang t¬ng tù nh ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú theo s¬ ®å sau: s¬ ®å 7: H¹ch to¸n CPSX theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 37
  • 38. V. Tæ chøc sæ s¸ch kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp lµ mét vai trß rÊt quan träng, viÖc ghi chÐp, ph©n lo¹i tæng hîp c¸c nhiÖm vô kinh tÕ ph¸t sinh theo nh÷ng néi dung c«ng t¸c kÕ to¸n b»ng ph¬ng ph¸p khoa häc phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña doanh nghiÖp vµ tu©n thñ quy ®Þnh cña Nhµ níc. Tæ chøc vËn dông h×nh thøc kÕ to¸n phï hîp lµ mét trong c¸c néi dung c¬ b¶n cña c«ng t¸c tæ chøc kÕ to¸n. H×nh thøc kÕ to¸n lµ mét hÖ thèng sæ kÕ to¸n sö dông ®Ó ghi chÐp, hÖ thèng ho¸ vµ tæng hîp sè liÖu tõ c¸c chøng tõ kÕ to¸n theo mét tr×nh tù, ph¬ng ph¸p ghi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 38 TK 331,111,112 TK 154 GI¸ vËt liÖu t¨ng trong thêi kú kh«ng cã VAT GI¸ trÞ NVL dïng chÕ t¹o sp hay dÞch vô KÐt chuyÓn CFÝ NVL TT Gi¸ trÞ sp dÞch vô dë dang cuèi kú TK 611 TK 621 TK 631 TK 151,152 GI¸ trÞ vËt liÖu ch­a dïng hÕt K/c GI¸ trÞ vËt liÖuch­a dïng ®Çu kú TK 622 TK 627 K/c chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp K/c chi phÝ s¶n xuÊt chung Tæng gi¸ thµnh sx cña sp dÞch vô hoµn thµnh nhËp kho göi b¸n hoÆc tiªu thô trùc tiÕp K/cgi¸ trÞ vl ®Çu kú
  • 39. chÐp nhÊt ®Þnh. Quy m« nÒn s¶n xuÊt x· héi ngµy mét ph¸t triÓn khiÕn cho h×nh thøc kÕ to¸n còng kh«ng ngõng hoµn thiÖn. C¨n cø vµo c¸c quyÕt ®Þnh cña nhµ níc, tuú theo t×nh h×nh cöa tõng ®¬n vÞ mµ doanh nghiÖp cã thÓ ¸p dông mét trong c¸c h×nh thøc sau. H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký sæ c¸i. H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký chung. H×nh thøc sæ kÕ to¸n chøng tõ ghi sæ. H×nh thøc nhËt ký chøng tõ Tuú ®Æc ®iÓm tÝnh chÊt vµ ®iÒu kiÖn cña mçi doanh nghiÖp mµ doanh nghiÖp sö dông h×nh thøc kÕ to¸n thÝch hîp, mçi mét h×nh thøc kÕ to¸n l¹i cã mét hÖ thèng sæ kh¸c nhau. Trong môc nµy em chØ ®Ó cËp ®Õn hÖ thèng sæ kÕ to¸n chi phÝ theo h×nh thøc nhËt ký chung ®Ó phï hîp víi h×nh thøc kÕ to¸n mµ c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®ang ¸p dông. ¸p dông h×nh thøc nµy qu¸ tr×nh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ®îc ghi chÐp theo tr×nh tù nh sau: Tõ nh÷ng chøng tõ ban ®Çu nh phiÕu xuÊt vËt t, phiÕu chi tiÒn... KÕ to¸n vµo ®îc sæ chi tiÕt chi phÝ, phiÕu ®Þnh kho¶n. Sau ®ã lËp ®îc c¸c b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng, b¶ng ph©n bæ tiÒn ®iÖn, khÊu hao TSC§ ... tõ ®ã lËp ®îc sè c¸i c¸c tµi kho¶n chi phÝ ,c¸c lo¹i b¶ng biÓu tËp hîp vµ tÝnh gi¸ thµnh. PhÇn II. Thùc tr¹ng KÕ To¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng I. ®Æc ®iÓm chung cña c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng. 1- Qu¸ tr×nh thµnh lËp vµ ph¸t triÓn cña C«ng ty xi m¨ng H¶i phßng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 39
  • 40. Ngµy 25/12/1999 trªn vïng ®Êt ng· 3 s«ng CÊm vµ kªnh ®µo H¹ Lý H¶i Phßng, Nhµ m¸y Xi m¨ng lín ®Çu tiªn t¹i §«ng D¬ng ®îc ngêi Ph¸p khëi x©y dùng. Cho ®Õn nay C«ng ty tr¶i qua h¬n mét tr¨m n¨m x©y dùng vµ trëng thµnh th× nöa thêi gian tõ 1899 ®Õn n¨m 1955 c«ng ty n»m trong tay bän t b¶n thùc d©n x©m lîc. Trong thêi kú nµy, nhµ m¸y Xi m¨ng H¶i phßng lµ mét nhµ m¸y lín nhÊt Ch©u ¸ vµ s¶n phÈm cña bã ®îc xuÊt khÈu ra nhiÒu níc nh Lµo, Th¸i L©n, Hång K«ng... Ngµy 12/5/1955 nhµ m¸y thuéc vÒ tay giai cÊp c«ng nh©n. Th¸ng 8 n¨m 1955 ChÝnh phñ ra quyÕt ®Þnh kh«i phôc nhµ m¸y. Víi ý chÝ ®æi ®êi, víi sù nhiÖt t×nh c¸ch m¹ng vµ tµi n¨ng s¸ng t¹o cña c¸n bé, §¶ng viªn, C«ng nh©n viªn céng víi sù gióp ®ì cña chuyªn gia Liªn x«, ngµy 17/11/1955 ®óng ngµy kû niÖm c¸ch m¹ng th¸ng 10 Nga th× Nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng ®· nh¶ khãi c¸c lß nung vµ m¸y mãc ®îc phôc håi. Nhµ m¸y ®· x©y dùng vµ l¾p ®Æt thªm 2 lß míi ®a s¶n xuÊt hµng n¨m ®Òu vît møc kÕ ho¹ch. N¨m 1964 ®¹t xÊp xØ 60 v¹n tÊn (gÇn gÊp ®«i s¶n lîng xi m¨ng 1939, n¨m cao nhÊt thêi Ph¸p cai trÞ). Nhµ m¸y s¶n xuÊt ®îc tÊt c¶ c¸c chñng lo¹i xi m¨ng tõ thÊp ®Õn cao, ®· xuÊt khÈu sang thÞ tr- êng c¸c níc trong khu vùc §«ng Nam ¸ vµ gãp phÇn quan träng vµo c«ng cuéc x©y dùng miÒn B¾c, gi¶i phãng miÒn Nam b¶o vÖ Tæ quèc. Th¸ng 4/1967, ®Þch ®¸nh thµnh phè ®¸nh ph¸ nhµ m¸y, nhµ m¸y n»m trong vïng tam quèc löa, ph¶i chÞu hµng ngµn tÊn bom ®Þch tµn ph¸ huû diÖt, vît lªn ®au th¬ng tang tãc, vît lªn ®¹n bom ngµy ®ªm ngêi c«ng nh©n vÉn b¸m m¸y söa ch÷a kh«i phôc s¶n xuÊt. Võa s¶n xuÊt võa chiÕn ®Êu. Thµnh lËp c¸c ®éi kÝch vÖ göi vµo chiÕn trêng miÒn Nam ®¸nh Mü. Khi ®Þch buéc ph¶i tuyªn bè KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 40
  • 41. ngõng nÐm bom miÒn b¾c nhµ m¸y ®· nhanh chãng söa ch÷a phôc håi s¶n xuÊt, kÞp thêi cung cÊp xi m¨ng cho kh«i phôc kinh tÕ x©y dùng CNXH. N¨m 1969 díi sù gióp ®ì cña níc ban Rumani nhµ m¸y söa ch÷a vµ x©y dùng míi ®îc 3 lß nung. Thêi kú nµy s¶n lîng cña nhµ m¸y lµ 67 v¹n tÊn. MiÒn Nam hoµn toµn gi¶i phãng, ®Êt níc thèng nhÊt, lóc ®ã miÒn B¾c cã duy nhÊt 1 nhµ m¸y xi m¨ng, nªn ph¶i gång m×nh lª vît qua thö th¸ch víi khÈu hiÖu “H·y s¶n xuÊt nhiÒu xi m¨ng cho Tæ quèc” ®Ó mau chãng hµn g¾n vÕt th¬ng chiÕn tranh. ChÝnh nh÷ng n¨m gian khæ ®ã nhµ m¸y ®· s¶n xuÊt xi m¨ng PC 400, PC500, PC600 vµ nhiÒu chñng lo¹i xi m¨ng ®Ó x©y dùng l¨ng B¸c Hå, nhµ b¶o tµng Hå ChÝ Minh... gãp phÇn quan träng vµo c«ng cuéc x©y dùng CNXH trong c¶ níc. Ngµy 9/8/1993 theo quyÕt ®Þnh sè 353 Bé x©y dùng – TCL§ cña Bé trëng Bé x©y dùng s¸t nhËp nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng, C«ng ty kinh doanh xi m¨ng vµ C«ng ty vËn t¶i thµnh c«ng ty Xi m¨ng H¶i Phßng giÊy phÐp kinh doanh sè 108194 ngµy 15/9/1993. C«ng ty XM H¶i Phßng lµ 1 doanh nghiÖp Nhµ níc trùc thuéc Tæng C«ng ty Xi m¨ng ViÖt Nam díi sù ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý trong Bé x©y dùng. §Þa ®iÓm cña C«ng ty : Sè 01 ®êng Hµ Néi – Phêng H¹ Lý – QuËn Hång Bµng – Thµnh phè H¶i Phßng. §¨ng ký nép thuÕ t¹i Kho b¹c Nhµ níc. Tµi kho¶n 710A- 00328 Ng©n hµng C«ng th¬ng Hång Bµng – HP. §iÖn tho¹i : 031 525 044 Fax 031.525012 Víi tæng sè vèn lµ 79 tû ®ång ®Õn nay tæng sè vèn kinh doanh t¨ng lªn ®Õn314 tû ®ång. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 41
  • 42. Tríc ®©y nhµ m¸y chuyªn lµm nhiÖm vô s¶n xuÊt thËt nhiÒu xi m¨ng cho c«ng cuéc xi m¨ng vµ phôc håi ®Êt níc sau chiÕn tranh. Nhng tõ khi s¸t nhËp thµnh c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng th× ngoµi nhiÖm vô cung øng vµ tiªu thô s¶n phÈm cña m×nh. C«ng ty cßn nhËp thªm xi m¨ng vµ b¸n thµnh phÈm clinker ®Ó gãp phÇn thiÕu hôt xi m¨ng trªn thÞ trêng nh»m cung øng xi m¨ng ®Õn tËn tay ngêi tiªu dïng hiÖn nay ngoµi 40 cöa hµng b¸n lÎ vµ 160 ®¹i lý trªn ®Þa bµn H¶i phßng. C«ng ty cßn më thªm chi nh¸nh t¹i Th¸i B×nh. C«ng ty lµ n¬i s¶n xuÊt vµ cung øng xi m¨ng chÊt lîng cao vµ s¶n lîng lín. Ngoµi s¶n phÈm truyÒn thèng lµ s¶n phÈm xi m¨ng ®en PC30, xi m¨ng tr¾ng ®¸p øng nhu cÇu ngêi tiªu dïng. C«ng ty cßn s¶n xuÊt xi m¨ng PC40 vµ xi m¨ng bÒn sunf¸t dïng ë n¬i níc mÆn nÕu cã ®¬n ®Æt hµng. Tõ ngµy phôc håi nhµ m¨y ®Õn nay toµn c«ng ty cã 8 lÇn ®îc th¬ng huy ch¬ng lao ®éng, 72 c¸ nh©n, tËp thÓ ®îc tÆng thëng Hu©n ch¬ng lao ®éng. Mét vinh dù lín, ngµy 29/1/1996 Nhµ níc phong tÆng c¸c c¸n bé chiÕn sÜ c«ng nh©n viªn chøc c«ng ty xi m¨ng danh hiÖu cao quý anh hïng lùc lîng vò trang nh©n d©n. Thùc hiÖn chñ tr¬ng CNH, HDH ®Êt níc cña ®¶ng. Thùc hiÖn chñ tr¬ng chuyÓn ®æi s¶n xuÊt Thñ tíng ChÝnh phñ nh»m ®¶m b¶o m«i trêng trong khu vùc theo luËt ®Þnh nh»m ®æi míi vµ ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, ®¸p øng yªu cÇu c¬ chÕ thÞ trêng. HiÖn nay c«ng ty ®ang triÓn khai x©y dùng 1 nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng míi, cã c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, s¶n lîng võa, tõng bíc x©y dùng thµnh mét khu c«ng nghiÖp s¹ch. Ba dù ¸n: XÝ nghiÖp s¶n xuÊt bao b×, xÝ nghiÖp vËn t¶i söa ch÷a thuû, trêng ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt cho nghµnh xi m¨ng ®· ®i vµo ho¹t ®éng trong n¨m 1999. C¸c dù ¸n tiÕp theo ®ang ®îc t×m kiÕm. HiÖn nµy c«ng ty võa s¶n xuÊt võa chuyÓn ®æi, trong ®iÒu kiÖn sè lao ®éng cßn qu¸ ®«ng (trªn 3000 ngêi) thiÕt bÞ tuæi thä qu¸ cao lai ph¶i b¶o ®¶m viÖc lµm vµ gi÷ b×nh æn ®êi sèng cho KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 42
  • 43. ngêi lao ®éng, ®ßi hái c«ng ty ph¶i kh¾c phôc rÊt nhiÒu khã kh¨n vµ thÕ lµ c«ng ty ®· vît qua tÊt c¶. 2- §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt : S¬ ®å c«ng nghÖ s¶n xuÊt. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 43 Than ®Êt sÐt §¸ v«i QuÆn g s¾t M¸y sÊy M¸y bõa M¸y bõa M¸y nghiÒn BÓ chøa KÐt chøa M¸y nghiÒn SiL« chøa xi m¨ng bét Than mÞn BÓ dù tr÷ bïn Pate ñ Clinker Clinker M¸y nghiÒn xi m¨ng M¸y hÊp th¹ch cao Th¹ch cao nhá Th¹ch cao to M¸y ®ãng bao Kho chøa xi m¨ng bao GiÕng ®iÒu chÕ Lß nung Clinker
  • 44. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng s¶n xuÊt trªn 1 d©y chuyÒn c«ng nghÖ cã quy m« lín vµ phøc t¹p. §Æc ®iÓm c«ng nghÖ s¶n xuÊt cña c«ng ty lµ : §¸ v«i kÝch thíc 250 – 300mm ®îc khai th¸c ë XÝ nghiÖp má ®¸ Trµng Kªnh ®îc ®a vµo hÖ thèng bóa m¸y ®Ëp nhá 25mm. Sau ®ã ®a vµo kÐt chøa. Bïn khai th¸c ë s«ng CÊm ®îc ®a vµo hÖ thèng m¸y bïn nhuyÔn råi chuyÓn sang bÓ chøa. Sau ®ã trén lÉn bïn vµ ®¸ r¨m chuyÓn sang hÖ thèng m¸y nghiÒn bïn. Khi nghiÒn xong ®îc 1 hçn hîp bïn pate, råi ®a vµo giÕng ®iÒu chÕ. Than ®a vµo sÊy vµ nghiÒn cho mÞn. Nhê hÖ thèng b¬m khÝ nÐn, hÖ thèng dÉn chuyÒn vµ n¹p liÖu, ®a than mÞn vµ bïn pate vµo lß nung, ë nhiÖt ®é 1450o C x¶y ra ph¶n øng clinker ho¸, t¹o ra clinker viªn. Qua hÖ thèng lµm nguéi clinker ®îc ®a vµo kÐt ñ. Sau ®ã ®îc ®a sang hÖ thèng m¸y nghiÒn cïng víi mét tû lÖ th¹ch cao nhÊt ®Þnh ®Ó t¹o ra xi m¨ng. Xi m¨ng bét ®îc ®a vÒ hÖ thèng sil« chøa ®ùng sau 7 ngµy råi ®îc chuyÓn sang hÖ thèng ®ãng bao kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt xi m¨ng. D©y chuyÒn c«ng nghÖ cña C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· tr¶i qua h¬n 100 n¨m ho¹t ®éng, thiÕt bÞ cò l¹c hËu, cò tiÕng ån vµ khãi bôi kh¸ lín, tiªu hao kh¸ nhiÒu nguyªn liÖu. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ngnµy C«ng ty kh«ng ngõng n©ng cÊp, söa ch÷a hÖ thèng m¸y mãc thiÕt bÞ vµ ®Æc biÖt hiÖn nay c«ng ty ®ang tiÕn hµnh x©y dùng dù ¸n nhµ m¸y míi ë thÞ trÊn Minh §øc - Thñy Nguyªn – H¶i Phßng. C«ng ty söa ch÷a c¶i t¹o l¹i hÖ thèng läc bôi cò mµ l¾p ®Æt b»ng hÖ thèng läc bôi tÜnh ®iÖn cho c¸c lß nung clinker, dïng m¸y ph©n ly cho c¸c m¸y nghiÒn xi m¨ng nghiÒn xÊy than liªn hîp theo chu tr×nh kÝn cã läc bôi. Tõ ®ã n¨ng suÊt lß nung cã thÓ ®¹t 400.000 tÊn clinker/ 1 n¨m vµ n¨ng suÊt cÇn ph¶i n©ng cÊp 1 sè c«ng tr×nh nh : C¶i t¹o n©ng cÊp 1 sè kho xi m¨ng. X©y dùng míi kho chøa phô gia. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 44
  • 45. X©y dùng c¶ng nhËp than vµ xuÊt clinker b»ng hÖ b¨ng t¶i vËn chuyÓn tõ bÕn vµ kho chøa. Cñng cè vµ më réng 1 sè tuyÕn ®êng giao th«ng chÝnh trong C«ng ty ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vËn chuyÓn. 3. §Æc ®iÓm tæ chøc qu¶n lý cña c«ng ty : S¬ ®å tæ chøc cña c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng : Mèi quan hÖ hµnh chÝnh : Mèi quan hÖ chÊt lîng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 45 Gi¸m ®èc c«ng ty Pg®cn- ddlddcl Pg®c® P.ktc® P.®iÒu ®é sx P. atbhmt Ban sö lý vt P/x c¬ khÝ P/x ®éng lùc P/x l¾p r¸p P/x scct P/x vtsct Phßng ktsx Phßng tn-kcs Kho s¶n phÈm P/x m¸y ®¸ P/x than P/x lß nung P/x n®b Xn bao b× xm Vf, yt, bv, nk, ntr P. kÕho¹ch P. kttc P. tcl® p. vËt t­ P. xdcb Ban ttpc P.kinh doanh Cn. Th¸i b×nh Tæng kho Pg®/g®xn®¸ Xn ®¸ trµng kªnn
  • 46. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng tæ chøc bé m¸y theo m« h×nh trùc tuyÕn tõ ban gi¸m ®èc xuèng c¸c phßng ban ph©n xëng. §øng ®Çu lµ Gi¸m ®èc c«ng ty ngêi cã quyÒn ®iÒu hµnh cao nhÊt, chÞu tr¸ch nhiÖm tríc c¬ quan chñ qu¶n, tríc nhµ níc tríc tËp thÓ c«ng nh©n. Gióp viÖc cho gi¸m ®èc lµ trî lý gi¸m ®èc vµ phã gi¸m ®èc chuyªn ngµnh. C«ng ty cã 38 phßng ban trong ®ã cã 4 ph©n xëng chÝnh lµ ph©n xëng M¸y ®¸, Lß Nung, Than mÞn, NghiÒn ®ãng bao. Ngoµi ra C«ng ty cßn cãn c¸c ph©n xëng, phßng ban hç trî , 7 ph©n xëng phï trî, 3 ®¬n vÞ phô tr¸ch ®Çu vµo, 7 ®¬n vÞ phô tr¸ch tiªu thô, 8 phßng ban bé m¸y qu¶n lý cña c«ng ty vµ 3 xÝ nghiÖp phô thuéc : xÝ nghiÖp má ®¸ Trµng Kªnh vµ XÝ nghiÖp söa ch÷a thñy, xÝ nghiÖp bao b×. Mçi phßng ban ®Òu cã trëng phßng vµ c¸c phã phßng, trëng phßng gióp viÖc cho gi¸m ®èc phô tr¸ch ng¹ch chuyªn m«n cña m×nh. C¸c ph©n xëng kh«ng h¹ch to¸n ®éc lËp. Mçi ph©n xëng ®Òu bè trÝ 1 kÕ to¸n hµng th¸ng lËp b¸o c¸o theo mÉu biÓu göi lªn phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty lµm c¬ së h¹ch to¸n. Trong c¸c phßng ban, ph©n xëng cã mèi quan hÖ chØ ®¹o nghiÖp vô, c¸c phßng ban kh«ng ®îc ra lÖnh cho c¸c ph©n xëng mµ chØ ®îc gãp ý tham mu cho Gi¸m ®èc, gióp gi¸m ®èc ®a ra nh÷ng mÖnh lÖnh, nh÷ng quyÕt ®Þnh cã hiÖu lùc cao nhÊt. C¸c ph©n xëng phßng ban cã chøc vô, quyÒn h¹n t¬ng ®¬ng nhau vµ cã mèi quan hÖ b×nh ®¼ng víi nhau nhng ph¶i chÞu sù híng dÉn vÒ nghiÖp vô. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 46
