Kt221

232 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
232
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kt221

  1. 1. LêI NãI §ÇU S¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt lµ c¬ së ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn x· héi loµi ngêi. BÊt kú nÒn s¶n xuÊt nµo, kÓ c¶ nÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i ®Òu cã ®Æc tr ng chung lµ sù t¸c ®éng cña con ngêi vµo c¸c yÕu tè cña lùc lîng tù nhiªn, nh»m tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu nµo ®ã cña con ng êi. V× vËy, s¶n xuÊt lu«n lµ sù t¸c ®éng qua l¹i cña ba yÕu tè c¬ b¶n: lao ®éng cña con ngêi, t liÖu lao ®éng vµ ®èi tîng lao ®éng. Do ®ã, trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt, vËt t kü thuËt ®ãng mét vÞ trÝ rÊt quan träng. Muèn cho qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña c¸c ®¬n vÞ ® îc ®Òu ®Æn, liªn tôc, th êng xuyªn th× viÖc ®¶m b¶o nhu cÇu vËt t ®óng vÒ chÊt lîng, phÈm chÊt, quy c¸ch, ®ñ vÒ sè lîng, kÞp vÒ thêi gian lµ yªu cÇu v« cïng quan träng. Vµ ®ã còng lµ ®iÒu b¾t buéc mµ nÕu kh«ng thùc hiÖn ® îc th× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt sÏ ngõng ho¹t ®éng. V× vËy, viÖc b¶o ®¶m yÕu tè vËt t cho s¶n xuÊt lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, mét ®ßi hái chung cña mäi nÒn s¶n xuÊt x· héi. C¸c M¸c nãi:" Mét x· héi mµ t¸i s¶n xuÊt, nghÜa lµ muèn s¶n xuÊt liªn tôc th× ph¶i kh«ng ngõng chuyÓn ho¸ trë l¹i mét phÇn nh÷ng s¶n phÈm cña m×nh thµnh nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt, thµnh nh÷ng yÕu tè cña s¶n phÈm míi".
  2. 2. §¶m b¶o tèt viÖc cung øng vËt t cã t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña ®¬n vÞ. Nã lµ ®iÒu kiÖn cã tÝnh chÊt tiÒn ®Ò cho viÖc n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, tiÕt kiÖm vËt t, gãp phÇn lµm t¨ng nguån lao ®éng, c¶i tiÕn thiÕt bÞ m¸y mãc, thóc ®Èy nhanh tiÕn bé khoa häc kÜ thuËt. Ngoµi ra, ®¶m b¶o cung øng vËt t tèt cßn ¶nh hëng tÝch cùc ®Õn t×nh h×nh tµi chÝnh cña ®¬n vÞ, ¶nh hëng ®Õn viÖc gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng lîi nhuËn, thóc ®Èy sö dông hiÖu qu¶ vèn. C«ng ty DÖt 8/3, lµ doanh nghiÖp Nhµ níc cã quy m« lín, ®· qua 38 n¨m x©y dùng vµ ph¸t triÓn. Tõ khi thµnh lËp ®Õn nay, c«ng t¸c kÕ to¸n cña c«ng ty lu«n ® îc chó träng vµ gi÷ mét vÞ trÝ quan träng kh«ng thÓ thiÕu ® îc. H¹ch to¸n vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô lµ mét trong nh÷ng kh©u phøc t¹p cña c«ng viÖc h¹ch to¸n kÕ to¸n. Trong c«ng ty DÖt 8/3, vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô lµ mét trong nh÷ng kh©u dù tr÷ quan träng nhÊt, chiÕm mét tû lÖ kh¸ lín trong gi¸ thµnh s¶n phÈm. Do ®ã, qu¶n lý tèt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô sÏ gãp phÇn ®¾c lùc cho viÖc h¹ gi¸ thµnh, t¨ng lîi nhuËn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng. Trong c¬ chÕ thÞ tr êng, lµ doanh nghiÖp Nhµ níc, nhng c«ng ty ph¶i tù chñ trong kinh doanh, tù lo tõ ®Çu vµo (nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ) ®Õn ®Çu ra ( tiªu thô s¶n phÈm). Do vËy, h¹ch to¸n vËt liÖu , c«ng cô, dông cô lµ ®iÒu kiÖn quan träng nhÊt, kh«ng thÓ thiÕu ® îc ®Ó qu¶n lý tèt 2
  3. 3. vËt t nãi riªng vµ qu¶n lý s¶n xuÊt nãi chung cña c«ng ty DÖt 8/3. Qua mét thêi gian thùc tËp, t×m hiÓu c«ng t¸c kÕ to¸n t¹i C«ng ty DÖt 8/3, ta thÊy ® îc vai trß cña kÕ to¸n víi viÖc qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. §îc sù gióp ®ì cña c¸c phßng ban, ®Æc biÖt lµ phßng kÕ to¸n, cïng víi sù tËn t×nh chØ b¶o cña c« gi¸o híng dÉn. Chuyªn ®Ò thùc tËp víi ®Ò tµi: "Tæ chøc c«ng t¸c h¹ch to¸n vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ® é n g t¹i C«ng ty DÖt 8/3 ” ®· hoµn thµnh. Néi dung gåm 3 ch¬ng: Ch ¬ng I: C¬ së lý luËn cña viÖc tæ chøc h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô Ch ¬ng II: Thùc tÕ tæ chøc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3 Ch ¬ng III: Mét sè suy nghÜ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c tæ chøc kÕ to¸n t¹i C«ng ty DÖt 8/3 3
  4. 4. CH ¬NG I C¬ së lý luËn cña viÖc tæ chøc h¹ch to¸n vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô 1. Kh¸i niÖm chung vÒ vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô Trong c¬ chÕ thÞ tr êng tù do c¹nh tranh, ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ph¶i g¾n liÒn víi thÞ tr êng. Doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo thÞ tr êng ®Ó gi¶i quyÕt then chèt vÊn ®Ò c¸i g×? cho ai? chi phÝ bao nhiªu? vµ viÖc phèi hîp c¸c yÕu tè mét c¸ch tèi u. V× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp chÝnh lµ sù kÕt hîp ®ång bé gi÷a t liÖu víi lao ®éng s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra s¶n phÈm. MÆt kh¸c, doanh nghiÖp cÇn ph¶i n¾m ® îc c¸c yÕu tè ®Çu vµo vµ t×nh tr¹ng chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó tèi ®a ho¸ lîi nhuËn. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, viÖc ph¸t sinh chi phÝ lµ mét tÊt yÕu. Ho¹t ®éng s¶n xuÊt chØ cã thÓ tiÕn hµnh khi cã ®ñ ba yÕu tè: t liÖu lao ®éng, ®èi t îng lao ®éng vµ søc lao ®éng. Sù tham gia cña ba yÕu tè nµy vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lµm h×nh thµnh nh÷ng chi phÝ t ¬ng øng: chi phÝ khÊu hao t liÖu lao ®éng, chi phÝ nguyªn vËt liÖu vµ chi phÝ tiÒn l¬ng lao ®éng. §ã chÝnh lµ ba yÕu tè cÊu thµnh gi¸ trÞ s¶n phÈm. 4
  5. 5. Qu¸ tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm lµ sù kÕt hîp, t ¬ng t¸c cña ba yÕu tè: con ngêi cã søc lao ®éng sö dông t liÖu lao ®éng t¸c ®éng vµo ®èi tîng lao ®éng. Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, vËt liÖu lµ ®èi t îng lao ®éng, cßn c«ng cô, dông cô lµ mét phÇn cña t liÖu lao ®éng, chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chiÕm tû träng lín trong gi¸ thµnh s¶n phÈm, vµ lµ bé phËn dù tr÷ quan träng nhÊt cña xÝ nghiÖp. Kh¸c víi TSC§ vËt liÖu chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh, gi¸ trÞ cña nã chuyÓn hÕt mét lÇn vµo gi¸ trÞ thµnh phÈm lµm ra. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt díi sù t¸c ®éng cña lao ®éng th«ng qua t liÖu lao ®éng, vËt liÖu bÞ tiªu hao hoµn toµn hoÆc bÞ biÕn ®æi h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Ó cÊu thµnh h×nh th¸i vËt chÊt cña s¶n phÈm. C«ng cô, dông cô thuéc vµo t liÖu lao ®éng, nhng nã kh«ng ®ñ tiªu chuÈn (vÒ thêi gian vµ gi¸ trÞ qui ®Þnh) lµ TSC§. Tuy vËy, nã vÉn cã nh÷ng ®Æc ®iÓm t ¬ng tù nh TSC§ ®ã lµ: cã thÓ tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt kinh doanh mµ vÉn gi÷ nguyªn h×nh th¸i gi¸ trÞ vËt chÊt ban ®Çu ®Õn khi háng, nã chØ bÞ hao mßn dÇn vµ gi¸ trÞ cña nã ® îc chuyÓn dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh. Do vËt liÖu cã vai trß quan träng trong s¶n xuÊt, cho nªn xÝ nghiÖp cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc tèt viÖc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n c¸c qu¸ tr×nh thu mua, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n, dù tr÷ vµ sö dông vËt liÖu. ViÖc tæ chøc tèt c«ng t¸c h¹ch to¸n vËt 5
  6. 6. liÖu lµ ®iÒu kiÖn quan träng kh«ng thÓ thiÕu ® îc trong viÖc qu¶n lý vËt liÖu, thóc ®Èy viÖc cung cÊp kÞp thêi, ®ång bé, kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc chÊp hµnh c¸c ®Þnh møc dù tr÷, tiªu hao vËt liÖu, ng¨n ngõa c¸c hiÖn t îng h hao mÊt m¸t, l·ng phÝ qua c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Qua ®ã gãp phÇn gi¶m bít chi phÝ, n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Do c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ nhá hao mßn nhanh, chãng h háng, nªn ®ßi hái ph¶i thay thÕ th êng xuyªn. Cïng víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô trë thµnh tµi s¶n lu ®éng (TSL§) cña doanh nghiÖp. ChÝnh nh÷ng ®Æc ®iÓm nµy cña c«ng cô, dông cô ®· lµm cho viÖc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n c«ng cô, dông cô kh«ng hoµn toµn gièng nh h¹ch to¸n vµ qu¶n lý TSC§ còng nh vËt liÖu. 2. NhiÖm vô tæ chøc qu¶n lý, h¹ch to¸n vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô 2.1.VËt liÖu 2.1.1 §iÒu kiÖn ®Ó tæ chøc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n vËt liÖu cã hiÖu qu¶ - Doanh nghiÖp ph¶i cã ®ñ hÖ thèng kho tµng b¶o qu¶n, t¹i kho ph¶i ® îc trang bÞ ®Çy ®ñ c¸c ph¬ng tiÖn b¶o qu¶n vµ dông cô c©n, ®o, ®ong, ®Õm. 6
  7. 7. - Ph¶i cã ®Þnh møc dù tr÷ vËt liÖu phï hîp ë møc cÇn thiÕt tèi ®a, tèi thiÓu. VËt liÖu ph¶i ® îc s¾p xÕp gän gµng, thuËn tiÖn. - VÒ mÆt nh©n sù, cÇn cã nh©n viªn b¶o vÖ vµ thñ kho ph¶i cã nghiÖp vô thÝch hîp víi c«ng viÖc. - CÇn thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c qui ®Þnh, lËp sæ danh ®iÓm vËt liÖu, thñ tôc lËp vµ lu©n chuyÓn chøng tõ, më c¸c sæ s¸ch tæng hîp vµ chi tiÕt vËt liÖu theo chÕ ®é qui ®Þnh. - Thùc hiÖn tèt viÖc kiÓm tra, kiÓm kª ®èi víi vËt liÖu, x©y dùng chÕ ®é tr¸ch nhiÖm vËt chÊt c«ng t¸c qu¶n lý vµ sö dông vËt liÖu. 2.1.2 NhiÖm vô cña h¹ch to¸n vËt liÖu - Ph¶i ph¶n ¸nh chÝnh x¸c, kÞp thêi sè lîng, chÊt lîng vµ trÞ gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu thu mua nhËp kho.Tõ ®ã kiÓm tra vµ gi¸m s¸t t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch cung øng vËt t , kü thuËt phôc vô cho s¶n xuÊt vµ c¸c kho¶n thu mua kh¸c. - TËp hîp vµ ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c sè lîng, gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt kho, vËt liÖu thùc tÕ tiªu hao cho s¶n xuÊt, ph©n bæ cho c¸c ®èi t îng sö dông, gãp phÇn kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn ®Þnh møc tiªu hao, sö dông vËt liÖu. - X¸c ®Þnh vµ ph¶n ¸nh chÝnh x¸c sè lîng vµ gi¸ trÞ vËt liÖu tån kho, kiÓm tra viÖc chÊp hµnh ®óng c¸c ®Þnh møc dù tr÷ vËt liÖu, ph¸t hiÖn kÞp thêi nguyªn nh©n thõa, thiÕu, ø ®äng vµ mÊt phÈm chÊt cña vËt liÖu. 7
  8. 8. 2.2. C«ng cô, dông cô NhiÖm vô cña viÖc h¹ch to¸n c«ng cô, dông cô lµ: Ph¶i theo dâi chÝnh x¸c, kÞp thêi, ®Çy ®ñ t×nh h×nh nhËp-xuÊt- tån vÒ mÆt chÊt lîng, sè lîng cña tõng lo¹i c«ng cô, dông cô. Do ®Æc ®iÓm cña c«ng cô, dông cô cho nªn khi xuÊt dïng, phßng kÕ to¸n vµ ®¬n vÞ sö dông ph¶i më sæ s¸ch theo dâi cho ®Õn khi háng. §¬n vÞ sö dông ph¶i ph¶n ¸nh sè lîng, hiÖn tr¹ng cña tõng lo¹i theo tõng thêi ®iÓm, tõng ng êi sö dông. §Ó thùc hiÖn ® îc môc ®Ých trªn, t¹i c¸c kho cña ph©n x- ëng ph¶i më c¸c sæ, thÎ theo dâi t×nh h×nh cho m în, cho thuª,...Khi c«ng cô, dông cô háng ph¶i b¸o ngay vµ cïng víi c«ng cô, dông cô háng mang ®Õn ®Ó nhËn c¸i míi. Do khèi lîng c«ng cô, dông cô trong mét doanh nghiÖp kh«ng lín, th êng ® îc ph©n bæ r¶i r¸c ë c¸c ph©n xëng, v¨n phßng hµnh chÝnh. H¬n n÷a, ®Ó dÔ cung cÊp, cho nªn viÖc dù tr÷ vµ b¶o qu¶n kh«ng chi tiÕt nh vËt liÖu. Trªn thùc tÕ c«ng cô, dông cô th êng ® îc bè trÝ cïng víi kho vËt liÖu ®Ó tËn dông ® ¬c c¸c ph¬ng tiÖn b¶o qu¶n cña vËt liÖu. 3. Ph©n lo¹i, tÝnh gi¸ vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô 3.1. Ph©n lo¹i vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô 8
  9. 9. VËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô sö dông trong xÝ nghiÖp cã rÊt nhiÒu lo¹i (®Æc biÖt lµ vËt liÖu), cho nªn ®Ó tæ chøc tèt c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô cÇn thiÕt ph¶i ph©n lo¹i. Ph©n lo¹i vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô lµ viÖc x¾p xÕp c¸c vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô cïng lo¹i víi nhau nhau theo mét ®Æc tr ng nhÊt ®Þnh thµnh tõng nhãm. Trªn thùc tÕ, vËt liÖu th êng ® îc ph©n lo¹i thµnh tõng nhãm theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau nh : theo c«ng dông, theo nguån h×nh thµnh, quyÒn së h÷u.... 3.1.1 Ph©n lo¹i theo c«ng dông vµ t×nh h×nh sö dông Ph©n lo¹i vËt liÖu theo ph ¬ng ph¸p nµy lµ viÖc dùa vµo c«ng dông thùc tÕ hoÆc vai trß cña vËt liÖu trong s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó s¾p xÕp vËt liÖu vµo c¸c nhãm kh¸c nhau. - Nhãm1 : Nguyªn vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn, vËt liÖu chiÕm tû träng lín trong tæng chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh. VËt liÖu gi÷ vai trß chÝnh trong viÖc t¹o ra s¶n phÈm, dÞch vô. - Nhãm 2: VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng vËt liÖu cã t¸c dông phô trî trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, vËt liÖu phô kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh ®Ó t¨ng thªm tÝnh n¨ng, t¸c dông cña s¶n phÈm, dÞch vô hoÆc phôc vô cho ng êi lao ®éng, 9
