Kt222

200 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
200
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kt222

  1. 1. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Lêi nãi ®Çu Hoµ vµo xu thÕ më cöa, héi nhËp cña nÒn kinh tÕ quèc tÕ cña thÕ giíi trong thÕ kû 21, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®· kh«ng ngõng cè g¾ng n©ng cao tr×nh ®é qu¶n lý, hiÖn ®¹i ho¸ d©y truyÒn s¶n xuÊt, c¶i tiÕn mÉu m·, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Ó n©ng cao tÝnh c¹nh tranh vµ t¹o cho m×nh mét chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ trêng. H¹ch to¸n kÕ to¸n lµ mét c«ng cô quan träng trong hÖ thèng qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh, gi÷ vai trß tÝch cùc trong viÖc ®iÒu hµnh vµ kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng kinh doanh. Lµ mét kh©u cña h¹ch to¸n kÕ to¸n, c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp gi÷ vai trß hÕt søc quan träng. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ c¸c chØ tiªu chÊt lîng tæng hîp ph¶n ¸nh tr×nh ®é qu¶n lý, sö dông tµi s¶n, vËt t, lao ®éng, còng nh tr×nh ®é tæ chøc s¶n xuÊt, quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp, lµ thíc ®o kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. ViÖc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh kh«ng chØ dõng l¹i ë chç tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ mµ cßn ph¶i tÝnh ®Õn viÖc cung cÊp th«ng tin cho c«ng t¸c qu¶n trÞ doanh nghiÖp. MÆt kh¸c, viÖc qu¶n lý chi phÝ vµ gi¸ thµnh mét c¸ch hîp lý cßn cã t¸c dông tiÕt kiÖm c¸c nguån lùc cho doanh nghiÖp, gióp h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó cho doanh nghiÖp tÝch luü, gãp phÇn c¶i thiÖn ®êi sèng c«ng nh©n viªn. ChÝnh v× vËy, ®Ó ph¸t huy tèt chøc n¨ng cña m×nh, viÖc tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cÇn ph¶i ®îc c¶i tiÕn vµ hoµn thiÖn nh»m ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý ngµy cµng cao cña doanh nghiÖp. XuÊt ph¸t tõ nhu cÇu vµ vai trß trªn, qua thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty C¬ khÝ- §iÖn Thuû Lîi em ®· lùa chän ®Ò tµi: 1
  2. 2. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh “Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty C¬ khÝ- §iÖn Thuû Lîi ” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cho luËn v¨n tèt nghiÖp cña em. Ngoµi lêi nãi ®Çu vµ kÕt luËn, bè côc luËn v¨n gåm c¸c néi dung sau: Ch¬ng 1 : C¬ së lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Ch¬ng 2 : Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi. Ch¬ng 3 : BiÖn ph¸p nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi. Sau ®©y lµ néi dung cô thÓ cña luËn v¨n. 2
  3. 3. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Ch¬ng 1 C¬ së lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1/ Lý luËn chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.1/ Sù cÇn thiÕt cña c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng §Êt níc ta hiÖn nay ®ang trªn con ®êng ®æi míi vµ ph¸t triÓn víi nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ níc. Mét nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, chÞu t¸c ®éng trùc tiÕp cña c¸c quy luËt kinh tÕ nh quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt c¹nh tranh, quy luËt cung cÇu… ChÝnh v× vËy, mét doanh nghiÖp muèn tån t¹i vµ t¹o ®îc mét chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ trêng th× s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ph¶i phï hîp, ®¹t chÊt lîng cao vµ thu nhËp ph¶i bï ®¾p chi phÝ, cã lîi nhuËn tøc lµ viÖc x¸c ®Þnh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¶i tuyÖt ®èi chÝnh x¸c, ®Çy ®ñ sao cho chi phÝ s¶n xuÊt bá ra lµ tèi thiÓu, gi¸ thµnh s¶n phÈm thÊp nhÊt nhng vÉn ®¶m b¶o chÊt lîng. TÝnh to¸n chi phÝ s¶n xuÊt bá ra ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, doanh nghiÖp ph¶i chó träng lµm tèt c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ®óng chÕ ®é nhµ níc quy ®Þnh vµ phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ cña doanh nghiÖp m×nh. C«ng t¸c nµy kh«ng chØ cã ý nghÜa ®èi víi 3
  4. 4. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh riªng tõng doanh nghiÖp mµ cßn cã ý nghÜa ®èi víi nhµ níc vµ c¸c bªn liªn quan. - §èi víi doanh nghiÖp: Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng lµm tèt c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ gióp cho doanh nghiÖp nh×n nhËn ®óng ®¾n thùc tr¹ng qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, qu¶n lý cung cÊp c¸c th«ng tin mét c¸ch kÞp thêi chÝnh x¸c cho bé m¸y l·nh ®¹o cña doanh nghiÖp ®Ó cã nh÷ng biÖn ph¸p, chiÕn lîc, s¸ch lîc phï hîp nh»m tiÕt kiÖm tèi ®a chi phÝ gãp phÇn h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. §ång thêi lµm tèt c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ gióp doanh nghiÖp cã kÕ ho¹ch sö dông vèn hiÖu qu¶, ®¶m b¶o tÝnh chñ ®éng trong s¶n xuÊt kinh doanh. - §èi víi nhµ níc: Lµm tèt c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp sÏ gióp cho nhµ n- íc cã c¸i nh×n tæng thÓ toµn diÖn ®èi víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, tõ ®ã ®a ra c¸c ®êng lèi chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp thùc sù lµm ¨n cã hiÖu qu¶ vµ h¹n chÕ quy m« c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt thua lç triÒn miªn kh«ng cã kh¶ n¨ng kh¾c phôc…nh»m ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc. MÆt kh¸c, c«ng t¸c nµy cßn ¶nh hëng trùc tiÕp ®èi víi c¸c kho¶n thuÕ mµ nhµ níc ph¶i chó träng vµ quan t©m ®Õn c«ng t¸c nµy trong c¸c doanh nghiÖp. - §èi víi c¸c bªn liªn quan: Nh ng©n hµng, ®èi t¸c th× viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp còng rÊt quan träng. Mét doanh nghiÖp lµm ¨n cã l·i ch¾c ch¾n sÏ chiÕm ®îc giao thÇu. C«ng t¸c nµy cã ¶nh hëng trùc tiÕp tíi ho¹t ®éng cña ng©n hµng còng nh cña ®èi t¸c. Tãm l¹i, trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghhiÖp lµ v« cïng 4
  5. 5. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh quan träng nã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp, quyÒn lîi cña c¸c bªn cã liªn quan. 1.1.2/ Kh¸i niÖm, kÕt cÊu vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 1.1.2.1/ Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt Sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, s¶n xuÊt chÝnh lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp cña ba yÕu tè: T liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt còng chÝnh lµ qu¸ tr×nh dÞch chuyÓn cña ba yÕu tè nãi trªn ®Ó cÊu thµnh nªn s¶n phÈm hµng ho¸, dÞch vô. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ ngêi ta ph¶i bá ra nh÷ng chi phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸, c¸c yÕu tè cÊu thµnh nªn gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña s¶n phÈm hµng ho¸. Trong c¬ chÕ thÞ trêng, doanh nghiÖp lµ mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt ®éc lËp, tù chñ trong ho¹t ®éng kinh tÕ. §iÒu nµy buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n kinh doanh thùc sù vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh, ®ång thêi thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp h¹ gi¸ thµnh, t¨ng søc c¹nh tranh vµ t¨ng lîi nhuËn. §Ó viÖc h¹ch to¸n chi phÝ kinh doanh ®¹t ®îc hiÖu qu¶, c¸c doanh nghiÖp cÇn n¾m b¾t râ vµ s©u s¾c b¶n chÊt kinh tÕ cña chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh còng nh ph©n lo¹i nã theo nh÷ng c¸ch thøc vµ môc ®Ých nhÊt ®Þnh. Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp bá ra liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh (th¸ng, quý, n¨m). Nãi c¸ch kh¸c, chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i tiªu dïng trong mét thêi kú ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Thùc chÊt chi phÝ lµ sù dÞch chuyÓn vèn- dÞch chuyÓn gi¸ 5
  6. 6. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh trÞ cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµo c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh (s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô). 1.1.2.2/ KÕt cÊu, néi dung chi phÝ s¶n xuÊt Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ hiÖn nay, c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kh«ng chØ ®¬n thuÇn thùc hiÖn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh mµ cßn thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng dÞch vô th¬ng m¹i kh¸c (nh mua b¸n hµng ho¸, xóc tiÕn th¬ng m¹i…). Nh vËy, khi tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh th× c¸c doanh nghiÖp nµy ph¶i bá ra nh÷ng chi phÝ nhÊt ®Þnh, bao gåm : • Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm gåm cã: + Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Lµ c¸c chi phÝ vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu, nhiªn liÖu ®îc sö dông trùc tiÕp vµo viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô. + Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Lµ c¸c kho¶n tr¶ cho ngêi lao ®éng trùc tiÕp s¶n xuÊt nh tiÒn c«ng, tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng, b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x· héi, kinh phÝ c«ng ®oµn cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt. + Chi phÝ s¶n xuÊt chung: Lµ nh÷ng chi phÝ chung ph¸t sinh ë c¸c ph©n xëng nh tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp tr¶ cho nh©n viªn ph©n xëng. • Chi phÝ b¸n hµng: Gåm c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô nh tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng tr¶ cho nh©n viªn b¸n hµng, tiÕp thÞ ®ãng gãi, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n…, khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ vËt liÖu bao b×, dông cô, chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, chi phÝ qu¶ng c¸o… 6
  7. 7. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh • Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp: Gåm cã c¸c kho¶n chi cho bé m¸y qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh doanh nghiÖp, c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng chung cña doanh nghiÖp nh chi phÝ vÒ lao ®éng nhá, khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh phôc vô cho bé m¸y qu¶n lý- ®iÒu hµnh doanh nghiÖp, c¸c chi phÝ ph¸t sinh ë ph¹m vi toµn doanh nghiÖp nh chi phÝ vËt liÖu, ®å dïng v¨n phßng, l·i vay vèn kinh doanh, vèn ®Çu t tµi s¶n cè ®Þnh, dù phßng… Nh vËy, chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ tæng hîp tõ ba chi phÝ bé phËn lµ: Chi phÝ s¶n xuÊt, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ ®îc kh¸i qu¸t theo c«ng thøc sau: CPSXKD = CPSXSP + CPBH + CPQLDN Trong ®ã: CPSXKD : Lµ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh CPSXSP : Lµ chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm CPQLDN : Lµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Do ho¹t ®éng chÝnh cña doanh nghiÖp lµ s¶n xuÊt s¶n phÈm hµng ho¸ nªn chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm chiÕm tû träng lín trong tæng chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Tuy nhiªn tû träng gi÷a c¸c yÕu tè chi phÝ trong tæng chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ kh«ng gièng nhau gi÷a c¸c doanh nghiÖp vµ ngay c¶ trong b¶n th©n doanh nghiÖp. Së dÜ cã sù kh¸c nhau nµy lµ do ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp vµ cña c¶ ngay doanh nghiÖp ®ã trong c¸c giai ®o¹n s¶n xuÊt kh¸c nhau th× kÕt cÊu vÒ chi phÝ còng thay ®æi. Tû träng chi phÝ nµy cßn phô thuéc vµo tr×nh ®é kü thuËt cña doanh nghiÖp, ®iÒu kiÖn tù nhiªn, lo¹i h×nh s¶n xuÊt, tr×nh ®é tæ chøc qu¶n lý cña mçi doanh nghiÖp. ViÖc nghiªn cøu kÕt cÊu chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cã ý nghÜa rÊt quan 7