  • 47. Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña c¸c phßng ban ®îc tãm t¾t nh sau: Phßng tæ chøc : Cã nhiÖm vô bè trÝ s¾p xÕp, qu¶n lý c¸n bé c«ng nh©n viªn, phæ biÕn híng dÉn vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch chÕ ®é cña §¶ng vµ Nhµ níc víi c¸n bé c«ng nh©n viªn. - Phßng kinh doanh : TiÕp cËn thÞ trêng, t×m kiÕm thÞ trêng gióp cho phßng kÕ ho¹ch x©y dùng kÕ häach s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm, ký kÕt hîp ®ång víi kh¸ch hµng. §ång thêi phô tr¸ch c¸c vÊn ®Ò tiªu thô s¶n phÈm. - Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh: X©y dùng kÕ ho¹ch tµi chÝnh, tæ chøc triÓn khai sö dông vèn, kiÓm tra, kiÓm sãat t×nh h×nh tµi chÝnh toµn doanh nghiÖp. - Phßng KCS : KiÓm tra chÊt lîng s¶n phÈm, nghiªn cøu qu¶n lý gi¶i quyÕt khiÕu n¹i vµ tæ chøc theo dâi chÊt lîng s¶n phÈm. - Phßng b¶o vÖ : X©y dùng néi quy, b¶o vÖ c«ng ty. - Phßng y tÕ : Theo dâi t×nh h×nh søc khoÎ cña c¸n bé c«ng nh©n viªn cña c«ng ty. - V¨n phßng : Cã nhiÖm vô gi¶i quyÕt c¸c c«ng viÖc mang tÝnh chÊt hµnh chÝnh. - Phßng vËt t : Cã nhiÖm vô theo dâi chÆt chÏ t×nh h×nh cung øng sö dông vËt t cña toµn bé c«ng ty. - Phßng x©y dùng c¬ b¶n : Cã nhiÖm vô söa ch÷a, x©y míi c¸c h¹ng môc, c«ng tr×nh phôc vô s¶n xuÊt vµ c¸c yªu cÇu cña c«ng ty. - Ph©n xëng l¾p r¸p : L¾p r¸p c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ trong d©y chuyÒn s¶n xuÊt mua míi. - Ph©n xëng m¸y ®¸ : Cã nhiÖm vô nghiÒn ®¸, lµ c«ng ®o¹n ®Çu tiªn s¶n xuÊt ra xi m¨ng. - Ph©n xëng c¬ khÝ: Söa ch÷a vµ b¶o dìng toµn bé m¸y mãc thiÕt bÞ cho s¶n xuÊt. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 47
  • 48. - Ph©n xëng lß nung: Cã nhiÖm vô Clinker lµ t¹p chÊt cña ®Êt sÐt, ®¸ v«i ®îc bõa víi quÆng ®· qua m¸y bóa. - Ph©n xëng than : Cã nhiÖm vô cung øng kÞp thêi ®Çy ®ñ lîng than mÞn ®Ó phôc vô cho ph©n xëng lß nung. - Ph©n xëng th¸o : §©y lµ kh©u cuèi cïng cña s¶n phÈm xi m¨ng hoµn thµnh, t¹i ®©y xi m¨ng ®îc ®ãng bao vµ chuyÓn vµo kho thµnh phÈm. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 48
  • 49. 4. §Æc ®iÓm tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n : S¬ ®å tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n cña C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 49 KÕ to¸n trëng Phã phßng Phã phßng k.to¸n c«ng ty k.to¸n c¸c ph©n x- kt chi nh¸nh b¸o sæ kt chi nh¸nh phô thuéc k.to¸n vËt t kt tiÒn l- ¬ng k.to¸n tsc® kt thanh to¸n Thñ quü k.to¸n chi phÝ kt tæng hîp k.to¸n tiªu thô KÕ to¸n dù ¸n
  • 50. Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty chÞu sù l·nh ®¹o cña gi¸m ®èc c«ng ty vµ chÞu sù chØ ®¹o vÒ nghiÖp vô cña kÕ to¸n trëng. Phßng kÕ to¸n gåm cã 23 ngêi vµ 15 ngêi kÕ to¸n t¹i c¸c ph©n xëng, phßng ban. §øng ®Çu lµ kÕ to¸n trëng : Cã nhiÖm vô chØ d¹o ®iÒu hµnh híng dÉn kiÓm tra toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n tµi chÝnh cña toµn nhµ m¸y. Ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh doanh, tham mu gióp gi¸m ®èc nhµ m¸y vÒ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn tµi chÝnh kÕ to¸n vµ ®¸nh gi¸ kiÓm kª c¸c ph¬ng ¸n kinh doanh. Gióp viÖc cho kÕ to¸n trëng cã 1 phã phßng phô tr¸ch kÕ to¸n tæng hîp vµ 1 phã phßng phô tr¸ch vÒ tiªu thô s¶n phÈm. * KÕ to¸n vËt t : Cã nhiÖm vô theo dâi tr×nh tù nhËp xuÊt vËt t vµ thiÕt bÞ. C¨n cø vµo c¸c phiÕu nhËp xuÊt kho göi vÒ kiÓm tra tÝnh hîp lÖ cña chøng tõ. Sau ®ã vµo sæ chi tiÕt vËt liÖu cho tõng s¶n phÈm. Cuèi quý c¨n cø vµo sè liÖu xuÊt, kÕ to¸n lËp sæ c¸i c¸c TK 152, TK 153, TK 133 vµ c¸c TK kh¸c cã liªn quan. * KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ b¶o hiÓm x· héi : hµng th¸ng c¨n cø vµo c¸c b¶ng chÊm c«ng, phiÕu kª s¶n lîng vµ b¶ng tÝnh l¬ng tõ c¸c kÕ to¸n ph©n xëng ®a lªn ®Ó duyÖt tiÒn l¬ng. Vµo b¶ng tæng hîp tiÒn l¬ng sau ®ã tiÕn hµnh tæng hîp chi phÝ tiÒn l¬ng vµo c¸c kho¶n trÝch theo lu¬ng nh BHXH, BHYT, KPC§ theo chÕ ®é nhµ níc quy ®Þnh cho tõng ®èi tîng lao ®éng. Cuèi quý kÕ to¸n lËp b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng vµ BHXH, kÕ to¸n trùc tiÕp sö dông vµ theo dâi c¸c TK 334, TK 335, 338 ... * KÕ to¸n tµi s¶n cè ®Þnh : Tõ c¸c chøng tõ gèc nh : Biªn b¶n bµn giao TSC§ trªn sæ chi tiÕt TSC§ vµ tÝnh khÊu hao hµng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 50
  • 51. th¸ng. Cuèi quý lËp b¶ng ph©n bæ khÊu hao TSC§ cho tõng ®èi t- îng sö dông råi lËp sæ c¸i TK 214, TK211 ... lËp b¸o c¸o ®Þnh kú vÒ nguån vèn cho toµn c«ng ty. Theo dâi c¸c quü ®îc ph©n phèi cho xÝ nghiÖp. * KÕ to¸n tiÒn mÆt, ng©n hµng : Cã nhiÖm vô h¹ch to¸n t×nh h×nh thu chi tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng. Theo dâi viÖc thu chi ngo¹i tÖ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh nhËp khÈu clinker hoÆc xi m¨ng kÕ to¸n c«ng nî ph¶i thu, ph¶i tr¶ hµng ngµy c¨n cø vµo c¸c chøng tõ mua b¸n, phiÕu thu, phiÕu chi. KÕ to¸n cã nhiÖm vô h¹ch to¸n chi tiÕt vµ tæng hîp c«ng nî ph¶i thu, ph¶i tr¶ víi ngêi b¸n, ngêi mua, xÝ nghiÖp víi c«ng ty, c«ng ty víi Tæng c«ng ty ... Theo dâi cÊp vèn lu ®éng b»ng hµng ho¸ cho c¸c xÝ nghiÖp trùc thuéc. * Thñ quü : Qu¶n lý thu, chi tiÒn mÆt theo chøng tõ cô thÓ cuèi ngµy kÕ to¸n thanh to¸n ®èi chiÕu víi sæ quü ®Ó ®¶m b¶o viÖc rót tiÒn mÆt vµ thanh to¸n 1 c¸ch thuËn tiÖn. * KÕ to¸n chi phÝ : Thùc hiÖn viÖc h¹ch to¸n chi phÝ, tæng hîp chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµo cuèi quý. KÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ theo ®èi tîng tËp hîp chi phÝ phï hîp víi ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. C¨n cø vµo sè d, sè ph¸t sinh cña c¸c tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ ®Ó lËp b¶ng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, h¹ng môc s¶n phÈm. KÕ to¸n trùc tiÕp theo dâi vµ sö dông TK 621, TK 622 ... TK 154 . * KÕ to¸n tæng hîp : Gióp kÕ to¸n trëng trong viÖc t¹o lËp c¸c th«ng tin kinh tÕ nh lËp b¸o c¸o kÕ to¸n, tæ chøc th«ng tin kinh tÕ ph©n tÝch th«ng tin kinh tÕ, ghi 1 sè tµi kho¶n tæng hîp vµ tæ chøc b¶o ®¶m lu tr÷ tµi liÖu kÕ to¸n, lËp b¸o c¸o ®Þnh kú ®Ó b¸o c¸o Tæng c«ng ty vµ c¬ quan chøc n¨ng nhµ níc quy ®Þnh. Sau khi Tæng c«ng ty duyÖt quyÕt to¸n tiÕn hµnh ph©n bæ l¹i lîi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 51
  • 52. nhuËn vµ duyÖt quyÕt to¸n cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc híng dÉn vµ ®iÒu chØnh sæ s¸ch cho phï hîp víi sè liÖu quyÕt to¸n tæng c«ng ty ®· duyÖt. * KÕ to¸n tiªu thô s¶n phÈm : Cã nhiÖm vô theo dâi l¬ng thµnh phÈm nhËp kho vµ xuÊt kho. H¹ch to¸n tiªu thô s¶n phÈm. * KÕ to¸n theo dâi ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n : LËp thñ tôc vµ kÕ ho¹ch c¸c c«ng tr×nh söa ch÷a lín, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh cña c¸c xÝ nghiÖp vµ c«ng ty. Theo dâi viÖc cÊp ph¸t vèn x©y dùng c¬ b¶n, tæng hîp quyÕt to¸n vÒ vèn x©y dùng c¬ b¶n, lËp biªn b¶n bµn giao c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh ®a vµo sö dông t¨ng gi¸ trÞ TSC§ ®ång thêi t¨ng vèn cè ®Þnh. H×nh thøc kÕ to¸n t¹i C«ng ty lµ h×nh thøc võa tËp trung võa ph©n t¸n. T¹i 3 xÝ nghiÖp phô thuéc lµ xÝ nghiÖp ®¸ Trµng Kªnh vµ XÝ nghiÖp vËn t¶i söa ch÷a thñy, xÝ nghiÖp bao b× th× h¹ch to¸n phô thuéc, cßn l¹i chi nh¸nh Th¸i B×nh th× sö dông h×nh thøc b¸o sæ. C¸c nghiÖp vô ph¸t sinh t¹i ph©n xëng ®îc c¸c kÕ to¸n ph©n xëng ghi chÐp vµ chuyÓn lªn phßng kÕ to¸n cña c«ng ty ®Ó kÕ to¸n t¹i phßng kÕ to¸n h¹ch to¸n. T¹i chi nh¸nh th× kÕ to¸n chi nh¸nh cã nhiÖm vô h¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh t¹i chi nh¸nh. Cuèi kú h¹ch to¸n chuyÓn sè liÖu vÒ phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty ®Ó tËp hîp chi phÝ còng nh x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh cña c«ng ty. Tríc ngµy 01/01/ 1994 h×nh thøc kÕ to¸n t¹i c«ng ty lµ h×nh thøc nhËt ký chøng tõ, sau thêi ®iÓm trªn ®¬n vÞ ¸p dông thö nghiÖm h×nh thøc nhËt ký chung. B¾t ®Çu tõ ngµy 01/1/96 theo quyÕt ®Þnh 1141/ TC/ Q§C§KT c«ng ty chÝnh thøc ¸p dông h×nh thøc nhËt ký chung ®Ó tiÕn hµnh kÕ to¸n vµ x©y dùng bé sæ míi. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 52
  • 53. Theo yªu cÇu cña h×nh thøc sæ còng nh xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn c«ng ty. C«ng ty ®· x©y dùng 1 hÖ thèng sæ bao gåm : - C¸c sæ thÎ chi tiÕt : C¸c sæ thÎ nµy dïng ®Ó ghi c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh cã liªn quan tíi c¸c ®èi tîng mµ theo yªu cÇu qu¶n lý cña c«ng ty cÇn ph¶i theo dâi chÆt chÏ chi tiÕt, nh÷ng ®èi tîng cã møc ®é thêng xuyªn ph¸t sinh. Thuéc lo¹i nµy c«ng ty cã c¸c lo¹i sæ nh : sæ theo dâi chi tiÕt th¹ch cao, sæ theo dâi chi tiÕt kh¸ch hµng. - Sæ quü lµ sæ ®Ó ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn thu chi tiÒn mÆt t¹i c«ng ty, c¨n cø ®Ó ghi vµo c¸c sæ nµy lµ c¸c phiÕu thu, phiÕu chi tiÒn mÆt. - Sæ nhËt ký chung : Lµ sæ ®Ó theo dâi chung t×nh h×nh biÕn ®éng cña toµn c«ng ty tÊt c¶ c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh ®Òu ®- îc ph¶n ¸nh vµo sæ theo thø tù thêi gian t¨ng dÇn. Bªn c¹nh c¸c sæ nhËt ký chung cßn cã c¸c sæ chuyªn dïng, c¸c sæ nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô diÔn ra 1 c¸ch thêng xuyªn vµ theo yªu cÇu qu¶n lý cña c«ng ty th× chóng ®îc t¸ch ra ghi riªng. Tr×nh tù ghi sæ nµy gièng nh sæ nhËt ký chung. Cuèi th¸ng tæng hîp sè liÖu råi ghi vµo nhËt ký chung cña c«ng ty. Sæ c¸i c¸c tµi kho¶n ®îc më ra ®Ó theo dâi 1 sè lo¹i vèn hoÆc nguån vèn. Sè liÖu ghi vµo sæ nµy lµ c¸c sæ tæng hîp cuèi th¸ng tõ nhËt ký chung vµ c¸c sæ chi tiÕt. Sæ c¸i cã mÉu biÓu ®óng víi quy ®Þnh cña nhµ níc. Mét sè sæ chi tiÕt cã c¶i tiÕn cho phï hîp víi t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh vµ yªu cÇu qu¶n lý cu¶ c«ng ty. Tæng hîp sè liÖu cña cïng 1 tµi kho¶n tõ sæ nhËt ký chung vµ chuyÓn vµo sæ c¸i c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. C¨n cø vµo sæ c¸i kÕ to¸n lËp b¶ng c©n ®èi sè ph¸t sinh, b¶ng c©n ®èi tµi kho¶n vµ c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh kh¸c. HÖ thèng tµi kho¶n cña c«ng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 53
  • 54. ty ®îc ¸p dông theo hÖ thèng tµi kho¶n cña chÕ ®é kÕ to¸n míi do Bé tµi chÝnh ban hµnh. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 54 Chøng tõ gèc NhËt ký chung B¶ng tæng hîpSæ c¸i B¶ng c©n ®èi sè ph¸t sinh Sæ chi tiÕt B¸o c¸o kÕ to¸n C¸c nhËt ký chuyªn dïng Ghi hµng ngµy Ghi theo kú Ghi ®èi chiÕu
  • 55. 5. T×nh h×nh vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. Tõ khi thµnh lËp vµo th¸ng 8/1993 c«ng ty cã tæng sè vèn kinh doanh lµ 79 tû gåm c¶ vèn lu ®éng vµ vèn cè ®Þnh b»ng tÊt c¶ nç lùc, s¸ng t¹o trong lao ®éng s¶n xuÊt cña h¬n 3000 ngêi cã tay nghÒ vµ ban l·nh ®¹o n¨ng ®éng nhiÖt huyÕt ®· híng c«ng ty ®i ®óng híng vµ ®øng v÷ng trªn thÞ trêng xi m¨ng víi sù c¹nh tranh quyÕt liÖt cña mét sè nhµ m¸y liªn doanh víi níc ngoµi cã d©y chuyÒn hiÖn ®¹i. §Õn ngµy 31/12/2000 tæng tµi s¶n cña c«ng ty lµ h¬n 314 tû ®ång trong ®ã tµi s¶n cè ®Þnh vµ ®Çu t dµi h¹n chiÕm 63,99%. Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh víi tû lÖ vèn nhÊt ®Þnh nh trªn lµ hîp lý v× doanh nghiÖp ph¶i ®Çu t söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ ®Ó n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm. C«ng ty còng thu håi ®îc c¸c kho¶n ph¶i thu nhanh, gi¸ trÞ hµng tån kho kh«ng bÞ ø ®äng lín. §¬n vÞ N¨m 1998 N¨m 1999 N¨m 2000 TH KH 1.S¶n lîng s¶n xuÊt 2.S¶n lîng tiªu thô 3.Tæng doanh thu 4.Nép ng©n s¸ch 5.Lîi nhuËn rßng 6.L¬ng b×nh qu©n/1cn Ngh×ntÊn Nt Tû®ång Tû®ång Tû®ång Ngh×n®å ng 375.5 422.35 292.879 35.141 1.153 968.7 327.5 339.5 263.173 26.795 3.494 963 389 382 328.18 6 22.85 12.274 1065 330 421 267.27 24.757 13.339 977 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 55 Sæ quü
  • 56. Qua sè liÖu trªn c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· ®ãng gãp cho nÒn kinh tÕ trong 3 n¨m lµ 1092 ngh×n tÊn xi m¨ng ®· nép ng©n s¸ch nhµ níc 84.786 tû ®ång lîi nhuËn rßng thu ®îc lµ 16.921 tû ®ång. C«ng ty ®· tr¶i qua n¨m 2000 víi nhiÒu khã kh¨n nh thÞ trêng cña c«ng ty nhá hÑp, chÞu sù c¹nh tranh trùc tiÕp cña c«ng ty liªn doanh nªn tiªu thô s¶n phÈm thêng bÞ ®éng bÊp bªnh, nªn trong quý 1 vµ quý 3 ph¶i h¹n chÕ n¨ng lùc s¶n xuÊt. Thêi tiÕt trong c¶ níc cã nhiÒu biÕn ®éng lèc lín, b·o lôt xÈy ra ë nhiÒu n¬i nªn c¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n vµ c¸c dù ¸n ®Çu t x©y dùng lµm tèc ®é xi m¨ng gi¶m. bªn c¹nh ®ã t×nh h×nh thiÕt bÞ ngµy cµng suèng cÊp nhanh vµ nghiªm träng c¶ bÒ réng lÉn bÒ s©u, lªn c«ng t¸c ®iÒu hµnh s¶n xuÊt vµ söa ch÷a thiÕt bÞ còng bÞ ®éng lóng tóng cha ®¸p øng ®Çy ®ñ kÞp thêi nhu cÇu gia t¨ng cña thÞ trêng trong quý 4. Nhng ®¹i bé phËn c¸n bé c«ng nh©n viªn cña c«ng ty cã t t- ëng æn ®Þnh, tinh thÇn ®oµn kÕt tin tëng vµo sù l·nh ®¹o cña §¶ng uû, ban gi¸m ®èc, ban chÊp hµnh c«ng ®oµn vµ cã quyÕt t©m cao trong viÖc thùc hiÖn cña n¨m 2000. §ång thêi c«ng ty ®îc sù quan t©m chØ ®¹o thêng xuyªn cña Bé x©y dùng, thµnh uû UBNH Thµnh Phè H¶i Phßng nªn c«ng ty ®· ®¹t ®îc so víi kÕ ho¹ch. Tæng doanh thu: 328 tû/KH 267.27 tû =123%. Nép ng©n s¸ch: 22.85tû /KH 24.757 tû =93%. Lîi nhuËn rßng: 12.274 tû /KH 13.339 tû =92% L¬ng b×nh qu©n/ mét cn: 1065 ngh×n/KH977.6 ngh×n =108.9%. S¶n lîng s¶n xuÊt: 389 tÊn ®¹t 118 % KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 56