  10. 10. ho¨c ®Ó duy tr× ho¹t ®éng b×nh th êng cña ph¬ng tiÖn lao ®éng. - Nhãm 3: Nhiªn liÖu: Lµ nh÷ng thø dïng ®Ó cung cÊp nhiÖt n¨ng nh: x¨ng, dÇu, than... Nhiªn liÖu thùc chÊt lµ mét lo¹i vËt liÖu phô, nh ng ® îc t¸ch riªng do vai trß quan träng cña nã, vµ ®Ó nh»m môc ®Ých qu¶n lý vµ h¹ch to¸n tèt h¬n. - Nhãm 4: Phô tïng thay thÕ: Bao gåm c¸c chi tiÕt, côm chi tiÕt, hay c¸c bé phËn dïng ®Ó thay thÕ cho TSC§ khi cÇn thiÕt nh: b¸nh xe, s¨m lèp... - Nhãm 5: VËt liÖu thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n: Bao gåm toµn bé vËt liÖu, thiÕt bÞ dïng cho môc ®Ých x©y dùng c¬ b¶n. - Nhãm 6: VËt liÖu kh¸c: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu ngoµi nh÷ng thø kÓ trªn nh: phÕ liÖu thu håi, vËt t ®Æc chñng,... Tuy nhiªn, viÖc ph©n lo¹i vËt liÖu chØ mang tÝnh chÊt t - ¬ng ®èi, c¸c doanh nghiÖp cã tÝnh chÊt s¶n xuÊt kinh doanh kh¸c nhau th× viÖc ph©n lo¹i nµy sÏ kh¸c nhau. Sö dông c¸ch ph©n lo¹i nµy, doanh nghiÖp cã thÓ theo dâi mét c¸ch chÝnh x¸c vµ thuËn tiÖn tõng lo¹i, tõng thø vËt liÖu, x¸c ®Þnh ® îc tÇm quan träng cña tõng lo¹i ®èi víi doanh nghiÖp. Nã chÝnh lµ c¬ së cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô vµ më c¸c tµi kho¶n phï hîp. 3.1.2 Mét sè c¸ch ph©n lo¹i kh¸c 10
  11. 11. Ngoµi c¸ch ph©n lo¹i vËt liÖu trªn, trªn thùc tÕ cßn cã mét sè c¸ch ph©n lo¹i sau: - Ph©n lo¹i theo nguån h×nh thµnh: Sö dông tiªu thøc mua ngoµi, tù s¶n xuÊt, hay nhËn cÊp ph¸t, gãp vèn liªn doanh, viÖn trî... - Ph©n lo¹i theo quyÒn së h÷u: Sö dông tiªu thøc tù cã hay tõ bªn ngoµi... 3.2.TÝnh gi¸ vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô Trong c¸c xÝ nghiÖp viÖc tÝnh gi¸ vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô khi nhËp, xuÊt kho lµ mét c«ng viÖc hÕt søc cÇn thiÕt vµ quan träng, v× nã phôc vô cho viÖc tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ chi phÝ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm. VËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô ®Òu gièng nhau trong viÖc tÝnh gi¸ nhËp kho, nã bao gåm: gi¸ mua ghi trªn ho¸ ®¬n vµ c¸c chi phÝ kh¸c nh: chi phÝ thu mua, chÕ biÕn... VËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô còng gièng nhau trong viÖc tÝnh gi¸ xuÊt kho. ChÝnh v× vËy, ta chØ cÇn nghiªn cø chi tiÕt cho vËt liÖu . Nguyªn t¾c c¬ b¶n cña kÕ to¸n vËt liÖu lµ h¹ch to¸n theo gi¸ thùc tÕ, tøc lµ gi¸ trÞ cña vËt liÖu ghi trªn sæ s¸ch tæng hîp, trªn b¶ng tæng kÕt tµi s¶n vµ b¸o c¸o kÕ to¸n kh¸c ph¶i theo gi¸ thùc tÕ. 3.2.1 TÝnh gi¸ nhËp kho vËt liÖu 11
  12. 12. - Víi vËt liÖu mua ngoµi: Gi¸ thùc tÕ Gi¸ mua Chi phÝ thu vËt liÖu = ghi trªn + mua thùc tÕ nhËp kho ho¸ ®¬n ph¸t sinh Chi phÝ thu mua thùc tÕ gåm: hao hôt trong ®Þnh møc, chi phÝ vËn chuyÓn, bèc rì, tiÒn lu kho, lu hµng, lu b·i, c«ng t¸c phÝ cña viÖc thu mua,... - Víi vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn: Gi¸ thùc tÕ Gi¸ thùc tÕ Chi phÝ thuª Chi phÝ vËt liÖu = vËt liÖu xuÊt + ngoµi chÕ + liªn quan nhËp kho kho chÕ biÕn biÕn kh¸c - Víi vËt liÖu tù s¶n xuÊt: Gi¸ thùc tÕ Gi¸ thµnh vËt liÖu = c«ng xëng nhËp kho thùc tÕ - Víi vËt liÖu nhËn gãp vèn liªn doanh: Gi¸ thùc tÕ = gi¸ trÞ vèn gãp do hai bªn tho¶ thuËn - Víi vËt liÖu nhËn viÖn trî, tÆng th ëng: Gi¸ thùc tÕ = gi¸ thÞ tr êng t¬ng ® ¬ng - PhÕ liÖu thu håi: 12
  13. 13. Gi¸ thùc tÕ = gi¸ íc tÝnh cã thÓ sö dông ® îc 3.2.2 TÝnh gi¸ xuÊt kho vËt liÖu Nguyªn t¾c tÝnh gi¸ ®èi víi vËt liÖu xuÊt kho lµ: xuÊt theo gi¸ thùc tÕ vµ nhËp gi¸ nµo th× xuÊt theo gi¸ ®ã. Trªn thùc tÕ, gi¸ cña vËt liÖu xuÊt kho ® îc tÝnh theo nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau. -Ph¬ng ph¸p 1: Ph¬ng ph¸p nhËp tr íc, xuÊt tr íc (FIFO) Theo ph¬ng ph¸p nµy kÕ to¸n gi¶ ®Þnh vÒ mÆt gi¸ trÞ, nh÷ng vËt liÖu nµo nhËp tr íc sÏ ® îc xuÊt tr íc, xuÊt hÕt thø nhËp tr íc míi ®Õn thø nhËp sau. Nh vËy, nÕu gi¸ c¶ cã xu híng t¨ng , th× gi¸ trÞ hµng tån kho sÏ cao, chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh sÏ gi¶m, dÉn ®Õn lîi nhuËn t¨ng. Ngîc l¹i gi¸ c¶ cã xu híng gi¶m, th× gi¸ trÞ tån kho sÏ cã xu híng gi¶m, gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt cho s¶n xuÊt t¨ng, dÉn ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh t¨ng, lîi nhuËn gi¶m. - Ph¬ng ph¸p 2: Ph¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr íc (LIFO) Ph¬ng ph¸p nµy hoµn toµn ng îc víi ph¬ng ph¸p trªn, cã nghÜa lµ khi xuÊt th× tÝnh theo gi¸ nhËp cña l« hµng míi nhÊt. Nh vËy, gi¸ c¶ cã xu híng t¨ng, gi¸ trÞ hµng tån gi¶m, gÝa trÞ hµng xuÊt cao, cho nªn lîi nhuËn trong kú sÏ gi¶m vµ ng îc l¹i. 13
  14. 14. - Ph¬ng ph¸p 3: Ph¬ng ph¸p gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n: Gi¸ thùc tÕ Sè lîng §¬n gi¸ vËt liÖu = vËt liÖu * b×nh qu©n xuÊt dïng xuÊt dïng cña nã Khi ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy ngêi ta th êng sö dông 2 lo¹i gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n. §ã lµ gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n c¶ kú dù tr÷ vµ gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n cuèi kú tr íc. Trong ®ã: §¬n gi¸ Gi¸ trÞ thùc tÕ tån ®Çu th¸ng + Gi¸ trÞ thùc tÕ nhËp trong th¸ng b×nh qu©n = c¶ kú dù tr÷ Sè lîng tån ®Çu th¸ng + Sè lîng nhËp trong th¸ng Khi sö dông gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n c¶ kú dù tr÷ ta chØ biÕt ® îc gi¸ xuÊt vµo cuèi kú. Do vËy, khi xuÊt vËt liÖu cã thÓ ph¶i ghi theo mét lo¹i gi¸ nµo ®ã, tuú theo xÝ nghiÖp lùa chän vµ sÏ ® îc ®iÒu chØnh vµo cuèi kú. Nh vËy, khi gi¸ c¶ cã xu híng t¨ng th× gi¸ thùc tÕ b×nh qu©n ®¬n vÞ sÏ nhá h¬n gi¸ thùc tÕ nhËp cuèi kú vµ lµm gi¸ trÞ vËt liÖu tån kho t¨ng lªn. Ngîc l¹i, khi gi¸ c¶ gi¶m th× gi¸ trÞ vËt liÖu tån kho sÏ gi¶m. ¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p sö dông gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n cuèi kú tr íc lµ ph¶n ¸nh kÞp thêi gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt 14
  15. 15. dïng, gi¶m nhÑ ® îc c«ng viÖc ®iÒu chØnh, xong ®é chÝnh x¸c kh«ng cao. -Ph¬ng ph¸p 4: Ph¬ng ph¸p gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n sau mçi lÇn nhËp: ViÖc tÝnh gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n sau mçi lÇn nhËp còng t¬ng tù nh ph¬ng ph¸p trªn, nhng sau mçi lÇn nhËp ta ph¶i tÝnh gi¸ l¹i. Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm khi xuÊt ta ®· biÕt ® îc gi¸ cña vËt liÖu xuÊt. Do vËy, cuèi kú sÏ bít ® îc kh©u ®iÒu chØnh, vµ gi¸ thùc tÕ tån kho cuèi kú sÏ s¸t víi gi¸ thùc tÕ trªn thÞ tr êng. Khi ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy cã ®é chÝnh x¸c cao, mÊt nhiÒu c«ng søc. Do ®ã, ph¬ng ph¸p nµy chØ nªn ¸p dông ë c¸c ®¬n vÞ nhá vµ vËt liÖu Ýt biÕn ®éng hoÆc sö dông kÕ to¸n m¸y. -Ph¬ng ph¸p 5: Ph¬ng ph¸p gi¸ thùc tÕ ®Ých danh: Theo ph¬ng ph¸p nµy vËt liÖu nhËp gi¸ nµo th× xuÊt kho theo gi¸ ®ã. Ph¬ng ph¸p nµy chØ nªn sö dông ®èi víi vËt liÖu cã gÝa trÞ cao g¾n víi ®Æc ®iÓm riªng cña nã nh : vµng, b¹c, ®¸ quý, l« hµng,... Sö dông ph ¬ng ph¸p nµy tèn thêi gian mµ l¹i kh«ng s¸t víi gi¸ thÞ tr êng. -Ph¬ng ph¸p 6: Ph¬ng ph¸p dïng gi¸ h¹ch to¸n: 15
  16. 16. Theo ph¬ng ph¸p nµy, vËt liÖu xuÊt trong kú ® îc ghi theo gi¸ h¹ch to¸n, cuèi kú tiÕn hµnh ®iÒu chØnh nh sau: Gi¸ thùc tÕ Gi¸ h¹ch to¸n HÖ sè gi¸ vËt liÖu = vËt liÖu * cña xuÊt dïng xuÊt dïng vËt liÖu Trong ®ã: HÖ sè gi¸ Gi¸ thùc tÕ vËt liÖu tån ®Çu kú vµ nhËp trong kú cña = vËt liÖu Gi¸ h¹ch to¸n vËt liÖu tån ®Çu kú vµ nhËp trong kú HÖ sè nµy th êng ® îc tÝnh cho tõng lo¹i hoÆc tõng nhãm vËt liÖu . Tuy cã rÊt nhiÒu ph¬ng ph¸p vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô, nhng mçi ®¬n vÞ chØ ¸p dông mét trong c¸c ph ¬ng ph¸p ®ã. Mçi ph¬ng ph¸p cã nh÷ng u, nhîc ®iÓm riªng, nªn viÖc ¸p dông ph¬ng ph¸p nµo cho phï hîp, hiÖu qu¶ nhÊt cho ®¬n vÞ lµ vÊn ®Ò cÇn ® îc xem xÐt vµ lùa chän. II. H¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô H¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô lµ viÖc ghi chÐp, theo dâi c¶ vÒ sè lîng , gi¸ trÞ, chÊt lîng cña tõng danh ®iÓm vËt liÖu theo tõng kho. §©y lµ c«ng viÖc cã khèi lîng lín vµ phøc t¹p ®èi víi ®¬n vÞ s¶n xuÊt. 16
  17. 17. Trªn thùc tÕ, viÖc h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô th êng gièng nhau vÒ h×nh thøc vµ ph ¬ng ph¸p ¸p dông. V× vËy, trong môc nµy ta chØ ®Ò cËp ®Õn viÖc h¹ch to¸n chi tiÕt ®èi víi vËt liÖu. ViÖc c¸c ®¬n vÞ lùa chän ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt sao cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm, yªu cÇu qu¶n lý vµ tr×nh ®é cña thñ kho, kÕ to¸n vËt liÖu lµ cÇn thiÕt. Trªn thùc tÕ cã 3 ph¬ng ph¸p sau: 1. Ph ¬ng ph¸p thÎ song song 1.1 §iÒu kiÖn ¸p dông Thùc chÊt ®©y lµ ph¬ng ph¸p mµ kÕ to¸n vËt liÖu vµ thñ kho cã cïng c«ng viÖc, cã cïng lo¹i sæ. §¬n vÞ chØ ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy khi: - Cã Ýt chñng lo¹i vËt t lu©n chuyÓn qua kho. - MËt ®é nhËp- xuÊt vËt t dÇy ®Æc. - HÖ thèng kho tµng tËp trung. - Cã ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ lao ®éng kÕ to¸n vËt t ®Ó thùc hiÖn. 1.2 Néi dung ph ¬ng ph¸p Theo ph¬ng ph¸p nµy, ë kho thñ kho ph¶i më thÎ kho ®Ó theo dâi vÒ mÆt sè lîng, cßn ë phßng kÕ to¸n më sæ hoÆc 17
  18. 18. thÎ kÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu ®Ó theo dâi c¶ vÒ sè lîng vµ gÝa trÞ. T¹i kho: H»ng ngµy, thñ kho sö dông thÎ kho ®Ó theo dâi t×nh h×nh xuÊt nhËp vËt liÖu dùa vµo phiÕu nhËp, xuÊt. Cuèi mçi ngµy tÝnh ra sè lîng tån kho. Thñ kho chØ theo dâi vÒ mÆt sè lîng vµ më theo tõng danh ®iÓm vËt t . T¹i phßng kÕ to¸n: KÕ to¸n vËt liÖu më sæ chi tiÕt vËt liÖu cho tõng danh ®iÓm vËt liÖu øng víi thÎ kho cña tõng kho vµ theo dâi c¶ mÆt sè lîng, gÝa trÞ . H»ng ngµy, khi nhËn ® îc c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt kho vËt liÖu do thñ kho chuyÓn lªn kÕ to¸n vËt liÖu kiÓm tra ghi vµo sæ hay thÎ chi tiÕt liªn quan. Cuèi th¸ng, kÕ to¸n céng sæ hay thÎ chi tiÕt tÝnh ra tæng sè xuÊt- nhËp-tån sau ®ã ®èi chiÕu víi c¸c thÎ kho mµ thñ kho phô tr¸ch. C¨n cø vµo ®ã kÕ to¸n sÏ lËp b¶ng tæng hîp nhËp- xuÊt- tån kho vËt liÖu . 2.3. S¬ ® å h¹ch to¸n Chøng tõ nhËp Sæ chi tiÕt B¶ng tæng Sæ tæng 18
  19. 19. ThÎ kho vËt t hîp chi tiÕt hîp Chøng tõ xuÊt Ghi chó: : Ghi hµng ngµy : Ghi cuèi th¸ng : Quan hÖ ®èi chiÕu 2. Ph ¬ng ph¸p sæ sè d 2.1.§iÒu kiÖn ¸p dông: Thêng sö dông cho nh÷ng doanh nghiÖp cã ®iÒu kiÖn sau: -Chñng lo¹i vËt t lín, phong phó. -MËt ®é nhËp, xuÊt th a thít. -HÖ thèng kho tµng tæ chøc ph©n t¸n, nghiÖp vô qu¶n lý kho v÷ng vµng. -§iÒu kiÖn lao ®éng kÕ to¸n kh«ng cho phÐp ghi chÐp thêng xuyªn víi khèi lîng c«ng t¸c kÕ to¸n chi tiÕt lín. 19