  8. 8. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh träng, kh«ng nh÷ng cho ta biÕt tû träng c¸c lo¹i chi phÝ trong tæng sè chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh mµ cßn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp còng nh tr×nh ®é c«ng nghÖ, tr×nh ®é qu¶n lý cña doanh nghiÖp. KÕt cÊu chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cßn lµ tiÒn ®Ò ®Ó kiÓm tra gi¸ thµnh s¶n phÈm, x¸c ®Þnh ph¬ng híng cô thÓ cho viÖc phÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh, mµ lµm ®îc ®iÒu ®ã th× doanh nghiÖp ph¶i biÕt tiÕt kiÖm bÊt kú mét lo¹i chi phÝ nµo. 1.1.2.3/ Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh Chi phÝ s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp bao gåm nhiÒu lo¹i, cã néi dung kinh tÕ, môc ®Ých, c«ng dông kh¸c nhau. Tuú thuéc vµo yªu cÇu qu¶n lý ngêi ta tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo nh÷ng tiªu thøc thÝch hîp. Ph©n lo¹i chi phÝ lµ viÖc x¾p xÕp chi phÝ s¶n xuÊt vµo tõng lo¹i, tõng nhãm theo nh÷ng ®Æc trng nhÊt ®Þnh. XÐt vÒ mÆt lý luËn còng nh thùc tÕ, cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ kh¸c nhau, tuy nhiªn lùa chän tiªu thøc ph©n lo¹i chi phÝ nµo lµ ph¶i dùa vµo yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n. Ta cã thÓ tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ xuÊt kinh doanh theo mét sè tiªu thøc ph©n lo¹i chñ yÕu sau: * Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo néi dung kinh tÕ Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, c¨n cø vµo néi dung kinh tÕ vµ tÝnh chÊt cña chi phÝ ®Ó chia ra thµnh c¸c yÕu tè chi phÝ, mçi yÕu tè chi phÝ cã cïng néi dung kinh tÕ kh«ng ph©n biÖt chi phÝ ®ã ph¸t sinh tõ lÜnh vùc nµo, ë ®©u, môc ®Ých, t¸c dông cña chi phÝ nh thÕ nµo. C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho viÖc x©y dùng vµ ph©n tÝch ®Þnh møc vèn lu ®éng còng nh lËp, kiÓm tra vµ ph©n tÝch dù to¸n chi phÝ. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th× toµn bé chi phÝ ®îc chia thµnh c¸c yÕu tè sau: 8
  9. 9. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu: Gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô dông cô…sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh (lo¹i trõ gi¸ trÞ kh«ng dïng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi). - TiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng: Lµ toµn bé tiÒn l¬ng vµ phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn chøc trong kú. - Chi phÝ b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn: §©y lµ kho¶n chi phÝ ®îc trÝch lËp theo tû lÖ % tÝnh theo l¬ng vµ quy ®Þnh hiÖn hµnh th× chiÕm 19% trªn tæng l¬ng. - Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: Lµ toµn bé sè tiÒn trÝch khÊu hao trong kú cña c¸c lo¹i tµi s¶n cè ®Þnh trong doanh nghiÖp. - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Lµ c¸c kho¶n chi vÒ ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i, tiÒn tr¶ hoa hång ®¹i lý, uû th¸c vµ m«i giíi xuÊt- nhËp khÈu, qu¶ng c¸o vµ c¸c dÞch vô mua ngoµi kh¸c. - Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: Lµ toµn bé c¸c chi phÝ b»ng tiÒn chi cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ngoµi c¸c kho¶n chi phÝ ®· kÓ trªn. C¸ch ph©n lo¹i nµy rÊt cÇn thiÕt cho c«ng t¸c kÕ to¸n, nã cã u ®iÓm lµ cho biÕt ®îc kÕt cÊu, tû träng cña tõng lo¹i chi phÝ mµ doanh nghiÖp ®· chi ra trong kú ®Ó lµm c¨n cø ®Ó lËp thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh phÇn: “Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè” phôc vô cung cÊp th«ng tin cho qu¶n trÞ doanh nghiÖp vµ ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn dù to¸n chi phÝ trong doanh nghiÖp. * Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo môc ®Ých c«ng dông C¬ së cña ph¬ng ph¸p nµy lµ dùa vµo c«ng dông kinh tÕ cña chi phÝ, ®Þa ®iÓm ph¸t sinh còng nh møc ph©n bæ chi phÝ cho tõng ®èi 9
  10. 10. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh tîng. Theo quy ®Þnh, gi¸ trÞ toµn bé cña s¶n phÈm bao gåm c¸c yÕu tè sau: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Bao gåm chi phÝ vÒ c¸c lo¹i nguyªn vËt liÖu chÝnh, nguyªn vËt liÖu phô, nhiªn liÖu…sö dông trùc tiÕp vµo viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc lao vô, dÞch vô. Kh«ng tÝnh vµo kho¶n môc nµy nh÷ng chi phÝ nguyªn vËt liÖu dïng vµo môc ®Ých phôc vô nhu cÇu s¶n xuÊt chung hay cho nh÷ng ho¹t ®éng ngoµilÜnh vùc s¶n xuÊt. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Bao gåm chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng, phô cÊp ph¶i tr¶ vµ c¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT vµ KPC§, trÝch tríc tiÒn l¬ng nghØ phÐp trªn tiÒn l¬ng cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt theo quy ®Þnh. Kh«ng tÝnh vµo kho¶n nµy kho¶n tiÒn l¬ng phô cÊp vµ c¸c kho¶n trÝch trªn tiÒn l¬ng cña nh©n viªn ph©n xëng, nh©n viªn b¸n hµng, nh©n viªn qu¶n lý doanh nghiÖp hay nh©n viªn kh¸c. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: Lµ chi phÝ dïng vµo viÖc qu¶n lý vµ phôc vô s¶n xuÊt chung t¹i bé phËn s¶n xuÊt (ph©n xëng, ®éi tr¹i…); bao gåm c¸c ®iÒu kho¶n sau: + Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng: Gåm c¸c chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng, phô cÊp ph¶i tr¶ vµ c¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ trªn tiÒn l¬ng cña nh©n viªn qu¶n lý, nh©n viªn thèng kª, nh©n viªn b¶o vÖ…t¹i ph©n xëng s¶n xuÊt theo quy ®Þnh. + Chi phÝ vËt liÖu: Gåm vËt liÖu c¸c lo¹i sö dông cho nhu cÇu s¶n xuÊt chung cña ph©n xëng (®éi, tr¹i …) s¶n xuÊt, nh dïng ®Ó söa ch÷a tµi s¶n cè ®Þnh, dïng cho c«ng t¸c qu¶n lý t¹i ph©n xëng. + Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt: Chi phÝ vÒ c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô dïng cho nhu cÇu s¶n xuÊt chung cña ph©n xëng s¶n xuÊt nh khu«n mÉu, dông cô, gi¸ l¾p, dông cô cÇm tay… 10
  11. 11. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh + Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: Bao gåm sè khÊu hao cña tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh, tµi s¶n v« h×nh vµ tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh sö dông ë ph©n xëng s¶n xuÊt nh khÊu hao m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt, khÊu hao nhµ xëng… + Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Bao gåm c¸c kho¶n chi vÒ dÞch vô mua ngoµi, thuª ngoµi ®Ó sö dông cho nhu cÇu s¶n xuÊt chung cña ph©n xëng s¶n xuÊt nh chi phÝ vÒ ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i, thuª söa ch÷a tµi s¶n cè ®Þnh. + Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Bao gåm c¸c kho¶n chi b»ng tiÒn ngoµi c¸c kho¶n chi ®· kÓ trªn, sö dông cho nhu cÇu s¶n xuÊt chung cña ph©n xëng s¶n xuÊt. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo môc ®Ých, c«ng dông kinh tÕ cã t¸c dông phôc vô cho viÖc qu¶n lý chi phÝ theo ®Þnh møc; lµ c¬ së cho kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo kho¶n môc; lµ c¨n cø ®Ó ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh vµ ®Þnh møc cho kú sau. * Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ víi khèi lîng s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô C¨n cø vµo mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh víi khèi lîng ho¹t ®éng (tÝnh theo s¶n lîng hµng ho¸ hoÆc doanh thu), ng- êi ta chia chi phÝ lµm ba lo¹i: - Chi phÝ kh¶ biÕn hoÆc biÕn phÝ: Lµ c¸c kho¶n chi phÝ thay ®æi tû lÖ thuËn víi khèi lîng s¶n xuÊt ra. Sù thay ®æi nµy chØ ®óng khi ta xÐt vÒ tæng thÓ chi phÝ trªn khèi lîng tæng s¶n phÈm hµng ho¸ s¶n xuÊt ra nhng nÕu tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i kh«ng ®æi. Nh÷ng chi phÝ thuéc vÒ chi phÝ kh¶ biÕn gåm cã: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, nhiªn liÖu, ®éng lùc, tiÒn l¬ng c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt, hoa hång ®¹i lý vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c. 11
  12. 12. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - Chi phÝ bÊt biÕn (hay cßn gäi lµ ®Þnh phÝ): Lµ c¸c kho¶n chi phÝ kh«ng ®æi khi khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra thay ®æi trong mét ph¹m vi nhÊt ®Þnh nµo ®ã. Ngîc l¹i, chi phÝ bÊt biÕn tÝnh vÒ tæng thÓ (trong ph¹m vi giíi h¹n khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra) lµ kh«ng ®æi nhng chi phÝ bÊt biÕn tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm sÏ gi¶m ®i khi khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra t¨ng lªn vµ ngîc l¹i. Nh÷ng chi phÝ thuéc vÒ biÕn phÝ bao gåm : Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ b¶o dìng m¸y mãc thiÕt bÞ, tiÒn l¬ng bé phËn qu¶n lý doanh nghiÖp, tiÒn thuª nhµ xëng, ®Êt ®ai m¸y mãc, chi phÝ b¶o hiÓm… - Chi phÝ hçn hîp: Lµ c¸c kho¶n chi phÝ võa thÓ hiÖn ®Æc tÝnh ®Þnh phÝ võa thÓ hiÖn ®Æc tÝnh cña biÕn phÝ. Thuéc lo¹i chi phÝ nµy bao gåm: Chi phÝ vÒ tiÒn ®iÖn, ®iÖn tho¹i, fax, chi phÝ söa ch÷a thêng xuyªn tµi s¶n cè ®Þnh. ViÖc ph©n lo¹i chi phÝ theo ph¬ng ph¸p nµy cã ý nghÜa lín ®èi víi c«ng t¸c qu¶n lý doanh nghiÖp. Qua viÖc xem xÐt mèi quan hÖ gi÷a khèi lîng s¶n xuÊt víi chi phÝ bá ra gióp c¸c nhµ qu¶n lý t×m ra nh÷ng biÖn ph¸p qu¶n lý thÝch hîp víi tõng lo¹i chi phÝ ®Ó tiÕn tíi h¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm. §ång thêi viÖc ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông x©y dùng c¸c m« h×nh chi phÝ trong mèi quan hÖ víi s¶n lîng vµ lîi nhuËn, x¸c ®Þnh ®iÓm hoµ vèn vµ phôc vô c¸c quyÕt ®Þnh quan träng kh¸c trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. * Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ Theo tiªu thøc nµy chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh chi phÝ trùc tiÕp vµ chi phÝ gi¸n tiÕp. - Chi phÝ trùc tiÕp: Lµ chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm, mét c«ng viÖc, lao vô hoÆc mét ho¹t ®éng, 12
  13. 13. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh mét ®Þa ®iÓm nhÊt ®Þnh vµ hoµn toµn cã thÓ h¹ch to¸n , quy n¹p trùc tiÕp cho s¶n phÈm, c«ng viÖc lao vô, dÞch vô ®ã. - Chi phÝ gi¸n tiÕp: Lµ c¸c chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu s¶n phÈm, c«ng viÖc lao vô, dÞch vô, nhiÒu ®èi tîng kh¸c nhau nªn ph¶i tËp hîp, quy n¹p cho tõng ®èi tîng b»ng c¸ch ph©n bæ gi¸n tiÕp. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã ý nghÜa thuÇn tuý ®èi víi kü thuËt h¹ch to¸n, trêng hîp cã ph¸t sinh chi phÝ gi¸n tiÕp b¾t buéc ph¶i ¸p dông ph- ¬ng ph¸p ph©n bæ, lùa chän tiªu thøc ph©n bæ phï hîp. Møc ®é chÝnh x¸c cña chi phÝ gi¸n tiÕp tËp hîp cho tõng ®èi tîng phô thuéc vµo tÝnh hîp lý vµ khoa häc cña tiªu chuÈn ph©n bæ chi phÝ. V× vËy, c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp ph¶i hÕt søc quan t©m ®Õn viÖc lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ nÕu muèn cã th«ng tin chuÈn mùc vÒ chi phÝ vµ kÕt qu¶ lîi nhuËn tõng lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô, tõng lo¹i ho¹t ®éng doanh nghiÖp. Ngoµi c¸c c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ trªn, ngêi ta cßn ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau. Tuy nhiªn viÖc lùa chän tiªu thøc ph©n lo¹i nµo lµ tuú thuéc vµo tÝnh chÊt, ®Þa ®iÓm, ngµnh nghÒ kinh doanh vµ môc tiªu qu¶n lý. 1.1.3/ Gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.3.1/ Kh¸i niÖm, b¶n chÊt vµ néi dung cña gi¸ thµnh s¶n phÈm * Kh¸i niÖm Sù vËn ®éng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ë doanh nghiÖp s¶n xuÊt bao gåm hai mÆt ®èi lËp nhau nhng cã liªn quan mËt thiÕt víi nhau. Mét lµ chi phÝ mµ doanh nghiÖp bá ra, hai lµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt mµ doanh nghiÖp thu ®îc. Nh÷ng s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô nhÊt ®Þnh ®· hoµn thµnh phôc vô cho nhu cÇu tiªu dïng cña x· héi cÇn ®îc tÝnh gi¸ thµnh. 13
  14. 14. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña c¸c kho¶n hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cã liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng t¸c, s¶n phÈm, lao vô ®· hoµn thµnh trong kú (th¸ng, quý, n¨m). Nh÷ng kho¶n chi phÝ nµo ph¸t sinh (bao gåm c¶ kú tríc chuyÓn sang vµ ph¸t sinh trong kú) vµ chi phÝ trÝch tríc cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm dÞch vô trong kú sÏ t¹o nªn gi¸ thµnh s¶n phÈm. Hay nãi c¸ch kh¸c b¶n chÊt cña gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ tËp hîp c¸c chi phÝ s¶n xuÊt nhng ®îc kÕt tinh trong s¶n phÈm ®· hoµn thµnh. Do ®ã khi muèn x¸c ®Þnh gi¸ thµnh cña s¶n phÈm th× ta ph¶i x¸c ®Þnh vµ tËp hîp chi phÝ ®îc mét c¸ch chÝnh x¸c c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt ®· ph¸t sinh tõ ®ã tiÕn hµnh quy n¹p c¸c chi phÝ. * Chøc n¨ng cña gi¸ thµnh s¶n phÈm Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ chØ tiªu chÊt lîng tæng hîp cã ý nghÜa quan träng ®èi víi c«ng t¸c qu¶n lý doanh nghiÖp nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ nãi chung. TÝnh tæng hîp cña chØ tiªu nµy ®îc biÓu hiÖn ë chç th«ng qua nã ngêi ta cã thÓ ®¸nh gi¸ ®îc hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chøng minh ®îc kh¶ n¨ng ph¸t triÓn vµ sö dông c¸c yÕu tè vËt chÊt ®· thùc sù tiÕt kiÖm vµ hîp lý cha. TÝnh tæng hîp cßn ®îc biÓu hiÖn ë chç th«ng qua nã ngêi ta cã thÓ ®¸nh gi¸ ®îc toµn bé c¸c biÖn ph¸p kinh tÕ, tæ chøc kü thuËt mµ doanh nghiÖp ®· ®Çu t trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Do tÝnh chÊt quan träng nh vËy nªn chØ tiªu gi¸ thµnh lu«n ®îc xem lµ mét trong nh÷ng chØ tiªu cÇn ®îc x¸c ®Þnh mét c¸ch chÝnh x¸c, trung thùc ®Ó gióp c¸c doanh nghiÖp cã c¨n cø xem xÐt, ®¸nh gi¸, kiÓm tra vµ ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p thÝch øng ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh trong tõng giai ®o¹n cô thÓ. Nh÷ng tÝnh chÊt ®ã cña gi¸ thµnh ®îc biÓu hiÖn th«ng qua c¸c chøc n¨ng vèn cã cña nã. 14