  • 57. §Ó ®¹t ®îc c¸c chØ tiªu trªn c«ng ty ®· ph¶i t¨ng cêng c«ng t¸c ®iÒu hµnh qu¶n lý s¶n xuÊt, giao gi¸ thµnh cho tõng c«ng nh©n s¶n xuÊt cñng cè mua b¸n vËt t theo kÕ ho¹ch, phèi hîp ®iÒu tiÕt viÖc trung tu söa ch÷a cho phï hîp víi nhÞp ®é s¶n xuÊt. KÕt qu¶ lµ ®· tiÕt kiÖm ®îc nhiÒu ®Þnh møc vËt t kü thuËt gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chi phÝ qu¶n lý gãp phÇn lµm h¹ gi¸ thµnh 18 ngh×n ®ång/ tÊn so víi n¨m 1999. ChØ tiªu §¬n vÞ tÝnh(% ) N¨m 1999 N¨m 2000 1.Bè trÝ c¬ cÊu vèn TSC§/TængTS 62.66 63.99 TSL§/Tæng TS 37.34 35.91 2. Tû suÊt lîi nhuËn TSLN/DT 2.36 3.76 TSLN/Vèn 4.46 8.81 3. T×nh h×nh tµi chÝnh Tû lÖ nî ph¶i tr¶/ tæng TS 48.76 46.03 Kh¶ n¨ng thanh to¸n +TSL§/ Nî ng¾n h¹n 134.18 180.66 +Thanh to¸n nhanh tiÒn hiÖn cã/ Nî ng¾n h¹n 15.44 22.61 Ta thÊy tû suÊt lîi nhuËn t¨ng trong ®iÒu kiÖn vèn t¨ng lµ do c«ng ty tiÕt kiÖm chi phi h¹ gi¸ thµnh vµ c«ng ty ®· thay ®æi ph- ¬ng thøc b¸n gi¶m ®îc chi phÝ b¸n hµng. Tû suÊt lîi nhuËn/ vèn KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 57
  • 58. vay so víi n¨m 1999 chøng tá c«ng ty ®· sö dông hiÖu qu¶ ®ång vèn. MÆt kh¸c qua 2 chØ tiªu thanh to¸n ta thÊy kh¶ n¨ng thanh to¸n hiÖn thêi vµ kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh ph¶i ®¸p øng ®îc nhu cÇu thanh to¸n. Qua t×m hiÓu m«t sè nÐt vÒ qóa tr×nh ph¸t triÓn vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty, kh«ng thÓ phñ nhËn sù ®ãng gãp kh«ng nhá cña c«ng ty xi m¨ng vµo c«ng viÖc x©y dùng ®Êt níc. II. Hach to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng. 1- §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Qu¶n lý chi phÝ xuÊt hîp lý sÏ lµ nh©n tè ¶nh hëng tÝch cùc n©ng cao lîi nhuËn thùc tÕ cña c«ng ty. Do vËy, x¸c ®Þnh ®îc ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ kh©u ®Çu tiªn vµ ®Æc biÖt trong c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Do quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt xi m¨ng cña c«ng ty phøc t¹p, s¶n phÈm ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n kÕ tiÕp nhau. Nªn ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ theo tõng c«ng ®o¹n ph©n xëng v× mçi ph©n xëng cã mét nhiÖm vô hoµn tÊt c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®¸ - bïn - Clinker - xi m¨ng. §Ó thuËn lîi cho viÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. C«ng ty tËp hîp chi phÝ theo kho¶n môc tÝnh gi¸ thµnh nh: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. Do c«ng ty cã thÓ b¸n th¬ng phÈm nh Chinker, xi m¨ng bét. Nªn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cña c«ng ty lµ xi m¨ng ®en PC30, xi m¨ng rêi PC30, xi m¨ng tr¾ng PC30W, Clinker. Riªng xi m¨ng PC40 vµ xi m¨ng bÒn Sunf¸t lµ lo¹i xi m¨ng ®Æc chñng lµm theo ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 58
  • 59. §Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt c«ng ty sö dông TK621, TK622, TK627... Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ. 2- Tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt t¹i C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng §Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt toµn c«ng ty kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ theo tõng kho¶n môc chi phÝ theo tõng ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®· x¸c ®Þnh. Sau ®ã tËp hîp toµn c«ng ty c¸c chøng tõ sö dông trong kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ phiÕu xuÊt kho, phiÕu chi, phiÕu b¸o nî, phiÕu ®Þnh kho¶n, b¶ng ph©n bæ tiÒn ®iÖn. Sæ kÕ to¸n phôc cho kÕ to¸n chi phÝ lµ c¸c sæ chi tiÕt ®Ó tËp hîp chi phÝ theo ®èi tuîng s¶n xuÊt, c¸c lo¹i sæ c¸i, sæ tËp hîp chi phÝ vµ biÓu tÝnh gi¸ thµnh. C¸c sæ vµ c¸c biÓu ®îc lu gi÷ trªn m¸y vi tÝnh vµ ®îc in ra lu gi÷ theo sæ s¸ch. 2.1. Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: §©y lµ kho¶n chi phÝ chiÕm tû träng lín trong gi¸ thµnh s¶n xuÊt kho¶ng 79% nªn viÖc h¹ch to¸n chÝnh x¸c vµ ®Çy ®ñ chi phÝ nguyªn vËt liÖu cã tÇm quan träng ®Æc biÖt trong viÖc x¸c ®Þnh lîng tiªu hao vËt chÊt trong s¶n xuÊt vµ ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c cña gi¸ thµnh s¶n phÈm. V× vËy ph¶i h¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho c¸c ®èi tîng sö dông. Do nguån nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt xi m¨ng rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹p nªn c«ng ty theo dâi viÖc sö dông vËt liÖu chÆt chÏ trªn TK152. Tµi kho¶n nµy cã : 8 TK cÊp 2 23 TK cÊp 3 11 TK cÊp 4 Ngoµi ra c«ng ty cßn sö dông thªm mét sè Tµi kho¶n kh¸c nh TK 131, TK621. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 59
  • 60. Do ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña c«ng ty, c¸c tµi kho¶n chi phÝ ®uîc më thªm nhiÒu tµi kho¶n cÊp 2 chi tiÕt cho ®èi tîng sö dông nh : TK 6211 chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh cho ph©n xëng m¸y ®¸. TK6212 " " cho ph©n xëng Lß nung TK6213 " " cho ph©n xëng NghiÒn th¸o TK 6214 " " cho ph©n xëng Than mÞn TK 6215 " " cho ph©n xëng §éng lùc TK 6216 " " cho ph©n xëng C¬ khÝ TK 6217 " " cho ph©n xëng L¾p r¸p TK 6218 " " cho ph©n xëng Söa ch÷a c«ng tr×nh. Tríc tiªn phßng kü thuËt s¶n xuÊt c¨n cø vµo c¸c kÕ ho¹ch vµ c¸c ph¬ng ¸n s¶n xuÊt trong n¨m ®Ó lËp kÕ ho¹ch cung cÊp vËt t vµ giao nhiÖm vô s¶n xuÊt cho c¸c ph©n xëng. C¸c ph©n xëng c¨n cø vµo nhiÖm vô s¶n xuÊt tÝnh to¸n chÝnh x¸c lîng vËt t phôc vô cho s¶n xuÊt vµ khi cã nhu cÇu th× c¸c ph©n xëng lËp phiÕu yªu cÇu xin mua vËt t (cã x¸c nhËn cña qu¶n ®èc, gi¸m ®èc, phßng kü thuËt ) sau ®ã chuyÓn xuèng phßng vËt t, nh©n viªn cung øng vËt t xin t¹m øng mua vËt t vÒ nhËp kho , khi nhËp kho ph¶i cã biªn b¶n kiÓm nghiÖm hµng ho¸. Sau khi nhËn ®îc phiÕu nhËp kho kÕ to¸n vËt t c¨n cø vµo ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng ®Ó nhËp vµo nhËt ký vËt liÖu. C¨n cø vµo nhu cÇu thùc tÕ s¶n xuÊt cña c¸c ph©n xëng lËp phiÕu lÜnh vËt t (cã ch÷ ký x¸c nhËn cña qu¶n ®èc ph©n xëng) sau khi phiÕu lÜnh vËt t cã ch÷ ký cña phßng kü thuËt vµ phã gi¸m ®èc phiÕu nµy ®îc chuyÓn sang phßng kÕ to¸n ®Ó viÕt phiÕu xuÊt kho. MÉu phiÕu xuÊt vËt t §¬n vÞ C«ng ty Xi m¨ng H¶i Phßng §Þa chØ : PhiÕu xuÊt vËt t Sè :............... KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 60
  • 61. Ngµy 3 th¸ng 12 n¨m 2000 Nî Cã 6215 15211 8 Bé phËn : Ph©n xëng lß nung Lý do xuÊt : Söa ch÷a XuÊt t¹i kho : C«ng ty S è t t Tªn nh·n hiÖu quy c¸ch §¬n vÞ tÝnh M· sè Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Yªu cÇu Thùc xuÊt §¸ xanh TÊn 3.800 1.800 KÕ to¸n trëng Thñ kho Ngêi viÕt phiÕu Thñ trëng ®¬n vÞ PhiÕu nµy ®îc lËp thµnh 3 liªn : 1 liªn lu l¹i phßng kÕ to¸n, 1 biªn lu t¹i kho, 1 liªn giao cho ngêi lÜnh vËt t t¹i ph©n xëng. Tõ thùc tÕ s¶n xuÊt cña c«ng ty, vËt liÖu ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i sù biÕn ®éng hµng ngµy víi sè lîng lín. Do ®ã, yªu cÇu qu¶n lý vËt t ph¶i ®¬n gi¶n dÔ ®èi chiÕu , h¹n chÕ ®îc nh÷ng sai sãt trong qu¶n lý vËt liÖu, n¾m b¾t ®îc sè d cña vËt liÖu... Theo ®ã c«ng ty x©y dùng 1 hÖ thèng sæ s¸ch bao gåm: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 61
  • 62. - NhÊt ký nhËp vËt liÖu - NhÊt ký xuÊt vËt liÖu - B¶ng c©n ®èi chi tiÕt nhËp, xuÊt, tån - B¶ng tæng hîp vËt liÖu -Sæ chi tiÕt vËt liÖu, sæ c¸c vËt liÖu ViÖc ®¸nh gi¸ vËt liÖu nhËp xuÊt trong kú ë c«ng ty còng tu©n theo thùc tÕ lµ ®¸nh gi¸ theo gi¸ thùc tÕ vËt liÖu nhËp kho chñ yÕu lµ mua ngoµi. Do ®ã c¨n cø vµo ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng x¸c ®Þnh gi¸ trÞ vËt liÖu kho theo ph¬ng ph¸p ®Ých danh. Tøc lµ khi xuÊt kho nguyªn vËt liÖu thuéc l« hµng nµo c¨n cø vµo sè lîng thùc tÕ vµ ®¬n gi¸ mua thùc tÕ sè hµng ®ã ®Ó tÝnh gia trÞ hµng xuÊt kho, ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông khi xuÊt vËt liÖu cho c¸c ®¬n vÞ phô thuéc. Ngoµi ra c«ng ty dïng ph¬ng ph¸p ®¬n gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn¸p dông khi xuÊt vËt liÖu phôc vô s¶n xuÊt. Gi¸ trÞ thùc tÕ tån ®k+ Gi¸ trÞ vËt liÖu TT tån ck §¬n gÝa b×nh qu©n = Sè lîng vËt liÖu tån ®k + sè lîng VL tån ck V× sè lîng vËt t cña c«ng ty lµ rÊt nhiÒu nªn ®îc kÕ to¸n chi tiÕt vËt t ®îc chia thµnh nhiÒu phÇn nhá mçi phÇn do 1 c¸n bé kÕ to¸n qu¶n lý. Bªn c¹nh ®ã sæ nhËt ký nhËp, nhËt ký xuÊt ®îc më chi tiÕt cho tõng tµi kho¶n vµ tiÓu kho¶n. ViÖc ghi vµo nhËt ký xuÊt sÏ ®îc ph¶n ¸nh theo tõng bé phËn lÜnh. Theo ®Þnh kú 10 ngµy mét lÇn kÕ to¸n nhËn ®îc phiÕu xuÊt kho tõ thñ kho c¸c chøng tõ nµy ®îc kÕ to¸n ph©n lo¹i vµ ®îc nhËp vµo nhÊt ký xuÊt trªn m¸y vi tÝnh theo danh môc vËt t cña m×nh qu¶n lý ®· cµi ®Æt s½n trªn m¸y vi tÝnh. HÖ thèng m¸y vi tÝnh cña c«ng ty ®îc cµi ®Æt ch¬ng tr×nh kÕ to¸n. Víi hÖ thèng tµi kho¶n thèng nhÊt do C«ng ty xi m¨ng ViÖt Nam quy ®Þnh. C¸c ph¬ng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 62
  • 63. ph¸p tÝnh gi¸ thùc thùc tÕ nguyªn vËt liÖu xuÊt kho còng ®îc cµi ®Æt trªn m¸y vi tÝnh. NhËt ký xuÊt vËt liÖu Th¸ng 12 n¨m 2000 Chøng tõ Tªn bé phËn lÜnh Danh ®iÓm Tªn vµ quy c¸ch V. t §¬n vÞ tÝn h Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Tµi kho ¶n nîSH Ngµy 000311 000271 000237 000045 000068 000079 14/12/200 0 11/12/200 0 11/12/200 0 24/12/200 24/12/200 0 26/12/200 PxLßnung “ " " " " M66022 M56012 M56017 M41004 M46003 M46003 èng thÐp m¹ kÏm T«n CT3 8 ly T«n CT3 8 ly ** c«ng theongµy D©y thÐp ®en 2 ly S¾t trßn CT3 010 **C«ng theo ngµy S¾t trßn CT3 016 Kg Kg Kg Kg Kg Kg 12,00 122,000 212,000 4,000 22,000 20,000 7.828 3.954 4.500 78 4.000 4.000 93.936 482.388 954.000 1436.38 8 312 88.000 88.312 80.000 6212 6212 6212 6212 6212 6212 Céng theo bé phËn 1.698.63 6 Sau khi lËp b¶ng c©n ®èi nhËp xuÊt vËt liÖu, kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ cña b¶ng nµy cïng víi c¸c chi tiÕt cña sæ nhËt ký nhËp, nhËt ký xuÊt ®Ó lËp b¶ng tæng hîp nhËp xuÊt nguyªn vËt liÖu trong th¸ng. B¶ng nµy ®îc chia theo d¹ng tµi kho¶n ch÷ T. Bªn nî : ghi theo chi tiÕt nguån nhËp vµ tæng gi¸ trÞ cña nguån. Bªn cã :ghi theo chi tiÕt ®èi tîng xuÊt vµ gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt cho tõng ®èi tîng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 63
  • 64. BiÓu 7 C«ng ty xmHp Phßng KTTC TH nhËp xuÊt TK 1522111 : nvlc : ®¸ xanh Th¸ng 12 n¨m 2000 Nî Cã Cã TK Sè tiÒn Nî TK Nî TK Sè tiÒn D ®Çu TK331 1.300.000.00 0 600.000.000 D ®Çu 6211 62729 Ph©n xëng m¸y ®¸ ph©n xëng SCCT 1.325.000.00 0 1.000.000 Céng 1.900.000.00 0 Céng 1.326.000.00 0 D cuèi 574.000.000 Sau ®ã vµo sæ c¸i TK621 ®îc kÕ to¸n c«ng ty tËp hîp chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp theo tõng s¶n phÈm. + Khi xuÊt nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho s¶n xuÊt xi m¨ng nh ®¸ xanh, ®¸ tr¾ng, th¹ch cao... víi gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu Thùc tÕ th¸ng 12 kÕ to¸n ghi Nî TK621 : 1.052.166.312 Cã TK152 : 1.052.166.312 + Trêng hîp nguyªn vËt liÖu mua vÒ kh«ng nhËp kho xuÊt dïng ngay cho s¶n xuÊt kÕ to¸n ghi: Nî TK621 - Chi phÝ NVLTT Cã TK111- tiÒn mÆt Cã TK112 - TiÒn göi ng©n hµng +Trêng hîp tiÒn ®iÖn mua ngoµi phôc vô s¶n xuÊt th× c«ng ty ph©n bæ cho xi m¨ng tr¾ng vµ xi m¨ng ®en theo s¶n lîng s¶n xuÊt, kÕ to¸n ghi Nî TK621:3.688.463.500 Cã TK 331: 3.688.453.500 Trêng hîp kh«ng dïng hÕt vËt liÖu nhËp l¹i kho ghi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 64
  • 65. Nî TK 152: Nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 621: Nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Sæ chi tiÕt TK 621 ®îc theo dâi theo tõng ph©n xëng s¶n xuÊt trùc tiÕp nh M¸y ®¸, Lß Nung..., Than, NghiÒn Th¸o .. Sè liÖu trªn c¸c sæ nµy ®îc tËp hîp vµ ph¶n ¸nh trªn sæ c¸i tµi kho¶n 621 theo môc t¬ng øng, theo s¶n phÈm. Sæ chi tiÕt TK 621 cho ph©n xëng M¸y §¸ lµ mét vÝ dô minh ho¹ Chi tiÕt TK 621 - Nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho ph©n xëng M¸y §¸ Th¸ng 12 n¨m 2000 NT ghi sæ DiÔn gi¶i TK ®èi øng Nî Cã Sè ph¸t sinh trong kú - §¸ xanh dïng s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 15221 976.123.000 - §¸ tr¾ng dïng s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 15221 256.127.236 - §Êt sÐt + quú cho s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 15211 348.139.500 - Phô gia ho¹t tÝnh ( CaF2) cho xi m¨ng ®en 15211 150.122.300 - Phô gia ho¹t tÝnh ( CaF2) cho xi m¨ng tr¾ng. 15211 60.226.120 - Bari sunfat cho s¶n xuÊt xi m¨ng ®en. 15211 21.679.600 - §¸ cao lanh s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 15211 171.580.831 -.......................... * Céng NVLC cho xi m¨ng ®en 152 3.666.581.05 3 * Céng NVLC cho xi m¨ng tr¾ng 152 834.507.501 - Bi ®¹n g¹ch chÞu löa xi m¨ng ®en 15222 269.389.450 - Bi ®¹n g¹ch chÞu löa xi m¨ng tr¾ng 15222 80.520.157 * Céng bi ®¹n g¹ch chÞu löa 15222 349.909.607 - DÇu nhên mì m¸y cho xi m¨ng ®en 15226 367.129.212 - DÇu nhên mì m¸y cho xi m¨ng tr¾ng. 15226 0 * Céng dÇu nhên mì m¸y 367.129.212 .......................... * XN ®¸ Trµng Kªnh gi¶m chi phÝ ®¸ xanh. 1361 376.191.27 0 KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt xi m¨ng ®en. 1541 3.926.908.4 45 KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng. 1542 915.027.65 8 Céng ph¸t sinh 5.218.127.37 3 5.218.127.373 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 65
  • 66. Sæ c¸i Tªn : Tµi kho¶n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Sè hiÖu TK 621 Th¸ng 12 n¨m 2000 DiÔn gi¶i TK®èi øng Nî Cã Sè ph¸t sinh trong kú. - NVLC cho s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 1521 3.666.581.05 3 - NVLC cho s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 1521 834.507.501 * Céng nguyªn vËt liÖu chÝnh 1521 4.501.088.55 4 - Vá bao cho s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 15221 2.171.353.40 0 - Vá bao cho s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 15221 308.814.850 * Céng vá bao 15221 2.480.168.25 0 - Bi ®¹n g¹ch chÞu löa cho xi m¨ng ®en 15222 696.349.816 - Bi ®¹n g¹ch chÞu löa cho xi m¨ng tr¾ng 15222 316.396.455 * Céng bi ®¹n g¹ch chÞu löa 15222 1.012.746.27 1 - Dçu nhên mì m¸y cho xi m¨ng ®en 15226 118.781.540 - Dçu nhên mì m¸y cho xi m¨ng tr¾ng 15226 0 * Céng dÇu nhên mì m¸y 15226 118.781.540 - Nhiªn liÖu cho s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 1523 3.664.701.49 5 - Nhiªn liÖu cho s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 1523 3.377.237.51 0 * Céng nhiªn liÖu 1523 7.041.939.00 5 - XuÊt xi m¨ng ®Ó t¸i chÕ 155 0 - XuÊt vËt t ø ®äng cho xi m¨ng ®en 1528 139.920.000 - XuÊt vËt t ø ®äng cho xi m¨ng tr¾ng 1528 0 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 66