  20. 20. 2.2. Néi dung ph ¬ng ph¸p -T¹i kho: C«ng viÖc cña thñ kho t ¬ng tù nh ph¬ng ph¸p trªn, ngoµi ra cuèi th¸ng ph¶i ghi sè lîng nguyªn vËt liÖu tån kho theo tõng danh ®iÓm vËt liÖu vµo sæ sè d. -T¹i phßng kÕ to¸n: KÕ to¸n më sæ sè d cho tõng kho vµ dïng cho c¶ n¨m, kÕ to¸n tÝnh thµnh tiÒn vËt liÖu tån kho sau khi thñ kho ghi song sè lîng vËt liÖu tån. §Þnh kú kÕ to¸n ph¶i xuèng kho ®Ó híng dÉn vµ kiÓm tra viÖc ghi chÐp cña thñ kho, thu nhËn chøng tõ. Sau ®ã tÝnh tæng sè tiÒn vµ ghi vµo cét sè tiÒn trªn phiÕu giao nhËn chøng tõ, ®ång thêi ghi vµo cét sè tiÒn trªn b¶ng luü kÕ xuÊt -nhËp-tån vËt liÖu . Cuèi th¸ng kÕ to¸n tÝnh ra sè tiÒn cña lîng vËt liÖu tån kho theo tõng nhãm vµ tõng lo¹i vËt liÖu trªn b¶ng luü kÕ, sè tån nµy ® îc ®èi chiÕu víi sæ sè d. Ph¬ng ph¸p nµy tr¸nh ® îc sù trïng l¾p trong ghi chÐp cña thñ kho vµ kÕ to¸n. Nã t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc kiÓm tra th êng xuyªn cña kÕ to¸n ®èi víi thñ kho, ®¶m b¶o sè liÖu chÝnh x¸c, kÞp thêi, nh ng yªu cÇu thñ kho ph¶i cã nghiÖp vô v÷ng. 2.3. S¬ ® å h¹ch to¸n 20
  21. 21. Chøng tõ nhËp Luü kÕ nhËp ThÎ kho Sæ sè d Chøng tõ xuÊt Luü kÕ xuÊt Ghi chó: : Ghi hµng ngµy : Ghi cuèi th¸ng : Quan hÖ ®èi chiÕu 3. Ph ¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn Ph¬ng ph¸p nµy cã ®iÒu kiÖn sö dông nh ph¬ng ph¸p thÎ song song. T¹i thñ kho còng cã c«ng viÖc gièng nh ph¬ng ph¸p thÎ song song. T¹i phßng kÕ to¸n thay sæ chi tiÕt vËt liÖu cña ph ¬ng ph¸p thÎ song song b»ng sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn ®Ó 21
  22. 22. h¹ch to¸n sè lîng vµ sè tiÒn cña tõng danh ®iÓm vËt liÖu theo tõng kho. Sæ nµy ghi mçi th¸ng mét lÇn vµo cuèi th¸ng. Ph¬ng ph¸p nµy chÝnh lµ sù kÕt hîp cña hai ph ¬ng ph¸p trªn, cã u ®iÓm lµ dÔ lµm, gi¶m nhÑ ® îc c«ng viÖc ghi chÐp cña kÕ to¸n h¬n so víi ph¬ng ph¸p thÎ song song. Nh- ng thay vµo sæ chi tiÕt kÕ to¸n ph¶i lËp 2 b¶ng kª xuÊt vµ nhËp vËt liÖu ®Ó ghi c¸c chøng tõ do thñ kho chuyÓn lªn, do ®ã vÉn cßn ghi trïng l¾p. S¬ ®å chi tiÕt Chøng tõ nhËp LËp luü kÕ nhËp ThÎ kho Sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn KT tæng hîp Chøng tõ xuÊt LËp luü kÕ xuÊt Ghi chó: : Ghi hµng ngµy : Ghi cuèi th¸ng 22
  23. 23. : Quan hÖ ®èi chiÕu III. H¹ch to¸n tæng hîp t×nh h×nh biÕn ®éng vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô theo ph ¬ng ph¸p kª khai th êng xuyªn. 1. §Æc ®i Ó m sö dông. Ph¬ng ph¸p kª khai th êng xuyªn chØ thÝch hîp víi ®¬n vÞ s¶n xuÊt hoÆc th ¬ng m¹i kinh doanh c¸c mÆt hµng cã gi¸ trÞ lín, ®Æc tÝnh kü thuËt riªng biÖt. Do ®ã trªn tµi kho¶n ph¶n ¸nh vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ® îc ghi chÐp mét c¸ch kÞp thêi, cËp nhËt t×nh h×nh hiÖn cã, biÕn ®éng t¨ng gi¶m cña vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô. Do vËy ë bÊt kú thêi ®iÓm nµo còng biÕt ® îc trÞ gi¸ cña vËt liÖu, c«ng cô, dông cô tån kho 2.Tµi kho¶n sö dông 2.1.Tµi kho¶n 152 "nguyªn liÖu, vËt liÖu ". Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó theo dâi toµn vËt liÖu nhËp, xuÊt, tån kho theo gi¸ thùc tÕ. Bªn nî: Ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô lµm t¨ng vËt liÖu theo gi¸ thùc tÕ. Bªn cã: Ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô lµm gi¶m vËt liÖu theo gi¸ thùc tÕ. D nî: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËt liÖu tån kho 23
  24. 24. Tµi kho¶n 152 ph¶i ® îc më chi tÕt theo tõng lo¹i vËt liÖu . 2.2.Tµi kho¶n 153 “c«ng cô, dông cô” Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh hiÖn cã, biÕn ®éng t¨ng gi¶m cña toµn bé c«ng cô ,dông cô theo gi¸ thùc tÕ. Bªn nî: Ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô lµm gi¶m gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô. Bªn cã: Ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô lµm gi¶m gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô. D nî: Ph¶n ¸nh gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho. C¸c tiÓu kho¶n 1531: C«ng cô, dông cô. 1532: Bao b× lu©n chuyÓn 1533: §å dïng cho thuª 2.3.Tµi kho¶n 151 “Hµng mua ®i ® êng” Dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ vËt t , hµng ho¸ mµ ®¬n vÞ ®· mua hoÆc chÊp nhËn mua nh ng v× lý do nµo ®Êy cuèi th¸ng vÉn cha vÒ. Bªn nî: TrÞ gi¸ hµng mua ®i ® êng t¨ng trong kú Bªn cã: TrÞ gi¸ hµng mua ®i ® êng ®· ® îc kiÓm nhËn bµn giao trong kú D nî: TrÞ gi¸ hµng mua ®ang ®i ® êng. 24
  25. 25. 2.4.C¸c tµi kho¶n kh¸c 331: Ph¶i tr¶ ngêi b¸n. 111: TiÒn mÆt. 3. H¹ch to¸n t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng vËt liÖu c«ng cô, dông cô 3.1. H¹ch to¸n t×nh h×nh biÕn ® é n g t¨ng vËt liÖu 3.1.1. T¨ng do mua ngoµi, nhËp kho Nî TK 152 (chi tiÕt vËt liÖu ) Cã TK lq(331, 111, 311...) - Trêng hîp mua ngoµi dîc hëng chiÕt khÊu mua hµng, gi¶m gi¸ hµng mua hay hµng mua bÞ tr¶ l¹i ghi: Nî TK lq(331, 111 ,1388..) Cã TK 152 (chi tiÕt vËt liÖu ) - Trêng hîp thõa so víi ho¸ ®¬n: +NÕu nhËp kho toµn bé: Nî TK 152 (chi tiÕt vËt liÖu ): toµn bé sè nhËp Cã TK 331 Cã TK 3381- gi¸ trÞ thõa chê xö lý. +Khi xö lý: Nî TK 3381- Xö lý sè thõa Cã TK 152-XuÊt kho tr¶ l¹i sè thõa Cã TK 721-Sè thõa kh«ng râ nguyªn nh©n Cã TK 331-Mua tiÕp sè thõa. 25
  26. 26. - Trêng hîp thiÕu so víi ho¸ ®¬n: +Ph¶n ¸nh toµn bé theo ho¸ ®¬n Nî TK 152 (chi tiÕt vËt liÖu )- Sè thùc nhËp Nî TK 1381- Gi¸ trÞ thiÕu chê xö lý Cã TK 331-Sè ho¸ ®¬n +Khi xö lý Nî TK 152(chi tiÕt vËt liÖu )- NhËp tiÕp sè thiÕu Nî TK 331- Trõ vµo sè tiÒn ph¶i tr¶ Nî TK 334,1388- C¸ nh©n båi th êng Nî TK 821- Chi phÝ bÊt th êng Nî TK 421- Trõ vµo lîi tøc cßn l¹i Nî TK 411- Gi¶m vèn kinh doanh Cã TK 1381- Xö lý sè thiÕu. - Trêng hîp hµng vÒ ho¸ ®¬n cha vÒ: KÕ to¸n lu phiÕu nhËp kho vµo tÖp hå s¬ “Hµng cha cã ho¸ ®¬n”. NÕu trong th¸ng cã ho¸ ®¬n vÒ th× ghi sæ b×nh th êng. NÕu cuèi th¸ng ho¸ ®¬n vÉn cha vÒ th× ghi theo gi¸ t¹m tÝnh b»ng bót to¸n. Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 331 Sang kú sau nÕu ho¸ ®¬n vÒ th× tiÕn hµnh ®iÒu chØnh Trêng hîp ho¸ ®¬n vÒ mµ hµng cha vÒ: KÕ to¸n lu ho¸ ®¬n vµo tÖp hå s¬ “hµng mua ®ang ®i ® êng” nÕu trong th¸ng hµng vÒ th× ghi sæ b×nh th êng nÕu ®Õn cuèi th¸ng hµng vÉn cha vÒ, kÕ to¸n ghi: 26
  27. 27. Nî TK 151 Cã TK lq(331, 111...) Sang th¸ng sau nÕu hµng vÒ kiÓm nhËn bµn giao ghi: Nî TK 152-NÕu nhËp kho Nî K lq(621, 627...)-Giao trùc tiÕp Cã TK 151 3.1.2. T¨ng do tù s¶n xuÊt hay thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn nhËp kho: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 154 3.1.3. T¨ng do nhËn cÊp ph¸t cÊp vèn: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 411 3.1.4. T¨ng do ®¸nh gi¸ t¨ng: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 412 3.1.5. T¨ng do thu håi phÕ liÖu: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 721-Thu do thanh lý TSC§ Cã TK 627, 641, 241, 154... 3.1.6. T¨ng do nhËn l¹i vèn liªn doanh b»ng hiÖn vËt: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 128, 222 3.1.7. T¨ng do vay m în: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK 336-Vay néi bé 27
  28. 28. Cã TK 3388- Vay t¹m thêi c¸ nh©n tËp thÓ 3.1.8. T¨ng do xuÊt dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK lq(621, 627, 641...) 3.1.9. T¨ng do thu håi nî b»ng vËt liÖu: Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK lq(721, 131, 1368, 1388...) 3.1.10. T¨ng do c¸c nguyªn nh©n kh¸c Nî TK 152 (chi tiÕt) Cã TK lq 3.2. H¹ch to¸n t×nh h×nh biÕn ® é n g t¨ng c«ng cô, dông cô Nh×n chung, c¸c tr êng hîp t¨ng c«ng cô, dông cô bao gåm c¶ bao b× lu©n chuyÓn vµ ®å dïng cho thuª ®Òu h¹ch to¸n t¬ng tù nh vËt liÖu. Riªng tr êng hîp t¨ng cô, dông cô do chuyÓn tõ TSC§ thµnh c«ng cô, dông cô ® îc ghi nh sau: - NÕu TSC§ cßn míi: Nî TK 153 Cã TK 211 - NÕu TSC§ ®ang sö dông: Nî TK 142(1): Gi¸ trÞ cßn l¹i Cã TK 211: Nguyªn gi¸ 28
  29. 29. 4. H¹ch to¸n biÕn ®éng gi¶m vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô 4.1. H¹ch to¸n t×nh h×nh biÕn ® é n g gi¶m vËt liÖu 4.1.1. XuÊt vËt liÖu sö dông cho s¶n xuÊt kinh doanh: Nî TK 621 (chi tiÕt ®èi tîng) Nî TK 6272, 6412, 6422, 2412 Cã TK 152 (chi tiÕt) 4.1.2. XuÊt b¸n: BT1: Nî TK 157: Hµng göi b¸n Nî TK 632: Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 152: Gi¸ thùc tÕ vËt liÖu BT2: Nî TK lq (111, 112, 131...) Cã TK 511 4.1.3. Gi¶m do gãp vèn liªn doanh: Nî TK 128, 222 - TrÞ gi¸ vèn gãp Nî TK 412 Cã TK 152 (chi tiÕt) 4.1.4. C¸c tr êng hîp gi¶m kh¸c nh: gi¶m do ®¸nh gi¸ gi¶m, gi¶m do tr¶ l¹i vèn gãp, cho vay, nép cÊp trªn...®Òu ® îc ghi t¬ng tù. Nî TK lq( 412,411, ) Cã TK 152 (chi tiÕt) 4.2. H¹ch to¸n biÕn ® é n g gi¶m c«ng cô, dông cô . 29
  30. 30. C¸c tr êng hîp nh: xuÊt b¸n, cho vay, tr¶ nî, xuÊt tr¶ vèn gãp...b»ng c«ng cô, dông cô ®Òu ® îc h¹ch to¸n t¬ng tù nh vËt liÖu . Nî TK lq( 128, 228, 632..) Cã TK 153 (chi tiÕt) Riªng ®èi víi 1 sè tr êng hîp ® îc h¹ch to¸n nh sau: 4.2.1. XuÊt c«ng cô, dông cô cho s¶n xuÊt kinh doanh Tuú thuéc môc ®Ých xuÊt dïng, kÕ to¸n cã thÓ ¸p dông mét trong 3 ph¬ng ph¸p ph©n bæ gÝa trÞ c«ng cô, dông cô vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh sau: - Ph¬ng ph¸p 1: Ph©n bæ 1 lÇn: ¸ p dông trong tr êng hîp c«ng cô, dông cô xuÊt dïng víi sè lîng Ýt, gi¸ trÞ nhá mang tÝnh chÊt thay thÕ bæ sung kÕ to¸n ghi: Nî TK 6273: XuÊt dïng cho ph©n xëng s¶n xuÊt Nî TK 6413: XuÊt dïng cho b¸n hµng Nî TK 6423: XuÊt dïng cho qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 1531: Gi¸ trÞ xuÊt dïng - Ph¬ng ph¸p 2: Ph©n bæ 2 lÇn ¸ p dông trong tr êng hîp c«ng cô, dông cô xuÊt dïng víi sè lîng vµ quy m« t¬ng ®èi lín. NÕu ph©n bæ mét lÇn sÏ lµm cho chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®ét biÕn t¨ng. 30
  31. 31. +Khi xuÊt dïng: BT1: Ph¶n ¸nh 100% gi¸ trÞ xuÊt dïng Nî TK 1421 Cã TK 1531 BT2: Ph¶n ¸nh 50% gi¸ trÞ xuÊt dïng Nî TK lq(6273, 6413, 6423): 50%gi¸ trÞ xuÊt dïng Cã TK 1421: 50%gi¸ trÞ xuÊt dïng + Khi c¸c bé phËn sö dông c«ng cô, dông cô b¸o háng, mÊt hay hÕt thêi h¹n sö dông kÕ to¸n sÏ ph©n bæ nèt gi¸ trÞ cßn l¹i sau khi trõ ®i phÕ liÖu, thu håi båi th êng. Nî TK lq(152, 111, 334,1388) Nî TK (6273, 6413, 6423) Cã TK 1421 -Ph¬ng ph¸p 3: Ph©n bæ nhiÒu lÇn ¸ p dông khi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng víi môc ®Ých thay thÕ trang bÞ míi hµng lo¹t. +Khi xuÊt dïng BT1: Ph¶n ¸nh 100% gi¸ trÞ xuÊt dïng Nî TK 1421 Cã TK 1531 BT2: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ ph©n bæ mçi lÇn. Nî TK lq(627, 641, 642) Cã TK 1421 + C¸c kú tiÕp theo kÕ to¸n chØ ph¶n ¸nh BT2 ë trªn 31
  32. 32. + Khi c¸c bé phËn sö dông b¸o háng, mÊt hoÆc hÕt thêi h¹n sö dông, sau khi trõ phÇn thu håi phÕ liÖu, båi th êng (nÕu cã) kÕ to¸n sÏ ph©n bæ nèt phÇn cßn l¹i vµo chi phÝ kinh doanh b»ng bót to¸n gièng nh ph¬ng ph¸p 2. 4.2.2. Bao b× lu©n chuyÓn - Khi xuÊt dïng ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ xuÊt dïng b»ng bót to¸n. Nî TK 1421 Cã TK 1531 - Khi thu håi nhËp kho, cÇn x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hao mßn sau mçi lÇn dïng ®Ó tÝnh vµo chi phÝ kinh doanh . Nî TK 1562,152: gi¸ trÞ hao mßn Nî TK 1532: Gi¸ trÞ cßn l¹i Cã TK 1421: Gi¸ trÞ xuÊt dïng 4.2.3. §å dïng cho thuª - Khi xuÊt dïng thuª ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ xuÊt dïng: Nî TK 1421 Cã TK 1533 - Ph¶n ¸nh thu nî vÒ tõ cho thuª Nî TK lq(111, 112, 131...) Cã TK 721, 511 - Ph¶n ¸nh gÝa trÞ hao mßn t¬ng øng víi kú cho thuª. Nî TK 821, 627 Cã TK 1421 - Khi thu håi ®å dïng cho thuª nhËp kho: 32
  33. 33. Nî TK 153: Gi¸ trÞ xuÊt dïng Cã TK 1421: Gi¸ trÞ xuÊt dïng IV. H¹ch to¸n tæng hîp t×nh h×nh biÕn ®éng vËt liÖu vµ c«ng cô, dông cô theo ph ¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Æc ®i Ó m sö dông Theo ph¬ng ph¸p nµy t×nh h×nh biÕn ®éng vËt liÖu kh«ng ® îc ph¶n ¸nh kÞp thêi, do trªn tµi kho¶n ph¶n ¸nh vËt liÖu chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt liÖu vµo thêi ®iÓm kiÓm kª. Bëi vËy, ph¬ng ph¸p nµy kh«ng cho biÕt ® îc t×nh h×nh hiÖn cã t¨ng( gi¶m) vËt liÖu t¹i bÊt k× thêi ®iÓm nµo trong kú. Muèn x¸c ®Þnh gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt dïng ph¶i dùa vµo kÕt qu¶ kiÓm kª. Gi¸ trÞ TrÞ gi¸ thùc tÕ TrÞ gi¸ thùc TrÞ gi¸ thùc tÕ vËt liÖu = vËt liÖu + tÕ vËt liÖu - cña vËt liÖu xuÊt dïng tån ®Çu k× t¨ngtrong k× tån kho cuèi kú 33