  15. 15. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - Chøc n¨ng thíc ®o bï ®¾p chi phÝ Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn nh÷ng hao phÝ vËt chÊt mµ c¸c doanh nghiÖp ®· bá ra ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm. Nh÷ng hao phÝ vËt chÊt nµy cÇn ®îc bï ®¾p mét c¸ch ®Çy ®ñ kÞp thêi ®Ó ®¶m b¶o yªu cÇu t¸i s¶n xuÊt. Nh vËy, viÖc t×m c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc bï ®¾p nh÷ng chi phÝ mµ m×nh ®· bá ra ®Ó t¹o nªn s¶n phÈm vµ thùc hiÖn ®îc gi¸ trÞ cña s¶n phÈm lµ mét yªu cÇu kh¸ch quan trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. Th«ng qua chØ tiªu gi¸ thµnh ®îc x¸c ®Þnh mét c¸ch chÝnh x¸c, c¸c doanh nghiÖp sÏ ®¶m b¶o ®îc kh¶ n¨ng bï ®¾p chi phÝ. Bï ®¾p hao phÝ s¶n xuÊt lµ vÊn ®Ò quan t©m ®Çu tiªn cña c¸c doanh nghiÖp bëi hiÖu qu¶ kinh tÕ ®îc biÓu hiÖn ra tríc hÕt ë chç doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng bï ®¾p l¹i nh÷ng g× mµ m×nh ®· bá ra hay kh«ng, ®ñ bï ®¾p chi phÝ lµ khëi ®iÓm cña hiÖu qu¶ vµ ®îc coi lµ yÕu tè ®Çu tiªn ®Ó xem xÐt hiÖu qu¶ kinh doanh. - Chøc n¨ng lËp gi¸ S¶n phÈm do c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra lµ c¸c s¶n phÈm hµng ho¸ ®îc thùc hiÖn gi¸ trÞ trªn thÞ trêng th«ng qua gi¸ c¶. Gi¸ s¶n phÈm ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së hao phÝ lao ®éng x· héi cÇn thiÕt biÓu hiÖn mÆt gi¸ trÞ cu¶ s¶n phÈm. Khi x¸c ®Þnh gi¸ c¶ yªu cÇu ®Çu tiªn lµ gi¸ c¶ ph¶i cã kh¶ n¨ng bï ®¾p hao phÝ vËt chÊt ®Ó s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm, ®¶m b¶o cho c¸c doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt b×nh thêng còng cã thÓ bï ®¾p ®îc hao phÝ ®Ó thùc hiÖn t¸i s¶n xuÊt vµ s¶n xuÊt më réng. §Ó thùc hiÖn ®îc yªu cÇu bï ®¾p hao phÝ vËt chÊt nµy, th× khi x¸c ®Þnh gi¸ c¶ ph¶i c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm. 15
  16. 16. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Tuy nhiªn gi¸ thµnh s¶n phÈm kh«ng ph¶i lµ c¨n cø duy nhÊt ®Ó doanh nghiÖp x¸c ®Þnh gi¸ c¶ s¶n phÈm cña m×nh mµ cßn ph¶i c¨n cø vµo gi¸ thµnh b×nh qu©n cña ngµnh, tÝnh hîp lý cña chi phÝ vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Gi¸ c¶ lµ biÓu hiÖn mÆt gi¸ trÞ cña s¶n phÈm chøa ®ùng trong nã néi dung bï ®¾p hao phÝ vËt chÊt dïng ®Ó s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm nªn viÖc lÊy gi¸ thµnh lµm c¨n cø lËp gi¸ lµ yªu cÇu kh¸ch quan, vèn cã trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ ®îc biÓu hiÖn ®Çy ®ñ trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, mäi sù tho¸t ly c¬ së lËp gi¸ thµnh sÏ lµm cho gi¸ c¶ kh«ng cßn tÝnh chÊt ®ßn bÈy ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh mµ sÏ k×m h·m s¶n xuÊt, g©y ra nh÷ng rèi lo¹n trong s¶n xuÊt vµ lu th«ng hµng hãa. - Chøc n¨ng ®ßn bÈy Doanh lîi cña doanh nghiÖp cao hay thÊp phô thuéc trùc tiÕp vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm. H¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÖn ph¸p c¬ b¶n ®Ó t¨ng doanh lîi t¹o nªn tÝch luü ®Ó t¸i s¶n xuÊt vµ më réng s¶n xuÊt. Cïng c¸c ph¹m trï kinh tÕ nh gi¸ c¶, l·i, chÊt lîng, thuÕ…gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ ®· trë thµnh ®ßn bÈy kinh tÕ quan träng thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp t¨ng cêng hiÖu qu¶ kinh doanh phï hîp víi nguyªn t¾c h¹ch to¸n kinh doanh. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng tÝnh chÊt ®ßn bÈy kinh tÕ cña gi¸ thµnh ®Æt ra yªu cÇu cho tõng bé phËn s¶n xuÊt vµ ph¶i cã biÖn ph¸p h÷u hiÖu võa tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ, võa sö dông chi phÝ mét c¸ch hîp lý nhÊt ®èi víi tõng lo¹i ho¹t ®éng, tõng kho¶n chi phÝ cô thÓ. 16
  17. 17. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1.1.3.2/ Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm §Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu vÒ qu¶n lý, kÕ to¸n vµ kÕ ho¹ch ho¸ gi¸ thµnh còng nh yªu cÇu x©y dùng gi¸ b¸n hµng ho¸, gi¸ thµnh ®îc xem xÐt díi nhiÒu gãc ®é, nhiÒu ph¹m vi tÝnh to¸n kh¸c nhau. Cã hai c¸ch ph©n lo¹i chñ yÕu sau : * Ph©n lo¹i gi¸ thµnh theo c¬ së sè liÖu vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸ thµnh C¨n cø vµo c¬ së sè liÖu vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸ thµnh, gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc chia thµnh 3 lo¹i : - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: Lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch vµ s¶n lîng kÕ ho¹ch. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh kÕ ho¹ch do bé phËn kÕ ho¹ch cña doanh nghiÖp thùc hiÖn vµ ®îc tiÕn hµnh tríc khi b¾t ®Çu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch lµ môc tiªu phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp, lµ c¨n cø ®Ó so s¸nh, ph©n tÝch ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm cña doanh nghiÖp. - Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh vµ chØ tÝnh cho ®¬n vÞ s¶n phÈm. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc còng ®îc thùc hiÖn tríc khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ c«ng cô qu¶n lý ®Þnh møc cña doanh nghiÖp, lµ thíc ®o chÝnh x¸c ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ sö dông tµi s¶n, vËt t, lao ®éng s¶n xuÊt, gióp cho doanh nghiÖp ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ kü thuËt mµ doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh. - Gi¸ thµnh thùc tÕ: Lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së sè liÖu chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ ®· ph¸t sinh vµ tËp hîp ®îc trong kú còng nh s¶n lîng s¶n phÈm thùc tÕ ®· s¶n xuÊt trong kú. ChØ tiªu nµy ®îc 17
  18. 18. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh x¸c ®Þnh khi kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm lµ chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh kÕt qu¶ phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp trong viÖc tæ chøc vµ sö dông c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ- kü thuËt ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn thu nhËp cña doanh nghiÖp. * Ph©n lo¹i gi¸ thµnh theo ph¹m vi c¸c chi phÝ cÊu thµnh §Ó phôc vô cho quyÕt ®Þnh cô thÓ, chØ tiªu gi¸ thµnh tÝnh to¸n theo c¸c ph¹m vi chi phÝ kh¸c nhau, theo tiªu thøc nµy cã c¸c lo¹i gi¸ thµnh sau: - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ thµnh c«ng xëng): Lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm trong ph¹m vi ph©n xëng s¶n xuÊt. C¸c chi phÝ nµy gåm cã chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung tÝnh cho nh÷ng s¶n phÈm, c«ng viÖc lao vô ®· hoµn thµnh. Nã lµ c¨n cø ®Ó tÝnh gi¸ vèn hµng b¸n vµ l·i gép. - Gi¸ thµnh toµn bé (hay gi¸ thµnh tiªu thô): Lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé c¸c kho¶n chi ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Gi¸ thµnh tiªu thô ®îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau: Gi¸ thµnh toµn bé chØ ®îc x¸c ®Þnh khi s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô ®îc tiªu thô, ®©y lµ c¨n cø ®Ó tÝnh to¸n x¸c ®Þnh l·i tríc thuÕ cña doanh nghiÖp. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông gióp cho nhµ qu¶n lý biÕt ®îc kÕt qu¶ kinh doanh (l·i, lç) cña tõng mÆt hµng, tõng lo¹i dÞch vô mµ doanh nghiÖp kinh doanh. Tuy nhiªn, do nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh khi lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý 18 Gi¸ thµnh toµn bé s¶n phÈm tiªu thô = Gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm tiªu thô + Chi phÝ b¸n hµng Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp +
  19. 19. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh cho tõng lo¹i mÆt hµng, tõng lo¹i dÞch vô nªn c¸ch ph©n lo¹i nµy chØ cßn mang ý nghÜa häc thuËt, nghiªn cøu. 1.1.3.3/ Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt víi gi¸ thµnh s¶n phÈm Khi xem xÐt vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt thùc chÊt lµ ta xem xÐt hai mÆt biÓu hiÖn cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Do ®ã gi÷a chóng cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, cïng gièng nhau vÒ chÊt v× chóng ®Òu lµ nh÷ng hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. Tuy nhiªn gi÷a chóng l¹i cã sù kh¸c nhau vÒ thêi ®iÓm x¸c ®Þnh. §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh th× g¾n liÒn víi mét thêi kú ph¸t sinh chi phÝ nhÊt ®Þnh. Trong thùc tÕ c«ng t¸c chi phÝ tµi chÝnh- kÕ to¸n th× l¹i cã nh÷ng kho¶n chi phÝ cha thùc sù ph¸t sinh (tøc lµ ta cha chi tiÒn) nhng ®· ®îc x¸c ®Þnh vµo chi phÝ (chi phÝ trÝch tríc), ngîc l¹i cã mét sè kho¶n chi phÝ ®· chi tiÒn trong kú kÕ to¸n nµy nhng l¹i cã t¸c dông trong kú kÕ to¸n sau. Gi¸ thµnh s¶n phÈm g¾n liÒn víi mçi lo¹i s¶n phÈm, c«ng viÖc lao vô nhÊt ®Þnh nµo ®ã. Nh vËy trong gi¸ thµnh s¶n phÈm ë kú kÕ to¸n nµy l¹i cã thÓ bao gåm chi phÝ ph¸t sinh ë kú kÕ to¸n tríc (trêng hîp cã s¶n phÈm dë dang ®Çu kú), chi phÝ ph¸t sinh trong kú vµ lo¹i trõ ®i chi phÝ tÝnh cho s¶n phÈm dë dang cuèi kú (trêng hîp cã s¶n phÈm dë dang cuèi kú h¹ch to¸n). Qua sù ph©n tÝch trªn ta thÊy r»ng chi phÝ s¶n xuÊt ®îc x¸c ®Þnh lµ chi phÝ ph¸t sinh kú nµy cã liªn quan c¶ tíi c¸c s¶n phÈm hoµn thµnh ë kú sau (nÕu cã s¶n phÈm dë dang) cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm kh«ng nh÷ng liªn quan ®Õn c¸c chi phÝ ®· ph¸t sinh trong kú mµ cßn liªn quan ®Õn c¸c chi phÝ ®· ph¸t sinh ë kú kÕ to¸n tríc (trêng hîp cã s¶n phÈm dë dang ®Çu kú h¹ch to¸n). Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc thÓ hiÖn kh¸i 19
  20. 20. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh qu¸t th«ng qua c«ng thøc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm gi¶n ®¬n sau: Z = D®k + C - Dck Trong ®ã: Z : Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm D®k, Dck : TrÞ gi¸ s¶n phÈm lµm dë ®Çu kú, cuèi kú C : Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú 1.1.3.4/ NhiÖm vô kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu qu¶n lý vµ tÇm quan träng cña qu¶n lý, h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cÇn thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô sau: - X¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi ®Æc thï cña doanh nghiÖp vµ yªu cÇu qu¶n lý. - Tæ chøc vËn dông c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n ®Ó h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶i phï hîp ph¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho mµ doanh nghiÖp ®· chän. - Tæ chøc tËp hîp, kÕt chuyÓn hoÆc ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt theo ®óng ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ®· x¸c ®Þnh, theo c¸c yÕu tè chi phÝ vµ kho¶n môc gi¸ thµnh. - LËp b¸o c¸o chi phÝ s¶n xuÊt theo yÕu tè (trªn thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh); ®Þnh kú tæ chøc ph©n tÝch chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ë doanh nghiÖp. - Tæ chøc kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ khèi lîng s¶n phÈm dë dang khoa häc, hîp lý, x¸c ®Þnh gi¸ thµnh vµ h¹ch to¸n gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh s¶n xuÊt trong kú mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ chÝnh x¸c. 20