  • 67. * Céng xuÊt vËt t ø ®äng 1528 139.920.000 - TiÒn ®iÖn cho xi m¨ng ®en 33141 1.841.493.54 9 - TiÒn ®iÖn cho xi m¨ng tr¾ng 33141 1.733.525.35 1 Thuª vá « xy 33141 0 * Céng ph¶i tr¶ nhµ cung cÊp vËt t 33141 3.575.018.90 0 * Lao vô XNVT cung cÊp cho c«ng ty 33683 2 842.476.278 Trong ®ã: - xi m¨ng ®en 621.496.673 - xi m¨ng tr¾ng 220.979.526 KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 1541 12.920.677.526 KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 1542 6.791.461.272 Céng ph¸t sinh 19.712.138.798 19.712.138.798 Cuèi th¸ng kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vµo TK 154 Nî TK 154 : 19.712.138.798 -1541 : 12.920.677.526 -1542 : 6.791.461.272 Cã TK 621 : 19.712.138.798 2.2 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp C«ng ty thùc hiÖn nguyªn t¾c ph©n phèi tiÒn l¬ng theo lao ®éng. TiÒn l¬ng phô thuéc vµo kÕt qu¶ lao ®éng cuèi cïng cña tõng c¸ nh©n, tõng bé phËn lao ®éng. ViÖc quy ®Þnh tr¶ l¬ng cho c¸ nh©n ngêi lao ®éng kh«ng ph©n phèi b×nh qu©n. Nh÷ng bé phËn s¶n xuÊt chÝnh ®ßi hái kü thuËt cao, nh÷ng ngêi lao ®éng ®ßi hái chuyªn m«n kü thuËt nghiÖp vô giái, ®ãng gãp vai trß quan träng cho viÖc hoµn thµnh nghiÖp vô s¶n xuÊt kinh doanh cña C«ng ty th× møc tiÒn l¬ng ®îc tr¶ cao h¬n ngêi lµm c«ng viÖc chuyªn m«n nghiÖp vô th«ng thêng. Lao ®éng gi¶n ®¬n phæ biÕn th× møc l¬ng ®îc tr¶ c©n ®èi víi lao ®éng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 67
  • 68. cïng lo¹i trªn ®Þa bµn. HÖ sè chªnh lÖch do C«ng ty vµ ®¬n vÞ quy ®Þnh. Ngêi lao ®éng lµm viÖc nµo hëng l¬ng viÖc ®ã. C¨n cø vµo ®¬n gi¸ Tæng C«ng ty giao, kÕ ho¹ch quü tiÒn l¬ng vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh n¨m 2000. C«ng ty ph©n phèi vµ giao l¹i tiÒn l¬ng s¶n phÈm vµ l¬ng thêi gian cho c¸c thµnh viªn theo hiÖu qu¶ s¶n xuÊt , n¨ng xuÊt, chÊt lîng vµ ®é phøc t¹p cña tõng ®¬n vÞ, tõng bé phËn. Tõ ®¬n gi¸ C«ng ty giao, c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn xÝ nghiÖp trùc thuéc c¸c ®¬n vÞ hëng l¬ng s¶n phÈm , l¬ng kho¸n cã tr¸ch nhiÖm ph©n phèi tr¶ l¬ng tíi tæ vµ ngêi lao ®éng theo quy chÕ tr¶ l¬ng néi bé phï hîp víi luËt lao ®éng vµ quy chÕ cña C«ng ty . B¶n quy chÕ ph¶i ®- îc c«ng ®oµn cung cÊp tho¶ thuËn phæ biÕn ®Õn tõng ngêi lao ®éng vµ ®¨ng ký víi C«ng ty tríc khi thi hµnh. TiÒn l¬ng vµ thu nhËp hµng th¸ng cña ngêi lao ®éng ph¶i ghi trªn b¶ng l¬ng vµ sæ thu nhËp theo mÉu quy ®Þnh cña C«ng ty. §Ó ®¶m b¶o ®îc yªu cÇu s¶n xuÊt kinh doanh , Tæng C«ng ty tiÕn hµnh tæ chøc x©y dùng ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt tiªn tiÕn lµm c¬ së cho viÖc x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cho tõng bé phËn, bªn c¹nh ®ã ph¶i ®¶m b¶o ®îc mèi quan hÖ hîp lý vÒ thu nhËp tiÒn l¬ng b×nh qu©n gi÷a c¸c ®¬n vÞ trong C«ng ty. §ång thêi c¨n cø vµo c¬ cÊu tæ chøc, kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña C«ng ty vµ chÕ ®é chÝnh s¸ch cña nhµ níc, mµ C«ng ty cã nh÷ng h×nh thøc tr¶ l¬ng nh: tr¶ l¬ng theo thêi gian vµ theo s¶n phÈm l¬ng kho¸n. + §èi víi nh÷ng c¸n bé c«ng nh©n viªn trong ®¬n vÞ kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn lµm kho¸n (KCS, b¶o vÖ, y tÕ ... ) vµ nh©n viªn qu¶n lý th× ®îc tr¶ l¬ng theo thêi gian vµ hÖ sè chøc danh: Lt = ( LCB + PC ) . K1. K2 . K3 . N1 + ( LK + PCK ) . N2 Lt : l¬ng tæng LCB + PC : lµ l¬ng c¬ b¶n 26/ CP møc l¬ng tèi thiÓu 180.000 ® + phô cÊp chøc vô. K1 : lµ hÖ sè chøc danh chung cña mçi c¸n bé c«ng nh©n viªn do l·nh ®¹o C«ng ty ®¸nh gi¸, x¸c ®Þnh tuú theo vµi trß vÞ trÝ phøc t¹p cña tõng bé phËn c¸ nh©n trong s¶n xuÊt kinh doanh . VÝ dô : Gi¸m ®èc cã hÖ sè 2,2, Phã gi¸m ®èc thø nhÊt: 2,1, BÝ th ®¶ng uû : 1,8. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 68
  • 69. K2 : hÖ sè x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh kÕ ho¹ch quü l¬ng hµng th¸ng. K2CT = Quü l¬ng thùc hiÖn/ Quü l¬ng kÕ ho¹ch K3 : hÖ sè chÊt lîng lao ®éng cña tõng ngêi trong th¸ng, do thñ tr- ëng ®¬n vÞ nhËn xÐt, xÕp lo¹i theo c¸c møc sau: Møc 1 = 1,1 lµ nh÷ng c«ng nh©n viªn hoµn thµnh xuÊt s¾c c¸c c«ng viÖc ®îc giao, nh÷ng c«ng viÖc chÝnh, quan träng trong ®¬n vÞ chÊp hµnh tèt néi quy cña C«ng ty . Møc 2 = 1,0 lµ nh÷ng c¸n bé c«ng nh©n viªn hoµn thµnh nhiÖm vô giao vµ chÊp hµnh c¸c néi quy. Møc 3 = 0,9 lµ nh÷ng c¸n bé c«ng nh©n viªn cha hoµn thµnh nhiÖm vô, hoÆc kh«ng lµm ®ñ 8 giê, hoÆc vi ph¹m kû luËt lao ®éng. N1 : ngµy c«ng lµm viÖc cã hÖ sè. N2: ngµy c«ng nghØ lÔ, phÐp theo chÕ ®é kh«ng cã hÖ sè. LK + PCK : l¬ng kh¸c + phô cÊp kh¸c nh : phÐp, BHXH ... + §èi víi nh÷ng ®¬n vÞ hëng l¬ng s¶n phÈm nh : M¸y ®¸, Lß nung, ... th× ®îc giao ®¬n gi¸: §¬n gi¸ theo ®¬n vÞ s¶n phÈm chÝnh: lµ ®¬n gi¸ tæng hîp tiÒn l- ¬ng c«ng nh©n s¶n xuÊt chÝnh + l¬ng qu¶n lý + l¬ng phôc vô + c¸c phô cÊp ( chèng nãng ®éc h¹i, ca 3 ) + hÖ sè bæ sung chung cña tÊt c¶ c¸c c«ng nh©n, c«ng viÖc trong ®iÒu kiÖn c«ng nghÖ cô thÓ. §¬n gi¸ giao theo chÊt lîng s¶n phÈm : S¶n phÇm lo¹i 1 hëng 100% ®¬n gi¸ G1 S¶n phÇm lo¹i 2 hëng 70% ®¬n gi¸ G1 S¶n phÇm lo¹i 3 hëng 30% ®¬n gi¸ G1 NÕu tû lÖ phÕ phÈm vît qu¸ quy ®Þnh, ®Æc biÖt lµ thø phÈm lo¹i 3 do chñ quan g©y ra th× ph©n lo¹i 3 vît qu¸ sÏ tr¶ = 20% G1. Tiªu chuÈn chÊt lîng vµ tû lÖ tõng lo¹i do Phßng kü thuËt s¶n xuÊt c¨n cø vµo TCN - TCCS vµ ®iÒu kiÖn cô thÓ ®Ó x©y dùng. §¬n gi¸ luü tiÕn chÊt lîng vµ sè lîng : NÕu ®¬n vÞ vît møc kÕ ho¹ch s¶n lîng, vît chØ tiªu chÊt lîng, th× phÇn s¶n phÈm ®Þnh møc sÏ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 69
  • 70. ®îc t¨ng thªm ®¬n gi¸. Tuú ®iÒu kiÖn c«ng nghÖ C«ng ty xÐt giao cô thÓ. VÝ dô: t¹i ph©n xëng lß nung ®¬n gi¸ giao 1 tÊn clanhke s¶n xuÊt xi m¨ng PC 30 G1 : 4.200 ® lo¹i 1 ≥ 93% G2 : 2.950 ® lo¹i 2 5% - 7% G3 : 1.300 ® lo¹i 3 2% - 0% NÕu s¶n phÈm lo¹i 3 vît qu¸ møc quy ®Þnh lîng vît hëng 850 ®. + §èi víi c¸c ®¬n vÞ lµm kho¸n th× C«ng ty giao ®¬n gi¸ cô thÓ cho tõng c«ng viÖc nh ®¬n gi¸ 1 c«ng x©y dùng c¬ b¶n lµ 13.760 ® c«ng x©y v¸ trong lß lµ 14.480 ® ... §Ó phï hîp víi nhiÒu lo¹i h×nh c«ng viÖc nhiÒu ®iÒu kiÖn vµ m«i trêng kh¸c nhau c¸c ®¬n vÞ lµm kho¸n s¶n phÈm x©y dùng c¸c ®¬n gi¸ chi tiÕt vµ chia l¬ng phï hîp víi luËt lao ®éng cã thÓ ¸p dông ph¬ng thøc chia l¬ng sau: - Chia theo hÖ sè chøc danh + ph©n lo¹i ABC : c¸c l·nh ®¹o ®¬n vÞ x©y dùng c¸c hÖ sè chøc danh cho tõng c«ng viÖc , chøc danh cô thÓ tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, tõ qu¶n lý ®Õn lao ®éng trùc tiÕp lµm c¬ së chia l¬ng tíi tæ. Hµng th¸ng tæ l¹i tiÕp tôc ph©n lo¹i chÊt lîng lao ®éng theo c¸c møc A, B, C ®Ó chia tíi tõng ngêi. - C¸ch chia l¬ng thø 2 lµ tuy tr¶ theo c«ng viÖc nhng t¸ch lµm 2 phÇn: phÇn 1 theo l¬ng c¬ b¶n 26/ CP , phÇn 2 cßn l¹i theo hÖ sè chøc danh vµ ph©n lo¹i A, B, C nh trªn ph¬ng thøc nµy ¸p dông cho c¸c c«ng viÖc cã yªu cÇu ®µo t¹o chuyªn m«n kü thuËt, tay nghÒ kh¸c nhau nh- ng vÉn khuyÕn khÝch chung mäi ngêi tÝch cùc. * Khi nghiÖm thu kü thuËt vµ khèi lîng c«ng viÖc ph¶i bao gåm c¸c c¸n bé Phßng kü thuËt, phßng c¬ ®iÖn, phßng tæ chøc lao ®éng vµ phßng x©y dùng c¬ b¶n , tuú theo tõng c«ng viÖc cô thÓ míi ®ñ tiªu chuÈn ph¸p lý ®Ó thanh to¸n l¬ng. Khi nghiÖm thu c¸c thµnh viªn ph¶i trùc tiÕp ghi l¹i chi tiÕt c¸c sè ®o theo danh ®iÓm møc thùc tÕ ®· lµm vµo cét duyÖt nghiÖm thu, lµm c¬ së quyÕt to¸n vËt t vµ theo dù to¸n hoÆc b¶n khai c«ng ë c¬ së. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 70
  • 71. * Thñ tôc thanh to¸n l¬ng: C¸c ®¬n vÞ lµm kho¸n s¶n phÈm cã b¶n thèng kª khèi lîng vµ chÊt lîng s¶n phÈm , c«ng viÖc hoµn thµnh vµ tû lÖ xin t¹m øng l¬ng hoÆc quyÕt to¸n. C¸c ®¬n vÞ hëng l¬ng kho¸n c«ng viÖc khi duyÖt l¬ng ph¶i cã biªn b¶n kh¶o s¸t giao viÖc hoÆc dù to¸n vµ biªn b¶n nghiÖm thu khèi lîng hoµn thµnh víi ®ñ thµnh phÇn theo quy ®Þnh. C¸c c«ng viÖc vÆt ph¶i cã x¸c nhËn khèi lîng, sè lao ®éng , giêi lµm viÖc thùc tÕ cña ®¬n vÞ giao viÖc. C¸c ®¬n vÞ hëng l¬ng thêi gian ph¶i cã b¶ng chÊm c«ng theo quy ®Þnh, nÕu cã c«ng thªm giê ph¶i cã chøng tõ duyÖt cña gi¸m ®èc, c¸c quyÕt ®Þnh häc, häp ... C«ng ty dïng TK 622 ®Ó tËp hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ®ã lµ nh÷ng kho¶n tiÒn ph¶i tr¶, ph¶i thanh to¸n cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm , trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô dÞch vô nh tiÒn l- ¬ng , tiÒn c«ng c¸c kho¶n phô cÊp b¶o hiÓm x· héi. C¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ ®îc C«ng ty trÝch theo ®óng chÕ ®é quy ®Þnh tøc lµ C«ng ty trÝch 15% BHXH quü l¬ng cÊp bËc, BHYT 2% quü l¬ng cÊp bËc, KPC§ 2% l¬ng thùc tÕ vµ 6% BHXH, BHYT vµo l¬ng c«ng nh©n viªn. T¹i mçi ph©n xëng ngµy c«ng lao ®éng cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt th«ng qua b¶ng chÊm c«ng. Cuèi th¸ng, kÕ to¸n ph©n xëng c¨n cø vµo chÊm c«ng vµ ®¬n gi¸ s¶n phÈm cña ph©n xëng m×nh, khèi lîng hoµn thµnh cña ph©n xëng , lËp b¶ng thanh to¸n l¬ng cho tõng ng- êi trong ph©n xëng. B¶ng thanh to¸n l¬ng x©y ®îc chuyÓn qua phßng TCL§ - TL ®Ó duyÖt sau ®ã kÕ to¸n ph©n xëng göi b¶n chÊm c«ng vµ b¶ng thanh to¸n l¬ng lªn phßng KTCT ë C«ng ty . KÕ to¸n c¸c phÇn hµnh liªn quan c¨n cø vµo ®ã kiÓm tra l¹i b¶ng thanh to¸n l¬ng toµn C«ng ty , sau ®ã lËp b¶ng ph©n bæ l¬ng vµ BHXH. B¶ng l¬ng chi tiÕt cña c¸c xÝ nghiÖp phô thuéc ( Trµng Kªnh, VËn t¶i söa ch÷a thuû ... ) do gi¸m ®èc xÝ nghiÖp ®îc quyÒn chia theo quy chÕ ph©n phèi néi bé ®¬n vÞ ký duyÖt vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tríc gi¸m ®èc C«ng ty vÒ viÖc ph©n phèi ë xÝ nghiÖp m×nh vµ phßng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 71
  • 72. TCL§TL ®Þnh kú kiÓm tra l¹i. Riªng b¶ng tæng hîp l¬ng cña xÝ nghiÖp trùc thuéc vÉn qua Phßng TCL§ C«ng ty duyÖt ®Ó vµo tæng hîp. Tríc ®©y C«ng ty cã ph©n xëng xi m¨ng tr¾ng ®éc lËp h¹ch to¸n nªn tÊt c¶ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cña ph©n xëng nµy ®îc kÕt chuyÓn vµo TK 1542. Tõ n¨m 1997 C«ng ty s¸t nhËp ph©n xëng nµy víi ph©n xëng lß nung, nªn tõ c¸c b¶ng thanh to¸n l¬ng cña c¸c ®¬n vÞ , tæ ®éi, ph©n xëng kÕ to¸n vµo ®îc b¶ng tæng hîp thanh to¸n l¬ng hµng th¸ng. Sau ®ã c¨n cø vµo B¶ng tæng hîp thanh to¸n l¬ng lËp nªn b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng vµ BHXH ( t¸ch riªng chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng vµ ®en ). B¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng vµ B¶o hiÓm x· héi. Th¸ng 12 n¨m 2000 TK 334 TK 338 Tæng sè TK 3382 TK 3383 TK 3384 1/ Chi phÝ nh©n c«ng TT 2.036.182.92 7 107.260.38 6 84.769.25 2 12.358.504 10.132.68 0 xi m¨ng ®en 1.864.738.42 5 107.260.38 6 84.769.25 2 12.358.504 10.132.68 0 xi m¨ng tr¾ng 171.441.502 2/ Chi phÝ s¶n xuÊt chung 77.087.369 11.253.721 8.673.246 1.327.420 1.253.055 xi m¨ng ®en 43.867.000 11.253.721 8.673.246 1.327.420 1.253.055 xi m¨ng tr¾ng 33.220.369 3/ Chi phÝ b¸n 22.367.000 3.270.280 1.462.320 967.328 840.632 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 72
  • 73. hµng 4/ Chi phÝ QLXN 125.850.672 17.857.000 13.421.26 0 2.823.708 1.612.032 Tæng céng 2261487968 139.641.38 7 108.326.80 0 983.838.03 2 13.838.34 0 Dùa vµo B¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng th¸ng 12 n¨m 2000 ta thÊy ph¶i tr¶ cho nh©n c«ng trùc tiÕp trong th¸ng lµ 2.036.182.927 Nî TK 621: 2036.182.927 Cã TK 334: 2036.182.927 C¨n cø vµo chÕ ®é trÝch nép BHXH, KPC§, BHYT cña nh©n c«ng trùc tiÕp sè tiÒn trÝch ph©n bæ vµo chi phÝ s¶n xuÊt trùc tiÕp lµ 107.260.386 ®, kho¶n nµy ®îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt xi m¨ng ®en. Nî TK 622: 107.260.386 Cã TK 338 : 107.260.386 3382: 84.769.252 3383: 12.358.504 3384: 10.132.630 Cuèi th¸ng kÕt chuyÓn chi: Nî TK 154: 2143.443.313 1541: 1.971.998.811 1542: 171.444.502 Cã TK 622: 2.143.443.313 Sæ c¸i TK 622 Tªn TK : Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Th¸ng 12 n¨m 2000 DiÔn gi¶i TK ®èi øng Nî Cã Sè ph¸t sinh - TiÒn l¬ng s¶n xuÊt trùc tiÕp 334 2.036.182.92 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 73
  • 74. 7 - KÕt chuyÓn tiÒn l¬ng xi m¨ng ®en 1541 1.864.738.425 - KÕt chuyÓn tiÒn l¬ng xi m¨ng tr¾ng. 1542 171.44.502 - B¶o hiÓm x· héi kh©u s¶n xuÊt trùc tiÕp 338 107.260.386 KÕt chuyÓn s¶n xuÊt xi m¨ng ®en 1541 107.260.386 KÕt chuyÓn s¶n xuÊt xi m¨ng tr¾ng 1542 0 Céng sè ph¸t sinh 2.143.443.31 3 2.143.443.313 2.3 Chi phÝ s¶n xuÊt chung Chi phÝ s¶n xuÊt chung cña C«ng ty Xi m¨ng H¶i phßng chiÕm kho¶ng 16% toµn bé gi¸ thµnh s¶n xuÊt gåm nh÷ng kho¶n chi phÝ vËt liÖu nh©n c«ng ph¸t sinh ë c¸c ph©n xëng, ®éi s¶n xuÊt , c«ng cô dông cô ë ph©n xëng, chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ söa ch÷a lín. C«ng ty sö dông TK 627 ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc më thµnh : - TK 6271: tiÒn l¬ng nh©n viªn ph©n xëng: - TK 6273: chi phÝ c«ng cô dông cô s¶n xuÊt - TK 6274: chi phÝ khÊu hao TSC§ + TK 62741: chi phÝ khÊu hao TSC§ + TK 62742: chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ - TK 6277: chi phÝ dÞch vô mua ngoµi + TK 62771: chi phÝ trang phôc b¶o hé lao ®éng. + TK 62772: chi phÝ c«ng nghiÖp thuª ngoµi ph©n xëng + TK 62773: chi phÝ thuª TSC§. + TK 62774: chi phÝ söa ch÷a thêng xuyªn. + TK 62775: chi phÝ vËn chuyÓn bèc xÕp. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 74