  34. 34. Ph¬ng ph¸p nµy, ®· gi¶m nhÑ viÖc ghi chÐp nh ng ®é chÝnh x¸c kh«ng cao nªn rÊt khã ph©n biÖt vËt liÖu xuÊt dïng cho ®«Ý tîng nµo. V× thÕ nã chØ thÝch hîp víi nh÷ng ®¬n vÞ s¶n xuÊt vµ th ¬ng m¹i cã tÝnh quy m« võa vµ nhá, cã vËt liÖu th êng xuyªn xuÊt dïng xuÊt b¸n mµ kh«ng quan t©m ®Õn xuÊt cho ®èi tîng nµo. 2. Tµi kho¶n sö dông 2.1. Tµi kho¶n 152 “ nguyªn liÖu vËt liÖu” Tµi kho¶n nµy ® îc sö dông ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gÝa thùc tÕ vËt liÖu tån kho. Bªn nî: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vËt liÖu tån kho cuèi kú. Bªn nî: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vËt liÖu tån kho cuèi kú. D nî: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vËt liÖu tån kho. 2.2. Tµi kho¶n 151 “Hµng mua ®ang ®i ® êng”. Dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vËt t , tµi s¶n mµ ®¬n vÞ ®· mua hoÆc chÊp nhËn mua hµng ®ang ®i ® êng. Bªn nî: TrÞ gi¸ hµng ®ang ®i ® êng cuèi kú. Bªn cã: TrÞ gi¸ hµng ®ang ®i ® êng ®Çu kú. D nî: TrÞ gi¸ hµng mua ®ang ®i ® êng. 2.3. Tµi kho¶n 153 “c«ng cô, dông cô” Dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gÝa c«ng cô, dông cô tån kho cha sö dông . Bªn nî: TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú. 34
  35. 35. Bªn cã: TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú. D nî: TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tån kho. 2.4. Tµi kho¶n 611 “Mua hµng” Tµi kho¶n 6111 “Mua nguyªn vËt liÖu” Dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé trÞ gi¸ vËt liÖu ,c«ng cô, dông cô tån ®Çu kú, t¨ng trong kú cïng víi lîng xuÊt dïng vµ tån kho cuèi kú. Bªn nî: - TrÞ gi¸ vËt liÖu ,c«ng cô, dông cô cha sö dông ®Çu kú - TrÞ gi¸ vËt liÖu ,c«ng cô, dông cô t¨ng thªm trong kú. Bªn cã: - Kho¶n chiÕt khÊu mua hµng , gi¶m hµng mua, hµng mua tr¶ l¹i trong kú. - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ vËt liÖu ,c«ng cô, dông cô xuÊt dïng trong kú. - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ vËt liÖu ,c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú. 2.5. C¸c TK kh¸c: TK 331, 111,112.. 3. Ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n 3.1. §Çu kú tiÕn hµnh kÕt chuyÓn trÞ gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cha sö dông . Nî TK 6111 Cã TK 152, 153 35
  36. 36. Cã TK 151 3.2. Trong kú c¨n cø vµo c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh ph¶n ¸nh: - TrÞ gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¨ng thªm trong kú (do mua ngoµi, nhËn cÊp ph¸t, cÊp vèn). Nî TK 6111 Cã TK lq(331, 411, 111..) - Sè chiÕt khÊu mua hµng, gi¶m gi¸ hµng mua, hµng mua tr¶ l¹i(nÕu cã) Nî TK lq (331, 111, 112) Cã TK 6111 3.3. Cuèi kú c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh sè vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt dïng vµ ghi: - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ch a sö dông cuèi kú. Nî TK 152, 153 Nî TK 151 Cã TK 6111 - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt dïng Nî TK lq (621, 627, 641, 641) Cã TK 6111. Tuú theo h×nh thøc sæ mµ ®¬n vÞ ¸p dông, th× c«ng viÖc h¹ch to¸n tæng hîp vËt liÖu, c«ng cô, dông cô dùa trªn 36
  37. 37. c¬ së cña ph¬ng ph¸p kª khai th êng xuyªn hay kª khai ®Þnh kú th× quy tr×nh h¹ch to¸n kh¸c sÏ kh¸c nhau. VI. Tæ chøc h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng. 1. Yªu cÇu: Nh ®· biÕt vËt liÖu lµ ®èi t îng lao ®éng chÝnh trong c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt, nã chiÕm tû lÖ lín trong gÝa thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt ra. Do ®ã, muèn h¹ ® îc gÝa thµnh s¶n phÈm ta cÇn ph¶i n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vËt liÖu . H¬n n÷a, vËt liÖu còng trë thµnh kh©u dù tr÷ quan träng nhÊt, ®iÓm khëi ®Çu cho mäi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, vµ lµ mét phÇn rÊt lín cña tµi s¶n. TÊt c¶ mäi dù tr÷ cho s¶n xuÊt ®Òu ® îc mua s¾m b»ng nguån vèn lu ®éng. Do ®ã, khi tæ chøc h¹ch to¸n kh©u dù tr÷ cho s¶n xuÊt cÇn xem xÐt 1 sè ®iÓm sau: - Cã kÕ ho¹ch dù tr÷, cung cÊp vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ®ång bé, chÝnh x¸c, kÞp thêi, ®¶m b¶o c¶ vÒ sè lîng, chÊt lîng, ®Ó ®¶m b¶o qu¸ tr×nh liªn tôc cho s¶n xuÊt, mµ kh«ng bÞ ø ®äng vèn. - TÝnh to¸n chÝnh x¸c møc tiªu hao vËt liÖu cho 1 ®¬n vÞ s¶n phÈm, kÕt hîp víi c«ng t¸c dù to¸n. - Qu¶n lý chÆt chÏ viÖc xuÊt dïng vËt liÖu theo møc kÕ ho¹ch. 37
  38. 38. 2. Mét sè chØ tiªu ®¸nh gi¸ viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng §Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng, th êng dïng c¸c chØ tiªu sau: 2.1. ChØ tiªu møc ® é ®¶m b¶o cho TSL§ dù tr÷. ChØ tiªu nµy®¸nh gi¸ møc ®é sö dông vèn lu ®éng phï hîp víi tÝnh chÊt, quy m« s¶n xuÊt kinh doanh, thÓ hÖn trong kÕ ho¹ch dù tr÷ TSL§ cña doanh nghiÖp. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch: So s¸nh 2 nguån vèn vay ng¾n h¹n Ng©n hµng vµ nguån vèn lu ®éng tù cã cña doanh nghiÖp. Trong ®ã: So s¸nh sè cuèi kú víi sè ®Çu kú cña 2 nguån nµy, ®Ó ®¸nh gi¸ t×nh h×nh biÕn ®éng vÒ nguån vèn ®¶m b¶o cho TSL§ dù tr÷. Ph©n tÝch tõng nguån vèn vµ x¸c ®Þnh nguyªn nh©n t¨ng gi¶m nguån vèn ®ã. So s¸nh 2 nguån vèn trªn víi TSL§ thùc tÕ. NÕu chªnh lÖch lµ (+), th× vèn lu ®éng ®¶m b¶o trong kú thõa, cßn chªnh lÖch lµ (-) th× ngîc l¹i. NÕu chªnh lÖch = 0 th× vèn lu ®éng lu«n ® îc ®¶m b¶o ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh trong kú, kh«ng g©y l·ng phÝ vèn còng nh kh«ng thiÕu vèn. 38
  39. 39. 2.2. ChØ tiªu t×nh h×nh sö dông vèn lu ® é n g. ChØ tiªu nµy ®¸nh gi¸ t×nh h×nh dù tr÷ TSL§ thùc tÕ cña xÝ nghiÖp trong kú, TSL§ dù tr÷ ®¶m b¶o xÝ nghiÖp tiÕn hµnh s¶n xuÊt b×nh th êng hay thiÕu hoÆc thõa hay ø ®äng vèn. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch: Ph©n tÝch tõng lo¹i TSL§ dù tr÷ vµ c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh cña DN ®Ó ®¸nh gi¸ t×nh h×nh dù tr÷ TSL§ cã hîp lý hay kh«ng? 2.3 ChØ tiªu søc s¶n xuÊt cña cña vèn lu ® é n g Søc s¶n xuÊt Tæng doanh thu thuÇn cña = vèn lu ®éng Vèn lu ®éng b×nh qu©n ChØ tiªu nµy cho biÕt 1 ® vèn lu ®éng s¶n xuÊt t¹o ra bao nhiªu ® doanh thu, chØ tiªu nµy cµng lín th× hÖ sè sö dông vèn lu ®éng cµng cao vµ ngîc l¹i. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch: So s¸nh sè thùc tÕ víi kÕ ho¹ch hoÆc so s¸nh ®Çu kú víi sè cuèi kú ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng. 2.4. ChØ tiªu søc sinh lîi cña vèn lu ® é n g Søc sinh lîi Lîi nhuËn thuÇn cña vèn = lu ®éng Vèn lu ®éng b×nh qu©n 39
  40. 40. ChØ tiªu nµy cho biÕt 1® vèn lu ®éng bá ra thu vÒ ® îc bao nhiªu ® lîi nhuËn cho xÝ nghiÖp. ChØ tiªu nµy cµng cao th× hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cµng cao vµ ngîc l¹i. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch: gièng nh chØ tiªu 3 2.5. ChØ tiªu tèc ® é lu©n chuyÓn cña vèn lu ® é n g Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, vèn lu ®éng vËn ®éng kh«ng ngõng, th êng xuyªn qua c¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt (dù tr÷ -s¶n xuÊt -tiªu thô). Do ®ã, ®Èy nhanh tèc ®é lu©n chuyÓn sÏ gãp phÇn gi¶i quyÕt nhu cÇu vÒ vèn cho DN, gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn. §Ó x¸c ®Þnh tèc ®é lu©n chuyÓn cña vèn lu ®éng ngêi ta thêng sö dông c¸c chØ tiªu sau: 2.5.1. ChØ tiªu sè vßng quay cña vèn lu ®éng: Sè vßng quay Tæng doanh thu thuÇn cña vèn = lu ®éng Vèn lu ®éng b×nh qu©n ChØ tiªu nµy cho biÕt vèn lu ®éng quay ® îc mÊy vßng trong kú. NÕu sè vßng quay t¨ng th× chøng tá hiÖu qu¶ sö dông vèn t¨ng vµ ngîc l¹i. ChØ tiªu nµy cßn ® îc gäi lµ hÖ sè lu©n chuyÓn. 2.5.2.ChØ tiªu thêi gian cña 1 vßng lu©n chuyÓn: Thêi gian Thêi gian cña kú ph©n tÝch cña 1 vßng = 40
  41. 41. lu©n chuyÓn Sè vßng quay cña vèn lu ®éng trong kú ChØ tiªu nµy thÓ hiÖn sè ngµy cÇn thiÕt cho vèn lu ®éng quay ® îc 1 vßng. Thêi gian cña 1 vßng lu©n chuyÓn cµng nhá th× tèc ®é lu©n chuyÓn cµng lín vµ ng îc l¹i. 2.5.3. ChØ tiªu ®¶m nhiÖm vèn lu ®éng HÖ sè ®¶m Vèn lu ®éng b×nh qu©n nhiÖm vèn = lu ®éng Tæng doanh thu thuÇn ChØ tiªu nµy nãi lªn bao nhiªu ® vèn lu ®éng ®Ó ®¶m b¶o cho 1® doanh thu. ChØ tiªu nµy cµng nhá th× hiÖu qu¶ sö dông vèn cµng cao vµ ngîc l¹i. 2.6. HÖ sè quay kho cña vËt t , s¶n phÈm Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch: So s¸nh hÖ sè quay kho cña vËt t vµ hÖ sè quay kho cña s¶n phÈm thùc tÕ víi kÕ ho¹ch hoÆc kú nµy víi kú tr íc. §Ó ®¸nh gi¸ t×nh h×nh sö dông vËt t vµ tiªu thô s¶n phÈm trong kú. HÖ sè TrÞ gi¸ vËt t sö dông trong kú quay kho = vËt t (TrÞ gi¸ vËt t tån §K + CK)/ 2 HÖ sè Doanh thu tiªu thô quay kho = 41
  42. 42. s¶n phÈm TrÞ gi¸ sè lîng tån §K + CK Hai hÖ sè nµy cµng lín th× vèn lu ®éng quay cµng nhiÒu, do ®ã hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cµng cao. CH¦¥NG II Thùc tÕ tæ chøc c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i c«ng ty dÖt 8/3 I. §Æc ®iÓm ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña C«ng ty DÖt 8/3. 42
  43. 43. 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña C«ng ty DÖt 8/3. Víi chñ tr ¬ng cña §¶ng vµ Nhµ níc: kh«i phôc, ph¸t triÓn kinh tÕ, khuyÕn khÝch s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng tiªu dïng nh»m ®¸p øng nhu cÇu bøc xóc hµng ngµy cña nh©n d©n. Ngay tõ cuèi kÕ ho¹ch 3 n¨m kh«i phôc kinh tÕ (1955- 1957) ®ång thêi víi viÖc më réng nhµ m¸y DÖt Nam §Þnh. Nhµ níc ®· chñ tr ¬ng x©y dùng mét nhµ m¸y dÖt quy m« lín ë Hµ Néi ®Ó n©ng møc cung cÊp v¶i. sîi theo nhu cÇu, thÞ hiÕu cña nh©n d©n, ®Ó gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm cho bé phËn lao ®éng ë thñ ®«, ®Æc biÖt lµ lao ®éng n÷. Qua qu¸ tr×nh kh¶o s¸t, nghiªn cøu, ®Çu n¨m 1959, ChÝnh phñ ta quyÕt ®Þnh cho x©y dùng nhµ m¸y Liªn hîp sîi - dÖt - nhuém cã diÖn tÝch 28 ha n»m ë phÝa §«ng nam Hµ Néi, do ChÝnh phñ níc CHND Trung Hoa gióp ®ì, lµ nhµ m¸y dÖt v¶i hoµn tÊt tõ kh©u kÐo sîi ®Õn kh©u dÖt, nhuém, in hoa v¶i. Víi c«ng suÊt thiÕt kÕ ban ®Çu 35 triÖu mÐt v¶i thµnh phÈm 1 n¨m, lµ nhµ m¸y cã quy m« lo¹i 1 trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. Ngµy 8/3/1960 c«ng tr êng nhµ m¸y chÝnh thøc ®I vµo ho¹t ®éng víi 1000 CBCNV. N¨m 1965, nh©n ngµy Quèc tÕ Phô n÷ 8/3, nhµ m¸y c¾t b¨ng kh¸nh thµnh vµ mang tªn Nhµ m¸y Liªn hîp dÖt 8/3 víi 5278 CBCNV. Nhµ m¸y lóc ®ã chÝnh thøc nhËn nhiÖm vô do Nhµ níc giao, theo thiÕt kÕ 43
  44. 44. nhµ m¸y cã hai d©y chuyÒn s¶n xuÊt lµ: D©y chuyÒn s¶n xuÊt v¶i sîi b«ng vµ d©y chuyÒn s¶n xuÊt v¶i, bao t¶i ®ay víi 4 ph©n xëng s¶n xuÊt chÝnh: sîi, dÖt, nhuém, ®ay vµ 3 ph©n xëng s¶n xuÊt phô trî: ®éng lùc, c¬ khÝ, thoi suèt. GÇn 40 n¨m ho¹t ®éng C«ng ty DÖt 8/3 ®· ph¶i tr¶i qua biÕt bao khã kh¨n, th¨ng trÇm. Víi thiÕt bÞ, c«ng nghÖ, m¸y mãc phÇn lín lµ l¹c hËu, theo thiÕt kÕ lµ d©y chuyÒn ®ång bé, æn ®Þnh khÐp kÝn theo kiÓu cac buång m¸y lín... nã rÊt khã kh¨n ®Ó thÝch øng víi ®ßi hái biÕn ho¸, ®a d¹ng, linh ho¹t theo chuyÓn ®éng cña thÞ tr êng. Bªn c¹nh ®ã, c¸c mÆt hµng may mÆc trªn thÕ giíi ph¸t triÓn m¹nh, å ¹t vµo ViÖt Nam. Do vËy, C«ng ty dÖt 8/3 cha kh¼ng ®Þnh vµ ph¸t huy ® îc thÕ m¹nh cña m×nh. Xong víi sù s¸ng t¹o vµ lßng yªu nghÒ tËp thÓ CBCNV nhµ m¸y ®· cã mét b íc chuyÓn ®æi toµn diÖn kÓ c¶ vÒ h×nh thøc lÉn néi dung. C«ng ty ®· qua 3 lÇn ®æi tªn: tõ Nhµ m¸y DÖt 8/3, xÝ nghiÖp Liªn hîp DÖt 8/3, vµ b©y giê lµ C«ng ty dÖt 8/ 3 theo NghÞ ®Þnh 388 (th¸ng 7/1994), cïng víi viÖc tinh gi¶n bé m¸y qu¶n lý, ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý, bæ sung hoµn chØnh bé m¸y qu¶n lý vµ tæ chøc s¶n xuÊt nh»m ph¸t huy vai trß chñ ®éng cña c¸c ph©n xëng. Trong s¶n xuÊt c«ng ty lu«n lÊy chÊt lîng lµm träng t©m, ngµy cµng ®a d¹ng mÉu m· s¶n phÈm, n©ng cao tr×nh ®é tay nghÒ cña c«ng nh©n, cïng víi viÖc n©ng cÊp, ®Çu t mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ 44