  21. 21. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1.2/ Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt 1.2.1/ §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt §Ó h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc chÝnh x¸c, ®ßi hái c«ng viÖc ®Çu tiªn mµ nhµ qu¶n lý ph¶i lµm lµ x¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Cã x¸c ®Þnh ®îc ®óng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt th× míi tæ chøc ®óng ®¾n khoa häc, hîp lý c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. §©y lµ vÊn ®Ò cã tÇm quan träng ®Æc biÖt trong lý luËn còng nh trong thùc tiÔn, h¹ch to¸n lµ néi dung c¬ b¶n nhÊt cña tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. §èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ ph¹m vi, giíi h¹n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt nh»m ®¸p øng yªu cÇu kiÓm so¸t chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh. Tæ chøc h¹ch to¸n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt bao gåm hai giai ®o¹n kÕ tiÕp nhau vµ cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau ®ã lµ giai ®o¹n h¹ch to¸n chi tiÕt chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng s¶n phÈm, nhãm s¶n phÈm, ®¬n ®Æt hµng, giai ®o¹n c«ng nghÖ vµ giai ®o¹n tÝnh s¶n phÈm, chi tiÕt s¶n phÈm, s¶n phÈm theo ®¬n ®Æt hµng ®· ®Æt hµng theo ®¬n vÞ tÝnh gi¸ thµnh quy ®Þnh. ViÖc ph©n chia nµy xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu qu¶n lý, kiÓm tra vµ ph©n tÝch chi phÝ, yªu cÇu h¹ch to¸n kinh doanh néi bé, theo ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ tõng doanh nghÞªp vµ yªu cÇu tÝnh gi¸ thµnh theo ®¬n vÞ quy ®Þnh. Cã thÓ nãi viÖc ph©n chia qu¸ tr×nh h¹ch to¸n thµnh hai giai ®o¹n lµ do sù kh¸c nhau c¬ b¶n vÒ giíi h¹n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm hoµn thµnh cÇn ph¶i tÝnh gi¸ thµnh mét ®¬n vÞ tøc lµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. 21
  22. 22. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh §Ó ph©n biÖt ®îc ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ngay c¶ trong khi chóng ®ång nhÊt lµ mét cÇn ph¶i dùa vµo c¸c c¬ së sau: - §Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt Theo tiªu thøc nµy ®îc ph©n thµnh: + §èi tîng s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ tõng giai ®o¹n c«ng nghÖ hoÆc toµn bé quy tr×nh c«ng nghÖ (nÕu s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm) hoÆc cã thÓ lµ nhãm s¶n phÈm (nÕu nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cïng tiÕn hµnh trong cïng 1 qu¸ tr×nh lao ®éng). §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ë ®©y lµ s¶n phÈm cuèi cïng. + §èi tîng s¶n xuÊt phøc t¹p: §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm, c¸c giai ®o¹n chÕ biÕn, c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt hoÆc nhãm chi tiÕt s¶n xuÊt bé phËn s¶n phÈm, cßn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ thµnh phÈm ë tõng bíc chÕ t¹o. - C¨n cø vµo lo¹i h×nh s¶n xuÊt ta chia thµnh: + Víi lo¹i h×nh s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ s¶n xuÊt hµng lo¹t víi khèi l- îng nhá: §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ lµ c¸c ®¬n ®Æt hµng riªng biÖt, cßn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n ®Æt hµng. + Víi s¶n xuÊt hµng lo¹t, khèi lîng lín: §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt phô thuéc vµo quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt (gi¶n ®¬n hay phøc t¹p). §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cã thÓ lµ s¶n phÈm cuèi cïng hoÆc b¸n thµnh phÈm nh trªn. ViÖc x¸c ®Þnh mèi quan hÖ vµ sù kh¸c nhau gi÷a ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa lín mang tÝnh ®Þnh híng cho tæ chøc h¹ch to¸n ®ång thêi thÓ hiÖn ®îc môc ®Ých ph¹m vi tiÕn hµnh hai giai ®o¹n cña c«ng t¸c kÕ to¸n nªu trªn. 22
  23. 23. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Trªn c¬ së ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ, kÕ to¸n lùa chän ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ thÝch øng. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét ph¬ng ph¸p hay hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tËp hîp vµ ph©n lo¹i c¸c chi phÝ s¶n xuÊt trong ph¹m vi giíi h¹n cña ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ. VÒ c¬ b¶n, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt bao gåm c¸c ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ theo s¶n phÈm, theo ®¬n ®Æt hµng, theo giai ®o¹n c«ng nghÖ… Néi dung chñ yÕu cña c¸c ph¬ng ph¸p nµy lµ më thÎ (hoÆc sæ) chi tiÕt h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®èi tîng ®· x¸c ®Þnh, ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn ®èi tîng, hµng th¸ng tæng hîp chi phÝ theo tõng ®èi t- îng. Mçi ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ chØ thÝch hîp víi mét lo¹i ®èi t- îng h¹ch to¸n chi phÝ nªn tªn gäi cña c¸c ph¬ng ph¸p nµy lµ biÓu hiÖn ®èi tîng mµ nã cÇn tËp hîp vµ ph©n lo¹i chi phÝ. 1.2.2/ Tr×nh tù kÕ to¸n vµ tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña tõng ngµnh nghÒ, tõng doanh nghiÖp, vµo mèi quan hÖ gi÷a c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong doanh nghiÖp, vµo tr×nh ®é c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n… mµ tr×nh tù kÕ to¸n chi phÝ ë c¸c doanh nghiÖp kh¸c nhau th× kh«ng gièng nhau. Tuy nhiªn, cã thÓ kh¸i qu¸t chung viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt qua c¸c bíc sau: - Bíc 1: TËp hîp c¸c chi c¬ b¶n cã liªn quan trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng sö dông. - Bíc 2: TÝnh to¸n vµ ph©n bæ lao vô cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt kinh doanh phô cã liªn quan trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng sö dông trªn c¬ së khèi lîng lao vô phôc vô vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ lao vô. - Bíc 3: TËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c lo¹i s¶n phÈm cã liªn quan. - Bíc 4: X¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cuèi kú. 23
  24. 24. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Tuú theo ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho ¸p dông trong doanh nghiÖp mµ néi dung c¸ch thøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau. 1.2.3/ KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt trong trêng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kª khaithêng xuyªn 1.2.3.1/ KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu…dïng trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm. Trêng hîp doanh nghiÖp mua nöa thµnh phÈm ®Ó chÕ t¹o, l¾p r¸p, gia c«ng thªm th× nöa thµnh phÈm mua ngoµi còng ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Víi chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng kh¸c nhau th× ph¶i ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ chi phÝ cho c¸c ®èi tîng vµ ph¶i x¸c ®Þnh ®îc tiªu thøc ph©n bæ hîp lý, tiªu thøc nµy ph¶i ®¶m b¶o mèi quan hÖ tØ lÖ thuËn gi÷a tæng sè chi phÝ cÇn ph©n bæ víi tiªu thøc ph©n bæ cña c¸c ®èi tîng. §èi víi chi phÝ nguyªn vËt liÖu tiªu thøc ph©n bæ thêng sö dông lµ: - Víi chÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh nöa thµnh phÈm mua ngoµi cã thÓ chän tiªu thøc ph©n bæ lµ chi phÝ ®Þnh møc, chi phÝ kÕ ho¹ch, khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt. - Víi chi phÝ nguyªn vËt liÖu phô, nhiªn liÖu, vËt liÖu cã thÓ lùa chän tiªu thøc ph©n bæ lµ chi phÝ ®Þnh møc,chi phÝ kÕ ho¹ch, chi phÝ thùc tÕ cña nguyªn vËt liÖu chÝnh, khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt. Tr×nh tù ph©n bæ nh sau: + X¸c ®Þnh hÖ sè ph©n bæ 24 HÖ sè ph©n bæ = Tængchi phÝnguyªnvËt liÖucÇnph©n bæ Tængtiªuthøc ph©nbæ
  25. 25. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh + TÝnh sè chi phÝ ph©n bæ cho tõng ®èi tîng: §Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 621- Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. KÕt cÊu TK 621 Bªn nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp sö dông cho s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc thùc hiÖn c«ng viÖc, dÞch vô, lao vô trong kú. Bªn cã: - TrÞ gi¸ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp sö dông kh«ng hÕt nhËp l¹ikho. - TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi - KÕt chuyÓn hoÆc ph©n bæ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp®ÓtÝnhgi¸thµnhs¶nphÈm. Tµi kho¶n 621 kh«ng cã sè d. S¬ ®å 1.1 KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 25 Chi phÝ nguyªn vËt liÖu ph©n bæ cho tõng ®èi t­îng = Tiªu thøc ph©n bæ cho tõng ®èi t­îng x HÖ sè ph©n bæ TK 152, 153, 142 TK 621 TK 152 TK 154TK 111, 112, 141 XuÊt NVL, CCDC dïng vµo s¶n xuÊt NVL dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho Mua NVL dïng ngay vµo SX TK 133 KÕt chuyÓn CPNVLTT TK 411, 154 NVL liªn doanh ®­îc cÊp vèn tù SX dïng ngay vµo SX
  26. 26. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1.2.3.2/ KÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp lµ nh÷ng kho¶n tiÒn ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lo¹i lao vô, dÞch vô gåm: TiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô, c¸c kho¶n phô cÊp, tiÒn trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn theo sè tiÒn l¬ng cña c«ng nh©n s¶n xuÊt. Víi chi phÝ nµy nÕu tiÒn c«ng ®· tr¶ theo s¶n phÈm hoÆc tiÒn c«ng tiÒn c«ng thêi gian cã quan hÖ víi tõng ®èi tîng cô thÓ th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng chÞu chi phÝ ®ã. Cßn nÕu tiÒn l¬ng c«ng nh©n s¶n xuÊt trùc tiÕp cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng th× ta tiÕn hµnh ph©n bæ. Trong trêng hîp ph©n bæ gi¸n tiÕp th× tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cã thÓ lµ: Chi phÝ tiÒn c«ng ®Þnh møc, c«ng giê ®Þnh møc, c«ng thùc tÕ, khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt… KÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 622- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ®Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. KÕt cÊu: Bªn nî: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp trong kú Bªn cã: Sè kÕt chuyÓn (hoÆc ph©n bæ) chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cho c¸c ®èi tîng chÞu chi phÝ vµo cuèi kú. Tµi kho¶n 622 kh«ng cã sè d cuèi kú vµ ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ. S¬ ®å 1.2 kÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 26 TK 334 TK 622 TK 154 TiÒn l­¬ng ph¶i tr¶ CNSX trùc tiÕp TK 335 TrÝch tr­íc tiÒn l­¬ng nghØ cho CNSX trùc tiÕp TK 338 C¸c kho¶n trÝch theo l­¬ng KÕt chuyÓn ( hoÆc ph©n bæ) CPNCTT
  27. 27. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1.2.3.3/ KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn phôc vô qu¶n lý s¶n xuÊt trong ph¹m vi ph©n xëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt. §Ó kÕ to¸n tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung. KÕt cÊu: Bªn nî: TËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú Bªn cã: - C¸c kho¶n gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung (nÕu cã) -SèkÕtchuyÓnhoÆcph©nbæchiphÝs¶nxuÊtchungchoc¸c®èit- îngchÞuchiphÝ Tµi kho¶n 627 ®îc më thµnh 6 tµi kho¶n cÊp hai: + TK 627(1) - Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng + TK 627(2) - Chi phÝ vËt liÖu + TK 627(3) - Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt + TK 627(4) - KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh + TK 627(5) - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi + TK 627(8) - Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn Tµi kho¶n 627 kh«ng cã sè d cuèi kú vµ ®îc më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng, tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng ph©n xëng, tõng lo¹i ho¹t ®éng, tõng bé phËn. S¬ ®å 1.3 KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung 27 TK334, 338 TK627 TK154 Chi phÝ nh©n viªn TK152 Chi phÝ vËt liÖu TK153 ( 142) Chi phÝ dông cô TK214 Chi phÝ khÊu hao TSC§TK111,112,33 1 Chi phÝ kh¸c liªn quan KÕt chuyÓn ( hoÆc ph©n bæ) chi phÝ SXC
  28. 28. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Trong trêng hîp mçi ®¬n vÞ, mçi bé phËn s¶n xuÊt chØ tiÕn hµnh s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm, mét lo¹i c«ng viÖc hay lao vô nhÊt ®Þnh; chi phÝ s¶n xuÊt chung cña mçi bé phËn ®¬n vÞ ®ã lµ chi phÝ trùc tiÕp vµ ®îc kÕt chuyÓn trùc tiÕp cho lo¹i s¶n phÈm, c«ng viÖc hay lao vô ®ã. NÕu cã nhiÒu lo¹i s¶n phÈm, c«ng viÖc hoÆc lao vô, chi phÝ s¶n xuÊt chung cña tõng bé phËn, ®¬n vÞ ®îc ph©n bæ cho c¸c ®èi tîng liªn quan theo tiªu chuÈn ph©n bæ nhÊt ®Þnh. Cã thÓ ph©n bæ theo tæng sè chi phÝ ph¸t sinh, còng cã thÓ ph©n bæ theo tõng bé phËn chi phÝ s¶n xuÊt chung ®· tËp hîp ®îc trªn tµi kho¶n cÊp 2 cña tµi kho¶n 627. Tiªu chuÈn sö dông ®Ó ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung cã thÓ lµ: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, tæng sè chi phÝ s¶n xuÊt c¬ b¶n, dù to¸n (®Þnh møc) chi phÝ s¶n xuÊt chung. 1.2.3.4/ KÕ to¸n chi phÝ tr¶ tríc Chi phÝ tr¶ tríc lµ c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nhng cha tÝnh hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña kú nµy mµ ®îc tÝnh cho hai hay nhiÒu kú h¹ch to¸n sau ®ã. Chi phÝ tr¶ tríc bao gåm: - C«ng cô, dông cô ph¸t sinh mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ c«ng cô dung cô ph©n bæ tõ hai lÇn trë lªn. 28 Møc CPSXC ph©n bæ cho tõng ®èi t­îng = Tæng CPSXC Tæng tiªu thøc ph©n bæ x Tiªu thøc ph©n bæ cho tõng ®èi t­îng