  • 75. + TK 62776: chi phÝ dÞch vô mua ngoµi kh¸c. - TK 6278: chi phÝ b»ng tiÒn + TK 62781: chi phÝ chèng nãng chèng ®éc h¹i ë ph©n xëng. + TK 62782: chi phÝ an toµn lao ®éng. + TK 62783: chi phÝ b¶o vÖ ph©n xëng. + TK 62784: chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung Chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc tËp hîp cho tõng ph©n xëng theo tõng s¶n phÈm nh xi m¨ng ®en, xi m¨ng tr¾ng. - Do m« h×nh s¶n xuÊt phøc t¹p, tiÒn l¬ng vµ BHXH, BHYT, KPC§ cña nh©n viªn qu¶n lý ph©n xëng cña C«ng ty kh«ng ph©n bæ vµo TK 627 mµ tËp hîp hÕt vµo TK 622. Cßn l¬ng cña c¸c ph©n x¬ng phï trî s¶n xuÊt nh l¬ng ph©n xëng l¾p r¸p c¬ khÝ, ®éng lùc ... ®îc tËp hîp vµo TK 627, ®ång thêi céng thªm chi phÝ ¨n ca, chi phÝ an toµn viªn, chi phÝ ®éc h¹i cña c¸c ph©n xëng nµy, c¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ theo l¬ng s¶n xuÊt chung. VÝ dô th¸ng 12: Nî TK 627 88.341.090 Cã TK 334 77.087.369 Cã TK 338 11.253.721 Chi phÝ tiÒn l¬ng cho s¶n xuÊt chung lµ : 47.267.369 ® Chi phÝ ¨n ca cho s¶n xuÊt chung lµ : 17.820.000 ®. Chi phÝ an toµn viªn vµ ®éc h¹i lµ : 12.000.000 ® Chi phÝ BHXH, BHYT vµ CPC§ trÝch theo l¬ng s¶n xuÊt chÝnh: 11.253.721 ®. + KÕ to¸n chi phÝ vËt liÖu : chi phÝ vËt liÖu phôc vô cho s¶n xuÊt chung ®îc kÕ to¸n theo dâi mét c¸ch chi tiÕt theo ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ë tõng ph©n xëng c¨n cø vµo c¸c phiÕu vËt t, c«ng cô dông cô, theo tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh, chi phÝ vËt t, bao gåm tÊt c¶ c¸c vËt t xuÊt dïng cho c¸c ph©n xëng chÝnh vµ c¸c ph©n xëng phô trî . VÝ dô KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 75
  • 76. trong th¸ng 12 n¨m 2000 , ®· xuÊt phô tïng « t« cho ph©n xëng l¾p r¸p trÞ gi¸ thùc tÕ lµ 8.523.286 ®, kÕ to¸n ghi: Nî TK 62728: 8.523.286 Cã TK 15242: 8.523.286 + KÕ to¸n chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh. Tµi s¶n cè ®Þnh cña C«ng ty ®îc qu¶n lý theo ®¬n vÞ sö dông tõng ph©n xëng nªn viÖc tÝnh khÊu hao TSC§ ®îc thùc hiÖn trªn tõng ph©n xëng vµ tËp hîp trùc tiÕp cho ph©n xëng ®ã. ChØ nh÷ng tµi s¶n nµo dïng trong c¸c ph©n x- ëng s¶n xuÊt chÝnh vµ c¸c ph©n xëng phô trî míi ®îc tÝnh chi phÝ khÊu hao vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung. C«ng ty sö dông ph¬ng ph¸p khÊu hao ®êng th¼ng dùa trªn thêi gian sö dông íc tÝnh cña tµi s¶n. Tû lÖ khÊu hao Phï hîp víi quyÕt ®Þnh 1062 TC/QD/CSTC ngµy 14/11/1996 cña BTC nh Nhµ cöa vËt kiÕn tróc 8 - 20 n¨m. M¸y mãc thiÕt bÞ 4 - 15 n¨m Ph¬ng tiÖn vËn t¶i 8 - 15 n¨m Dông cô qu¶n lý 8 - 10 n¨m Møc ph¶i tÝnh KH 1 th¸ng = Nguyªn gi¸ TSC§ x tû lÖ khÊu hao 12 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 76
  • 77. Tæng hîp ph©n bæ khÊu hao c¬ b¶n TSC§ th¸ng 12 n¨m 2000 Theo c«ng ®o¹n s¶n xuÊt xi m¨ng vùc Ghi nî c¸c TK Møc tÝnh kh 1 th¸ng Tæng Møc tÝnh khÊu hao 1 th¸ng Kh©u SX bïn Kh©u SX clinker Kh©u SX than Kh©u SX xi m¨ng bao Kh©u qu¶n lý DN K ®¸ 627 85.157.921 85.157.921 nung 627 165.451.044 165.451.044 627 60.171.075 60.171.075 Òn Th¸o 627 136.784.648 136.784.648 s¶n phÈm 627 10.786.000 10.786.000 lùc 627 34.869.000 34.869.723 hÝ 627 65.789.623 65.789.623 r¸p 627 56.720.697 56.720.697 T 627 213.476.128 213.476.128 kho 627 256.128.970 256.128.970 g XDCB 627 177.274.393 77.274.393 B×nh 641 2.916.666 2.916.666 µn 642 2.500.000 2.500.000 xö lý vËn 643 56.250.000 56.250.000 o¸n 642 10.500.000 10.500.000 642 14.166.000 14.166.000 kh¸ch 642 6.210.000 6.210.000 hßng 642 26.916.000 26.916.000 nghiÖp b× XNHT ghiÖp ®¸ XNHT ghiÖp VT XNHT céng 1.089.968.888 85.157.921 165.457.044 60.171.075 582.456.789 193.816.393 2 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 77
  • 78. Sau khi tÝnh to¸n chi phÝ khÊu hao TSC§ ë c¸c ph©n xëng trªn sæ chi tiÕt theo ph©n xëng. Hµng th¸ng kÕ to¸n lªn b¶ng ph©n bè khÊu hao theo c«ng ®o¹n råi tËp hîp chi phÝ khÊu hao TSC§ cña c¸c ph©n x- ëng chÝnh vµ ph©n xëng phï trî s¶n xuÊt vµo TK 627. KÕ to¸n ph©n bæ chi phÝ khÊu hao TSC§ ®Ó tÝnh gi¸ thµnh xi m¨ng ®en vµ xi m¨ng tr¾ng theo tiªu thøc sè lîng xi m¨ng s¶n xuÊt ra. Trong th¸ng 12 chi phÝ khÊu hao cho xi m¨ng ®en = 770.273.222 ® vµ xi m¨ng tr¾ng lµ 200.237.000 ® KÕ to¸n ghi: Nî TK 6274 970.510.222 Cã TK 214 970.510.222 + KÕ to¸n chi phÝ söa ch÷a lín: C¨n cø vµo t×nh h×nh sö dông m¸y mãc thiÕt bÞ c¸c phßng nh: Kü thuËt s¶n xuÊt, c¬ ®iÖn, kÕ ho¹ch lªn kÕ ho¹ch söa ch÷a vµ tÝnh c¸c ®Þnh møc tiªu hao vËt t, nh©n c«ng tÝnh ra chi phÝ söa ch÷a ®Ó Tæng c«ng ty duyÖt. Chi phÝ söa ch÷a lín ®îc ph©n bæ ®Òu hµng th¸ng trÝch tríc vµo TK 627 ®Ó tÝnh gi¸ thµnh sau ®ã l¹i ph©n bè cho xi m¨ng ®en vµ xi m¨ng tr¾ng theo tiªu thøc sè lîng xi m¨ng s¶n xuÊt. Khi söa ch÷a chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh ®- îc tËp hîp vµo TK 2413 cø 6 th¸ng 1 lÇn ph¶i kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ vµ chi phÝ trÝch tríc nÕu thiÕu ph¶i trÝch thªm, thõa th× hoµn nhËp gi¶m chi phÝ trong th¸ng 12 chi phÝ söa ch÷a lín ®îc ph©n bè cho xi m¨ng ®en lµ 142.725.132 ® vµ xi m¨ng tr¾ng lµ 320.127.000 ® KÕ to¸n ghi: Nî TK 627 462.852.132 Cã TK 335 462.852.132 + Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: §ã lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng thuéc c¸c kho¶n môc chi phÝ trªn phôc vô cho s¶n xuÊt ph©n xëng nh: Chi phÝ chèng nãng, ®éc h¹i, chi phÝ b¶o vÖ ph©n xëng. C¨n cø vµo nhËt ký chi tiÒn kÕ to¸n ghi vµo sæ c¸i TK 672 theo tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh sau khi ®· tËp hîp ë c¸c ph©n xëng. KÕ to¸n ghi: Nî TK 6278 25.980.000 Cã TK 111 25.980.000 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 64
  • 79. Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: lµ c¸c chi phÝ phôc vô cho s¶n xuÊt nh: chi phÝ trang phôc b¶o hé lao ®éng, chi phÝ vËn chuyÓn bèc xÕp, chi phÝ söa ch÷a thêng xuyªn. Sè liÖu thùc tÕ kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo TK 6277. Nî TK 6277: Chi phÝ mua ngoµi cho SX chung Cã TK 111 : TiÒn mÆt C¸c chi phÝ nµy ®îc theo dâi cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ë tõng ph©n xëng. Do chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc tËp hîp theo ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh vµ theo ph©n xëng, chØ cã chi phÝ söa ch÷a lín vµ chi phÝ khÊu hao TSC§ ph¶i ph©n bæ theo tiªu thøc sè lîng do ®ã cuèi th¸ng kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung nh sau. Nî TK 154: 2.334.323.155 - 1541: 1.796.320.425 - 1542: 538.002.730 Cã TK 627: 2.334.323.155 Sæ c¸i TK 627 Tªn tµi kho¶n: Chi phÝ s¶n xuÊt chung. Th¸ng 12 n¨m 2000 Ngµy th¸ng DiÔn gi¶i TK §èi øng Nî Cã Ph¸t sinh trong kú. Chi tiÒn mÆt cho xi m¨ng ®en 1111 20.625.064 Chi tiÒn mÆt cho xi m¨ng tr¾ng 1111 5.354.936 * Céng tiÒn mÆt 25.980.000 Chi phÝ b»ng tiÒn göi ng©n hµng 112 20.334.225 ph¶i thu kh¸c 138 120.323.452 T¹m øng 141 0 Chi phÝ khÊu hao c¬ b¶n XM§ 214 710.273.222 Chi phÝ khÊu hao c¬ b¶n XMT 214 200.237.000 * Céng TK 214 970.510.222 vay ng©n hµng tr¶ tiÒn dÞch vô ph¶i tr¶ kh¸ch hµng. 33141 12.222.000 Chi phÝ tiÒn l¬ng cho s¶n xuÊt 334 47.267.369 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 65
  • 80. chung Chi phÝ ¨n ca cho s¶n xuÊt chung 334 17.820.000 Chi phÝ an toµn viªn + ®éc h¹i cho sx 334 12.000.000 * Céng TK 334 77.087.369 Chi phÝ b¶o hiÓm x· héi 338 11.253.721 Chi phÝ söa ch÷a lín XM§ 335 142.725.132 Chi phÝ söa ch÷a lín XMT 335 320.127.000 * Céng TK 335 462.852.132 Chi phÝ kim lo¹i cho s¶n xuÊt chung XM§ 15223 67.672.127 Chi phÝ kim lo¹i cho s¶n xuÊt chung XMT 15223 43.478.169 * Céng TK 15223 111.150.296 Chi phÝ bul«ng cho s¶n xuÊt chung XM§ 15224 62.432.642 Chi phÝ bul«ng cho s¶n xuÊt chung XMT 15224 31.042.189 * Céng TK 15224 93.474.831 VËt liÖu x©y dùng ®å ®iÖn ... XM§ 15225 51.925.803 VËt liÖu x©y dùng ®å ®iÖn ... XMT 15225 29.902.919 * Céng TK 15225 81.828.722 Phô tïng XM cho s¶n xuÊt chung XM§ 15241 467.128.201 Phô tïng XM cho s¶n xuÊt chung XMT 15241 132.602.954 * Céng TK 15241 599.731.155 Phô tïng « t« cho s¶n xuÊt chung XM§ 15242 3.520.826 Phô tïng « t« cho s¶n xuÊt chung XMT 15242 5.002.460 * Céng TK 15242 8.523.286 VËt t dïng cho s¶n xuÊt chung 1521 0 VËt t ø ®äng xuÊt dïng 1528 241.523.708 C«ng cô dông cô s¶n xuÊt chung XM§ 1531 12.603.953 C«ng cô dông cô s¶n xuÊt chung XMT 1531 14.889.600 * Céng TK 1531 27.493.553 Xi m¨ng dïng cho söa ch÷a c«ng tr×nh 511 7.127.717 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 66
  • 81. Lao vô xÝ nghiÖp ®¸ Trµng Kªnh cung cÊp 336831 0 Lao vô xÝ nghiÖp vËn t¶i cung cÊp. 336831 82.508.441 KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho XM§ 1541 1.796.320.42 5 KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho XMT 1542 538.002.730 VËt t dïng cho söa ch÷a lín 2413 234.062.930 NhËp l¹i vËt t ë c¸c ph©n xëng 1528 385.538.745 Céng ph¸t sinh 2.953.924.83 0 2.953.924.83 0 2.4 Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n s¶n phÈm dë dang. C«ng ty ¸p dông ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh. C¨n cø vµo ®Þnh møc kü thuËt ®Çu n¨m C«ng ty x©y dùng mét ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. S¶n phÈm dë dang theo ®o¹n s¶n xuÊt lµ bïn, clinker xi m¨ng bét. Gi¸ trÞ s¶n phÈm d¬ dang cuèi kú = sè lîng BTP x Tæng ®Þnh møc. Cô thÓ tÝnh tõng lo¹i b¸n thµnh phÈm nh : Bb = Qb x Z®mb Gc = Qc x Z®mc Gx = Qx x Z®mx Gb, Gc, Gxlµ gi¸ trÞ bïn, clinker, xi m¨ng bét dë dang. Qb, Qc, Qx lµ sè l¬ng bïn, linker, xi m¨ng. Z®mb, Z®mc, Z®mx lµ qu¸ gi¸ thµnh ®Þnh møc cña bïn, clinker, xi m¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cña th¸ng 12 ®îc ph¶n ¸nh ë b¶ng tæng hîp kiÓm kª s¶n phÈm dë dang. - Sè lîng bïn dë dang cuèi th¸ng ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch lÊy thíc däi, th¶ xuèng giÕng bïn, chiÒu cao. Sau ®ã nh©n chiÒu cao víi chu vi cña giÕng ®îc thÓ tÝch. Råi quy ra khèi lîng theo ®Þnh møc kü thuËt cho tríc. - Sè lîng clinker ®îc ®o b»ng c¸ch g¹t clinker thµnh h×nh chãp, råi ®o chu vi. Nh©n chiÒu cao víi chu vi ra thÓ tÝch h×nh chãp. Sau ®ã quy ra khèi lîng theo ®Þnh møc kü thuËt cho tríc. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 67
  • 82. - Sè lîng xi m¨ng bét ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch th¶ thíc räi xuèng ®¸y si l«, bét xi m¨ng b¸m vµo v¹ch nµo th× ®ã lµ chiÒu cao cña si l« sau ®ã nh©n chiÒu cao víi chu vi ra thÓ tÝch si l« råi quy ra khèi lîng theo ®Þnh møc kü thuËt. B¶ng tæng hîp kiÓm kª b¸n thµnh phÈm 31/12/2000 St t Tªn vËt t quy c¸ch T K §¬ n vÞ §¬n gi¸ Tån sæ s¸ch Tån kho thùc tÕ Lîng tiÒn Lîng TiÒn I B¸n thµnh phÈm dë dang 154 B¸n thµnh phÈm xm® 2.088.369.458 2.088.369.458 - Bïn m3 57.894 1.296,6 75.065.360 1.296,6 75.065.360 Clinker TÊn 330.601 4.470,5 1.477.786.472 4.470,5 1.477.786.472 - Xi m¨ng bét TÊn 340.011 1.575 535.517.325 1.575 535.517.325 B¸n thµnh phÉm XMT 1.459.661.315 1.459.661.315 - Bïn m3 183.706 500 91.853.000 500 91.853.000 Clinker TÊn 893.799 1.100 983.178.900 1.100 983.178.900 - Xi m¨ng bét TÊn 978.120 393 384.629.415 393 384.629.415 Tæng céng 3.548.030.773 3.548.030.773 2.5 TÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng: Cuèi mçi th¸ng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµo TK 154 - chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm dë dang. Do xuÊt ph¸t tõ ®èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ lµ theo n¬i ph¸t sinh chi phÝ vµ theo s¶n phÈm nªn chia tµi kho¶n nµy thµnh 2tµi kho¶n cÊp 2. TK 1541 : Chi phÝ s¶n xuÊt dë dang xi m¨ng ®en TK 1542 : Chi phÝ s¶n xuÊt dë dang xi m¨ng tr¾ng. Bªn cã cña TK 154 lµ gi¸ trÞ cña s¶n phÈm nhËp kho tÝnh theo gi¸ thµnh kú tríc. Sæ c¸i TK 154 Tªn TK: chi phÝ s¶n xuÊt dë dang Th¸ng 12 n¨m 2000 DiÔn gi¶i TK§U Nî Cã D ®Çu kú 4.372.877.734 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 68
  • 83. Sè ph¸t sinh trong kú K/C chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 621 19.712.138.798 Kc chi phÝ nh©n c«ngg + BHXH 622 2.143.443.316 K/c chi phÝ s¶n xuÊt chung 627 2.334.323.155 Hµng gia c«ng nhËp kho 15221 Hµng gia c«ng nhËp kho 15241 110.638.264 NhËp kho xi m¨ng 155 24.904.243.963 Céng ph¸t sinh 24.189.905.266 25.014.882.227 D cuèi kú 3.547.900.773 Sæ c¸i TK 1542 Tªn TK: chi phÝ s¶n xuÊt dë dang xi m¨ng tr¾ng Th¸ng 12 n¨m 2002 DiÔn gi¶i TK§U Nî Cã D ®Çu kú 655.885.661 Sè ph¸t sinh trong kú K/C chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho s¶n xuÊt XMT 621 6.791.461.272 Kc chi phÝ nh©n c«ngg + BHXH cho XMT 622 171.444.502 K/c chi phÝ s¶n xuÊt chung cho XMT 627 538.002.730 Thµnh phÈm nhËp kho 15222 6.697.132.850 Céng ph¸t sinh 7.500.908.504 6.697.132.850 Dë dang cuèi kú 1.459.661.315 Sæ c¸i TK 1541 Tªn TK: chi phÝ s¶n xuÊt dë dang xi m¨ng ®en Th¸ng 12 n¨m 2000 DiÔn gi¶i TK§U Nî Cã D ®Çu kú 3.716.992.073 Sè ph¸t sinh trong kú K/C chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho s¶n xuÊt XM§ 12.920.677.526 Kc chi phÝ nh©n c«ngg + BHXH cho XM§ 1.971.998.811 K/c chi phÝ s¶n xuÊt chung cho XM§ 1.796.320.425 Hµng gia c«ng nhËp kho 15222 Hµng gia c«ng nhËp kho 15221 Hµng gia c«ng nhËp kho 15241 110.638.264 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 69