  45. 45. míi, hÖn ®¹i vµ phï hîp b»ng nguån vèn tù vay ë Ng©n hµng víi sù b¶o trî cña Nhµ níc. Do ®ã, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, s¶n phÈm cña c«ng ty ngµy cµng cã uy tÝn trªn thÞ tr êng, thÞ tr êng ® îc më réng kh«ng nh÷ng trong níc mµ cßn c¶ níc ngoµi. Hµng n¨m, C«ng ty dÖt 8/3 còng ®ãng gãp nét phÇn rÊt lín vµo NSNN: N¨m 1996: 5.479.557.269 N¨m 1997: 6.315.245.387 Bªn c¹nh ®ã, C«ng ty kh«ng ngõng c¶i thiÖn ®êi sèng cña CBCNVC: N¨m 1996 thu nhËp b×nh qu©n cña CBCNVC lµ: 420.000® N¨m 1997 thu nhËp b×nh qu©n cña CBCNVC lµ: 560.000® 2. Vai trß, nhiÖm vô cña C«ng ty DÖt 8/3: C«ng ty DÖt 8/3 lµ DNNN, thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp cñaTæng c«ng ty DÖt- May ViÖt Nam , víi ph ¬ng thøc h¹ch to¸n: c©n ®èi thu- chi ®¶m b¶o cã l·i. C«ng ty DÖt 8/3 ho¹t ®éng theo luËt DNNN, c¸c Quy ®Þnh cña ph¸p luËt, ®iÒu lÖ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty, cã nhiÖm vô kinh doanh hµng dÖt, may mÆc theo kÕ ho¹ch, qui ho¹ch cña Tæng c«ng ty theo nhu cÇu thÞ tr êng : tõ ®Çu tu, s¶n xuÊt , cung øng ®Õn tiªu thô s¶n phÈm, xuÊt- nhËp khÈu nguyªn vËt liÖu, phô kiÖn, thiÕt bÞ phô tïng, s¶n phÈm dÖt, 45
  46. 46. may mÆc vµ c¸c hµng ho¸ kh¸c liªn quan ®Õn nghµnh dÖt, may mÆc... Víi thÞ tr êng tiªu thô réng lín, C«ng ty DÖt 8/3 nhanh chãng cã nhiÒu mÆt hµng ®¸p øng nhu cÇu thÞ hiÕu ng êi tiªu dïng víi c¸c s¶n phÈm chñ yÕu sau: sîi toµn bé, sîi b¸n, v¶i méc, v¶i thµnh phÈm, v¶i xuÊt khÈu...Bªn c¹nh ®ã, c«ng ty còng ®· vµ ®ang khai th¸c thÞ tr êng níc ngoµi b»ng c¸c s¶n phÈm v¶i xuÊt khÈu vµ may xuÊt khÈu nh»m thu hót sù chó ý, ®Çu t cña c¸c ®èi t¸c níc ngoµi, vµ më réng thÞ tr êng níc ngoµi. C«ng ty ®· cã quan hÖ mua b¸n víi rÊt nhiÒu níc trªn thÕ giíi nh: Italia, Trung Quèc, NhËt B¶n... §Ó cã ® îc c¸c s¶n phÈm nµy, lµ sù kÕt hîp cña 6 xÝ nghiÖp vµ qua nhiÒu c¸c c«ng ®o¹n s¶n xuÊt. ta cã thÓ thÊy ® îc qui tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm qua s¬ ®å sau: B«ng Sîi DÖt v¶i Nhuém May Do vËy, qui tr×nh c«ng nghÖ cã thÓ chia ra 4 c«ng ®o¹n nh sau: C«ng ®o¹n 1 (sîi): Tõ b«ng xÐ, trén thµnh sîi th«, sîi con, sau ®ã trén, xÐ thµnh èng sîi. C«ng ®o¹n 2 (dÖt): dÖt v¶i. C«ng ®o¹n 3 (nhuém): V¶i th« ® îc ®èt l«ng, ng©m, giÆt, nÊu, tÈy, v¾t, in hoa, ®Þnh h×nh vµ ®ãng thµnh kiÖn. 46
  47. 47. C«ng ®o¹n 4 (may): May c¸c s¶n phÈm may mÆc tõ v¶i t¹o ra c¸c s¶n phÈm cuèi cïng. XÝ nghiÖp sîi: ChÕ biÕn b«ng thµnh s¶n phÈm sîi con hoÆc sîi th«. XÝ nghiÖp dÖt: dÖt v¶i tõ sîi thµnh s¶n phÈm v¶i th«. XÝ nghiÖp nhuém: Nhuém v¶i th« thµnh s¶n phÈm v¶i kÎ, hoa.. XÝ nghiÖp may: May quÇn ¸o, ga giêng, b¶o hé lao ®éng... XÝ nghiÖp ®éng lùc: cã nhiÖm vô cung cÊp h¬i níc, níc s¹ch...cho s¶n xuÊt. XÝ nghiÖp phô tïng: s¶n xuÊt, gia c«ng c¸c ph ¬ng tiÖn, c«ng cô, dông cô phôc vô cho s¶n xuÊt vµ cho söa ch÷a cña c«ng ty. Do ®Æc tÝnh riªng cña C«ng ty DÖt 8/3, nªn c¸c xÝ nghiÖp nµy tù h¹ch to¸n c¸c chi phÝ vµ thu nhËp cña ®¬n vÞ m×nh, nhng víi sù h¹ch to¸n, theo dâi riªng cña phßng kÕ to¸n ®èi víi tõng xÝ nghiÖp. II. §Æc ®iÓm vËt liÖu, c«ng cô, dông cô sö dông t¹i C«ng ty DÖt 8/3. 1. §Æc ®i Ó m vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. 47
  48. 48. C«ng ty DÖt 8/3 lµ DNNN, cã qui m« lín, s¶n phÈm ®Çu ra nhiÒu vÒ sè lîng, ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i vµ mÆt hµng. Do vËy, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô lµ yÕu tè ®Çu vµo cña c«ng ty còng bao gåm nhiÒu lo¹i (kho¶ng 8000 ®Õn 9000 lo¹i), sè lîng mçi lo¹i t¬ng ®èi lín, cã nhiÒu ®Æc ®iÓm vµ ®¬n vÞ tÝnh kh¸c nhau. Nguyªn liÖu chÝnh dïng ®Ó s¶n xuÊt cña c«ng ty lµ b«ng, b«ng cã ®Æc ®iÓm dÔ bÞ hót Èm ngoµi kh«ng khÝ, nªn th - êng ® îc ®ãng thµnh kiÖn. Träng lîng cña b«ng th êng thay ®æi theo ®iÒu kiÖn khÝ hËu, ®iÒu kiÖn b¶o qu¶n... Do ®Æc ®iÓm nµy, nªn c«ng ty cÇn ph¶i tÝnh to¸n chÝnh x¸c ®é hót Èm cña b«ng khi nhËp vµ khi xuÊt b«ng ®Ó lµm c¬ së ®óng ®¾n cho viÖc thanh to¸n vµ ph©n bæ chi phÝ vËt liÖu chÝnh ®Ó tÝnh gÝa thµnh. MÆt kh¸c, ®Ó b¶o qu¶n tèt b«ng, c«ng ty cÇn ph¶i ®Ò ra nh÷ng yªu cÇu cÇn thiÕt ®èi víi trang thiÕt bÞ t¹i kho, b«ng cÇn ph¶i ® îc ®Æt ë nh÷ng n¬i kh« r¸o vµ tho¸ng m¸t. HÖ thèng kho dù tr÷ cña c«ng ty chia thµnh 6 lo¹i bao gåm 12 kho: - Kho chøa nguyªn vËt liÖu chÝnh: kho b«ng - Kho chøa vËt liÖu phô bao gåm: + Kho thiÕt bÞ + Kho t¹p phÈm + Kho ho¸ chÊt + Kho s¾t thÐp 48
  49. 49. + Kho bét - Kho chøa phô tïng bao gåm: + Kho c¬ kiÖn sîi + Kho c¬ kiÖn dÖt - Kho chøa nhiªn liÖu: Kho x¨ng, dÇu - Kho chøa c«ng cô, dông cô bao gåm: + Kho c«ng cô + Kho ®iÖn - Kho chøa phÕ liÖu: Kho phÕ liÖu C¸c kho dù tr÷ cña c«ng ty ® îc s¾p xÕp hîp lý, gÇn c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt, do ®ã thuËn tiÖn cho viÖc chuyªn chë vµ cã thÓ ®¸p øng kÞp thêi vËt t mµ chi phÝ nhá nhÊt tõ kho ®Õn n¬i s¶n xuÊt. C¸c kho ®Òu ® îc trang bÞ c¸c thiÕt bÞ cÇn thiÕt cho viÖc b¶o qu¶n. Do ®ã, chÊt lîng vËt t lu«n ® îc b¶o qu¶n tèt. T¹i ®¬n vÞ s¶n xuÊt lín nh C«ng ty DÖt 8/3, víi ®Æc ®iÓm vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ®a d¹ng, phøc t¹p, th× khèi lîng c«ng viÖc h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô lµ rÊt lín. Do vËy, viÖc h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô do 3 ngêi ®¶m nhiÖm. Mét ngêi phô tr¸ch kÕ to¸n vËt liÖu chÝnh (b«ng) c«ng cô, dông cô, mét ng êi phô tr¸ch vËt liÖu phô vµ phô tïng thay thÕ, ngêi cßn l¹i phô tr¸ch kÕ to¸n nhiªn liÖu vµ phÕ liÖu. 49
  50. 50. ViÖc h¹ch to¸n tæng hîp vµ chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô chñ yÕu thùc hiÖn trªn m¸y vi tÝnh. KÕ to¸n hµng ngµy cã nhiÖm vô thu thËp, kiÓm tra c¸c chøng tõ nh : phiÕu xuÊt kho, phiÕu nhËp kho...Sau ®ã, ®Þnh kho¶n ®èi chiÕu víi sæ s¸ch cña thñ kho nh: thÎ kho..råi nhËp ® a d÷ kiÖn vµo m¸y, m¸y sÏ tù ®éng tÝnh c¸c chØ tiªu cßn l¹i nh : tÝnh gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt, tån, tÝnh tæng...Cuèi kú, m¸y tÝnh in ra c¸c sè liÖu , b¶ng biÓu cÇn thiÕt nh : “b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån vËt liÖu, c«ng cô, dông cô” , b¸o c¸o...theo yªu cÇu cña kÕ to¸n, phôc vô cho c«ng t¸c h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. 2. Ph©n lo¹i vËt liÖu ë C«ng ty DÖt 8/3. C«ng ty ®· dùa vµo c«ng dông vµ t×nh h×nh sö dông cña vËt liÖu ®Ó ph©n lo¹i. Do vËy, vËt liÖu ® îc ph©n thµnh c¸c lo¹i sau: - VËt liÖu chÝnh - VËt liÖu phô - Phô tïng thay thÕ - Nhiªn liÖu - PhÕ liÖu Trong qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô, dông cô , kÕ to¸n lËp sæ "danh ®iÓm vËt t ", xong sæ nµy ® îc lu tr÷ trªn m¸y tÝnh. Víi c«ng t¸c kÕ to¸n m¸y, yªu cÇu kÕ to¸n ph¶i cËn träng trong viÖc nhËp danh ®iÓm vËt t , sè lîng vËt t, gi¸ nhËp vËt 50
  51. 51. t. NÕu nhËp sai, th× viÖc tÝnh to¸n trong m¸y sÏ cã ¶nh h- ëng ®Õn tÊt c¶ mäi sè liÖu, sæ s¸ch kÕ to¸n. 3. TÝnh gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. 3.1. §èi víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho trong kú. VËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho cña c«ng ty chñ yÕu ® îc mua tõ bªn ngoµi do phßng xuÊt nhËp khÈu ®¶m nhiÖm. §èi víi nh÷ng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ® îc ngêi cung cÊp ngay t¹i kho cña c«ng ty th× gi¸ ghi trªn ho¸ ®¬n lµ gi¸ nhËp kho. Cßn trong tr êng hîp ph¶i mua hµng ë xa hoÆc ë níc ngoµI ( ®èi víi mét sè mÆt hµng mµ trong níc kh«ng s¶n xuÊt ®ñ hoÆc cha s¶n xuÊt ® îc nh: b«ng, sîi cao cÊp kh¸c...) th× gi¸ nhËp kho ® îc tÝnh nh sau: Gi¸ thùc tÕ vËt liÖu, Gi¸ ho¸ ®¬n Chi phÝ liªn quan ( hao c«ng cô, dông cô = cña nhµ + hôt trong ®Þnh møc, chi mua ngoµi nhËp kho cung cÊp phÝ vËn chuyÓn, bèc dì...) §èi víi nh÷ng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho do c«ng ty tù s¶n xuÊt ® îc th×: Gi¸ trÞ nhËp kho thùc Gi¸ trÞ thùc tÕ Chi phÝ 51
  52. 52. tÕ cña vËt liÖu, = cña vËt liÖu xuÊt + chÕ biÕn c«ng cô, dông cô kho cho chÕ biÕn thùc tÕ Cßn ®èi víi phÕ liÖu nhËp kho th× gi¸ thùc tÕ nhËp kho sÏ b»ng: Gi¸ thùc tÕ Gi¸ b¸n phÕ liÖu phÕ liÖu = ghi trªn ho¸ ®¬n thu håi b¸n hµng Trong C«ng ty DÖt 8/3 gÇn nh kh«ng cã tr êng hîp nhËn gãp vèn liªn doanh, nhËn cÊp ph¸t, viÖn trî b»ng vËt liÖu, c«ng cô, dông cô . 3.2. §èi víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt kho trong kú. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt kho ® îc c«ng ty ¸p dông lµ ph¬ng ph¸p gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n gia quyÒn liªn hoµn hay cßn gäi lµ ph ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n sau mçi lÇn nhËp. Do c«ng ty ¸p dông kÕ to¸n m¸y cho nªn viÖc sö dông ph ¬ng ph¸p nµy lµ hoµn toµn chÝnh x¸c. Bëi v× ph¬ng ph¸p nµy sÏ lu«n cho ta gi¸ s¸t víi thùc tÕ nhÊt vµ mçi lÇn xuÊt ta ®Òu biÕt ngay ® îc gi¸ cña nã. 52
  53. 53. Tuy vËy, ph¬ng ph¸p nµy khi sö dông còng rÊt phøc t¹p bëi lÏ gi¸ ®¬n vÞ b×nh qu©n sÏ ® îc tÝnh cho tõng lo¹i vËt t , tõng danh ®iÓm vËt t. Cho nªn nÕu cã sù sai sãt khi khËp danh ®iÓm vËt t sÏ dÉn ®Õn kÕt qu¶ sai trong c¶ kú vµ khã kiÓm tra, bëi v× sè lîng vËt liÖu, c«ng cô, dông cô rÊt nhiÒu chñng lo¹i ®a d¹ng. Ta cã thÓ thÊy râ h¬n viÖc tÝnh nµy b»ng vÝ dô sau: Trong th¸ng 1/1998 t×nh h×nh tån, nhËp, xuÊt c«ng cô, dông cô: vµnh, b¸nh trôc xe c¶i tiÕn nh sau: Ngµy 1/1 tån kho 15 bé* 180.000 ®ång/bé= 2.700.000 ®ång Ngµy 2/1 nhËp kho 25 bé * 200.000 ®ång/ bé = 5.000.000 ®ång Ngµy 9/1 xuÊt kho 38 bé * 192.500 ®ång/ bé= 7.315.000 ®ång Ngµy 26/1 nhËp kho 13 bé * 210.000 ®ång/ bé = 2.730.000 ®ång Ngµy 30/1 xuÊt kho 8 bé * 207.666 ®ång/ bé= 1.661.328 ®ång Gi¸ b×nh qu©n 2.700.000+ 5.000.000 c«ng cô, dông cô = =192.500 ®ång xuÊt lÇn 1 (9/1) 15+25 53
  54. 54. Gi¸ b×nh qu©n 2.700.000+ 5.000.000- 7.315.000 + 2.730.000 c«ng cô, dông cô = xuÊt lÇn 2 (30/1) 15+25- 38+13 = 207.666 ®ång §èi víi vËt liÖu b«ng xuÊt kho ® îc kÕ to¸n C«ng ty DÖt 8/3 tÝnh theo ph¬ng ph¸p gi¸ h¹ch to¸n. Lý do mµ c«ng ty sö dông ph¬ng ph¸p nµy riªng víi b«ng v× b«ng cã mét sè ®Æc ®iÓm kh¸c víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô kh¸c: - Chñng lo¹i b«ng cña c«ng ty kh«ng nhiÒu, b«ng th êng ph¶i nhËp ngo¹i vµ gi¸ c¶ cña nã th êng xuyªn biÕn ®éng do phô thuéc vµo c¸c yÕu tè chñ quan còng nh kh¸ch quan ( vô mïa, thuÕ nhËp khÈu...).. - Khi thu mua b«ng cã nhiÒu chi phÝ liªn quan ph¸t sinh, nªn gi¸ ghi trªn ho¸ ®¬n vµ gi¸ c¶ thùc tÕ thanh to¸n víi ng - êi b¸n th êng chªnh lÖch nhau rÊt nhiÒu. V× nh÷ng lý do trªn, nªn ®Ó gi¶n tiÖn trong c«ng t¸c h¹ch to¸n b«ng, kÕ to¸n vËt liÖu sö dông ph ¬ng ph¸p gi¸ h¹ch to¸n cho b«ng xuÊt kho. Cuèi th¸ng kÕ to¸n ®iÒu chØnh gi¸ b«ng tõ gi¸ h¹ch to¸n vÒ gi¸ thùc tÕ b«ng qua hÖ sè gi¸. C¸ch tÝnh nh sau: 54
  55. 55. §èi víi b«ng nhËp kho trong th¸ng, kÕ to¸n vËt liÖu ghi theo gi¸ ho¸ ®¬n mua hµng vµ ® a sè liÖu nµy vµo m¸y vi tÝnh. §èi víi b«ng xuÊt kho kÕ to¸n vËt liÖu theo dâi gi¸ h¹ch to¸n, mµ gi¸ nµy chÝnh lµ gi¸ tÝnh theo ph ¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn liªn hoµn cña b«ng, ® îc m¸y tù tÝnh dùa vµo sè liÖu qua mçi lÇn nhËp, xuÊt b«ng. Mçi th¸ng kÕ to¸n tæng céng sè b«ng xuÊt trong th¸ng theo gi¸ h¹ch to¸n vµ ®iÒu chØnh vÒ gi¸ thùc tÕ theo hÖ sè gi¸. Gi¸ thùc tÕ b«ng tån cuèi th¸ng HÖ sè gi¸ = Gi¸ h¹ch to¸n b«ng tån cuèi th¸ng Gi¸ h¹ch to¸n vµ gi¸ thùc tÕ cña b«ng tån kho ® îc lÊy tõ “NhËt ký- chøng tõ sè 5”- ghi cã TK 331. Trªn “NhËt ký- chøng tõ sè 5” kÕ to¸n thanh to¸n kh«ng theo dâi cho tõng nhµ cung cÊp mµ kÕ to¸n theo dâi cho tõng lo¹i vËt liÖu nhËp trong th¸ng. Do ®ã ta dÔ dµng cã thÓ lÊy ® îc gi¸ h¹ch to¸n vµ gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu chÝnh lµ b«ng, nã ® îc theo dâi trªn TK 152.1. Trong tr êng hîp ®Æc biÖt, khi c¸c xÝ nghiÖp xin lÜnh vËt t nhng trong kho cña xÝ nghiÖp kh«ng cã lo¹i vËt t ®ã( do tÝnh chÊt cña lo¹i vËt t ®ã, do nhu cÇu ®ét xuÊt cña xÝ nghiÖp... ) hoÆc do xÝ nghiÖp nhËn c¶ 1 l« hµng trong 1 55