  29. 29. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - Gi¸ trÞ söa ch÷a lín tµi s¶n cè ®Þnh. - Chi phÝ nghiªn cøu, thÝ nghiÖm, ph¸t minh, s¸ng chÕ... - TiÒn thuª tµi s¶n cè ®Þnh, ph¬ng tiÖn kinh doanh... tr¶ tríc. - Chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp chê kÕt chuyÓn (víi doanh nghiÖp cã chu kú kinh doanh dµi). - Chi phÝ mua b¶o hiÓm tµi s¶n, b¶o hiÓm kinh doanh, lÖ phÝ giao th«ng bÕn b·i. - V.v... §Ó theo dâi c¸c tµi kho¶n chi phÝ tr¶ tríc, kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 142- Chi phÝ tr¶ tríc. KÕt cÊu: Bªn nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn cã: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc ®· ph©n bæ vµo phÝ kinh doanh. D nî: C¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nhng cha ph©n bæ vµo chi phÝ kinh doanh. Tµi kho¶n 142 chi tiÕt lµm 2 tiÓu kho¶n: + TK142(1) - Chi phÝ tr¶ tríc. + TK142(2) - Chi phÝ chê kÕt chuyÓn. S¬ ®å 1.4 KÕ to¸n chi phÝ tr¶ tríc 29 TK111, 112, 153, 331... TK142(1 ) TK627, 641, 642... C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr­íc ph¸t sinh TK133 Ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr­íc cho CPSXKD TK142(2 ) KÕt chuyÓn CPBH, CPQLDN TK91 1 KÕt chuyÓn dÇn hoÆc
  30. 30. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1.2.3.5/ KÕ to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ Chi phÝ ph¶i tr¶ (cßn gäi lµ chi phÝ trÝch tríc): Lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ cha ph¸t sinh nhng ®îc ghi nhËn lµ chi phÝ cña kú h¹ch to¸n. Chi phÝ ph¶i tr¶ trong doanh nghiÖp thêng bao gåm: - Chi phÝ söa ch÷a tµi s¶n cè ®Þnh trong kú kÕ ho¹ch. - ThiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt trong kú kÕ ho¹ch. - Chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm. - L·i tiÒn vay cha ®Õn h¹n tr¶. - C¸c dÞch vô mua ngoµi sÏ cung cÊp. - V.v... C¸c chi phÝ ph¶i tr¶ ®îc theo dâi, ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n 335- Chi phÝ ph¶i tr¶. KÕt cÊu tµi kho¶n: Bªn nî: Chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn cã: C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ®îc ghi nhËn (®· tÝnh tríc) vµo chi phÝ trong kú theo kÕ ho¹ch. 30
  31. 31. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh D cã: C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ®· tÝnh vµo chi phÝ kinh doanh nhng thùc tÕ cha ph¸t sinh. VÒ nguyªn t¾c tµi kho¶n 335 cuèi n¨m kh«ng cã sè d (trõ trêng hîp mét sè kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ cã liªn quan ®Õn nhiÒu niªn ®é kÕ to¸n nh chi phÝ söa ch÷a tµi s¶n cè ®Þnh, l·i tiÒn vay... ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn chÊp nhËn). S¬ ®å 1.5 KÕ to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ 1.2.3.6/ KÕ to¸n thiÖt h¹i s¶n phÈm háng trong s¶n xuÊt A/ KÕ to¸n thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng S¶n phÈm háng lµ s¶n phÈm kh«ng tho¶ m·n c¸c tiªu chuÈn chÊt lîng vµ ®Æc ®iÓm kü thuËt cña s¶n xuÊt vÒ mµu s¾c, kÝch cì, träng lîng, c¸ch thøc l¾p r¸p. Tuú theo tõng møc ®é háng mµ s¶n phÈm háng ®îc chia lµm 2 lo¹i: - S¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc lµ nh÷ng s¶n phÈm háng mµ vÒ mÆt kü thuËt cã thÓ söa ch÷a ®îc vµ viÖc söa ch÷a cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. 31 TK334, 331, 111, 152... TK335 TK622,627, 641, 642... C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh TK133 TK72 1 Chi phÝ trÝch tr­íc > chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh TrÝch tr­íc c¸c chi phÝ
  32. 32. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - S¶n ph¶m háng kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc lµ nh÷ng s¶n phÈm mµ vÒ mÆt kü thuËt kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc hoÆc cã thÓ söa ch÷a ®îc nhng kh«ng cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. * Tr×nh tù kÕ to¸n + §èi víi s¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc - Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a s¶n phÈm háng vµ c¸c chi phÝ thanh lý, kÕ to¸n ghi Nî TK 621, 622, 627 Cã TK liªn quan - KÕt chuyÓn ®Ó tæng hîp chi phÝ söa ch÷a thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 154 Cã TK 621, 622 Cã TK 627 (nÕu cã ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung) - Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý vÒ thiÖt h¹i s¶n phÈm háng, kÕ to¸n ghi Nî TK 138(8) : B¾t båi thêng Nî TK 152 : PhÕ liÖu thu håi Nî TK 821 : TÝnh vµo chi phÝ bÊt thêng Cã TK 154 : Chi phÝ söa ch÷a + §èi víi s¶n phÈm háng kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc - C¨n cø vµo gi¸ trÞ cña s¶n phÈm háng Nî TK 154 : S¶n phÈm háng Cã TK154 : S¶n phÈm ®ang chÕ t¹o ph¸t hiÖn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt Cã TK 155 : S¶n phÈm háng ph¸t hiÖn trong kho 32
  33. 33. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Cã TK 157 : Hµng göi b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã TK 632 : Hµng ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i - C¨n cø vµo phÕ liÖu thu håi ®îc Nî TK 152 : PhÕ liÖu thu håi Cã TK 154 : S¶n phÈm háng - C¨n cø vµo kÕt qu¶ xö lý thiÖt h¹i Nî TK 154 : TÝnh vµo s¶n phÈm háng Nî TK 138(8) : B¾t båi thêng Nî TK 821 : TÝnh vµo chi phÝ bÊt thêng Cã TK 154 : S¶n phÈm háng B/ KÕ to¸n thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt ThiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt lµ c¸c kho¶n thiÖt h¹i ph¸t sinh trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt do c¸c nguyªn nh©n kh¸ch quan hoÆc chñ quan mang l¹i. * Trêng hîp ngõng s¶n xuÊt theo kÕ ho¹ch cã tÝnh chÊt t¹m thêi - Doanh nghiÖp cã lËp dù to¸n chi phÝ cña thêi gian ngõng s¶n xuÊt, kÕ to¸n c¨n cø vµo dù to¸n ®Ó tÝnh tríc vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh Nî TK 622, 627 Cã TK 335 - Khi ph¸t sinh chi phÝ thùc tÕ, kÕ to¸n ghi Nî TK 335 Cã TK 334, 338, 152… - Cuèi niªn ®é kÕ to¸n so s¸nh sè trÝch tríc víi sè thùc tÕ ph¸t sinh + NÕu sè trÝch tríc > sè thùc tÕ ph¸t sinh, kÕ to¸n ghi Nî TK 335 : PhÇn chªnh lÖch Cã TK 721 : PhÇn chªnh lÖch + NÕu sè trÝch tríc < sè thùc tÕ ph¸t sinh 33
  34. 34. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Nî TK 622, 627 : PhÇn chªnh lÖch Cã TK 335 : PhÇn chªnh lÖch * Trêng hîp ngõng s¶n xuÊt ph¸t sinh bÊt thêng ngoµi dù kiÕn - C¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt, kÕ to¸n ghi Nî TK 821 Cã TK 334, 338, 152… - C¸c kho¶n thu ®îc do b¾t båi thêng thiÖt h¹i Nî TK 111, 112, 138(8) Cã TK 721 1.2.3.7/ KÕ to¸n tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh phô Trong c¸c doanh nghiÖp, ngoµi s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh cßn tæ chøc c¸c ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh phô, thùc hiÖn cung cÊp lao vô, dich vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh hoÆc tËn dông n¨ng lùc s¶n xuÊt cßn thõa cña bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh ®Ó s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng hoÆc s¶n phÈm phô t¨ng thªm thu nhËp cho c«ng nh©n viªn. C¸c chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh phô khi ph¸t sinh chi phÝ ®îc tËp hîp trùc tiÕp vµo c¸c tµi kho¶n 621, 622, 627. §èi víi ph©n xëng cã nhiÒu bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh phô, gi÷a c¸c bé phËn nµy cã sö dông lao vô, s¶n phÈm cung cÊp cho nhau. Khi tÝnh gi¸ thµnh ph¶i ph©n bæ cung cÊp lÉn nhau, sau ®ã míi tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ. * Ph¬ng ph¸p ph©n bæ lÉn nhau gi÷a c¸c bé phËn s¶n xuÊt phô theo gi¸ thµnh ban ®Çu Bíc 1: Ph©n bæ chi phÝ gi÷a c¸c bé phËn s¶n xuÊt theo gi¸ thµnh ban ®Çu. 34
  35. 35. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Bíc 2: Ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt phô cho c¸c ®èi tîng theo gi¸ thµnh ®¬n vÞ míi. * Ph©n bæ mét lÇn gi÷a c¸c bé phËn s¶n xuÊt dÞch vô theo gi¸ thµnh kÕ ho¹ch Bíc 1: Ph©n bæ chi phÝ gi÷a c¸c bé phËn s¶n xuÊt phô theo gi¸ thµnh kÕ ho¹ch. Bíc 2: Ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt phô cho c¸c bé phËn, ®èi tîng theo gi¸ thµnh míi. * Ph¬ng ph¸p ®¹i sè X¸c ®Þnh vµ gi¶i c¸c ph¬ng tr×nh ®¹i sè ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña s¶n xuÊt kinh doanh phô. * Tr×nh tù kÕ to¸n 35 Gi¸ thµnh ban ®Çu cña 1 SP lao vô = Tæng chi phÝ ban ®Çu Sè l­îng SP lao vô hoµn thµnh trong kú Chi phÝ s¶n xuÊt phôc vô lÉn nhau = Sè l­îng SP lao vô SX phôc vô lÉn nhau x Gi¸ thµnh ®¬n vÞ ban ®Çu cña SP lao vô Gi¸ thµnh ®¬n vÞ SP lao vô míi = Tæng chi phÝ ban ®Çu + Gi¸ trÞ lao vô nhËn ®­îc cña c¸c bé phËn SX phô kh¸c - Gi¸ trÞ lao vô cung cÊp cho c¸c bé phËn SX phô kh¸c S¶n l­îng ban ®Çu - Sè l­îng SP lao vô cung cÊp cho c¸c bé phËn SX phô kh¸c vµ tiªu dïng néi bé (nÕu cã) Chi phÝ SX phô ph©n bæ cho c¸c ®èi t­îng kh¸c = Sè l­îng SP lao vô cung cÊp cho c¸c ®èi t­îng kh¸c x Gi¸ thµnh ®¬n vÞ SP lao vô míi
  36. 36. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - Nguyªn vËt liÖu xuÊt dïng trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, lao vô s¶n xuÊt phô. Nî TK 621 Nî TK 133 Cã TK 152, 153, 111 - TiÒn l¬ng phô cÊp thêng xuyªn, tiÒn ¨n ca vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña c«ng nh©n s¶n xuÊt phô. Nî TK 622 Cã TK 334, 338 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh ë ph©n xëng s¶n xuÊt phô Nî TK 627 Cã TK 111, 112, 331, 334, 338 - Cuèi kú kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung. Nî TK 154 Cã TK 621, 622, 627 - Nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô tù chÕ xong nhËp kho Nî TK 152, 153 Cã TK 154 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm lao vô cña s¶n xuÊt phô phôc vô s¶n xuÊt chÝnh Nî TK 627 Cã TK 154 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm lao vô cña s¶n xuÊt phô phôc vô bé phËn b¸n hµng, qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 641, 642 Cã TK 154 36
  37. 37. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - Gi¸ trÞ s¶n phÈm lao vô hoµn thµnh nhËp kho göi ®i b¸n vµ xuÊt b¸n trùc tiÕp Nî TK 155, 157, 632 Cã TK 154 1.2.3.8/ KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt toµn doanh nghiÖp Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt chi phÝ s¶n xuÊt bao gåm: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho c¶ ho¹t ®éng chÝnh vµ phô. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cho c¶ ho¹t ®éng chÝnh vµ phô. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung cña c¶ ho¹t ®éng chÝnh vµ phô. Toµn bé c¸c chi phÝ nµy sau khi ®· tËp hîp vµo c¸c tµi kho¶n t¬ng øng sÏ ®îc kÕt chuyÓn sang tµi kho¶n 154- Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. Tµi kho¶n 154 ®îc dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ cña c¶ ho¹t ®éng chÝnh vµ phô. Trong trêng hîp doanh nghiÖp cã nhiÒu ph©n xëng bé phËn s¶n xuÊt phô, cung cÊp s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô lÉn nhau th× ph¶i tÝnh to¸n ph©n bæ gi¸ trÞ lao vô s¶n xuÊt kinh doanh phô cung cÊp lÉn nhau trong néi bé s¶n xuÊt phô, sau ®ã tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n xuÊt phô ®Ó ph©n bæ cho c¸c ®èi tîng kh¸c. KÕt cÊu tµi kho¶n 154 Bªn nî: - KÕt chuyÓn c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - Gi¸ trÞ vËt liÖu thuª ngoµichÕ biÕn vµ c¸c chi phÝthuª ngoµi chÕbiÕn. - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang cuèi kú (doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn cã: - Gi¸ trÞ vËt liÖu thu håi, s¶n phÈm háng kh«ng thÓ söa ch÷a®îc. - Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm (c«ng viÖc, lao vô) hoµn thµnh trong kú. - Gi¸ thµnh thùc tÕ vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn hoµn thµnh. - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang ®Çu kú (doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). 37