  • 84. Xi m¨ng bao PC30 nhËp kho 155 17.638.769.132 Xi m¨ng bao PC30 rêi nhËp kho 155 535.517.325 Clinker b¸n ngoµi 155 32.824.656 Céng ph¸t sinh 18.317.619.377 D cuèi kú 2.088.369.458 Do chi phÝ cña C«ng ty ph¸t sinh nhiÒu vµ phøc t¹p nªn kú tÝnh gi¸ thµnh cña C«ng ty lµ theo quý. C«ng ty ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh lµ ph¬ng ph¸p hÖ sè. §Çu n¨m phßng kÕ ho¹ch, phßng küthuË vµ phßng VËt t ... dùa vµo t×nh h×nh trang thiÕt bÞ x©y dùng ®Þnh møc vËt t tiªu hao cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm tõ ®ã x¸c ®Þnh ®îc hÖ sè c¸c s¶n phÈm quy vÒ s¶n phÈm gèc lµ xi m¨ng PC 30. HÖ sè cña xi m¨ng PC30 lµ1 HÖ sè cña xi m¨ng bét PC30 lµ 0,9585 HÖ sè cña xi m¨ng Clinker lµ 0,8533 HÖ sè cña xi m¨ng PC40 lµ1,048 Tæng s¶n lîng s¶n xuÊt quý 4 n¨m 2000 lµ 97.867,65 tÊn Xi m¨ng PC 30: 82.304,65 tÊn Xi m¨ng bét PC30: 665,75 tÊn Xi m¨ng clinker: 12.897,25 tÊn Tæng s¶n lîng quy ®æi = s¶n lîng i x hÖ sè i Tæng s¶n lîng quy ®æi quý 4 lµ : 93.948 tÊn trong ®ã: Xi m¨ng PC 30: 82.304,65 tÊn Xi m¨ng bét PC30: 638,12 tÊn Xi m¨ng clinker: 11.005,23 tÊn Cuèi mçi quý kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh bªn nî cña TK154 vµ c¨n cø vµo sè d ®Çu kú vµ cuèi kú tÝnh ®îc tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 70
  • 85. Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm = gi¸ trÞ s¶n phÈm ®Çu kú + chi phÝ ph¸t sinh trong kú - gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm quý 4 cña xi m¨ng ®en : 1821564454 + 47624360931-2088369458= 47367555927 Gi¸ thµnh 1 tÊn xi m¨ng bao PC30 = d189.504 948.98 927.555.367.47 = Gi¸ thµnh 1 tÊn xi m¨ng xi m¨ng bét PC30 = 504.189 x 0,9585 = 483265® Gi¸ thµnh 1 tÊn xi m¨ng tr¾ng t¬ng tù Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm quý 4 cña xim¨ng tr¾ng: 1009.188.528 + 12.770.588.801 - 1459661315 = 12.320.116.014 Gi¸ thµnh cña 1 tÊn xi m¨ng tr¾ng = 1050802 725.11 927.555.367.01447.116.320.12 = Sau ®©y lµ b¶ng tÝnh gi¸ thµnh cña 2 lo¹i xi m¨ng quý 4 n¨m 2000 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 71
  • 86. PhÇn III mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm cña c«ng ty xi m¨ng H¶i phßng I. NhËn xÐt chung vÒ nh÷ng u ®iÓm vµ tån t¹i cÇn ®îc hoµn thiÖn TÝnh ®Õn nay c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· tr¶i qua h¬n 100 n¨m vµ h¬n 70 n¨m truyÒn thèng c¸ch m¹ng , bao nhiªu n¨m th¨ng trÇm , c«ng ty vÉn kh«ng ngõng tån t¹i vµ ph¸t triÓn ,lu«n lu«n gi÷ v÷ng vai trß lÞch sö tiªn phong cña m×nh . Nh÷ng n¨m ®æi míi còng lµ thêi kú khã kh¨n khèc liÖt nhÊt . Tríc ®©y ë ViÖt Nam duy nhÊt cã nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng ,nay cã thªm xi m¨ng Hµ Tiªn , BØm S¬n , Hoµng Th¹ch , Chinh Phong , Sao Mai vµ hµng chôc nhµ m¸y xi m¨ng ®Þa ph¬ng kh¸c . Nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng ®øng tríc sù lùa chän th¸ch thøc míi .Víi truyÒn thèng s½n cã , c¸n bé c«ng nh©n xÝ nghiÖp ®· tõng bíc vît lªn chÝnh m×nh,vît lªn tÊt c¶ ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn nh ngµy h«m nay . C«ng nghÖ xi m¨ng kh«ng ngõng ®æi míi ,¸p dông ®îc nhiÒu tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt cña m×nh , kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ trêng . C«ng suÊt thiÕt bÞ hµng n¨m ®Òu vît møc kÕ ho¹ch . §êi sèng c«ng nh©n c¸n bé b¶o ®¶m , trËt tù kû c¬ng , an ninh chÝnh trÞ ®îc gi÷ v÷ng .§Õn nay c«ng ty thùc sù lín m¹nh , s¶n phÈm cña c«ng ty ®· vµ ®ang ®îc mäi ngêi biÕt ®Õn . C¸c ®Þa bµn truyÒn thèng dïng xi m¨ng H¶i Phßng vÉn cßn ®îc ngêi tiªu dïng h©m mé ,nay cã hÖ thèng chÊt lîng ISO 9002 ngµy cµng ®îc c¶i tiÕn chÊt lîng xi m¨ng ngµy cµng æn ®Þnh sÏ n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh gióp xi m¨ng H¶i Phßng æn ®Þnh s¶n xuÊt vµ cã vÞ thÕ v÷ng ch¾c víi thÞ trêng n«ng th«n réng lín t¹i c¸c ®Þa bµn truyÒn thèng . §Ó cã ®îc nh÷ng thµnh c«ng nh vËy , c«ng lao tríc hÕt thuéc vÒ c¸c thÕ hÖ ®µn anh ®· anh dòng hy sinh trong thêi kú ®¸nh Ph¸p chèng Mü .C«ng lao nµy thuéc vÒ tÊt c¶ c¸c c¸n bé c«ng nh©n viªn trong c«ng ty ®· bÒn bØ gãp søc ®oµn kÕt g¾n bã víi nhau lµm nªn nh÷ng thµnh qu¶ ngµy h«m nay .Trong ®ã ®éi ngò kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty ®Æc biÖt lµ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c«ng ty trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y sau ®©y lµ mét sè chØ tiªu chi phÝ hoµn thµnh kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c chÊt lîng qu¶n lý chi phÝ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 72
  • 87. Kho¶n môc chi phÝ N¨m 1999 N¨m 2000 So s¸nh n¨m 2000/1999 Sè tiÒn Tû träng % Sè tiÒn Tû träng % Sè tiÒn % 1. Nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 373.456 71,3 364.256 . 72 -9.200 97,5 -Nguyªn vËt liÖu chÝnh 83.828 16 82.828 16,4 -1.000 98,8 - lao vô vËn t¶i cung cÊp 19.898 3,8 20.898 4,1 +1.000 105 Bi ®¹n g¹ch chÞu löa 25.069 4,8 22.680 4,5 -2.389 90,5 Vá bao 56.832 10,9 53.021 10,5 -3.811 93,3 Nhiªn liÖu 97.159 18,6 90.154 17,8 -7000 92,8 ®iÖn n¨ng 90.697 17,3 94.697 18,7 +4.000 104, 4 2.chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 61.496 11,7 58.496 11,6 -3.000 95,1 - tiÒn l¬ng 57.561 10,99 54.961 10,9 2.600 95,5 B¶o hiÓm x· héi 3.937 0,8 3.537 0,7 -400 89,8 3 . chi phÝ s¶n xuÊt chung 88.481 17 82.681 16,4 -5.800 93,4 KhÊu hao TSC§ 15.436 2,9 16.436 3,3 +1.000 106, 4 Chi phÝ söa ch÷a lín 20.980 4 22.380 4,4 1.400 106, 7 Chi phÝ tiÒn l¬ng 10027 1,9 6.827 1,4 -3.200 68 Chi phÝ ¨n ca 8.452 1,6 6.352 1,3 -2.100 75 An toµn viªn + ®éc h¹i 814.527 2,8 15.227 3 +700 105 Chi phÝ b¶o hiÓm x· héi 3.376 0,6 2.876 0,6 -500 85,2 vËt liÖu 10.953 2,09 7.953 1,6 -3.000 72,6 Lao vô xÝ nghiÖp vËn t¶i 1.027 0,2 2.627 0,5 +1.600 25,5 TiÒn mÆt 5.445 1,04 2.845 0,6 -2.600 52,2 TiÒn göi + tiÒn vay 1.846 0,4 4.046 0,8 +2.200 219 Söa ch÷a thuª ngoµi 460 0,08 1.160 0,2 700 252 Kh¸c 991 0,19 491 0,09 -500 49,5 4. gi¶m chi -5.039 0,1 -6.539 1,3 -1.500 129, KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 73
  • 88. 8 5. gi¸ thµnh s¶n xuÊt 523.433 100 505.433 100 -18.000 96,6 Ta thÊy qua b¶ng trªn gi¸ thµnh thùc tÕ cña mét tÊn xi m¨ng PC 30 n¨m 2000 gi¶m ®i 3,4% so víi n¨m 99 víi møc gi¶m tuyÖt ®èi lµ 18000®ång . Trong ®ã chñ yÕu lµ chi phÝ nguyªn vËt liÖu gi¶m 2,5% hay gi¶m 9200 ®ång . Chi phÝ nh©n c«ng gi¶m 3000 ®ång cho mét tÊn , chi phÝ s¶n xuÊt chung gi¶m ®i ®¸ng kÓ 5800 ®ång /1tÊn hay gi¶m 6,6% §Ó cã kÕt luËn chÝnh x¸c cÇn ph¶i dùa vµo tÝnh chÊt vµ ph©n tÝch møc ®é ¶nh hëng cña tõng nh©n tè ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp chiÕm 72% trong gi¸ thµnh s¶n phÈm do ®ã biÖn ph¸p gi¶m chi phÝ nµy lµ chñ yÕu ®Ó h¹ gi¸ thµnh . So víi n¨m 1999 kho¶n chi nµy ®· h¹ 9200 ®ång/1tÊn hay ®¹t 97,5% . Chñ yÕu lµ bi ®¹n g¹ch chÞu löa , nhiªn liÖu…gi¶m nhiÒu lµ do møc tiªu hao vËt liÖu vµ ®¬n gi¸ nguyªn vËt liÖu .Do c«ng ty ®· qu¶n lý chÆt chÏ vËt t do ®ã møc tiªu hao thùc tÕ thÊp h¬n so víi n¨m 1999 h¬n n÷a c«ng ty cã ®éi ngò nh©n viªn vËt t n¨ng t×m nguån cung cÊp víi ®¬n gi¸ rÎ h¬n so víi n¨m 1999. Víi s¶n lîng thùc tÕ s¶n xuÊt trong n¨m 2000 lµ 382 ngh×n tÊn xi m¨ng PC30 ®· quy ®æi , th× c«ng ty ®· tiÕt kiÖm ®îc mét kho¶n chi phÝ lµ 3,5tû - vÒ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp trong gi¸ thµnh s¶n phÈm chiÕm 11,6% chi phÝ nµy bÞ ¶nh hëng trùc tiÕp bëi ®¬n gi¸ tiÒn l- ¬ng cña Tæng c«ng ty x©y dùng dùa trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt s¶n xu©t nªn hÇu nh tiÒn l¬ng lu«n æn ®Þnh. Nhng do tr×nh ®é c¬ khÝ ho¸ , c¶i tiÕn trang thiÕt bÞ vµ ®µo t¹o n©ng cao tay nghÒ cho ngêi thî vµ ngêi qu¶n lý gi¶m bít lao ®éng gi¶n ®¬n do ®ã chi phÝ tiÒn l¬ng gi¶m ®i 3000 ®ång /1tÊn nªn ®· tiÕt kiÖm cho c«ng ty so víi n¨m 1999 mét kho¶n íc tÝnh lµ 1,146 tû ®ång KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 74
  • 89. - chi phÝ s¶n xuÊt chung kho¶n môc nµy chiÕm 14,6%trong tæng gi¸ thµnh so víi n¨m 1999 gi¶m 5800 ®ång /1tÊn nªn c«ng ty tiÕt kiÖm ®îc mét kho¶n lµ 2,2156 tû ®ång trong ®ã chi phÝ khÊu hao TSC§ t¨ng 1000ngh×n ®ång/ 1tÊn hay ®¹t 106,4% lµm cho tæng chi phÝ t¨ng 382triÖu ®ång so víi n¨m 1999 . Do c«ng ty ¸p dông khÊu hao tuyÕn tÝnh cè ®Þnh , tû lÖ khÊu hao kh«ng thay ®æi , nhng do c«ng ty ®Çu t thªm mét sè m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt , vµ ®Çu t vµo thiÕt bÞ läc bôi lµm t¨ng sù trong s¹ch cña m«i trêng lµm t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ do ®ã t¨ng chi phÝ khÊu hao - Chi phÝ söa ch÷a lín t¨ng 1400 ®ång / 1tÊn hay ®¹t 106,7% so víi n¨m 1999. Nguyªn nh©n cña sù t¨ng chi phÝ khÊu hao lµ do thiÕt bÞ m¸y mãc ®îc x©y dùng h¬n 100 n¨m nay nhiÒu m¸y mãc xuèng cÊp c¸n bé c«ng nh©n ph©n xëng sö dông vµ b¶o qu¶n thiÕt bÞ cha tèt lµm l·ng phÝ mét kho¶n lµ 543,8 triÖu ®ång - C¸c kho¶n chi phÝ kh¸c nh vËt liÖu tiÒn l¬ng còng gi¶m ®i ®¸ng kÓ trong khi ®ã chi phÝ an toµn ®éc h¹i t¨ng lªn chøng tá c«ng ty chó ý ®Õn vÖ sinh c«ng nghiÖp an toµn cho ngêi lao ®éng ®©y lµ cè g¾ng lín cña c«ng ty trong viÖc gi¶m sè tai n¹n lao ®éng vµ sè ngêi m¾c bÖnh nghÒ nghiÖp Trªn ®©y lµ mét vµi nhËn xÐt chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh cña c«ng ty . Thêi gian qua em ®· ®i s©u vµo t×m hiÓu chi tiÕt c¸ch tæ chøc , h¹ch to¸n chi phÝ gi¸ thµnh cña c«ng ty em thÊy cã nh÷ng mÆt u ®iÓm vµ mét sè h¹n chÕ sau u ®iÓm : C«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm do c¸c c¸n bé cã n¨ng lùc vµ cã kinh nghiÖm l·nh ®¹o nªn ®¶m b¶o ®îc sù chÝnh x¸c khoa häc c«ng t¸c nµy diÔn ra ®Þnh kú hµng th¸ng vµ ®îc thùc hiÖn kh¸ nÒ nÕp , hoµn chØnh . C«ng ty ®· c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ , ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh , KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 75
  • 90. qua ®ã gióp cho viÖc x¸c ®Þnh kho¶n chi phÝ nµo lµ hîp lý , kho¶n nµo cha hîp lý ®Ó cã biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi . C«ng ty ®· ¸p dông ®- îc hÖ thèng m¸y vi tÝnh vµo trong c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n do ®ã c¸c sè liÖu kÕ to¸n ®îc cËp nhËt thêng xuyªn , tr¸nh ®îc nhÇm lÉn trong tÝnh to¸n gióp cho viÖc tËp hîp chi phÝ mét c¸ch nhanh chãng vµ chÝnh x¸c ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n . Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n cña c«ng ty nh×n chung theo chÕ ®é kÕ to¸n míi , sè liÖu kÕ to¸n ®îc lu©n chuyÓn qua c¸c chøng tõ sæ s¸ch mét c¸ch râ rµng vµ chÝnh x¸c theo ®óng tr×nh tù . Do ®ã t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc kiÓm tra cña l·nh ®¹o vÒ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh . C¸c chi phÝ s¶n xuÊt cña c«ng ty ®îc c¸c kÕ to¸n phÇn hµnh theo dâi vµ tËp hîp mét c¸ch t¬ng ®èi chÝnh x¸c nªn h¹n chÕ viÖc thÊt tho¸t vËt t , nguyªn vËt liÖu s¶n xuÊt ®Ó gi¶m chi phÝ . C«ng ty ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p ph©n bè chi phÝ mét c¸ch thÝch hîp vµ tËp hîp chi phÝ theo ®èi tîng cho nªn viÖc tÝnh gi¸ thµnh chÝnh x¸c h¬n , ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh cña c«ng ty ®¬n gi¶n , dÔ tÝnh , kho¶n môc chi phÝ ®îc më theo ®óng yªu cÇu cña nghµnh do ®ã tËp hîp chi phÝ mét c¸ch nhanh chãng C«ng ty ®· cã nh÷ng biÖn ph¸p ®óng ®¾n trong viÖc lËp ®Þnh møc vËt t còng nh qu¶n lý ®Çu vµo ®Æc biÖt lµ ra chØ tiªu kÕ ho¹ch gi¸ thµnh ®èi víi tõng c«ng ®o¹n cho c¸c ph©n xëng , n©ng cao tr¸ch nhiÖm qu¶n lý cho tõng ph©n xëng do ®ã x©y dùng ®îc ®Þnh møc nguyªn vËt liÖu t¬ng ®èi hîp lý gãp phÇn gi¶m chi phÝ gióp s¶n phÈm cã thÓ c¹nh tranh trªn thÞ trêng . C«ng ty ®· ¸p dông chÕ ®é thëng ph¹t vËt chÊt ®Ó khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng trong viÖc thùc hµnh chÕ ®é tiÕt kiÖm vËt t , tiÕt kiÖm chi phÝ t¨ng n¨ng su©t lao ®éng .TrÝch thëng theo tû lÖ víi gi¸ trÞ vËt t trªn mét ®¬n vÞ s¶n phÈm , ph¹t hµnh chÝnh ®èi víi ®¬n vÞ , c¸ nh©n s¶n xuÊt dïng vît qu¸ møc tiªu hao vËt t cho phÐp nh»m môc tiªu tèi ®a ho¸ lîi nhuËn , trong nh÷ng n¨m qua c«ng ty ®· cã nhiÒu cè g¾ng trong c«ng t¸c qu¶n lý vµ thùc hiÖn ®Ó KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 76
  • 91. gi¶m chi phÝ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm . Tuy nhiªn trong c«ng t¸c qu¶n lý cßn nh÷ng tån t¹i ph¶i nhanh chãng gi¶i quyÕt nh÷ng tån t¹i ®ã lµ . Trong c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ mÆc dï c«ng ty ®· tiÕn hµnh nhiÒu biÖn ph¸p trong viÖc qu¶n lý vËt liÖu xong ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña c«ng ty lµ nguyªn vËt liÖu dïng cho s¶n xuÊt bao gåm nhiÒu chñng lo¹i , sè lîng lín , cång kÒnh nªn viÖc qu¶n lý rÊt phøc t¹p .Do nguån cung cÊp ë xa ®¸ v«i ph¶i vËn chuyÓn tõ Trµng Kªnh Thuû Nguyªn , than mua tõ Qu¶ng Ninh , kho¸ng ho¸ quú khª , xØ ®Òu ph¶i vËn chuyÓn ®êng dµi nªn tû lÖ hao hôt lín , vµ còng v× nguån cung cÊp ë xa cho nªn c«ng ty ph¶i dù tr÷ nhiÒu lµm t¨ng chi phÝ b¶o qu¶n vµ t¨ng lîng vèn lu ®éng bÞ ø ®äng . Thªm vµo ®ã viÖc b¶o qu¶n dù tr÷ nh÷ng nguyªn vËt liÖu nµy , do tÝnh chÊt cång kÒnh nªn chóng ®îc ®Ó ngoµi b·i kh«ng ®îc kiÓm tra gi¸m s¸t thêng xuyªn . Mét h¹n chÕ rÊt lín trong viÖc gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c«ng ty lµ do ®äc x©y dùng tõ thËp kû 80 nªn s¬ së h¹ tÇng , c«ng nghÖ s¶n xuÊt l¹c hËu suèng cÊp .nªn ®Þnh møc nguyªn vËt liÖu cho mét s¶n phÈm lín n¨ng suÊt lao ®éng kh«ng cao. MÆt kh¸c m¸y mãc thiÕt bÞ qu¸ cò cha thÓ ®¹t ®Õn tr×nh ®é tù ®éng ho¸ nªn vÉn ®ßi hái mét lîng c«ng nh©n lín do ®ã tû träng c«ng chi phÝ nh©n lín trong toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt. §ång thêi hÖ thèng m¸y mãc ë c¸c ph©n xëng xuèng cÊp nhiÒu hµng n¨m ph¶i chi ra mét kho¶n lín ®Ó söa ch÷a. Nhng vÞ trÝ mÆt b»ng cña c«ng ty tríc lµ ven ®« Ýt d©n c sinh sèng nhng nay do tèc ®é t¨ng trëng d©n sè cña thµnh phè n¬i nµy ®· trë thµnh khu vùc ®« thÞ tËp trung d©n c ®«ng ®óc vµ dù kiÕn n¨m 2005 ®©y sÏ lµ khu c«ng nghiÖp s¹ch cña thµnh phè H¶i Phßng. §Ó tr¸nh « nhiÔm m«i trêng, l¹i gÇn n¬i khai th¸c nguyªn vËt liÖu sÏ t¹o ®iÒu kiÖn gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm gióp s¶n phÈm xi m¨ng H¶i Phßng cã søc c¹nh tranh víi s¶n phÈm xi m¨ng kh¸c trªn thÞ trêng. V× lý do nµy KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 77