  56. 56. lÇn, th× khi ®ã gi¸ cña vËt liÖu xuÊt dïng chÝnh lµ gi¸ thùc tÕ hµng mua vÒ nhËp kho. NhËn xÐt: Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ ®èi víi vËt liÖu chÝnh b«ng xuÊt kho mµ kÕ to¸n c«ng ty ¸p dông cã u ®iÓm lµ gi¶n tiÖn cho c«ng t¸c h¹ch to¸n b«ng, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn tiÖn ®Ó cho kÕ to¸n c«ng ty theo dâi sù biÕn ®éng cña b«ng trong th¸ng qua sæ s¸ch gi÷a gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n. Tuy nhiªn chóng ta thÊy r»ng viÖc ¸p dông ph ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ b«ng trªn cã nhiÒu ®iÒu cha hîp lý: - Thùc chÊt cña ph¬ng ph¸p nµy lµ sù kÕt hîp cña 2 ph - ¬ng ph¸p tÝnh gi¸: ph¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn liªn hoµn vµ ph¬ng ph¸p gi¸ h¹ch to¸n. Nh vËy, vËt liÖu b«ng ® - îc tÝnh lµ 2 lÇn nªn bÞ trïng l¾p. - Gi¸ h¹ch to¸n ghi sæ cho mçi lÇn xuÊt b«ng lµ gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn liªn hoµn, gi¸ nµy kh«ng æn ®Þnh trong suèt kú h¹ch to¸n mµ nã lu«n biÕn ®æi phô thuéc vµo gi¸ nhËp (gi¸ ho¸ ®¬n), xuÊt cña b«ng mçi lÇn. ViÖc sö dông hÖ sè gi¸ dùa trªn c¬ së gi¸ h¹ch to¸n vµ gi¸ thùc tÕ cña b«ng trªn “NhËt ký- chøng tõ sè 5” lµm cho gi¸ xuÊt cña b«ng kh«ng chÝnh x¸c sau khi ®iÒu chØnh, kÕ to¸n vËt liÖu ph¶i mÊt thêi gian ®iÒu chØnh vµo cuèi th¸ng mµ lÏ ra kh«ng cÇn thiÕt. 56
  57. 57. Nguyªn nh©n chÝnh cña viÖc sö dông 2 lo¹i gi¸ ®Ó xuÊt vËt liÖu b«ng cña c«ng ty lµ do cã sù chªnh lÖch qu¸ lín gi÷a gi¸ ghi trªn ho¸ ®¬n mua hµng, vµ gi¸ thùc tÕh¶I tr¶ cho nhµ cung cÊp trªn “sæ chi tiÕt sè 2”- sæ chi tiÕt thanh to¸n víi ngêi b¸n vµ “NhËt ký - chøng tõ sè 5”. Thùc chÊt cña nguyªn nh©n nµy lµ do kÕ to¸n cha tÝnh ®ñ gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu nhËp kho, nã cßn ph¶i bao gåm c¶ c¸c chi phÝ thu mua nh: chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, thuÕ.. III. KÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. §Ó phï hîp víi ®Æc ®iÓm vËt liÖu, kho tµng cña c«ng ty vµ ®Ó c«ng t¸c kÕ to¸n ®¹t hiÖu qu¶ cao, tr¸nh c«ng viÖc bÞ trïng l¾p, c«ng ty ®· h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô theo ph¬ng ph¸p "sæ sè d". C¸ch h¹ch to¸n ® îc thùc hiÖn theo tr×nh tù sau: 1. T¹i kho: Mçi kho, thñ kho më thÎ kho, thÎ kho ® îc më cho c¶ n¨m (n¨m tµi chÝnh), cho tõng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. Hµng ngµy c¨n cø vµo c¸c chøng tõ xuÊt, nhËp kho, thñ kho ghi vµo thÎ kho, ghi sè lîng , cuèi mçi ngµy céng sè tån trªn thÎ kho. Sau khi ghi thÎ kho xong, cuèi ngµy thñ kho tËp hîp c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt göi cho phßng kÕ to¸n ®Ó lµm c¨n cø ghi sæ. 57
  58. 58. VÝ dô theo phiÕu nhËp kho sè 09 ngµy 28/3 t¹i kho s¾t thÐp ( B¶ng 1) vµ theo phiÕu xuÊt kho sè 04 ngµy 29/3 t¹i kho s¾t thÐp ( B¶ng2) kÕ to¸n ghi vµo thÎ kho, tê sè 20 ( B¶ng 3). 2. T¹i phßng kÕ to¸n : §Þnh kú kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuèng kho híng dÉn vµ kiÓm tra viÖc ghi chÐp cña thñ kho. Hµng ngµy, khi nhËn ® îc c¸c chøng tõ xuÊt, nhËp, kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô kiÓm tra l¹i c¸c chøng tõ, ®Þnh kho¶n cho tõng chøng tõ, råi nhËp sè liÖu vµo m¸y vi tÝnh. M¸y sÏ tù ®éng tÝnh gi¸ cho c¸c phiÕu xuÊt theo ph ¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn liªn hoµn cho tõng thø vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. Cuèi th¸ng kÕ to¸n in ra c¸c b¶ng: "b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ", "b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô " vµ " sæ sè d" cho tõng kho. 58
  59. 59. B¶ng 1: C«ng ty DÖt 8/3 MÉu sè 01- VT Ban hµnh theo Q§ sè 1141,TC/Q§/C§KT Ngµy 1 th¸ng 11 n¨m 1997 Cña Bé tµi chÝnh Sè:0 9 PhiÕu nhËp kho Ngµy 28 th¸ng 3 n¨m 1998 Nî: Cã: Hä, tªn ngêi giao hµng: Anh Hïng Theo sè ngµy th¸ng n¨m cña NhËp t¹i kho: S¾t thÐp 59
  60. 60. S è th Þ t r- ê n g Tªn, nh·n hiÖu, quy c¸ch, vËt t M· sè §¬ n vÞ tÝn h Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Theo CT Thùc nhËp A B C D 1 2 3 4 ThÐp ct 3 fi 16 25200 5 kg 100 100 4.500 4.500.00 0 Céng 4.500.00 0 NhËp, ngµy 28 th¸ng 03 n¨m 1998 Phô tr¸ch cung tiªu Ngêi giao hµng Thñ kho (bé phËn cã nhu cÇu nhËp) (ký, hä tªn) (ký, hä tªn) (ký, hä tªn) 60
  61. 61. B¶ng 2: C«ng ty DÖt 8/3 MÉu sè 01- VT Ban hµnh theo Q§ sè 1141,TC/Q§/C§KT Ngµy 1 th¸ng 11 n¨m 1997 Cña Bé tµi chÝnh Sè 04 PhiÕu XuÊt kho Ngµy 7 th¸ng 3 n¨m 1998 Nî: Cã: Hä, tªn ngêi nhËn hµng: Anh Dòng KT ®Þa chØ Sîi ý Lý do xuÊt: s¶n xuÊt NhËn t¹i kho: S¾t thÐp 61
  62. 62. S è th Þ t r- ê n g Tªn, nh·n hiÖu, quy c¸ch, vËt t M· sè §¬ n vÞ tÝn h Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Theo y/cÇ u Thùc xuÊt A B C D 1 2 3 4 ThÐp ct 3 fi 16 25200 5 kg 300 300 Céng XuÊt, ngµy 31 th¸ng 03 n¨m 1998 Phô tr¸ch BP sö dông Phô tr¸ch cung tiªu Ngêi nhËn Thñ kho Thñ tr ëng (ký, hä tªn) (ký, hä tªn) ký, hä tªn) (ký, hä tªn) (ký, ht) 62
  63. 63. B¶ng 3: C«ng ty DÖt 8/3 MÉu sè 06- VT Tªn kho: S¾t thÐp Ban hµnh theo Q§ sè 1141,TC/Q§/C§KT Ngµy 1 th¸ng 11 n¨m 1997 Cña Bé tµi chÝnh ThÎ kho Ngµy lËp thÎ Tê sè Tªn, nh·n hiÖu, quy c¸ch vËt t: ThÐp ct 3 fi 16 §¬n vÞ tÝnh: kg M· sè: 252005 63
  64. 64. S è th Þ t r- ê n g Chøng tõ DiÔn gi¶I Ngµy nhËp, xuÊt Sè lîng Ký x¸c nhËn cña KT S H NT NhË p XuÊ t Tån A B C D E 1 2 3 4 Tån ®Çu th¸ng 669 0 9 28/ 3 NhËp kho 28/3/9 8 100 0 4 31/ 8 XuÊt kho 31/8/9 8 300 Tån cuèi th¸ng 469 64
  65. 65. Trong ®ã b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp , xuÊt bao gåm 2 phÇn: PhÇn liÖt kª c¸c chøng tõ xuÊt, phÇn liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, nã liÖt kª tÊt c¶ c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô trong th¸ng, theo thø tù tõng chøng tõ ph¸t sinh, tõng danh ®iÓm vËt t , kÌm theo sè lîng vµ ®¬n gi¸ cña c¸c chøng tõ (b¶ng 4 ). KÕ to¸n c¨n cø vµo b¶ng nµy ®Ó phôc vô cho viÖc theo dâi, kiÓm tra vµ ®èi chiÕu víi c¸c chøng tõ xuÊt, nhËp kho. "B¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô " më cho tõng kho, chi tiÕt cho tõng danh ®iÓm , tõng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. nã theo dâi c¶ vÒ mÆt sè lîng vµ gÝa trÞ cña tõng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp, xuÊt, tån kho trong th¸ng. Sè liÖu tæng céng trªn "b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô " cïng víi sè liÖu trªn "b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô " ® îc kÕ to¸n ®èi chiÕu víi sè liÖu trªn thÎ kho cña thñ kho (B¶ng 5 ). NhËn xÐt: Qóa tr×nh h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ® - îc thùc hiÖn hÇu hÕt b»ng m¸y tÝnh, bªn c¹nh ®ã viÖc ®èi chiÕu gi÷a thñ kho vµ kÕ to¸n rÊt chÆt chÏ. Cho nªn, viÖc h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cña c«ng ty lµ chÝnh x¸c, nhanh chãng, gi¶m nhÑ ® îc khèi lîng c«ng viÖc cho thñ kho vµ kÕ to¸n. 65
  66. 66. Tuy nhiªn ngoµi nh÷ng u ®iÓm trªn, ta thÊy ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô mµ c«ng ty ¸p dông kh«ng ph¶i lµ ph¬ng ph¸p "sæ sè d" bëi v×: - Ph¬ng ph¸p sæ sè d cã ®Æc ®iÓm lµ thñ kho chØ theo dâi vÒ mÆt sè lîng, cßn kÕ to¸n chØ theo dâi vÒ mÆt gi¸ trÞ. Nhng thùc tÕ ë ®©y, kÕ to¸n theo c¶ gi¸ trÞ vµ sè lîng. Cã nghÜa lµ phÇn sè lîng trªn "sæ sè d " ph¶i do thñ kho ghi trªn c¬ së thÎ kho. Do vËy, " sæ sè d ' ë ®©y lµ do kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô lËp ,theo dâi, nªn nã kh«ng cã t¸c dông ®èi chiÕu gi÷a thñ kho vµ kÕ to¸n. - Khi giao chøng tõ, thñ kho kh«ng lËp " phiÕu giao nhËn chøng tõ ". Bªn c¹nh ®ã, kÕ to¸n kh«ng sö dông "b¶ng luü kÕ nhËp, xuÊt " mµ thay vµo ®ã lµ " b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån", mµ b¶ng nµy chØ sö dông trong ph ¬ng ph¸p "thÎ song song". B¶ng 4: TrÝch: B¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô Th¸ng 3/ 1998 Kho s¾t thÐp Record# TKN¥ Danh Sè lîng §¬n gi¸ 66
  67. 67. ®IÓm 1 627.11 252005 300 4220 2 627.11 252008 1.000 600 3 627.11 252012 2.000 750 4 627.11 252009 50 7.000 5 627.11 252020 200 5.000 6 627.11 252002 100 4676 7 627.11 252006 150 4700 Record# TKCã Danh ®IÓm Sè lîng §¬n gÝa 1 331 252005 100 4500 2 331 252008 1000 600 3 331 252012 2.000 750 4 331 252009 50 7.000 5 331 252020 200 5.000 6 331 252002 100 4676 7 331 252006 150 4700 Tõ c¸c lý do trªn, ta thÊy ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cña c«ng ty cßn bÞ lÉn lén gi÷a 2 ph - ¬ng ph¸p " thÎ song song" vµ ph ¬ng ph¸p " sæ sè d ". Trªn b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cã cét ®¬n gi¸, sè lîng, nhng l¹i kh«ng in ra cét thµnh tiÒn. Do ®ã, nã kh«ng cã t¸c dông so s¸nh vÕ mÆt gi¸ trÞ gi÷a b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt vµ c¸c phiÕu nhËp, xuÊt. IV. Tæ chøc h¹ch to¸n tæng hîp vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. C«ng ty DÖt 8/3 lµ d¬n vÞ s¶n xuÊt, cã quy m« lín. Do vËy, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cã mét vÞ trÝ rÊt quan träng 67
  68. 68. trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chiÕm tû lÖ rÊt lín trong gi¸ thµnh s¶n phÈm ( kho¶ng 80%) vµ gi¸ trÞ tµi s¶n dù tr÷. C«ng ty cã nhiÒu xÝ nghiÖp, c¸c xÝ nghiÖp ph¶i tù h¹ch to¸n trªn c¬ së lÜnh vËt t cña c«ng ty, nghiÖp vô nhËp, xuÊt vËt t nhiÒu. Cho nªn, muèn theo dâi ® îc t×nh h×nh nhËp, xuÊt vËt t cho tõng xÝ nghiÖp vµ t×nh h×nh tån kho vËt t t¹i mäi thêi ®iÓm, c«ng ty ®· sö dông ph ¬ng ph¸p " kª khai th êng xuyªn" ®Ó h¹ch to¸n tæng hîp vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. Phôc vô cho c«ng viÖc h¹ch to¸n tæng hîp vËt liÖu, c«ng cô, dông cô c«ng ty cã sö dông c¸c tµi kho¶n sau: Tµi kho¶n 152 " nguyªn vËt liÖu " ® îc chi tiÕt thµnh c¸c tiÓu kho¶n sau; 152.1 " nguyªn vËt liÖu chÝn 152.2 " vËt liÖu phô" 152.3 " nhiªn liÖu" 152.4 " phô tïng thay thÕ " 152.5 " phÕ liÖu " Tµi kho¶n 153 "C«ng cô, dông cô " 253.1 "c«ng cô, dông cô " Tµi kho¶n 621, 6272, 6273, 154, trong ®ã ® îc chi tiÕt nh sau: TK 621.1; 6272.1; 6273.1; 154.1 : XÝ nghiÖp sîi A TK 621.2; 6272.2; 6273.2; 154.2 : XÝ nghiÖp sîi B TK 621.3; 6272.3; 6273.3; 154.3 : XÝ nghiÖp sîi ý TK 621.4; 6272.4; 6273.4; 154.4 : XÝ nghiÖp dÖt TK 621.5; 6272.5; 6273.5; 154.5 : XÝ nghiÖp nhuém TK 621.6; 6272.6; 6273.6; 154.6 : XÝ nghiÖp phô tïng 68
  69. 69. TK 621.7; 6272.7; 6273.7; 154.7 : XÝ nghiÖp ®éng lùc TK 621.8; 6272.8; 6273.8; 154.8 : XÝ nghiÖp may C¸c TK kh¸c nh : 331, 642,641... 1.KÕ to¸n tæng hîp nhËp vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. 1.1. Thñ tôc vµ chøng tõ nhËp. §èi víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô mua ngoµi, chøng tõ mµ kÕ to¸n sö dông lµ " PhiÕu nhËp kho ". Trªn c¬ së kÕ ho¹ch mua s¾m vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cho dù tr÷ vµ cho s¶n xuÊt dùa vµo yªu cÇu dù tr÷ vµ s¶n xuÊt cña c«ng ty. Phßng xuÊt, nhËp khÈu th¨m dß, t×m kiÕm thÞ tr êng vËt liÖu, c«ng cô, dông cô sao cho phï hîp nhÊt. Khi hµng vÒ, trªn c¬ së " ho¸ ®¬n ®á” vµ c¸c chøng tõ liªn quan (nÕu cã ), bé phËn cung øng sÏ lËp " PhiÕu nhËp kho ". PhiÕu nµy lËp 3 liªn, cã thÓ lËp cho 1 hoÆc nhiÒu thø vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cïng lo¹i, cïng 1 lÇn giao nhËn vµ cïng 1 kho. Dùa vµo " phiÕu nhËp kho" kÕ to¸n, thñ kho vµ bé phËn cung øng cïng tiÕn hµnh kiÓm kª vËt liÖu, c«ng cô, dông cô . Sau ®ã thñ kho sÏ ghi sè thùc nhËp vµo cét thùc nhËp trªn "phiÕu nhËp kho". PhiÕu nµy lËp thµnh 3 liªn, 1 liªn lu t¹i bé phËn cung øng, 1 liªn cïng víi "ho¸ ®¬n ®á" sÏ ® îc göi lªn cho kÕ to¸n thanh to¸n víi ngêi b¸n ®Ó ghi sæ vµ theo dâi, 69