  38. 38. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Sè d nî: - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang - Chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn cha hoµn thµnh Tµi kho¶n nµy ®îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ S¬ ®å 1.6 KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh ( ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn ) 1.2.4/ KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt trong trêng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt t¹i c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú ®îc ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã quy m« võa vµ nhá, chØ tiÕn hµnh mét lo¹i ho¹t ®éng. Kh¸c víi c¸c doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn, trong c¸c doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh liªn quan ®Õn hµng tån kho kh«ng ®îc ghi sæ liªn tôc. Bëi vËy, mµ 38 TK627 TK154 TK138, 152, 811 Chi phÝ NVL trùc tiÕp D®k xxx TrÞ gi¸ SP háng b¾t båi th­êng, phÕ liÖu thu håi do SP háng TK622 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp TK62 7 Chi phÝ s¶n xuÊt chung TK155 Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm hoµn thµnh nhËp kho TK 157 Gi¸ thµnh thùc tÕ SP göi b¸n kh«ng qua kho TK 632 Gi¸ thµnh thùc tÕ SP hoµn thµnh b¸n ngay Dck xxx
  39. 39. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh doanh nghiÖp ph¶i kiÓm kª l¹i tÊt c¶ c¸c lo¹i nguyªn vËt liÖu, thµnh phÈm trong kho t¹i c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt cïng víi bé phËn ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang ®Ó x¸c ®Þnh chi phÝ cña s¶n phÈm hoµn thµnh. Còng t¬ng tù ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn, chi phÝ s¶n xuÊt trong kú ®îc tËp hîp trªn c¸c tµi kho¶n: - TK 621 - TK 622 - TK 627 Tuy nhiªn, do ®Æc ®iÓm cña kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, tµi kho¶n 154- Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang chØ sö dông ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú, viÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh ®îc thùc hiÖn trªn tµi kho¶n 631- Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. KÕt cÊu tµi kho¶n 631- Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. Bªn nî: - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang ®Çu kú - Chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú Bªn cã: - C¸c kho¶n lµm gi¶m chi phÝ - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cuèi kú - Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm hoµn thµnh s¶n xuÊt trong kú Tµi kho¶n 631- Gi¸ thµnh s¶n xuÊt kh«ng cã sè d cuèi kú. S¬ ®å 1.7 KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh (Ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) 39 TK154 TK631 KÕt chuyÓn chi phÝ SXDD ®Çu kú KÕt chuyÓn chi phÝ SXDD cuèi kú TK61 1 TK62 1 Chi phÝ NVL trùc tiÕp TK622 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp TK62 7 Chi phÝ s¶n xuÊt chung TK611, 138, 821 PhÕ liÖu SP háng thu håi,trÞ gi¸ SP háng b¾t båi th­êng, tÝnh vµo chi phÝ bÊt th­êng TK632 Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm hoµn thµnh s¶n xuÊt trong kú TrÞ gi¸ vËt liÖu xuÊt dïng
  40. 40. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1.3/ KÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.3.1/ §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm * Kh¸i niÖm §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ thµnh phÈm, nöa thµnh phÈm, c«ng viÖc, lao vô do doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra vµ cÇn ph¶i tÝnh tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ. * C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh + VÒ mÆt tæ chøc s¶n xuÊt - NÕu s¶n xuÊt ®¬n chiÕc th× tõng s¶n phÈm, tõng c«ng viÖc lµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. - NÕu s¶n xuÊt hµng lo¹t theo ®¬n ®Æt hµng th× tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng n¬i ®Æt hµng lµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. - NÕu tæ chøc s¶n xuÊt nhiÒu, khèi lîng lín th× mçi lo¹i s¶n phÈm kh¸c nhau lµ mét ®èi tîng ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. 40
  41. 41. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh + VÒ mÆt quy tr×nh c«ng nghÖ - NÕu quy tr×nh c«ng nghÖ gi¶n ®¬n th× ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm ®· hoµn thµnh trong quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt. - NÕu quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu liªn tôc th× ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh chÝnh lµ nöa thµnh phÈm cña c¸c giai ®o¹n vµ s¶n phÈm. - NÕu quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu song song th× ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm ®· hoµn thµnh vµ c¸c chi tiÕt phô tïng. 1.3.2/ Mèi quan hÖ gi÷a ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi t- îng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¨n cø ®Ó tæ chøc c«ng t¸c ghi chÐp ban ®Çu ®Ó më c¸c sæ chi tiÕt tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®èi tîng gióp cho viÖc thùc hiÖn chÕ ®é h¹ch to¸n kinh tÕ cña doanh nghiÖp. ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®Ó kÕ to¸n më thÎ tÝnh gi¸ thµnh, phiÕu tæ chøc c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh theo tõng ®èi tîng. §èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau. ThÓ hiÖn sè liÖu vÒ chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®èi tîng lµ c¬ së vµ lµ c¨n cø ®Ó tÝnh gi¸ thµnh cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Mét ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ liªn quan ®Õn mét ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh vµ ngîc l¹i. 1.3.3/ Kú tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm * Kh¸i niÖm Kú tÝnh gi¸ thµnh lµ thêi kú mµ bé phËn kÕ to¸n gi¸ thµnh cÇn ph¶i tiÕn hµnh c«ng viÖc tÝnh gi¸ thµnh cho c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. * C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh kú tÝnh gi¸ thµnh: Dùa vµo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt s¶n phÈm. 41
  42. 42. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh NÕu tæ chøc s¶n xuÊt s¶n phÈm nhiÒu, khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt kinh doanh ng¾n xen kÏ vµ liªn tôc th× kú tÝnh gi¸ thµnh lµ hµng th¸ng (ngµy cuèi th¸ng). NÕu tæ chøc s¶n xuÊt ®¬n chiÕc hoÆc hµng lo¹t theo ®¬n ®Æt hµng th× chØ khi nµo s¶n phÈm hoµn thµnh ta míi tÝnh gi¸ thµnh. 1.3.4/ C¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh lµ mét ph¬ng ph¸p hay hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®¬n vÞ s¶n phÈm, nã mang tÝnh chÊt thuÇn tuý kü thuËt tÝnh to¸n chi phÝ chi cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. VÒ c¬ b¶n, ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh bao gåm c¸c ph¬ng ph¸p sau: a/ Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp (cßn gäi lµ ph¬ng ph¸p gi¶n ®¬n): Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp thuéc lo¹i h×nh gi¶n ®¬n, sè lîng mÆt hµng Ýt, s¶n xuÊt víi khèi lîng lín vµ chu kú s¶n xuÊt ng¾n nh c¸c nhµ m¸y ®iÖn, níc, c¸c doanh nghiÖp khai th¸c (quÆng, than, gç…) Theo ph¬ng ph¸p nµy: b/ Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm ®îc thùc hiÖn ë nhiÒu bé phËn s¶n xuÊt, nhiÒu giai ®o¹n c«ng nghÖ, ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¸c bé phËn chi tiÕt s¶n phÈm hoÆc giai ®o¹n c«ng nghÖ hay bé phËn s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch céng chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm hay tæng chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c giai ®o¹n, bé phËn s¶n xuÊt t¹o nªn thµnh phÈm. Z = Z1 + Z2 +… + Zn Trong ®ã Z : Lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm 42 Gi¸ thµnh ®¬n vÞ SP = Gi¸ trÞ SP dë dang cuèi kú + Tæng chi phÝ SX trong kú - Gi¸ trÞ SP dë dang cuèi kú Sè l­îng SP hoµn thµnh
  43. 43. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 1, 2, … n : Lµ thø tù c¸c c«ng ®o¹n chi tiÕt Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ ®îc ¸p dông phæ biÕn trong c¸c doanh nghiÖp khai th¸c, may mÆc, c¬ khÝ… c/ Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông thÝch hîp víi c¸c doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu liªn tôc, s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n liªn tiÕp nhau. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ tõng quy tr×nh s¶n xuÊt cña c¸c giai ®o¹n. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ thµnh phÈm cña giai ®o¹n cuèi hoÆc nöa thµnh phÈm ë c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ kh¸c nhau. * Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc cã tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm (hay cßn gäi lµ ph¬ng ph¸p kÕt chuyÓn tuÇn tù). Theo ph¬ng ph¸p nµy ®Ó tÝnh gi¸ thµnh thµnh phÈm ë giai ®o¹n cuèi kÕ to¸n ph¶i lÇn lît tÝnh gi¸ thµnh cña nöa thµnh phÈm giai ®o¹n tríc vµ kÕt chuyÓn giai ®o¹n sau mét c¸ch tuÇn tù ®Ó tÝnh tiÕp gi¸ thµnh lÇn sau vµ cho ®Õn giai ®o¹n cuèi cïng. S¬ ®å 1.8 S¬ ®å kÕt chuyÓn chi phÝ tuÇn tù * Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc kh«ng tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm (ph¬ng ph¸p kÕt chuyÓn song song) 43 Giai ®o¹n 1 Giai ®o¹n 2 Giai ®o¹n n + Chi phÝ NVLTT ( chi phÝ NVL chÝnh) Chi phÝ NVLTT ( chi phÝ NVL chÝnh) Gi¸ thµnh NTP g®1 chuyÓn sang Nöa thµnh phÈm g®1 chuyÓn sang ++ Chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c cña giai ®o¹n 2 Chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c cña giai ®o¹n 1 Chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c cña giai ®o¹n n Gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cña NTP giai ®o¹n 1 Gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cña NTP giai ®o¹n 2 Gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cña thµnh phÈm n-1
  44. 44. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Néi dung: Theo ph¬ng ph¸p nµy kÕ to¸n chØ tÝnh gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cña giai ®o¹n cuèi cïng. Tr×nh tù: C¨n cø vµo chi phÝ ®· tËp hîp ®îc trong kú cho tõng giai ®o¹n s¶n xuÊt vµ tÝnh to¸n phÇn chi phÝ s¶n xuÊt cña giai ®o¹n ®ã n»m trong gi¸ thµnh cña thµnh phÈm theo tõng kho¶n môc chi phÝ. C«ng thøc: Trong ®ã : D®k g®i : Chi phÝ s¶n xuÊt dë dang ®Çu kú giai ®o¹n i C g®i : Chi phÝ ph¸t sinh trong kú giai ®o¹n i Qht g®i : Sè lîng s¶n phÈm hoµn thµnh giai ®o¹n i Qd g®i : S¶n lîng s¶n phÈm dë giai ®o¹n i Qtp : S¶n phÈm Chi phÝ s¶n xuÊt ë tõng giai ®o¹n theo tõng kho¶n môc n»m trong gi¸ thµnh cña thµnh phÈm ®îc kÕt chuyÓn song song theo tõng kho¶n môc chi phÝ. Ta tæng hîp gi¸ thµnh theo s¬ ®å sau: S¬ ®å 1.9 S¬ ®å kÕt chuyÓn chi phÝ song song 44 Chi phÝ s¶n xuÊt trong thµnh phÈm giai ®o¹n i = D ®k g®i C g®i+ Q ht g®i Q d g®i+ Q tpx Giai ®o¹n 1 Giai ®o¹n 2 Giai ®o¹n n CPSX theo tõng kho¶n môc CPSX cña g®1 n»m trong thµnh phÈm ( theo tõng kho¶n môc) CPSX theo tõng kho¶n môc CPSX theo tõng kho¶n môc CPSX cña g®2 n»m trong thµnh phÈm ( theo tõng kho¶n môc) CPSX cña g®n n»m trong thµnh phÈm ( theo tõng kho¶n môc) Gi¸ thµnh thµnh phÈm (theo tõng kho¶n môc) n n Ztp = Σ Chi phÝ SX g®ii = 1 z = Z tp Qtp
  45. 45. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh d/ Ph¬ng ph¸p hÖ sè Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông trong nh÷ng doanh nghiÖp mµ trong mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng sö dông mét thø nguyªn liÖu vµ mét lîng lao ®éng nhng thu ®îc ®ång thêi nhiÒu s¶n phÈm kh¸c nhau vµ chi phÝ kh«ng tËp hîp riªng cho tõng lo¹i s¶n phÈm ®îc mµ ph¶i tËp hîp chung cho c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, tríc hÕt kÕ to¸n c¨n cø vµo hÖ sè quy ®æi c¸c lo¹i s¶n phÈm vÒ s¶n phÈm gèc, råi tõ ®ã dùa vµo tæng chi phÝ liªn quan ®Õn gi¸ thµnh c¸c lo¹i s¶n phÈm ®· tËp hîp ®îc ®Ó tÝnh ra gi¸ thµnh s¶n phÈm gèc vµ gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm. 45 Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc = Tæng gi¸ thµnh cña tÊt c¶ c¸c lo¹i s¶n phÈm Tæng sè s¶n phÈm quy ®æi Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm tõng lo¹i = Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc x HÖ sè quy ®æi s¶n phÈm tõng lo¹i