  • 92. mµ lîng ®Çu t vèn cña Nhµ níc cho c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng vÒ viÖc c¶i tiÕn c«ng nghÖ trong nh÷ng bÞ h¹n chÕ. • ViÖc ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú cña c«ng ty cßn t- ¬ng ®èi cha chÝnh x¸c cao, theo ph¬ng ph¸p cña c«ng ty th× Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú = gi¸ ®Þnh møc * khèi lîng sp dë dang Khèi lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú lµ bïn, xi m¨ng bét, clinker tån l¹i thùc tÕ ë c¸c sil« chøa xi m¨ng bét, giÕng bïn vµ b·i clinker, rÊt khã ®ong ®o chÝnh x¸c kh«ng thÓ c©n ®îc. Do ®ã, c«ng ty cÇn ph¶i cã nh÷ng thiÕt bÞ c©n ®ong ®o chÝnh x¸c h¬n hiÖn nay c«ng ty ®¸nh gi¸ s¶n phÈm xi m¨ng bét lµ thíc ®o gäi lµ con räi xuèng sil« chøa bét, bét dÝnh ®Õn chç nµo cña thíc th× ®ã lµ chiÒu cao. Sau ®ã tÝnh thÓ tÝch cña sil« råi quy ra khèi lîng xi m¨ng bét theo ®Þnh møc quy ®Þnh. Víi clinker th× dïng m¸y g¹t thµnh h×nh chãp råi ®o chiÒu cao vµ chu vi tÝnh ra thÓ tÝch. Sau ®ã quy ra khèi lîng theo c¸ch nµy hay c¸ch kh«ng chÝnh x¸c v× ®èng clinker cã nhiÒu ®é cao gå ghÒ kh¸c nhau. §èi víi bïn th× dïng thíc roi th¶ xuèng giÕng bïn x¸c ®Þnh chiÒu cao cña giÕng råi tÝnh thÓ tÝch giÕng. Sau ®ã quy thÓ tÝch ra khèi l- îng theo ®Þnh møc kü thuËt. Gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc c«ng ty x©y dùng vµo ®Çu mçi n¨m dùa vµo ®Þnh møc vËt t. Trong gi¸ thµnh ®Þnh møc nµy bao gåm toµn bé chi phÝ trùc tiÕp s¶n trùc tiÕp xuÊt ra clinker, bïn, xi m¨ng bét nhng theo c¸ch ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cña c«ng ty th× chØ tÝnh cho nguyªn vËt liÖu chÝnh do ®ã gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang trªn c¸c b¶ng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cha ph¶n ¸nh ®óng b¶n chÊt cña nã. Khi tËp hîp chi phÝ ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm c«ng ty kh«ng t¸ch chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng vaß tµi kho¶n 622 nh vËy cha hîp lý l¾m. vÒ mÆt sè liÖu th× kh«ng ¶nh hëng nhng sè liÖu ph¶n ¸nh chi phÝ nh©n c«ng kh«ng chÝnh thøc. MÆt kh¸c kÕ to¸n qu¶n trÞ kh«ng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 78
  • 93. thÓ biÕt ®îc chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng chiÕm bao nhiªu chi phÝ qu¶n lý chung do ®ã cã thÓ ®a ra ph¬ng ph¸p gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung- chi phÝ mµ c¸c kÕ to¸n coi lµ träng ®iÓm ®Ó h¹ gi¸ thµnh. II. Mét sè ý kiÕn ®ãng gãp ®Ó kh¾c phôc h¹n chÕ vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh chÊt lîng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty. Qua thùc tÕ trong c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ta thÊy: MÆc dï cßn nhiÒu khã kh¨n nhng do sù cè g¾ng trong viÖc tæ chøc vµ qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt c«ng ty ®· nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ, ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cã l·i, t×nh h×nh tµi chÝnh ®îc c¶i thiÖn. Tuy nhiªn, ®i s©u vµo nghiªn cøu ph©n tÝch t×nh h×nh thùc tÕ ta thÊy bªn c¹nh nh÷ng mÆt ®¹t ®îc c«ng ty cßn béc lé mét sè vÊn ®Ò tån t¹i trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt còng nh qu¶n lý chi phÝ. Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu thùc tÕ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. Em xin m¹nh d¹n ®a ra mét vµi ý kiÕn gãp phÇn phôc vô c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú: §èi víi s¶n phÈm dë dang lµ clinker cã thÓ ¸p dông c©n trît clinker nh mét sè nhµ m¸y kh¸c ®ang sö dông. Tøc lµ khi clinker s¶n xuÊt ra sÏ ®îc ®a ra c©n trît tríc khi ®a vµo sil« chøa clinker. Khèi lîng clinker dë dang cuèi kú = sè lîng clinker s¶n xuÊt trong kú – sè lîng clinker suÊt dïng cho s¶n xuÊt xi m¨ng + sè lîng clinker dë dang ®Çu kú. §èi víi bïn c«ng ty cã thÓ dùa vµo ®Þnh møc bïn trong 1 tÊn xi m¨ng vµ lîng xi m¨ng hoµn thµnh trong kú ®Ó cã thÓ biÕt ®îc lîng bïn s¶n xuÊt ra trong kú vµ lîng bïn dë dang cuèi kú = lîng bïn dë dang ®Çu kú + lîng bïn s¶n xuÊt ra trong kú – lîng bïn xuÊt dïng s¶n xuÊt clinker trong kú. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 79
  • 94. Khèi lîng xi m¨ng bét còng cã thÓ dùa vµo ®Þnh møc kü thuËt vµ ®îc suy ra tõ sè lîng bïn vµ clinker ®· xuÊt dïng xi m¨ng bét lµ s¶n phÈm dÔ thÊt tho¸t. do ®ã ®Ó ®¸nh gi¸ khèi lîng tån cuèi kú 1 c¸ch chÝnh x¸c ®ßi hái ph¶i cã sù qu¶n lý theo dâi chÆt chÏ t¹i ph©n xëng. Nh vËy, c«ng ty giao tr¸ch nhiÖm cho l·nh ®¹o ph©n xëng. - §èi víi hÖ thèng tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ th× c«ng ty cã thÓ tÝnh theo ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®Ó thuËn tiÖn h¬n trong c«ng t¸c tËp hîp tÝnh gi¸ thµnh. NÕu nh më theo tõng ph©n xëng th× khi nh×n mét c¸ch tæng qu¸t vµo tµi kho¶n chi phÝ sÏ kh«ng râ kho¶n chi phÝ nµo dïng cho s¶n xuÊt xi m¨ng ®en vµ xi m¨ng tr¾ng.vÝ dô: TK 621: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp sau khi ®· më c¸c tµi kho¶n cÊp 2 cho tõng ph©n xëng. Mçi ph©n xëng l¹i tËp hîp chi phÝ cho tõng lo¹i s¶n phÈm cho nªn më thªm c¸c tµi kho¶n cÊp 3 nh Tk 62111 : Chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh t¹i ph©n xëng m¸y ®¸ cho xi m¨ng ®en. Tk 62112 : Chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh t¹i ph©n xëng m¸y ®¸ cho xi m¨ng tr¾ng. Trªn thùc tÕ khi tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm th× c«ng ty ph©n bæ hÕt kho¶n chi phÝ BHXH, BHYT, KPC§ trÝch theo quü l¬ng cÊp bËc cña bé phËn c«ng nh©n trùc tiÕp vµo chi phÝ s¶n xuÊt xi m¨ng ®en. Nh thÕ gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm sÏ kh«ng ph¶n ¸nh chÝnh x¸c. C«ng ty nªn ph©n bæ trùc tiÕp tõng kho¶n trÝch l¬ng trªn tõng bé phËn c«ng nh©n s¶n xuÊt kÕt chuyÓn vµo chi phÝ s¶n xuÊt cña 2 s¶n phÈm riªng biÖt. Do c¸c ®Æc trng c¬ b¶n vÒ quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm , ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n phÈm vµ ®Æc ®iÓm s¶n phÈm, …. Chi phèi rÊt lín ®Õn c«ng t¸c qu¶n lý, ®ång thêi cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn viÖc lùa chän ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c«ng ty. Do vËy ph¶i nghiªn cøu ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ t×nh gi¸ thµnh phï hîp. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 80
  • 95. §Ó phï hîp víi®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt vµ yªu cÇu qu¶n lý cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng th× ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¶i ®îc x¸c ®Þnh lµ c¸c giai ®o¹n s¶n xuÊt. Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ë c¸c giai ®o¹n nµy lµ ph¬ng ph¸p trùc tiÕp tøc lµ chi phÝ ë giai ®o¹n nµo tËp hîp vµo giai ®o¹n ®ã. Cuèi kú kÕ to¸n lËp c¸c b¶ng kª chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng giai ®o¹n ®Ó x¸c ®Þnh ®îc chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ ph¸t sinh cña mçi giai ®o¹n ®ã, lµm c¬ së cho viÖc qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Do s¶n phÈm xi m¨ng ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n s¶n xuÊt kh¸c nhau vµ kÕt thóc mçi giai ®o¹n s¶n xuÊt sÏ t¹o ra nöa thµnh phÈm. Nöa thµnh phÈm ë c¸c giai ®o¹n ®Òu cã thÓ ®îc b¸n ra ngoµi ( nh ®¸, clinker, ). MÆt kh¸c, c«ng ty còng cã thÓ mua nöa thµnh phÈm ë bªn ngoµi ®Ó tiÕp tôc chÕ biÕn xi m¨ng. Nªn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh hîp lý nhÊt víi c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng lµ nöa thµnh phÈm ë tõng giai ®o¹n c«ng nghÖ vµ thµnh phÈm lµ c¸c lo¹i xi m¨ng ë giai ®o¹n cuèi cïng. XuÊt ph¸t tõ ®èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ, vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®· chän. §Ó tÝnh gi¸ thµnh mét c¸ch chÝnh x¸c h¬n gióp c¸c kÕ to¸n qu¶n trÞ trong qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn tiÖn trong viÖc tÝnh to¸n hiÖu qu¶ kinh tª tõng giai ®o¹n. C«ng ty cã thÓ ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bíc cã tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm ( kÕt chuyÓn tuÇn tù tõng kho¶n môc…). Tuy nhiªn, trong c¸c giai ®o¹n cô thÓ ë tõng bíc c«ng nghÖ. Theo ph¬ng ph¸p nµy th× s¶n phÈm cña c«ng ty tr¶i qua 4 giai ®o¹n s¶n xuÊt liªn tôc. S¶n phÈm cña giai ®o¹n thø nhÊt lµ bïn pate, thµnh phÈm cña giai ®o¹n 2 lµ clinker, cña giai ®o¹n 3 lµ xi m¨ng bét, giai ®o¹n 4 lµ xi m¨ng bao. Giai ®o¹n 1: T×nh gi¸ thµnh bïn bate, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tËp hîp ë ph©n xëng m¸y ®¸. Trong giai ®o¹n nµy cã thÓ ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh gi¶n ®¬n ®Ó tÝnh gi¸ thµnh bïn bate ®îc chøa t¹i giÕng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 81
  • 96. bïn( sau khi lo¹i trõ chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh ®Çu kú vµ cuèi kú). Nguyªn vËt liÖu chÝnh trong giai ®o¹n nµy lµ §Êt sÐt, ®¸ v«i vµ quÆng s¾t. Giai ®o¹n 2: TÝnh gi¸ thµnh cña clinker, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tËp hîp chñ yÕu ë ph©n xëng Lß nung vµ ph©n xëng Than mÞn. §Ó tÝnh gi¸ thµnh clinker ta ¸p dông ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ. Tøc lµ c¨n cø vµo chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh ë giai ®o¹n tríc chuyÓn sang kÕt hîp víi chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh ë 2 giai ®o¹n nghiÒn than vµ lß nung ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ thùc tÕ cña clinker. Giai ®o¹n 3: TÝnh gi¸ thµnh xi m¨ng bét, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ë giai ®o¹n nµy lµ xi m¨ng rêi víi c¸c m¸c phÈm cÊp kh¸c nhau nh PC30, PC40 …. Bét xi m¨ng tuy lµ s¶n phÈm dë dang cña c«ng ty song nã còng lµ s¶n phÈm th¬ng m¹i cña c«ng ty nªn còng ®îc tÝnh theo hÖ sè cña xi m¨ng PC30. Chi phÝ s¶n xuÊt cña giai ®o¹n nµy tËp hîp chñ yÕu ë ph©n xëng nghiÒn ®ãng bao. Ta cã thÓ ¸p dông ph¬ng ph¸p hÖ sè ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. Theo ph¬ng ph¸p nµy c¨n cø vµo chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp ë giai ®o¹n nghiÒn clinker vµ chi phÝ b¸n thµnh phÈm ë giai ®o¹n tríc chuyÓn sang ®Ó tÝnh tæng gi¸ thµnh cho c¸c lo¹i xi m¨ng. sau ®ã c¨n cø vµo tæng gÝa thµnh c¸c lo¹i xi m¨ng ®· x¸c ®Þnh ®îc ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ thµnh cho tõng lo¹i xi m¨ng víi c¸c m¸c phÈm cÊp kh¸c nhau trªn c¬ së hÖ sè theo s¶n phÈm thùc tÕ cña tõng lo¹i xi m¨ng. Giai ®o¹n 4: TÝnh gi¸ thµnh xi m¨ng bao , ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ë giai ®o¹n nµy lµ xi m¨ng bao víi c¸c m¸c phÈm cÊp kh¸c nhau. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ë giai ®o¹n nµy rÊt ®¬n gi¶n ta chØ céng thªm vµo gi¸ thµnh xi m¨ng rêi chi phÝ tËp hîp ®îc ë giai ®o¹n ®ãng bao. Gi¸ thµnh xi m¨ng ®ãng bao = gi¸ thµnh xi m¨ng rêi + chi phÝ giai ®o¹n ®ãng bao. Theo ph¬ng ph¸p nµy th× ta cã thÓ biÕt ®îc gi¸ thµnh cña tõng gÝai ®o¹n s¶n xuÊt s¶n phÈm hay cã thÓ biÕt ®îc gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm mét c¸ch chÝnh x¸c thuËn tiÖn cho viÖc tÝnh to¸n hiÖu qu¶ kinh KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 82
  • 97. tÕ cho tõng giai ®o¹n, tõng ph©n xëng s¶n xuÊt t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc ghi chÐp kÕ to¸n nöa thµnh phÈm khi nhËp kho vµ di chuyÓn gi÷a c¸c ph©n xëng khi cã b¸n thµnh phÈm ra ngoµi. MÆt kh¸c, víi c¸ch tÝnh gi¸ thµnh theo ph¬ng ph¸p ph©n bíc cã tÝnh nöa thµnh phÈm th× thuËn tiÖn trong viÖc kiÓm tra ®Þnh møc chi phÝ cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× thuËn tiÖn trong viÖc ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p nh»m gi¶m chi phÝ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm v× kÕ to¸n qu¶n trÞ cã thÓ biÕt ®îc t¹i giai ®o¹n nµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× chi phÝ bá ra nhiÒu vµ vît møc quy ®Þnh, tõ ®ã cã thÓ ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p cho giai ®o¹n s¶n xuÊt ®ã. Khi c«ng ty ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh theo ph¬ng ph¸p ph©n bíc cã tÝnh nöa thµnh phÈm th× khèi lîng c«ng viÖc tÝnh to¸n sÏ nhiÒu h¬n, phøc t¹p h¬n. Theo c¸ch tÝnh nµy ®ßi hái c¸c kÕ to¸n ph¶i theo râi chÆt chÏ lîng chi phÝ trong tõng giai ®o¹n s¶n xuÊt vµ ®Æc biÖt lµ lîng thµnh phÈm cña mçi giai ®o¹n s¶n xuÊt nhËp kho còng nh b¸n ra ,®Ó tÝnh mét c¸ch chÝnh x¸c lîng chi phÝ sÏ chuyÓn sang giai ®o¹n s¶n xuÊt sau ®Ó gi¸ thµnh cña thµnh phÈm giai ®o¹n cuèi ®îc ph¶n ¸nh theo tõng kho¶n môc chi phÝ mét c¸ch chung thùc. V× xi m¨ng lµ s¶n phÈm chØ tiªu thô m¹nh vµo mïa x©y dùng sù chªnh lÖch t¬ng ®èi vÒ møc tiªu thô xi m¨ng gi÷a mïa kh« vµ mïa ma gÇn gÊp 2 lÇn nhng c¸ch tÝnh l¬ng cho mçi bé phËn theo ®¬n gi¸ vµ s¶n lîng mçi tÊn s¶n phÈm nh ®¸ bïn, clinker, xi m¨ng… s¶n xuÊt ra. Do ®ã trong mïa ma c«ng ty vÉn ph¶i s¶n xuÊt liªn tôc c¸c ngµy trong n¨m víi c«ng suÊt tèi ®a. do ®ã dÉn ®Õn mïa ma cung lín h¬n cÇu nhng mïa kh« cung nhá h¬n cÇu nÕu kh«ng cã sù chØ ®¹o ®iÒu hµnh tèt th× dÔ dµng xÈy ra “ Sèt nãng” hoÆc “ Sèt l¹nh” theo mïa. Xi m¨ng lµ s¶n phÈm khã b¶o qu¶n, nÕu ®Ó tån l©u kh«ng tiªu thô ®îc sÏ cã hiÖn tîng bÞ ®«ng cøng. Sau ®ã c«ng ty sÏ mÊt chi phÝ nh©n c«ng ®¶o bao cho mÒm xi m¨ng. trong qu¸ tr×nh ®¶o bao sÏ lµm tû lÖ r¸ch vì cao dÉn ®Õn chi phÝ vá bao vµ chi phÝ nh©n c«ng ®ãng bao t¨ng lªn. ngoµi ra KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 83