  70. 70. liªn cßn l¹i thñ kho lµm c¨n cø ghi thÎ kho vµ chuyÓn lªn cho kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ®Ó kiÓm tra, ®Þnh kho¶n vµ ® a d÷ liÖu vµo m¸y. C¸c kho¶n ph¶i tr¶ ngêi b¸n ® îc theo dâi trªn “NhËt ký- chøng tõ sè 5”, vµ theo dâi chi tiÕt tõng nhµ cung cÊp trªn " sæ chi tiÕt sè 2". “NhËt ký - chøng tõ sè 5” vµ “sæ chi tiÕt sè 2” ® îc më theo tõng th¸ng. Trêng hîp hµng mua ngoµi cã tÝnh chÊt ®Æc biÖt nh : vßng bi, trôc... khi nhËp kho ph¶i lËp ban kiÓm nghiÖm, kÕt qu¶ kiÓm nghiÖm ph¶i ® îc ph¶n ¸nh vµo " biªn b¶n kiÓm nghiÖm" nh sau: ( B¶ng 6 ) §èi víi vËt liÖu tù chÕ nhËp kho, vËt liÖu kh«ng dïng hÕt nhËp kho, vËt liÖu thõa qua kiÓm kª, phÕ liÖu thu håi th× chøng tõ nhËp kho cña c«ng ty lµ " phiÕu nép kho" do bé phËn cã vËt liÖu nhËp kho lËp. PhiÕu nµy lËp thµnh 3 liªn, 1 liªn giao cho ngêi nép, 1 liªn giao cho phßng cung øng vËt t , liªn cßn l¹i giao cho thñ kho ghi thÎ kho råi chuyÓn cho phßng kÕ to¸n. 1.2. KÕ to¸n ghi sæ c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh. Hµng ngµy kÕ to¸n vËt t dùa vµo c¸c chøng tõ nhËp kho, tiÕn hµnh c«ng viÖc ghi sæ. - VÝ dô dùa vµo phiÕu nhËp kho sè 09 ngµy 28/3/98 nhËp t¹i kho s¾t thÐp ( B¶ng 1), kÕ to¸n ghi: Nî TK 152.2: 2.500.000 70
  71. 71. Cã TK 331: 2.500.000 - Dùa vµo phiÕu nhËp kho sè 15 ngµy 2/3/98 t¹i kho c«ng cô ( B¶ng7), kÕ to¸n ghi: Nî TK 153.1: 5.000.000 Cã TK 331: 5.000.000 Sau ®ã kÕ to¸n nhËp c¸c d÷ liÖu vµo m¸y tÝnh, cuèi th¸ng tËp hîp vµ in ra c¸c lo¹i sæ s¸ch cÇn thiÕt nh : b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt, b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån vËt liÖu, c«ng cô, dông cô.. 2. KÕ to¸n tæng hîp xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3 . 2.1. Thñ tôc vµ chøng tõ xuÊt. §èi víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt kho chøng tõ kÕ to¸n cña c«ng ty sö dông lµ " phiÕu xuÊt kho" C¨n cø vµo kÕ ho¹ch vµ t×nh h×nh s¶n xuÊt, xÐt thÊy nhu cÇu cÇn xin lÜnh vËt t , xÝ nghiÖp lËp “phiÕu xuÊt kho" víi sù cho phÐp cña ngêi phô tr¸ch vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. Sau ®ã phiÕu xuÊt kho ® îc chuyÓn lªn cho bé phËn cung tiªu duyÖt. NÕu bé phËn cung tiªu duyÖt, ng êi nhËn sÏ xuèng kho cïng thñ kho nhËn hµng. Thñ kho sÏ ghi sè lîng thùc xuÊt, sè lîng nµy chØ ® îc phÐp nhá h¬n sè lîng yªu cÇu cña xÝ nghiÖp khi trong kho kh«ng ®ñ. Ngîc l¹i, nã kh«ng ® îc lín h¬n sè lîng yªu cÇu. 71
  72. 72. " PhiÕu xuÊt kho" cã thÓ lËp riªng cho tõng thø hoÆc nhiÒu thø vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cïng lo¹i, cïng 1 kho, cïng sö dïng trong 1 s¶n phÈm hoÆc 1 ®¬n ®Æt hµng. PhiÕu lËp thµnh 3 liªn, 1 liªn lu l¹i trªn cuèn sæ cña xÝ nghiÖp, 2 liªn cßn l¹i thñ kho gi÷ ®Ó ghi thÎ vµ chuyÓn lªn cho phßng kÕ to¸n. KÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô dïng 1 liªn ®Ó ghi sæ, liªn cßn l¹i giø ®Ó cuèi th¸ng göi cïng víi tÖp: " T×nh h×nh xuÊt, nhËp, tån", " B¶ngliÖt kª chøng tõ nhËp, xuÊt", " T×nh h×nh xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô " riªng cho tõng kho ®Ó thñ kho ®èi chiÕu víi thÎ kho vµ göi xuèng cho c¸c xÝ nghiÖp ®èi chiÕu. §èi víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt b¸n, kÕ to¸n sö dông chøng tõ lµ " ho¸ ®¬n kiªm phiÕu xuÊt kho". C¨n cø vµo nh÷ng tho¶ thuËn víi kh¸ch hµng, phßng kÕ ho¹ch tiªu thô cña c«ng ty lËp " ho¸ ®¬n kiªm phiÕu xuÊt kho", phiÕu nµy lËp thµnh 3 liªn, 1 liªn giao cho kh¸ch hµng, 1 liªn giao cho thñ kho ®Ó ghi thÎ kho sau ®ã chuyÓn cho phßng kÕ to¸n, liªn cßn l¹i giao cho phßng vËt t . 2.2. KÕ to¸n ghi sæ c¸c nghiÖp vô xuÊt vËt liÖu ph¸t sinh. Hµng ngµy , kÕ to¸n thu nhËn c¸c chøng tõ xuÊt kho, sau ®ã ®èi chiÕu, kiÓm tra vµ ®Þnh kho¶n. VÝ dô: Theo phiÕu xuÊt kho sè 04 ngµy 31/03/98 t¹i kho s¾t thÐp ( b¶ng 2) , kÕ to¸n ®Þnh kho¶n nh sau: Nî TK 621.3 Cã TK 152.2 72
  73. 73. NhËn xÐt: §èi víi vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho, t¹i phßng kÕ to¸n chØ biÕt ® îc sè thùc nhËp trªn " phiÕu nhËp kho ". Xong kh«ng biÕt ® îc trong sè ®ã cã bao nhiªu vËt liÖu, c«ng cô, dông cô chÊt lîng kh«ng ®¶m b¶o, kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt,...v× do hÇu hÕt nhËp kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ®Òu kh«ng qua kiÓm nghiÖm. Do cuèi th¸ng c¸c xÝ nghiÖp l¹i nhËn ® îc thªm 1 liªn cña " phiÕu xuÊt kho ", cho nªn c¸c xÝ nghiÖp ®Òu gi÷ 2 liªn cña phiÕu xuÊt kho. §©y lµ mét ®iÒu kh«ng cÇn thiÕt bëi v× c¸c xÝ nghiÖp chØ cÇn gi÷ 1 liªn lµ ®ñ, sau ®ã ®èi chiÕu víi " b¶ng t×nh h×nh xuÊt kho vËt t ", " b¶ng liÖt kª c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt "...vµ liªn cßn l¹i nªn göi cho phßng vËt t ®Ó theo dâi t×nh h×nh xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. 3. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô xuÊt c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. C«ng cô, dông cô cña c«ng ty chñ yÕu ® îc sö dông chøng tõ 2 bé phËn sau: - C«ng cô, dông cô sö dông cho khu vùc hµnh chÝnh nh : m¸y tÝnh, giÊy in, bót, sæ s¸ch...chi phÝ vÒ tµi kho¶n nµy ® - îc h¹ch to¸n th¼ng vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. Cã nghÜa lµ khi mua vÒ nã ® îc giao th¼ng cho ngêi sö dông, bé phËn sö dông, c«ng viÖc nµy ® îc lµm ®Þnh kú. Khi ®ã kÕ to¸n ghi sæ nh sau: Nî TK 642 (6423): Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp 73
  74. 74. Cã TK 153 (1531): Chi phÝ v¨n phßng phÈm B¶ng 7: C«ng ty DÖt 8/3 MÉu sè 01- VT Ban hµnh theo Q§ sè 1141,TC/Q§/C§KT Ngµy 1 th¸ng 11 n¨m 1997 Cña Bé tµi chÝnh Sè:15 PhiÕu nhËp kho Ngµy 2 th¸ng 3 n¨m 1998 Nî: Cã: Hä, tªn ngêi giao hµng: Anh Hïng Theo sè ngµy th¸ng n¨m cña NhËp t¹i kho: C«ng cô 74
  75. 75. S è th Þ tr- ê n g Tªn, nh·n hiÖu, quy c¸ch, vËt t M· sè §¬ n vÞ tÝn h Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Theo CT Thùc nhËp A B C D 1 2 3 4 Vµnh b¸nh trôc xe 53118 8 Bé 25 25 200.0 00 5.000.00 0 Céng NhËp, ngµy 02 th¸ng 03 n¨m 1998 Phô tr¸ch cung tiªu Ngêi giao hµng Thñ kho (bé phËn cã nhu cÇu nhËp) (ký, hä tªn) (ký, hä tªn) (ký, hä tªn) B¶ng8: C«ng ty DÖt 8/3 MÉu sè 01- VT Ban hµnh theo Q§ sè 1141,TC/Q§/C§KT Ngµy 1 th¸ng 11 n¨m 1997 75
  76. 76. Cña Bé tµi chÝnh Sè: 09 PhiÕu XuÊt kho Ngµy 7 th¸ng 3 n¨m 1998 Nî: Cã: Hä, tªn ngêi nhËn hµng: Anh Th¾ng ®Þa chØ: XN sîi A Lý do xuÊt kho: xuÊt kho cho s¶n xuÊt NhËp t¹i kho: C«ng cô S è tt Tªn, nh·n hiÖu, quy c¸ch, vËt t M· sè §¬ n vÞ tÝn h Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Theo CT Thùc nhËp A B C D 1 2 3 4 1. §òa dÖt 531- 289 C¸i 03 03 2. Má lÕt 531- 255 C¸I 02 02 Céng XuÊt, ngµy 07 th¸ng 03 n¨m 1998 Phô tr¸ch BP sö dông Phô tr¸ch cung tiªu Ng êi nhËn Thñ kho Thñ trëng 76
  77. 77. (ký, hä tªn) (ký, hä tªn) ký, hä tªn) (ký, hä tªn) (ký, ht) - C«ng cô, dông cô sö dông t¹i c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt bao gåm mét sè lo¹i sau: C«ng cô, dông cô phôc vô cho s¶n xuÊt nh : + Cê lª, má lÕt, b¸nh xe c¶i tiÕn... + Bãng ®Ìn, d©y ®iÖn + QuÇn ¸o, g¨ng tay, b¶o hé lao ®éng... Chóng cã ®Æc ®iÓm lµ gi¸ trÞ nhá, thêi gian sö dông ng¾n, dÔ mua ® îc trªn thÞ tr êng. V× vËy, viÖc h¹ch to¸n xuÊt chóng t¹i C«ng ty DÖt 8/3 hoµn toµn gièng nh vËt liÖu. Trong ®ã ph¬ng ph¸p ph©n bæ c«ng cô, dông cô mµ c«ng ty ¸p dông lµ ph¬ng ph¸p ph©n bæ mét lÇn cho s¶n xuÊt, kÕ to¸n kh«ng sö dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ nhiÒu lÇn. Sau khi ®Þnh kho¶n xong kÕ to¸n tiÕn hµnh nhËp d÷ liªu vµo m¸y. Cuèi th¸ng kÕ to¸n còng in ra c¸c b¶ng cÇn thiÕt ®Ó ®èi chiÕu, kiÓm tra vµ göi cho c¸c xÝ nghiÖp. VÝ dô: 77
  78. 78. Dùa vµo "phiÕu xuÊt kho" sè 06 ngµy 7/3/98 t¹i kho c«ng cô ( b¶ng 8 ), kÕ to¸n ®Þnh kho¶n nh sau: Nî TK 6273.1 Cã TK 153.1 Cuèi th¸ng, kÕ to¸n tËp hîp, in ra b¶ng “t×nh h×nh xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cña tõng TK” ( b¶ng 9 ), theo tõng kho, theo tõng danh ®iÓm vËt t . Sau ®ã, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt cho tÊt c¶ c¸c TK ® îc tËp hîp chung vµo b¶ng "t×nh h×nh xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô” ( b¶ng10 ) cho tõng kho. Qui tr×nh h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3 nh sau: Chøng tõ Sæ chi tiÕt sè 2 B¶ng ph©n bæ sè 2 78
  79. 79. NK- CT sè 5 B¶ng kª chi phÝ 4 Sæ c¸i TK152,153 B¸o c¸o kÕ to¸n Ghi chó: : Ghi hµng ngµy : Ghi cuèi th¸ng 3. HÖ thèng sæ s¸ch kÕ to¸n sö dông ® Ó h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3 C«ng ty DÖt 8/3 lµ DNNN cã quy m« s¶n xuÊt lín, ph ¬ng thøc h¹ch to¸n theo NhËt ký- chøng tõ . Cho nªn c¸c nghiÖp vô thu mua vµ nhËp kho vËt t cña c«ng ty ® îc ph¶n ¸nh trªn " sæ chi tiÕt sè 2", sæ chi tiÕt thanh to¸n víi ng êi b¸n vµ " NhËt ký chøng tõ sè 5", ghi cã TK 331. Khi kÕ to¸n thanh to¸n nhËn ® îc “ ho¸ ®¬n ®á” cïng víi “ phiÕu nhËp kho”vµ c¸c chøng tõ kh¸c liªn quan nh : c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c cho c«ng t¸c thu mua nguyªn vËt liÖu cña phßng xuÊt nhËp khÈu.. th× sÏ ghi vµo “ sæ chi tiÕt sè 2”víi gi¸ h¹ch to¸n lµ gi¸ ghi trªn ho¸ ®¬n ®á, cßn gi¸ thùc tÕ lµ toµn bé chi phÝ thu mua céng víi gi¸ ghi trªn ho¸ ®¬n 79
  80. 80. ®á. Tõng lo¹i vËt t nhËp kho sÏ ® îc theo dâi riªng trªn tõng tµi kho¶n cña nã. Sè d ®Çu th¸ng cña tõng nhµ cung cÊp sÏ ® îc lÊy tõ sè d cuèi th¸ng tr íc trªn sæ chi tiÕt sè 2. Minh ho¹: Sæ chi tiÕt sè 2 (b¶ng 11). Cuèi th¸ng kÕ to¸n thanh to¸n tËp hîp cho tõng nhµ cung cÊp trªn sæ chi tiÕt sè 2 ®Ó lÊy sè liÖu ®ã ® a vµo NhËt ký - chøng tõ sè 5, vµ còng ® îc chi tiÕt cho tõng tµi kho¶n. NgoµI c¸c kho¶n cßn nî ® îc theo dâi ®ã, kÕ to¸n cßn theo dâi c¸c kho¶n ®· tr¶ trªn NhËt ký- chøng tõ sè 5. Minh ho¹: NhËt ký- chøng tõ sè 5 ( b¶ng 12). ViÖc h¹ch to¸n chi tiÕt ® îc thùc hiÖn trªn "sæ chi tiÕt sè 2" , trong ®ã kÕ to¸n thanh to¸n c¨n cø vµo c¸c ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ liªn quan nh : chøng tõ chi tiªu ®Ó thanh to¸n c¸c kho¶n phÝ do kÕ to¸n tiÒn mÆt vµ kÕ to¸n Ng©n hµng chuyÓn cho ®Ó gi chÐp vµo sæ ph¸t sinh bªn nî, cã cña “sæ chi tiÕt sè 2” Nh×n vµo “NhËt ký- chøng tõ sè 5” ta thÊy vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ® îc kÕ to¸n thanh to¸n ghi theo 2 lo¹i gi¸. Trong ®ã gi¸ h¹ch to¸n lµ gi¸ ghi trªn ho¸ ®¬n, cßn gi¸ thùc tÕ lµ gi¸ thùc thanh to¸n víi ngêi b¸n. Nãi chung tÊt c¶ c¸c lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô trõ b«ng ra th× tÊt c¶ c¸c lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô kh¸c th× gi¸ h¹ch to¸n vµ giµ thùc tÕ chªnh lÖch nhau kh«ng ®¸ng kÓ. 80
  81. 81. Theo chÕ ®é, lÏ ra h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô c«ng ty cßn ph¶i sö dông “NhËt ký- chøng tõ sè 6”, ghi cã TK 151, xong c«ng ty kh«ng sö dông “NhËt ký - chøng tõ sè 6” do c¸c nguyªn nh©n sau: - Nh÷ng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cã s½n trong n íc th× chñ yÕu ® îc ngêi cung cÊp mang ®Õn tËn kho cña c«ng ty. - Cßn nguyªn vËt liÖu nhËp ngo¹i ( b«ng, sîi ) th× hµng vµ ho¸ ®¬n cïng vÒ, do vËy kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i sö dông “NhËt ký- chøng tõ sè 6”. §èi víi c¸c nghiÖp vô xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cña C«ng ty DÖt 8/3 ® îc kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo c¸c lo¹i sæ s¸ch sau: + " B¶ng tæng hîp xuÊt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô" hay chÝnh lµ b¶ng ph©n bæ sè 2, ph©n bæ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, nã lµm c¨n cø ghi vµo bªn cã TK 152,153 theo tõng ®èi tîng trong b¶ng kª 4, 5, 6, 7, NK- CT sè 7 vµ ®Ó tÝnh gÝa thµnh. Minh ho¹:( b¶ng 13) B¶ng 15: B¶ng kª chi phÝ sè 4 81