  46. 46. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Trong ®ã: e/ Ph¬ng ph¸p tû lÖ Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cã quy c¸ch, phÈm chÊt kh¸c nhau nh may mÆc, dÖt, ®ãng giÇy, c¬ khÝ chÕ t¹o…®Ó gi¶m bít khèi lîng h¹ch to¸n, kÕ to¸n thêng tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ víi chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc) kÕ to¸n sÏ tÝnh ra gi¸ thµnh ®¬n vÞ vµ tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm cña tõng lo¹i. g/ Ph¬ng ph¸p lo¹i trõ s¶n phÈm phô §èi víi doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt bªn c¹nh c¸c s¶n phÈm chÝnh cßn thu ®îc c¸c s¶n phÈm phô (c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn ®êng, rîu, bia…) ®Ó tÝnh ®îc gi¸ trÞ s¶n phÈm chÝnh kÕ to¸n ph¶i lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô khái tæng chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. Gi¸ trÞ s¶n phÈm phô cã thÓ x¸c ®Þnh theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau nh: Gi¸ trÞ sö dông, gi¸ trÞ íc tÝnh, gi¸ kÕ ho¹ch, gi¸ nguyªn vËt liÖu ban ®Çu. h/ Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh theo ®¬n ®Æt hµng 46 S¶n l­îng s¶n phÈm quy ®æi = S¶n l­îng s¶n phÈm lo¹i i HÖ sè quy ®æi s¶n phÈm lo¹i i x Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña c¸c lo¹i s¶n phÈm Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú = Chi phÝ ph¸t sinh trong kú + + Chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cuèi kú Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm chÝnh tõng lo¹i s¶n phÈm = Gi¸ thµnh s¶n phÈm chÝnh dë dang cuèi kú Tæng chi phÝ ph¸t sinh trong kú + Tæng chi phÝ ph¸t sinh trong kú - Gi¸ trÞ s¶n phÈm chÝnh cuèi kú -
  47. 47. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt ®¬n chiÕc hoÆc hµng lo¹i nhá võa theo c¸c ®¬n ®Æt hµng. §èi tîng tËp hîp chi phÝ lµ c¸c ®¬n ®Æt hµng. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ c¸c ®¬n ®Æt hµng ®· hoµn thµnh. §Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nµy lµ c¸c chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh trong kú liªn quan trùc tiÕp ®Õn ®¬n ®Æt hµng nµo th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho ®¬n ®Æt hµng ®ã, cßn ®èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung sau khi tËp hîp xong sÏ tiÕn hµnh ph©n bæ cho tõng ®¬n ®Æt hµng theo tiªu chuÈn phï hîp. §èi víi nh÷ng ®¬n ®Æt hµng ®Õn kú b¸o c¸o cha hoµn thµnh th× toµn bé chi phÝ ®îc tËp hîp theo ®¬n ®Æt hµng ®ã ®Òu coi lµ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú chuyÓn sang kú sau. k/ Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh theo ®Þnh møc Trªn c¬ së hÖ thèng ®Þnh møc tiªu hao lao ®éng, vËt t hiÖn hµnh vµ dù to¸n vÒ CPSX chung, kÕ to¸n sÏ x¸c ®Þnh gi¸ thµnh ®Þnh møc cña tõng lo¹i s¶n phÈm. §ång thêi, h¹ch to¸n riªng c¸c thay ®æi, c¸c chªnh lÖch so víi ®Þnh møc ph¸t sinh trong kú thµnh ba lo¹i: Theo ®Þnh møc, chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc vµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc. Tõ ®ã, tiÕn hµnh x¸c ®Þnhgi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm theo c«ng thøc sau: C«ng thøc: ViÖc tÝnh to¸n gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc tiÕn hµnh trªn c¬ së ®Þnh møc tiªn tiÕn hiÖn hµnh ngµy ®Çu kú (thêng lµ ®Çu th¸ng). Tuú theo tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ®Æc ®iÓm s¶n phÈm mµ ¸p c¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc kh¸c nhau (theo s¶n phÈm hoµn thµnh, theo chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm råi 47 Gi¸ thµnh thùc tÕ cña SP = Gi¸ thµnh ®Þnh møc + _ Chªnh lÖch do tho¸t ly ®Þnh møc + _ Chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc
  48. 48. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh tæng hîp l¹i…). ViÖc thay ®æi ®Þnh møc ®îc tiÕn hµnh vµo ngµy ®Çu th¸ng ®Ó thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn ®Þnh møc còng nh kiÓm tra viÖc thi hµnh ®Þnh møc. Trêng hîp thay ®æi ®Þnh møc diÔn ra vµo ngµy gi÷a th¸ng th× ®Çu th¸ng sau míi ph¶i ®iÒu chØnh, phÇn chªnh lÖch so víi ®Þnh møc lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh ngoµi ph¹m vi ®Þnh møc vµ dù to¸n quy ®Þnh ®îc gäi lµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc hay tho¸t ly ®Þnh møc. 1.3.5/ §¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú S¶n phÈm dë dang lµ khèi lîng s¶n phÈm, c«ng viÖc cßn ®ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, gia c«ng chÕ biÕn trªn c¸c giai ®o¹n cña quy tr×nh c«ng nghÖ hoÆc ®· hoµn thµnh mét vµi quy tr×nh ®Ó chÕ biÕn nhng vÉn cßn ph¶i gia c«ng chÕ biÕn tiÕp míi trë thµnh thµnh phÈm. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang lµ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh phÇn chi phÝ s¶n xuÊt mµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú ph¶i chÞu. ViÖc ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë chÝnh x¸c, hîp lý cña gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh. Muèn ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang ph¶i kiÓm kª s¶n phÈm dë dang, th«ng thêng th× c«ng viÖc nµy ®îc tiÕn hµnh hµng th¸ng, tuú thuéc vµo tõng lo¹i h×nh s¶n xuÊt, ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh, ®Æc ®iÓm t×nh h×nh cô thÓ tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh, tû träng, møc ®é vµ thêi gian bá c¸c chi phÝ vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm, yªu cÇu vµ tr×nh ®é tæ chøc qu¶n lý cña doanh nghiÖp… mµ vËn dông ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú cho phï hîp. Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hiÖn nay cã thÓ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú theo mét trong c¸c ph¬ng ph¸p sau: 1.3.5.1/ §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (hoÆc chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh trùc tiÕp). Theo ph¬ng ph¸p nµy chØ tÝnh vµo chi phÝ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú kho¶n phÝ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (hay chi phÝ 48
  49. 49. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh nguyªn vËt liÖu chÝnh trùc tiÕp) cßn c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c tÝnh cho c¶ s¶n phÈm hoµn thµnh. C«ng thøc tÝnh nh sau: Trong ®ã: Dck : Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang cuèi kú. D®k : Chi phÝ s¶n xuÊt dë dang ®Çu kú. C : Chi phÝ s¶n xuÊt trong kú. Qht : S¶n lîng s¶n phÈm hoµn thµnh. Qd : S¶n lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú. §èi víi doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu liªn tôc, s¶n phÈm lµm ra ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n nèi tiÕp nhau. §¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú cña c¸c giai ®o¹n sau ®îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm bíc tríc chuyÓn sang. Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, dÔ tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n phÈm dë dang cuèi kú ®îc kÞp thêi phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh ®îc nhanh chãng. Tuy nhiªn, viÖc ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë theo ph¬ng ph¸p nµy cã møc ®é chÝnh x¸c thÊp do kh«ng tÝnh chi phÝ chÕ biÕn cho s¶n phÈm ®ã, do ®ã gi¸ thµnh cña s¶n phÈm nµy còng kÐm chÝnh x¸c. V× vËy, mµ ph¬ng ph¸p nµy chØ thÝch hîp víi nh÷ng doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ chÕ biÕn liªn tôc, chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh 49 D ck ( D ®k + ZNTP )n-1 Q HTn + Q dn Q dn = x Dck = D®k + C Qd Qht x Qd +
  50. 50. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh chiÕm tû träng lín trong gi¸ thµnh vµ bá vµo s¶n xuÊt mét lÇn ngay tõ ®Çu). §èi víi doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ chÕ biÕn kiÓu liªn tôc, s¶n phÈm ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n chÕ biÕn kÕ tiÕp nhau th× s¶n phÈm dë cuèi kú ë c¸c giai ®o¹n ®îc ®¸nh gi¸ theo chi phÝ nöa thµnh phÈm ë giai ®o¹n tríc chuyÓn sang theo c«ng thøc sau: 1.3.5.2/ §¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú theo ph¬ng ph¸p s¶n lîng hoµn thµnh t¬ng ®¬ng Theo ph¬ng ph¸p nµy, s¶n phÈm lµm dë cuèi kú ph¶i chÞu toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt trong kú tÝnh theo møc ®é hoµn thµnh. V× vËy, khi kiÓm kª ph¶i x¸c ®Þnh s¶n lîng s¶n phÈm lµm dë vµ x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh, trªn c¬ së ®ã tÝnh ®æi s¶n phÈm lµm dë thµnh sè lîng thµnh phÈm hoÆc nöa thµnh phÈm t¬ng ®¬ng. * Tr×nh tù tÝnh gi¸ + §èi víi nh÷ng chi phÝ bá vµo mét lÇn ngay tõ ®Çu quy tr×nh c«ng nghÖ nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Khi tÝnh to¸n còng gièng nh ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. C«ng thøc: 50 D ck = Dck + CPNTP giai ®o¹n tr­íc chuyÓn sang x Q ht Q d + Qd D ck = D ®k + C Q d Q ht x Q d +
  51. 51. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh + §èi víi nh÷ng chi phÝ bá dÇn theo møc ®é gia c«ng nh chi phi vËt liÖu, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc tÝnh theo møc ®é t¬ng ®¬ng. C«ng thøc: Trong ®ã : M% lµ møc ®é hoµn thµnh. + NÕu doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu liªn tôc, s¶n phÈm tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n nèi tiÕp nhau. Tõ giai ®o¹n 2 trë ®i s¶n phÈm lµm dë ®îc ®¸nh gi¸ lµm 2 phÇn. PhÇn 1: PhÇn giai ®o¹n tríc chuyÓn sang th× ®¸nh gi¸ theo nöa thµnh phÈm giai ®o¹n tríc chuyÓn sang (tÝnh ®Òu cho s¶n phÈm lµm dë vµ s¶n phÈm hoµn thµnh nh nhau). PhÇn 2: PhÇn do giai ®o¹n ®ã bá ra, ®îc ®¸nh gi¸ theo s¶n lîng hoµn thµnh t¬ng ®¬ng. C«ng thøc: 1.3.5.3/ §¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú theo chi phÝ ®Þnh møc hoÆc chi phÝ kÕ ho¹ch Theo ph¬ng ph¸p nµy s¶n phÈm lµm dë ®îc ®¸nh gi¸ dùa vµo ®Þnh møc chi phÝ (chi phÝ kÕ ho¹ch) theo tõng kho¶n môc chi phÝ vµ tû lÖ hoµn thµnh cña s¶n phÈm. C¨n cø vµo khèi lîng s¶n phÈm dë dang ®· kiÓm kª ë tõng c«ng ®o¹n s¶n xuÊt vµ ®Þnh møc tõng kho¶n môc chi phÝ ë tõng c«ng ®o¹n ®ã ®Ó tÝnh chi phÝ ®Þnh møc cña khèi lîng s¶n phÈm lµm dë sau ®ã céng l¹i cho tõng lo¹i s¶n phÈm. C«ng thøc: Dck = Qd x §Þnh møc chi phÝ 1.4/ HÖ thèng sæ kÕ to¸n C¸c h×nh thøc sæ kÕ to¸n - H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký chung. - H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký- sæ c¸i. - H×nh thøc sæ kÕ to¸n chøng tõ ghi sæ. - H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký chøng tõ. §Ó phôc vô cho viÖc nghiªn cøu tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty C¬ KhÝ - §iÖn Thuû Lîi, em xin tr×nh bµy tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc Chøng tõ ghi sæ. S¬ ®å 1.10 tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc 51 D ck D ®k + = C QHT + M% x M% Q d Q d x x Dckn (D®k +ZNTP )n-1 ( QHTn + Qdn ) Qdn= x + ( D®k +C )n QHTn + Qd x M % Qdn x M%x
  52. 52. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh chøng tõ ghi sæ Ch¬ng 2 Thùctr¹ngc«ngt¸ckÕto¸ntËphîpchiphÝs¶nxuÊtvµ TÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi 2.1/ Giíi thiÖu chung vÒ c«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi 2.1.1/ Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c«ng ty C¬ khÝ- §iÖn Thuû Lîi C«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi lµ nhµ m¸y chuyªn ngµnh cña Bé Thuû Lîi (nay lµ Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n). TiÒn th©n lµ tËp ®oµn th¬ng binh 19- 8 thuéc tæng ®éi c«ng tr×nh trùc thuéc Bé Thuû Lîi, ®Æt trô së t¹i Kim M· tõ n¨m 1958. N¨m 1964, xëng Kim M· ®îc chuyÓn ®Þa ®iÓm vÒ x· Tø HiÖp, huyÖn Thanh Tr×, Hµ Néi lÊy tªn lµ nhµ m¸y C¬ khÝ Thuû Lîi. §Ó phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn theo c¬ chÕ míi, ngµy 6/9/1995 Bé trëng NguyÔn C¶nh Dinh ®· ký quyÕt ®Þnh sè 78- Q§/TCCB ®æi tªn nhµ m¸y C¬ khÝ Thuû Lîi thµnh c«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi trùc thuéc Bé Thuû Lîi nay lµ Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n. * NhiÖm vô cña c«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi 52 Chøng tõ gèc Sæ quü B¶ng tæng hîp chøng tõ gèc Sæ, thÎ kÕ to¸n chi tiÕt Chøng tõ ghi sæ Sæ ®¨ng ký chøng tõ ghi sæ B¶ng tæng hîp chi tiÕt Sæ c¸i B¶ng c©n ®èi sè ph¸t sinh B¸o c¸o tµi chÝnh Ghi hµng ngµyGhi cuèi th¸ng®èi chiÕu, kiÓm tra