  • 98. nh÷ng bao xi m¨ng bÞ ®«ng cøng chÊt lîng kh«ng ®¶m b¶o cho t¸i chÕ nghiÒn l¹i cïng víi clinker sÏ ¶nh hëng ®Õn chÊt lîng xi m¨ng, ¶nh hëng ®Õn uy tÝn cña c«ng ty… v× vËy ®Ó gi¸ xi m¨ng ®îc b×nh æn trªn thÞ trêng vµ gi¶m ®îc chi phÝ th× c«ng ty cã thÓ s¶n xuÊt nhiÒu clinker vµo mïa ma ®Ó dù tr÷ cho sù thiÕu hôt cung xi m¨ng vµo mïa x©y dùng, vµ xi m¨ng rêi chøa trong sil« th¸o ra bao phï hîp víi t×nh h×nh tiªu thô vµ møc dù tr÷ hîp lý. Ngoµi ra trong giai ®o¹n hiÖn nay níc ta chuyÓn sang giai ®o¹n míi cã sù c¹nh tranh gay g¾t gi· c¸c s¶n phÈm xi m¨ng cña c¸c doanh nghiÖp quèc doanh víi c¸c liªn doanh níc ngoµi. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ph¶i tiÕp tôc ph¬ng ¸n s¾p xÕp l¹i tæ chøc lu th«ng tiªu thô xi m¨ng Vµ ph¬ng thøc kinh doanh míi sao cho phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr- êng ë níc ta hiÖn nay thùc hiÖn ®îc nhiÖm vô lµ c«ng cô chñ yÕu cña nhµ níc tham gia b×nh æn thÞ trêng cã nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ tham gia nh: + C«ng ty cÇn cã c¸c chÝnh s¸ch tÝch cùc h¬n víi hÖ thèng cöa hµng b¸n lÎ , c¸c nh©n viªn tiÕp thÞ t¹i kho hµng .§ång thêi më réng ph¹m vi th©m nhËp thÞ trêng cña s¶n phÈm víi viÖc cñng cè theo chiÒu s©u sù cã mÆt cña s¶n phÈm m¹ng líi b¸n hµng trùc tiÕp +C«ng ty cÇn rµ so¸t l¹i c¸c ®¹i lý cña m×nh ,®èi víi nh÷ng ®¹i lý m¹nh cÇn cã sù hç trî ®Ó triÓn khai c«ng t¸c tiªu thô ®éc lËp .§èi víi nh÷ng ®¹i lý cã møc ho¹t ®éng tiªu thô thÊp cÇn ph©n tÝch c¸c nguyªn nh©n yÕu kÐm ®ã .NÕu nguyªn nh©n tõ phÝa ®¹i lý nh thiÕu ®iÒu kiÖn ho¹t ®éng thiÕu nh©n lùc th× c«ng ty ph¶i cã biÖn ph¸p kh¾c phôc trong thêi gian sím nhÊt .NÕu nguyªn nh©n tõ phÝa thÞ trêng ®a l¹i th× c«ng ty triÓn khai c¸c kÕ ho¹ch nghiªn cøu thÞ trêng ®Ó kh¾c phôc + C«ng ty cÇn ph¶i c©y dùng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch møc tiªu thô mét c¸ch hîp lý nh»m ®éng viªn c¸c ®¹i lý cã thµnh tÝch trong viÖc tiªu thô s¶n phÈm KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 84
  • 99. + C«ng ty nªn t¨ng cêng c¸c mèi quan hÖ ngo¹i giao víi bªn ngoµi cã thÓ ®Èy mËnh tiªu thô s¶n phÈm. Nh c¸c chi nh¸nh c«ng ty xuÊt khÈu cña ViÖt nam vµ cña níc ngoµi . §©y lµ mèi quan hÖ gióp cho qu¸ tr×nh xuÊt khÈu tiÓu ngh¹ch vµ xuÊt khÈu phi mËu dÞch hîp ph¸p cña c«ng ty - Mét ®Æc trng cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng lµ nguyªn liÖu chÝnh nh ®¸ , ®Êt sÐt , phô gia,than …®Òu ph¶i vËn chuyÓn tõ xa vÒ nªn cíc phÝ vËn chuyÓn cao,tû lÖ hao hôt cao lµm cho chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp t¨ng lªn . Do vËy c«ng ty cÇn ph¶i ®a ra tû lÖ hao hôt hîp lý ®ång thêi ®a ra nh÷ng biÖn ph¸p khen thëng kÞp thêi nh»m cho ngêi lao ®éng cã tr¸ch nhiÖm trong c«ng t¸c qu¶n lý.Ngoµi viÖc c«ng ty cÇn ph¶i cñng cè l¹i hÖ thèng kho tµng bÕn b·i ,c«ng ty nªn ®a ra c¸c biÖn ph¸p ®èi ®éi vËn t¶i trong kh©u vËn chuyÓn nguyªn vËt liÖu clinker , th¹ch cao …tõ cÇu c¶ng vÒ kho nh trang bÞ b¹t che ®Ó h¹n chÕ viÖc tiªu hao vËt liÖu ngoµi ®Þnh møc vµ gi¶m « nhiÔm m«i trêng . C«ng ty cÇn ph¶i ®Èy m¹nh bé phËn tiÕp thÞ kh«ng nh÷ng nghiªn cøu thÞ trêng ®Çu ra mµ cßn nghiªn cøu thÞ tr- êng ®Çu vµo ,t×m ®îc nhµ cung cÊp cã gi¸ c¶ thÊp h¬n vµ cã chÝnh s¸ch chiÕt khÊu cao - §Ó gi¶m bít chi phÝ söa ch÷a lín c«ng ty nªn cã mét chÕ ®é u ®·i víi nh÷ng ngêi thî bËc cao ®ang vËn hµnh vµ söa ch÷a nh÷ng cç m¸y ®· tr¶i qua h¬n 100 n¨m lÞch sö .§ång thêi n©ng cao tay nghÒ cho nh÷ng c«ng nh©n yÕu kÐm ®Ó hä sö dông vµ b¶o qu¶n thiÕt bÞ tèt h¬n . H¬n n÷a cÇn ph¶i h¹ch to¸n ®óng vµ ®Çy ®ñ chi phÝ söa ch÷a lín cho tõng c«ng tr×nh ®Ó ph¶n ¸nh chÝnh x¸c gi¸ thµnh - Chi phÝ tiÒn l¬ng chiÕm kho¶ng 11,6 % trong gi¸ thµnh 1 bao xi m¨ng , lµ mét yÕu tè quan träng trong viÖc gi¶m chi phÝ vµ h¹ gi¸ thµnh .C«ng ty cÇn ph¶i hoµn thiÖn ®Þnh møc c«ng nh©n h¬n n÷a trªn c¬ së kÕ thõa ®Þnh møc truyÒn thèng vµ ®· ®îc ®iÒu chØnh s¶n xuÊt s¶n phÈm tríc ®ã.Thêng xuyªn theo dâi c«ng nh©n s¶n xuÊt KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 85
  • 100. hµng ngµy , th¸ng , tuÇn…tõng giai ®o¹n ,®Ó ®iÒu chØnh kÞp thêi chÝnh x¸c ®Þnh møc theo tõng c«ng viÖc ®îc giao tr¸nh t×nh tr¹ng l·ng phÝ thêi gian,tiÕt kiÖm chi phÝ nh©n c«ng lµm gi¶m chi phÝ tiÒn l¬ng trong mét ®¬n vÞ s¶n phÈm .Bªn c¹nh ®ã vÉn tÝch cùc sö dông ®ßn bÈy kinh tÕ ®Ó n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé cña c«ng nh©n viªn,cã chÕ ®é thëng ph¹t nghiªm minh trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông chi phÝ .§Ó thùc hiÖn ®îc nh vËy cÇn ph¶i ph©n lo¹i ,bè trÝ ®¸nh gi¸ bËc thî cña c«ng nh©n , tr×nh ®é qu¶n lý cña c¸n bé cho chÝnh x¸c ®Ó ®¶m b¶o tr×nh ®é kü thuËt vµ n¨ng lùc s¶n xuÊt ®ång ®Òu . Do c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng lµ doanh nghiÖp nhµ níc nªn ®Þnh møc tiÒn l¬ng ®îc khèng chÕ theo ®Þnh møc quy ®Þnh cô thÓ cña nhµ níc (khèng chÕ møc tèi thiÓu vµ møc tèi ®a) .§¬n gi¸ tiÒn l¬ng cña c«ng ty hiÖn nay ®îc thùc hiÖn theo ®¸nh gi¸ cña Tæng c«ng ty xi m¨ng ViÖt Nam tu©n thñ theo nguyªn t¾c tèc ®é t¨ng n¨ng su©t lao ®éng b×nh qu©n ph¶i lín h¬n tèc ®é t¨ng tiÒn l¬ng b×nh qu©n . Do ®ã ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng c«ng ty nªn bè trÝ l¹i hÖ thèng kho tµng gÇn n¬i s¶n xuÊt t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho s¶n xuÊt chó träng viÖc ®µo t¹o n©ng cao tay nghÒ cho c«ng nh©n . §i ®«i víi viÖc ®Çu t ph¸t triÓn s¶n xuÊt , c«ng ty cÇn ph¶i ®µo t¹o l¹i vµ ®µo t¹o míi ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n viªn hiÖn cã vµ cho c«ng tr×nh x©y dùng míi ®ang chuÈn bÞ thi c«ng ë Thuû Nguyªn- Minh §øc. §©y lµ nhiÖm vô hÕt søc nÆng nÒ , bøc b¸ch vµ tiªu tèn mét lîng kinh phÝ kh«ng nhá . Nhng ®Ó cã thÓ thu ®îc s¶n phÈm cã chÊt lîng ngµy cµng cao tríc tiªn cÇn ®µo t¹o cho ®îc nh÷ng con ngêi ®¸p øng yªu cÇu vËn hµnh nhµ m¸y míi s¶n xuÊt xi m¨ng cã c«ng nghÖ tiªn tiÕn hiÖn ®¹i . V× vËy , c«ng ty cÇn ph¶i nghiªn cøu ph¬ng ¸n ®Çu t tho¶ ®¸ng vÒ c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho c«ng t¸c ®µo t¹o .ChÊt lîng ®µo t¹o cao kh«ng nh÷ng t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng mµ ngêi c«ng nh©n cßn sö dông vµ b¶o qu¶n m¸y mãc thiÕt bÞ hiÖu qu¶ lµm cho chi phÝ söa ch÷a lín gi¶m ®i. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 86
  • 101. KÕt luËn Trong mçi doanh nghiÖp , ®Æc biÖt lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt th× chi phÝ s¶n xuÊt ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp . §Ó cã thÓ ®øng v÷ng trªn thÞ trêng , nhÊt lµ trªn thÞ trêng c¹nh tranh gay g¾t nh hiÖn nay c¸c doanh nghiÖp lu«n t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm v× doanh nghiÖp chØ cã thÓ tiªu thô s¶n phÈm khi gi¸ b¸n s¶n phÈm phï hîp víi kh¶ n¨ng cña ngêi tiªu dïng Víi nhËn thøc nh vËy c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· cè g¾ng t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm , lÊy chÊt lîng lµm ph¬ng ch©m s¶n xuÊt .Trong mÊy n¨m gÇn ®©y c«ng ty ®· ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh trong viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm . KÕt qu¶ nµy cã sù ®ãng gãp rÊt lín cña ®éi ngò kÕ to¸n c«ng ty . §Æc biÖt lµ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm trong viÖc qu¶n lý tèt chi phÝ s¶n xuÊt vµ t×m ra biÖn phÊp nh»m gi¶m hao hôt ngoµi dÞnh møc V× thêi gian cã h¹n vµ nhËn thøc cßn h¹n chÕ bµi luËn v¨n cña em chØ ®i s©u nghiªn cøu mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n cña c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ , tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ch¾c ch¾n cßn nhiÒu thiÕu sãt em mong cã sù gãp ý phª b×nh cña c¸c thÇy c« còng nh c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 87
  • 102. Môc lôc Trang Lêi më ®Çu 1 PhÇn I: C¬ së lý luËn cña h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh 3 I. ý nghÜa, vÞ trÝ tæ chøc, h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh 3 1. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh 1.1 Chi phÝ s¶n xuÊt 4 1.2 Gi¸ thµnh 1.3 Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm 2. Sù cÇn thiÕt cña viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 5 3. NhiÖm vô h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 6 II. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh 6 1. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 7 1.1 Ph©n lo¹i theo yÕu tè 1.2 Ph©n lo¹i theo kho¶n môc 8 1.3 Ph©n lo¹i theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn chi phÝ 1.4 Ph©n lo¹i theo quan hÖ chi phÝ víi khèi lîng c«ng viÖc 2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n xuÊt 9 2.1 Ph©n theo thêi gian 2.2Ph©n lo¹i theo ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ 10 III. §èi tîng, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh 10 1. Chi phÝ s¶n xuÊt 1.1 §èi tîng cña chi phÝ s¶n xuÊt 1.2 Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt 11 2. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 2.1 §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 2.2 Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 12 2.2.1 Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp 2.2.2 Ph¬ng ph¸p tæng céng 2.2.3 Ph¬ng ph¸p hÖ sè 14 2.2.4 Ph¬ng ph¸p tû lÖ 2.2.5 Ph¬ng ph¸p lo¹i trõ 15 2.2.6 Ph¬ng ph¸p liªn hîp 3. Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ë mét sè lo¹i h×nh doanh nghiÖp 15 a. Doanh nghiÖp s¶n xuÊt gi¶n ®¬n b. Doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng c. Doanh nghiÖp ¸p dông hÖ thèng ®Þnh møc 17 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 88
  • 103. d. Doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p theo kiÓu chÕ biÕn liªn tôc IV.H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 19 A. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn 1. H¹ch to¸n chi phÝ NVL trùc tiÕp a. Kh¸i niÖm vµ c¸ch thøc tËp hîp, ph©n bæ b. Tµi kho¶n sö dông c. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n 2. H¹ch to¸n chi phÝ NCTT 20 a. Kh¸i niÖm vµ c¸ch thøc tËp hîp, ph©n bæ b. Tµi kho¶n sö dông c. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n 21 3. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung a. Kh¸i niÖm vµ c¸ch thøc tËp hîp, ph©n bæ b. Tµi kho¶n sö dông c. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n 22 4. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kiÓm kª ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang a. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt b. KiÓm kª ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang 24 B. Doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú 26 V. Tæ chøc sæ s¸ch kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh 28 PhÇn II. Thùc tr¹ng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ t×nh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i phßng 29 I. §Æc ®iÓm chung cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng 1. Qu¸ tr×nh thµnh lËp vµ ph¸t triÓn 32 2. §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt 3. §Æc ®iÓm tæ chøc cña c«ng ty 33 4. §Æc ®iÓm tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n t¹i c«ng ty XMHP 37 5. T×nh h×nh vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña c«ng ty XMHP 42 II. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty XMHP 45 1. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ t×nh gi¸ thµnh 2. Tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt t¹i c«ng ty XMHP 46 2.1 Chi phÝ NVL trùc tiÕp 47 2.2 Chi phÝ NCTT 54 2.3 Chi phÝ s¶n xuÊt chung 60 2.4 Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n s¶n phÈm dë dang 67 2.5 TÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty XMHP PhÇn III. Mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh gi¸ thµnh 72 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 89
  • 104. t¹i c«ng ty XMHP I. Mét sè u ®iÓm vµ tån t¹i cÇn hoµn thiÖn 72 II. Mét sè ý kiÕn ®ãng gãp 78 KÕt luËn 86 Tµi liÖu tham kh¶o 90 Tµi liÖu tham kh¶o 1. HÖ thèng kÕ to¸n doanh nghiÖp - Nhµ xuÊt b¶n Tµi chÝnh - 1995 2. KÕ to¸n tµi chÝnh trong c¸c doanh nghiÖp - Chñ biªn PTS. §Æng ThÞ Loan - Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc - 1996 3. KÕ to¸n qu¶n trÞ vµ ph©n tÝch kinh doanh - Ph¹m V¨n Dîc - Nhµ xuÊt b¶n Thèng kª - 1996 4. KÕ to¸n chi phÝ - Nathan S.Lavin - Nhµ xuÊt b¶n Thèng kª - 1994 5. Lý thuyÕt kiÓm to¸n - GS.PTS. NguyÔn Quang Quynh - Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc - 1996 6. Ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh doanh - PGS.PTS. Ph¹m ThÞ G¸i - §H Kinh tÕ Quèc d©n. 1996. 7. 150 S¬ ®å kÕ to¸n doanh nghiÖp - Nhµ xuÊt b¶n Thèng kª - 1995 8. T¹p chÝ Tµi chÝnh, KÕ to¸n - Nhµ xuÊt b¶n Tµi chÝnh 9. KÕ to¸n tµi chÝnh doanh nghiÖp. NguyÔn V¨n C«ng. Trêng §¹i häc Kinh tÕ quèc d©n 10. LÞch sö 100 n¨m Nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng. 1999 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 90
  • 105. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 91

×