  82. 82. Th¸ng 2/1998 TK62 1 152.1 152.2 152.3 152.4 152.5 153 721.2 331 621.1 4.013.095. 458 12.701.63 8 621.2 2.001.214. 112 7.049.797 Céng 8.337.307. 746 1.012.719 .457 454.018.6 03 1.313.826.7 60 622 Céng 1.078.023. 718 149.409.1 98 627 Céng 121.214.5 24 400.239.5 40 21.00 0 211.2 00 1.962. 764 831.958.134 621 622 627 Céng 11.114.474. 876 1.117.432. 916 2.016.188. 738 Tæng 155: 13.958.799.083 + Sæ chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô , sæ nµy ® îc kÕ to¸n tËp hîp theo tõng th¸ng, ®Ó theo câi tõng kho¶n chi phÝ chi cho ®èi tîng. Minh ho¹: (b¶ng 14) B¶ng kª chi phÝ sè 4, ® îc tËp hîp ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt ra trong th¸ng. Minh ho¹: ( b¶ng 15 ). ë ®©y kÕ to¸n kh«ng sö dông b¶ng kª sè 3, tÝnh gÝa thµnh thùc tÕ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô . Bëi v× hÇu hÕt c¸c tr êng hîp mua hµng kÕ to¸n ®Òu sö dông TK 331. Cho 82
  83. 83. nªn khi nh×n vµo “sæ chi tiÕt sè 2” hoÆc “NK- CT sè 5” ta còng cã thÓ thÊy ® îc gÝa thµnh vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. V. C«ng t¸c kiÓm kª vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3. KiÓm kª vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i C«ng ty DÖt 8/3 nh»m x¸c ®Þnh ét c¸ch chÝnh x¸c vÒ sè lîng, chÊt lîng vµ gi¸ trÞ tõng thø vËt liÖu, c«ng cô, dông cô hiÖn cã trong kho cña c«ng ty. H¬n n÷a, c«ng t¸c kiÓm kª vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cßn víi môc ®Ých ®«n ®èc vµ kiÓm tra t×nh h×nh b¶o qu¶n, ph¸t hiÖn kÞp thêi vµ xö lý c¸c tr êng hîp hao hôt, h háng, ø ®äng... vËt liÖu, c«ng cô, dông cô t¹i c¸c kho. Trªn c¬ së ®ã ®Ò cao tr¸ch nhiÖm cña tõng ng êi b¶o qu¶n vµ sö dông vËt t, chÊn chØnh vµ ® a vµo nÒ nÕp cong t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ë c«ng ty. C«ng t¸c kiÓm kª vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ® îc tiÕn hµnh mét n¨m mét lÇn vµo thêi ®iÓm cuèi n¨m tr íc khi lËp b¸o c¸o quyÕt to¸n, do ban kiÓm kª tµi s¶n cña c«ng ty tiÕn hµnh. Do chñng lo¹i vËt t cña c«ng ty ®a d¹ng, víi sè lîng lín, nªn qu¸ tr×nh kiÓm kª th êng kÐo dµi tõ 1/11 ®Õn 31/12 hµng n¨m.ViÖc kiÓm kª vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ® îc tiÕn hµnh mét c¸ch toµn diÖn, kh«ng nh÷ng kiÓm tra vÒ mÆt sè lîng mµ cßn kiÓm tra vÒ mÆt chÊt lîng cña tõng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cã trong kho. 83
  84. 84. Mäi kÕt qu¶ kiÓm kª ®Òu ® îc ghi vµo " biªn b¶n kiÓm kª ". Biªn b¶n nµy ® îc lËp cho tõng thø vËt liÖu, c«ng cô, dông cô theo tõng danh ®iÓm vµ tõng kho b¶o qu¶n. Trong ®ã ghi râ danh ®iÓm vËt t, tªn vËt t, ®¬n vÞ tÝnh, ®¬n gi¸, sè lîng tån kho thùc tÕ, sè lîng trªn sæ s¸ch, sè lîng thõa, thiÕu, sè lîng kÐm phÈm chÊt, thµnh tiÒn cña tõng thø vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ... Cuèi kú kiÓm kª kÕ to¸n vËt liÖu tËp hîp kÕt qu¶ vµ nhËp sè liÖu vµo m¸y vi tÝnh. M¸y vi tÝnh dùa vµo sè liÖu trªn sæ s¸ch cña vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, tÝnh ra sè lîng thõa, thiÕu, thµnh tiÒn cña vËt liÖu, c«ng cô, dông cô thõa, thiÕu vµ in ra "Biªn b¶n kiÓm kª "( B¶ng 6) Trong ®ã: Sè lîng sè lîng thùc tÕ sè lîng tån kho thõa hoÆc = t¹i thêi ®iÓm - theo sæ s¸ch t¹i thiÕu kiÓm kª thêi ®iªm kiÓm kª Gi¸ ®¬n vÞ (gi¸ Sè lîng Thµnh tiÒn = b×nh qu©n gia * thõa hoÆc quyÒn liªn hoµn) thiÕu C¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª trªn "Biªn b¶n kiÓm kª ", héi ®ång kiÓm kª cña c«ng ty ra quyÕt ®Þnh xö lý, tuú thuéc vµo sè lîng hao hôt,...kÕ to¸n vËt liÖu dùa vµo quyÕt ®Þnh trªn ®Ó ghi sæ. NhËn xÐt: 84
  85. 85. Nh×n trªn "Biªn b¶n kiÓm kª " ta thÊy sù chªnh lÖch gi÷a sè lîng trªn sæ s¸ch víi sè lîng qua kiÓm kª lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Trêng hîp nµy cã thÓ do nhÇ lÉn hoÆc do thñ kho xuÊt bï trõ vËt liÖu nµy cho vËt liÖu kh¸c, cô thÓ lµ xuÊt bï trõ gi÷a 2 lo¹i thÐp Ct3fi10 vµ Ct3fi14. Nhng sù chªnh lÖch vÒ tiÒn ë ®©y lµ kh«ng ®¸ng kÓ (24,6®). Do vËy, ta cã thÓ hoµn toµn chÊp nhËn ® îc, bëi v× chñng lo¹i cña c«ng ty lµ rÊt phøc t¹p vµ ®a d¹ng. Do ®ã, ban l·nh ®¹o cña c«ng ty quyÕt ®Þnh kh«ng ph¶i ®IÒu chØnh l¹i gi÷a sè lîng thõa vµ thiÕu trong tr êng hîp nµy. Së dÜ C«ng ty DÖt 8/3 ®¹t ® îc thµnh tÝch nh vËy chÝnh lµ do sù kÕt hîp chÆt chÏ, chÝnh x¸c trong viÖc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n vËt t gi÷a thñ kho vµ kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô. H¬n n÷a, hÖ thèng kho tµng cña c«ng ty rÊt tèt, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô trong kho ®Òu ® îc x¾p xÕp gän gµng vµ ng¨n n¾p vµ khoa häc. Ph¬ng tiÖn, thiÕt bÞ b¶o qu¶n, c©n, ®o, ®ong...rÊt ®Çy ®ñ. HÖ thèng kho tµng ®Òu ® îc ®Æt rÊt gÇn c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt. Do vËy, nã tµo ®iÒu kiÖn thuËn tiÖn cho viÖc vËn chuyÓn vËt liÖu, c«ng cô, dông cô tõ kho tíi c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt. Trong t×nh h×nh gi¸ c¶ hiÖn nay, hÇu hÕt gi¸ c¶ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ®Òu t¨ng gi¶m rÊt thÊt th êng kh«ng æn ®Þnh, ®Æc biÖt lµ gi¸ c¸c mÆt hµng ngo¹i nhËp. Nhng C«ng ty DÖt 8/3 rÊt Ýt khi ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, hoÆc lËp quü dù phßng gi¶m gi¸ cho ta× s¶n cña c«ng ty. 85
  86. 86. VI. Tæ chøc h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô, dông cô víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng t¹i C«ng ty DÖt 8/3. Chóng ta ®Òu biÕt r»ng mäi tµi s¶n cña dù tr÷ ®Òu ® îc mua s¾m b»ng nguån vèn lu ®éng vµ ® îc thùc hiÖn ë kh©u dù tr÷. Kh©u dù tr÷ gi÷ vai trß hÕt søc quan träng, lµ ®iÓm b¾t ®Çu, lµ tiÒn ®Ò cho mäi sù thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. C«ng ty DÖt 8/3, sè lîng vËt t dù tr÷ chiÕm tû lÖ cao trong tæng sè nguån vèn lu ®éng (kho¶ng 60%). V× vËy, viÖc h¹ch to¸n tèt qu¸ tr×nh dù tr÷ (®Æc biÖt lµ vËt t dù tr÷), còng ®ång thêi lµ viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu ®éng cña c«ng ty. §Ó ®¸nh gi¸ t×nh h×nh sö dông nguån vèn lu ®éng cña C«ng ty DÖt 8/3 chóng ta xem xÐt mét sè c¸c chØ tiªu vµ tõ ®ã, ta cã thÓ thÊy râ ® îc viÖc sö dông vèn lu ®éng cña c«ng ty cã hiÖu qu¶ nhÊt hay kh«ng? TrÝch : B¶ng tæng kÕt tµi s¶n n¨m 1996, 1997 ChØ tiªu N¨m 1996 N¨m 1997 Sè cuèi n¨m Sè ®Çu n¨m Sè cuèi n¨m TµI s¶n A.TSL§ vµ ®Çu t ng¾n h¹n 103.216.138.82 9 95.911.411.586 98.840.520.329 I. TiÒn 8.278.918.091 1.876.476.695 665.864.568 86
  87. 87. III. C¸c kho¶n ph¶I thu 21.026.607.403 22.949.575.867 35.969.973.309 IV. Hµng tån kho 73.672.840.145 70.932.914.414 59.195.812.650 1. Nguyªn vËt liÖu 24.832.495.424 21.889.886.936 18.819.341.967 2. C«ng cô, dông cô 79.893.393 56.854.272 53.334.186 3. CPSXKDD 26.462.272.419 24.764.585.646 21.945.439.177 4. Thµnh phÈm 22.358.178.909 24.221.587.560 18.377.697.320 Tæng TS 216.716.332. 690 270.116.719.6 05 268.526.403.79 7 Nguån vèn A. Nî ph¶i tr¶ 206.969.501.26 8 274.733.849.08 8 249.803.538.627 B. Nguån vèn chñ së h÷u 54.719.831.422 22.382.870.517 18.724.681.370 I. Nguån vèn quü 54.719.831.422 22.382.870.517 18.724.681.370 1. NVKD 50.360.427.352 51.610.399.606 51.610.399.606 2. Nguån vèn ®Çu t XDCB 1.419.730.671 169.768.347 169.758.347 Tæng nguån vèn 261.716.332. 690 270.116.719.6 05 266..527.164.9 70 1. Tû träng vèn lu ® é n g trong vèn s¶n xuÊt cña c«ng ty: ChØ tiªu N¨m 1996 N¨m 1997 Chªnh lÖch Sè tiÒn Tû lÖ Sè tiÕn Tû lÖ Sè tiÒn Tû lÖ I.TSL§ 95.911.411.5 86 35,5 98.840.520.3 29 36,8 3.929.108.74 3 1.TiÒn 1.876.476.69 5 0.7 665.864.568 0,3 - 1.211.612.12 7 2.C¸c kho¶n ph¶I thu 22.949.575.6 95 8,4 35.969.973.3 59 13 13.020.397.4 95 3.Hµng tån kho 70.932.914.4 14 26 9.19.812.600 21,3 - 11.737.101.7 87
  88. 88. 64 4. TSL§ kh¸c 152.444.610 0,04 6.017.738.50 4 2,2 5.865.293.89 4 II. TSC§ 174.205.308. 019 64,5 169.685.883. 468 63,2 - 5.519.424.55 1 Tæng 270.116.719. 605 100 268.526.403. 797 100 - 2.590.315.80 8 -0,9 Nh×n vµo b¶ng trªn ta thÊy, vèn s¶n xuÊt cña n¨m 1997 gi¶m ®i so víi 1996 lµ: 2.590.315.808® t ¬ng ® ¬ng víi 0,96%. Nguyªn nh©n gi¶m chñ yÕu ë ®©y lµ do gi¶m TSC§, gi¶m 5.519.424.551® t¬ng ® ¬ng víi 1,3%. KÕt qu¶ cña viÖc gi¶m TSC§ ë ®©y lµ do TSC§ ®· qu¸ cò, ®Õn thêi kú thanh lý hµng lo¹t, cßn TSC§ míi th×- còng ®· vµ ®ang ® îc ®Çu t, nhng v·n cha ®ñ ®Ó ®¸p øng cho nhu cÇu s¶n xuÊt kinh doanh. Cßn TSL§ l¹i cã xu híng t¨ng, n¨m 1997 t¨ng so víi 1996 lµ: 3.929.108.743® t¬ng ® ¬ng víi 1,3%. TSL§ t¨ng ë ®©y chñ yÕu lµ do t¨ng c¸c kho¶n ph¶i thu, t¨ng 13.020.397.495® t¬ng ® ¬ng 4,6%. §©y lµ vÊn ®Ò c«ng ty cÇn xem xÐt, kh«ng nªn ®Ó vèn cña c«ng ty bÞ chiÕm dông ngµy cµng nhiÒu h¬n. Bªn c¹nh ®ã, hµng tån kho cña c«ng ty bÞ gi¶m 11.737.101.764® ®©y còng lµ mét dÊu hiÖu tèt ®Ó c«ng ty cã thÓ thu håi ® îc vèn lu ®éng nhanh. TiÒn nÆt cña c«ng ty l¹i gi¶m 1.211.612.127®, do ®ã c«ng ty cÇn nghiªn cøu xem liÖu tiÒn mÆt nh thÕ cã ®ñ cho nhu 88
  89. 89. cÇu thanh to¸n nhanh cña c«ng ty hay kh«ng? NÕu ®ñ th× rÊt tèt, bëi lÏ tiÒn mµ mang ra lu th«ng th× sÏ thu ® îc lîi nhuËn cao. Nh vËy, trong c¬ cÊu vèn s¶n xuÊt cña c«ng ty ta thÊy tû trräng cña TSC§ lín h¬n nhiÒu so víi TSL§ (29%), chøng tá r»ng, nguån vèn lu ®éng cña c«ng ty ®Ó ®Çu t cho TSL§ lµ rÊt Ýt. 2. T×nh h×nh sö dông vèn lu ® é n g cña c«ng ty n¨m 1997. ChØ tiªu Sè d ®Çu n¨m Sè d cuèi n¨m Chªnh lÖch Sè tiÒn Tû lÖ Sè tiÕn Tû lÖ Sè tiÒn Tû lÖ 1. Nguyªn vËt liÖu 21.889.886.9 36 30,9 18.819.341.9 67 31,8 - 3.070.544.96 9 26,2 2. C«ng cô, dông cô 56.854.272 0,08 53.334.186 0,09 -3.520.086 0,03 3. CPSXKDDD 24.764.585.6 46 34,9 21.945.439.1 77 37 - 2.819.164.46 9 24 4. TP tån kho 24.221.587.6 50 34,1 18.377.697.3 20 31,1 - 5.843.890.24 0 49. 8 5. Hµng ho¸ - - - - - - 89
  90. 90. tån kho Tæng 70.932.914.4 14 100 59.195.812.6 50 100 - 11.737.102.8 64 16,6 Tõ kÕt qu¶ trªn ta thÊy, tµi s¶n dù tr÷ cuèi kú cña c«ng ty gi¶m 11.737.102.864® hay 16,55%, trong khi ®ã tæng tµi s¶n cña c«ng ty l¹i gi¶m 0,95%. Nh vËy, tèc ®é gi¶m cña tµi s¶n dù tr÷ kh«ng ®ång ®Òu víi tèc ®é gi¶m cña tµi s¶n, do ®ã nã ® îc ®¸nh gi¸ lµ kh«ng tèt. §i s©u vµo nghiªn cøu tõng lo¹i tµi s¶n dù tr÷ chóng ta thÊy: - Nguyªn vËt liÖu cuèi kú gi¶m so víi ®Çu kú lµ: 3.070.544.969® tû träng 26,2% ®iÒu nµy lµ phï hîp, v× quy m« s¶n xuÊt kh«ng t¨ng mµ cßn gi¶m. Do vËy, c«ng ty còng ®· nghiªn cøu ®Ó gi¶m nguyªn vËt liÖu tån kho, ®Ó cã vèn sö dông cho c«ng viÖc kh¸c vµ gi¶m ® îc chi phÝ b¶o qu¶n. Nhng xÐt vÒ tû lÖ víi tæng tµi s¶n dù tr÷ nã l¹i t¨ng: (31,8-30,9% =0,9%). - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang cuèi n¨m gi¶m so víi ®Çu n¨m lµ: 2.819.146.469® t ¬ng ® ¬ng víi 24%, nhng xÐt vÒ tû lÖ so víi tæng tµi s¶n dù tr÷ nã l¹i t¨ng ( 37-34,9% =2,1%). Nguyªn nh©n ë ®©y lµ do c«ng ty ®· hoµn thiÖn 90
  91. 91. h¬n kü thuËt s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ chu kú s¶n xuÊt kinh doanh ®· ® îc rót ng¾n l¹i. Nhng do tæng tµi s¶n dù tr÷ cña c«ng ty gi¶m nhiÒu, nªn tû träng cña nã l¹i t¨ng lªn. Xong , ®©y còng lµ mét dÊu hiÖu tèt cña c«ng ty. - Thµnh phÈm tån kho cuãi n¨m gi¶m so víi ®Çu n¨m lµ: 5.843.890.240®, bªn c¹nh ®ã, tû träng cuèi n¨m so víi ®Çu n¨m còng gi¶m. §©y lµ mét kÕt qu¶ rÊt tèt, do c«ng ty ®· sö dông nhiÒu biÖn ph¸p cã hiÖu qña nh»m t¨ng khèi lîng hµng ho¸ tiªu thô nh: qu¶ng c¸o, c¶i tiÕn mÉu m· s¶n phÈm ...do ®ã, khèi lîng thµnh phÈm tån kho sÏ gi¶m, t¹o ®iÒu kiÖn cho vèn quay vßng nhanh h¬n. 3. HÖ sè quay kho cña vËt t . ChØ tiªu N¨m 1996 N¨m 1997 Chªnh lÖch 1. Gi¸ trÞ vËt t xuÊt dïng 138.852.427.75 9 145.675.857.46 4 6.822.569.705 2. Gi¸ trÞ vËt t tån ®Çu kú 24.832.495.424 21.889.886.936 4. Gi¸ trÞ vËt t tån cuèi kú 21.889.886.963 18.819.341.967 5. HÖ sè quay kho cña vËt t 5,96 7,16 1,2 Qua sè liÖu trªn ta thÊy, hÖ sè quay kho cña vËt t n¨m 1997 lín h¬n so víi n¨m 1996 lµ 1,2 lÇn, chÝnh lµ do gi¸ trÞ vËt t xuÊt dïng t¨ng 6.822.569.705®, mµ trong khi ®ã gi¸ 91
  92. 92. trÞ b×nh qu©n vËt t tån kho gi¶m 3.006.589.868®. Nh vËy, víi hÖ sè quay kho cña vËt t n¨mm 1997 h¬n n¨m 1996 lµ 1,2 lÇn sÏ lµm cho vèn lu ®éng cña cnng ty ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n nhiÒu, mµ c«ng ty vÉn ®¹t ® îc kÕ ho¹ch dù tr÷ vËt t. 4. HÖ sè quay kho cÀ

×