  53. 53. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - ThiÕt kÕ, chÕ t¹o, l¾p ®Æt, söa ch÷a thiÕt bÞ c¬ khÝ vµ ®iÖn cho c¸c c«ng tr×nh thuû lîi, thuû ®iÖn, n«ng nghiÖp vµ chÕ biÕn n«ng l©m h¶i s¶n, lÆn kh¶o s¸t, thi c«ng, söa ch÷a c¸c c«ng tr×nh x©y dùng díi níc. - Xö lý vµ tr¸ng phñ chèng ¨n mßn kim lo¹i, kiÓm tra th«ng sè kü thuËt m¸y b¬m níc, thiÕt bÞ ®iÖn, kiÓm tra mèi hµn b»ng siªu ©m. - Kinh doanh thiÕt bÞ phô tïng m¸y n«ng nghiÖp, thuû lîi, thuû ®iÖn. - Gia c«ng, x©y l¾p nÒn mãng, khung nhµ vµ bao che c«ng tr×nh c«ng nghiÖp, gia c«ng l¾p ®Æt thiÕt bÞ c«ng nghÖ. C«ng ty C¬ khÝ - §iÖn Thuû Lîi lµ mét ®¬n vÞ h¹ch to¸n ®éc lËp, ho¹t ®éng trong c¬ chÕ thÞ trêng cã sù c¹nh tranh gay g¾t cña c¸c doanh nghiÖp kh¸c trong lÜnh vùc c¬ khÝ chÕ t¹o. Song víi sù nç lùc cña ban l·nh ®¹o c«ng ty, cïng toµn bé c¸n bé c«ng nh©n viªn, c«ng ty ®· kh«ng ngõng ph¸t triÓn s¶n xuÊt. V× thÕ, c«ng ty kh«ng nh÷ng b¶o toµn ®îc sè vèn ®îc giao mµ cßn cã sù t¨ng trëng. H¬n 40 n¨m qua hÇu nh n¨m nµo c«ng ty còng hoµn thµnh vît møc kÕ ho¹ch Nhµ níc giao, ®êi sèng c¸n bé c«ng nh©n viªn kh«ng ngõng ®îc c¶i thiÖn, c«ng ty lµm ¨n cã l·i vµ lu«n lµm trßn nghÜa vô ®èi víi Nhµ níc. §iÒu nµy thÓ hiÖn qua mét sè chØ tiªu ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn mµ c«ng ty ®· ®¹t ®îc trong mét sè n¨m qua nh sau : BiÓusè01 Mét sèchØtiªu chñ yÕu ph¶n ¸nh qu¸tr×nh ph¸t triÓn cñac«ng ty C¬ khÝ §iÖn-Thuû Lîi §¬n vÞ tÝnh: ®ång TT ChØ tiªu N¨m 2000 N¨m 2001 N¨m 2002 1 Doanh thu b¸n hµng 37.158.869.23 7 24.285.588.10 5 55.947.695.45 3 2 Lîi nhuËn tríc 991.568.046 949.855.250 989.994.425 53
  54. 54. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh thuÕ tõ ho¹t ®éng kinh doanh 3 C¸c kho¶n nép ng©n s¸ch 1.139.174.445 1.690.291.445 3.066.556.637 4 Thu nhËp b×nh qu©n 1.036.236 1.249.512 1.536.668 5 Nguån vèn kinh doanh: -Vèn lu ®éng -Vèn cè ®Þnh 6.812.300.533 2.371.943.626 4.440.356.907 6.812.300.533 2.371.943.626 4.440.356.907 7.244.179.533 2.371.943.626 4.872.235.907 HiÖn nay tæng sè c¸n bé c«ng nh©n viªn cña c«ng ty lµ 308 ngêi, trong ®ã sè c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt lµ 305 ngêi, sè c¸n bé c«ng nh©n gi¸n tiÕp s¶n xuÊt lµ 60 ngêi, nh©n viªn phôc vô lµ 15 ngêi. Do ®Æc thï cña ngµnh lµ s¶n xuÊt c¬ khÝ do vËy sè c«ng nh©n nam chiÕm chñ yÕu (kho¶ng 80% tæng sè lao ®éng) song hÇu hÕt c¸n bé c«ng nh©n trong c«ng ty ®Òu h¨ng h¸i, nhiÖt t×nh, cã tr×nh ®é chuyªn m«n, tay nghÒ cao, cã ý thøc kû luËt tèt t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc t¨ng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty. * ThuËn lîi vµ khã kh¨n + ThuËn lîi - Do thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®æi míi cña §¶ng vµ Nhµ níc, ®îc sù quan t©m chØ ®¹o trùc tiÕp cña Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n, sù quan t©m gióp ®ì cña huyÖn Thanh Tr×... nªn nhiÒu n¨m qua c«ng ty thêng xuyªn ®¶m b¶o ®ñ viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, lu«n hoµn thµnh kÕ ho¹ch s¶n xuÊt còng nh c¸c chØ tiªu ng©n s¸ch Nhµ n- íc. 54
  55. 55. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - C«ng ty cã ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô v÷ng vµng, cã tËp thÓ c«ng nh©n tay nghÒ kh¸, giµu kinh nghiÖm, lao ®éng nhiÖt t×nh lu«n t×m tßi s¸ng t¹o trong lao ®éng, cã tr¸ch nhiÖm vµ lu«n hoµn thµnh nhiÖm vô ®îc giao. + Khã kh¨n - Bªn c¹nh nh÷ng thuËn lîi trªn c«ng ty cßn gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n phøc t¹p nhÊt lµ viÖc t×m kiÕm viÖc lµm cho ngêi lao ®éng duy tr× s¶n xuÊt ®Ó ph¸t triÓn vµ ®¶m b¶o ®êi sèng cho c¸n bé c«ng nh©n viªn æn ®Þnh. - C«ng ty còng gÆp ph¶i khã kh¨n trong viÖc ®Çu t vèn cho s¶n xuÊt. Song víi tinh thÇn ®oµn kÕt nhÊt trÝ cao trong tËp thÓ c¸n bé c«ng nh©n viªn, sù n¨ng ®éng s¸ng t¹o cña ban gi¸m ®èc c«ng ty, chñ ®éng gi¸m nghÜ, gi¸m lµm vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tríc cÊp trªn vÒ kÕt qu¶ thùc hiÖn nhiÖm vô cña m×nh. C«ng ty ®· tõng bíc kh¾c phôc khã kh¨n gi÷ v÷ng sù æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn. 2.1.2/ §Æc ®iÓm tæ chøc qu¶n lý cña c«ng ty 2.1.2.1/ C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y qu¶n lý cña c«ng ty S¬ ®å 2.1 Bé m¸y qu¶n lý cña C«ng Ty C¬ khÝ - ®iÖn thuû lîi 55 Ban gi¸m ®èc Phßng tæ chøc hµnh chÝnh Phßng kinh tÕ kÕ ho¹ch Phßng kü thuËt KCS Phßng tµi vô XN gia c«ng nãng XN c¬ khÝ XN l¾p m¸y I XN l¾p m¸y II XN c¬ ®iÖ n XN b¬m ®iÖn vµ CT Thuû Lîi Quan hÖ trùc tuyÕn: Quan hÖ chøc n¨ng:
  56. 56. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Ghi chó: C«ng ty C¬ khÝ- §iÖn Thuû Lîi ®îc tæ chøc theo c¬ cÊu trùc tuyÕn chøc n¨ng. §©y lµ mét c¬ cÊu qu¶n lý mµ toµn bé c«ng viÖc qu¶n lý ®îc gi¶i quyÕt theo mét kªnh liªn hÖ ®êng th¼ng gi÷a cÊp trªn vµ cÊp díi trùc thuéc. ChØ râ l·nh ®¹o qu¶n lý ë tõng cÊp míi cã nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n ra chØ thÞ cho cÊp díi (tøc lµ mçi phßng ban, xÝ nghiÖp cña c«ng ty ph¶i nhËn quyÕt ®Þnh cu¶ thñ trëng cÊp trªn theo nguyªn t¾c trùc tuyÕn). Gi¸m ®èc cña c«ng ty lµ ngêi ra quyÕt ®Þnh cuèi cïng nhng ®Ó hç trî cho qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh cña gi¸m ®èc th× cÇn ph¶i cã c¸c bé phËn chøc n¨ng. C¸c bé phËn chøc n¨ng nµy kh«ng ra lÖnh mét c¸ch trùc tiÕp cho c¸c ®¬n vÞ cÊp díi mµ chØ nghiªn cøu, chuÈn bÞ c¸c quyÕt ®Þnh cho l·nh ®¹o, qu¶n lý vµ thùc hiÖn viÖc híng dÉn lËp kÕ ho¹ch, tæ chøc thùc thi, gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu trong ph¹m vi chøc n¨ng quyÒn h¹n cña m×nh. Chøc n¨ng c¸c phßng ban * Ban gi¸m ®èc 56
  57. 57. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh Mét gi¸m ®èc lµ ngêi ®øng ®Çu c«ng ty, chÞu tr¸ch nhiÖm chung tríc c«ng ty trong c«ng t¸c ®iÒu hµnh kinh doanh. Mét phã gi¸m ®èc kinh doanh vµ mét phã gi¸m ®èc kü thuËt: ChÞu tr¸ch nhiÖm tríc ban gi¸m ®èc vÒ néi chÝnh c«ng ty. X©y dùng kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh víi gi¸m ®èc ®Ó thùc hiÖn viÖc chØ ®¹o thùc hiÖn, phô tr¸ch c«ng t¸c s¶n xuÊt, kÕ ho¹ch vËt t, an toµn lao ®éng… * Phßng tæ chøc hµnh chÝnh Thùc hiÖn chøc n¨ng lµm tèt c«ng t¸c qu¶n lý nh©n sù, thùc hiÖn chÕ ®é thanh to¸n tiÒn l¬ng…cho c¸n bé c«ng nh©n viªn, lµm tèt c«ng t¸c kh¸c nh v¨n th, b¶o mËt, tiÕp t©n, y tÕ, vÖ sinh… * Phßng kinh tÕ kÕ ho¹ch Chuyªn theo dâi ®«n ®èc viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch, chuÈn bÞ ®Ó gi¸m ®èc c«ng ty ký c¸c hîp ®ång kinh tÕ, theo dâi thùc hiÖn c¸c hîp ®ång s¶n xuÊt, qu¶n lý kÕ ho¹ch, vËt t, ph¬ng tiÖn cña c«ng ty. * Phßng kü thuËt c«ng nghÖ Víi chøc n¨ng qu¶n lý toµn bé c«ng t¸c kü thuËt s¶n xuÊt cña toµn c«ng ty nh ban hµnh c¸c ®Þnh møc vËt t nguyªn liÖu, lËp c¸c quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, s¶n xuÊt thö c¸c mÉu chµo hµng, qu¶n lý c«ng t¸c an toµn thiÕt bÞ. * Phßng tµi vô: Víi chøc n¨ng chÝnh lµ qu¶n lý tÊt c¶ mäi ho¹t ®éng tµi chÝnh cña c«ng ty ®ång thêi qu¶n lý dßng tµi chÝnh ra vµo c«ng ty nh»m ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt. * XÝ nghiÖp Gia c«ng nãng: Cã nhiÖm vô ®óc, rÌn, dËp, t¸n, uèn, c¸c chi tiÕt cÊu thµnh nªn s¶n phÈm. * XÝ nghiÖp C¬ khÝ: Cã nhiÖm vô lµ chuyªn gia c«ng, c¾t gät c¸c chi tiÕt kim lo¹i phôc vô cho c«ng tr×nh nh s¶n xuÊt c¸c bul«ng, ªcu… 57
  58. 58. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh * XÝ nghiÖp L¾p m¸y I vµ L¾p m¸y II: Cã nhiÖm vô lµ chuyªn gia c«ng vµ l¾p r¸p c¸c thiÕt bÞ c¬ khÝ vµ c¸c kÕt cÊu kim lo¹i cña c«ng tr×nh theo ®å ¸n thiÕt kÕ ®îc duyÖt theo yªu cÇu cña kh¸ch hµng. Qu¸ tr×nh gia c«ng l¾p r¸p cña hai xÝ nghiÖp nµy thêng t¹o nªn thùc thÓ (phÇn chÝnh) cña s¶n phÈm. * XÝ nghiÖp C¬ ®iÖn: Cã nhiÖm vô qu¶n lý m¹ng ®iÖn, gia c«ng vµ l¾p r¸p c¸c thiÕt bÞ, tñ b¶ng ®iÖn cao thÕ vµ h¹ thÕ, söa ch÷a m¸y mãc c«ng cô ®iÖn. * XÝ nghiÖp b¬m ®iÖn vµ c«ng tr×nh thuû: Cã nhiÖm vô chÝnh lµ thay thÕ vµ l¾p r¸p c¸c lo¹i b¬m ®iÖn, chÕ t¹o söa ch÷a c¸c thiÕt bÞ vÒ tr¹m b¬m ®iÖn. 2.1.2.2/ §Æc ®iÓm quy tr×nh s¶n xuÊt S¬ ®å 2.2 S¬ ®å quy tr×nh tæ chøc s¶n xuÊt cña c«ng ty 58 ThiÕt kÕ b¶n vÏ LËp quy tr×nh c«ng nghÖ §Þnh møc vËt t­, nh©n c«ng LËp kÕ ho¹ch thùc hiÖn s¶n xuÊt Tæ chøc s¶n xuÊt NghiÖm thu NhËp kho B¸n hµng
  59. 59. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh 2.1.2.3/ C¬ cÊu tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n C«ng ty ¸p dông chÕ ®é kÕ to¸n tËp trung, h¹ch to¸n b¸o sæ. Phßng tµi vô cña c«ng ty chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý mäi ho¹t ®éng tµi chÝnh, dßng tµi chÝnh ra vµo th«ng qua tæng hîp sè liÖu ®îc göi lªn cña c¸c xÝ nghiÖp, ph©n xëng trùc thuéc. C¬ cÊu cña phßng kÕ to¸n ®îc kh¸i qu¸t th«ng qua s¬ ®å sau: S¬ ®å 2.3 S¬ ®å tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n NhiÖm vô cña tõng kÕ to¸n nh sau: - KÕ to¸n trëng: Lµ ngêi chØ ®¹o, gi¸m s¸t toµn bé m¹ng líi kÕ to¸n cña c«ng ty, ®¶m b¶o cho bé m¸y ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. §ång thêi cã nhiÖm vô lËp b¸o c¸o tr×nh lªn cÊp trªn, lµ ngêi chÞu tr¸ch nhiÖm tríc gi¸m ®èc vµ Nhµ níc vÒ mÆt qu¶n lý tµi chÝnh. 59 KÕ to¸n tr­ëng KÕ to¸n vËt t­ vµ tiªu thô KÕ to¸n thanh to¸n KÕ to¸n l­¬ng, BHXH, quü c«ng ®oµn Thñ quü KÕ to¸n tæng hîp KÕ to¸n ë c¸c xÝ nghiÖp
  60. 60. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - KÕ to¸n vËt t vµ tiªu thô: Cã nhiÖm vô h¹ch to¸n, theo dâi t×nh h×nh biÕn ®éng cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô c¶ vÒ sè lîng vµ gi¸ trÞ ®ång thêi, kÕ to¸n cßn c¨n cø vµo ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gi¸ t¨ng, ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng, ho¸ ®¬n b¸n hµng, c¸c chøng tõ thanh to¸n, chøng tõ chÊp nhËn thanh to¸n vµ c¸c chøng tõ liªn quan kh¸c ®Ó h¹ch to¸n doanh thu tiªu thô s¶n phÈm. - KÕ to¸n tiÒn l¬ng: Cã nhiÖm vô h¹ch to¸n vµ kiÓm tra thùc hiÖn quü tiÒn l¬ng, ph©n tÝch viÖc sö dông lao ®éng vµ ®Þnh møc lao ®éng, lËp b¶ng thanh to¸n tiÒn l¬ng, thanh to¸n b¶o hiÓm x· héi, kinh phÝ c«ng ®oµn, tiÒn thëng, lËp b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng… - KÕ to¸n thanh to¸n: C¨n cø vµo c¸c chøng tõ hîp lÖ nh ho¸ ®¬n b¸n hµng, c¸c chøng tõ nhËp-xuÊt tån kho ®Ó lËp c¸c phiÕu thu, phiÕu chi, viÕt sec, uû nhiÖm chi, lËp c¸c b¶ng kª chøng tõ thu, chi tiÒn mÆt, lµm c¸c thñ tôc vay vµ tr¶ nî ng©n hµng, vµo së kÕ to¸n tµi kho¶n tiÒn göi, tiÒn vay, theo dâi t×nh h×nh tån quü tiÒn mÆt, ®«n ®èc t×nh h×nh thanh to¸n, quyÕt to¸n c¸c c«ng tr×nh, theo dâi chi tiÕt c¸c tµi kho¶n c«ng nî. - Thñ quü: Cã nhiÖm vô göi tiÒn mÆt vµ rót tiÒn göi ng©n hµng vÒ quü. C¨n cø vµo phiÕu thu, phiÕu chi hîp lÖ ®Ó thu, ph¸t tiÒn mÆt. - KÕ to¸n tæng hîp: C¨n cø vµo c¸c chøng tõ ghi sæ kÌm theo c¸c b¶ng kª, c¸c chøng tõ gèc ®Ó vµo sæ c¸i, hµng th¸ng, quý tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh, x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh, lËp b¶ng c©n ®èi tµi chÝnh vµ c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh kh¸c. Gi¸m s¸t, h¹ch to¸n t×nh h×nh biÕn ®éng tµi s¶n cè ®Þnh c¶ vÒ sè lîng vµ gi¸ trÞ, hµng n¨m tiÕn hµnh kiÓm kª tµi s¶n, tÝnh vµ trÝch khÊu hao tµi s¶n, ph©n tÝch ph¶n ¸nh kÕt qu¶ cña c«ng ty hµng quý, n¨m. KÕ to¸n tæng hîp lµ ngêi gióp viÖc ®¾c lùc cho kÕ to¸n trëng. 60
  61. 61. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh - KÕ to¸n ë c¸c xÝ nghiÖp: Cã nhiÖm vô thu thËp, kiÓm tra vµ b¸o c¸o vÒ phßng kÕ to¸n tæng hîp theo ®óng ®Þnh kú. 2.1.2.4/ ChÕ ®é kÕ to¸n ¸p dông t¹i c«ng ty - Niªn ®é kÕ to¸n b¾t ®Çu tõ ngµy 1/1 ®Õn ngµy 31/12. - §¬n vÞ tiÒn tÖ sö dông: §ång ViÖt Nam. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho: Ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn vµ tÝnh thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng theo ph¬ng ph¸p khÊu trõ. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n nguyªn vËt liÖu xuÊt liÖu xuÊt kho: Ph- ¬ng ph¸p nhËp tríc- xuÊt tríc. - Ph¬ng ph¸p tÝnh khÊu hao TSC§: §îc ¸p dông theo quyÕt ®Þnh sè 116/ 1999- Q§BTC cña Bé trëng bé tµi chÝnh ngµy 30/ 12/1999 theo ®ã møc tÝnh khÊu hao hµng n¨m cho TSC§ ®îc tÝnh theo c«ng thøc sau: * H×nh thøc sæ kÕ to¸n cña c«ng ty XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh, quy m« cña khèilîng nghiÖp vô ph¸t sinh, ®ång thêi c¨n cø vµo yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n 61 Møc khÊu hao trung b×nh mét th¸ng = Møc khÊu hao mét n¨m 12 th¸ng Sè khÊu hao ph¶i trÝch trong kú = Sè khÊu hao ®· trÝch kú tr­íc + Sè khÊu hao ph¶i trÝch t¨ng trong kú - Sè khÊu hao gi¶m trong kúTû lÖ khÊu hao b×nh qu©n n¨m = 1 Thêi gian sö dông cña TSC§ (tÝnh theo n¨m) Møc khÊu hao trung b×nh hµng n¨m = Nguyªn gi¸ TSC§ Thêi gian sö dông ( tÝnh theo n¨m) = Nguyª n gi¸ TSC§ x Tû lÖ khÊu hao b×nh qu©n hµng n¨m
  62. 62. LuËn v¨n tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Hoµng H¹nh lý, tr×nh ®é kÕ to¸n hiÖn nay c«ng ty ®ang ¸p dông h×nh thøc sæ kÕ to¸n Chøng tõ ghi sæ vµ hÖ thèng sæ s¸ch tæng hîp, chi tiÕt t¬ng øng ban hµnh theo quyÕt ®Þnh sè 1141 Q§/TC/C§KT ngµy 1/1/1995 cña Bé Tµi ChÝnh t¬ng ®èi phÀ

×