İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir

on

  • 18,913 views

 

Statistics

Views

Total Views
18,913
Views on SlideShare
18,913
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
94
Comments
1

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • bunu nasıl dowlan ede bılırım
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir Presentation Transcript

  • 2.Yeni Sonrası Toplumcu Türk Şiiri (1960-1980) By PresenterMedia.com
  • •İKİNCİ YENİ SONRASI TOPLUMCU ŞİİR (1960-1980)• 1960 sonrası toplumcu şairler “İkinci Yeni”yi eleştirmiş, toplumcu şiirisavunmuşlardır. Toplumsal temalar ağırlık kazanmış, yeni teknik ve biçim arayışları iledil zenginleşmiştir.•Şiirlerde genel olarak güncel temalar işlenmiş, toplumsal duyarlık konusunda mesajlarverilmiştir. II. Yeni şiirinin bunalım ve yalnızlık temalarının yerini “umut, güzel günlerbeklentisi, mücadele, direniş” gibi temalar almıştır.•1960 kuşağı şairleri, 1961 anayasasının sağladığı özgürlükle birlikte, Nazım Hikmet’inkitaplarının yayımlanmasının serbestleştiği, siyasal ve güncel dergilerin yoğun olarakokunduğu ve gündemi belirlediği bir ortamın etkisindedirler.•“Yeni Gerçek”, “And”, “Halkın Dostları”, “Militan” gibi dergiler etrafında toplananşairler, şiir anlayışlarını ve ideolojilerini bu dergilerde açıklamaya çalışmışlardır.•Marksist felsefeyi benimseyen toplumcu gerçekçi şairler, daha çok sosyal ve güncelpolitikayı konu edinmişler, halkın ve işçi sınıfının sorunlarını politik bir bakışla ortayakoymaya çalışan şiirler yazmışlardır.•Önemli temsilcileri Ataol Behramoğlu, İsmet Özel, Süreyya Berfe, Özkan Mert, RefikDurbaş ve Nihat Behram’dır.
  •  Umut ve yarına inanç, direnme ve isyan konuları şiire hâkimdir. Şairler, toplumun sözcüleri gibi şiirler yazmışlardır. İkinci Yeni Şiiri, kapalı bir özellik gösterirken; İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir açık anlatımıyla dikkat çeker. Biçimden çok içeriğe önem vermişler, toplumsal mesajları etkili kılmak için slogan üslubundan yararlanmışlardır. İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiiri savunan şairlerde; 1940 toplumcuları ve Nazım Hikmet, Namık Kemal, Tevfik Fikret ve Mehmet Akif gibi şairler arasında şiire toplumsal bir işlev yükleme bakımından ortaklık vardır.
  • • Toplumculuk: Toplumda yaşayan her insanın kendisi için istediğini toplumda yaşayan herkes için ayrı ayrı istemesidir. Toplumculuk bir ilkedir, toplumun menfaatlerinin ve varlığının kişi menfaatlerinin önünde tutulması, her çeşit faaliyetin toplumun yararına olacak şekilde yürütülmesidir.• Toplumculuk görüşü ikiye ayrılır: Ekonomik görüşü esas alan(mülkiyeti kabul eden) ve sosyal yapıyı temsil eden bölüm(sosyal adalet, fırsat eşitliği…)• Toplumcu gerçekçilik: Toplumsal olayları, aksaklıkları ve ilişkileri toplum bilimi açısından ele alarak hem gerçekçilik hem de gelişim süreci içinde irdelemektir. Marksist ideolojinin sanatçıya yansımasıdır. Sanatın toplum için olduğu savunulur. Marksist söylemle kent ve kentleşme sorunları ele alınır., halk ve işçi sınıfı anlayışı dile getirilir. Sanatta estetik kaygı duyulmaz, düşünsel boyutla sanata yaklaşılır. Bireyle toplum arasındaki çatışmayı ortadan kaldırarak bireyin gelişmesini sağlayacak bir düzeni amaçlar.• 1960-1980 döneminde Türk şiirinde 1960 İhtilali’nden sonra yenilikler oluşmaya başlar. Ülke ve yurt sorunları tekrar gündeme gelir. Soyuttan somuta, anlamsızlıktan anlamlıya doğru bir yöneliş başlar. Düşün ve yazın alanımızda yeni bir dönem başlar. Kültür ve sanat alanında toplumsallaşma yaşanır. Sanatın işlevi, sanatçının konumu, sanatın toplum ve politikayla ilişkisi gibi kavramlar tartışma ortamı yaratır.
  • • Sanata, estetik kaygılardan çok ideoloji doğrultusunda yaklaşan devrimci söylem, genel olarak şu izlekler üzerinde yoğunlaşır: -Yerleşik düzeni eleştiri -Sınıf anlayışı; halk ve işçi sınıfları -Yeni bir sığınak: kadın -Doğa ve diyalektik diriliş -Kentleşme ve problemleri Mevcut düzeni sorgulayan bu anlayış, gücünü anamalcı(Sermayedar) ve sömürücü düzene karşı çıkmaktan alır.• Sınıfsızlaşmış bir toplum kuruluncaya kadar bu karşı çıkış devam edecektir ve şair, vicdanını rahatsız eden nu düzeni korumaya çalışan güçlerle sürekli çatışma halinde olacaktır.• Ataol Behramoğlu, İsmet özel, Süreyya Berfe, Afşar Timuçin, Turgay Gönenç gibi şairler “yelken” dergisi etrafında toplanıp şiirlerini yayımlar. 1960 dönemi şiirimizde yenileşme ve özgürleşme dönemidir. Bu dönem şairleri, şiirde, dil, imge ve biçim yönünden bir yapı kurmaya çalışırlar. Çeviri eserlere ve bilimsel düşüncenin kaynaklarına yönelirler. 1960 kuşağı şairleri, çağdaş Türk şiirinin oluşumunda etkili olmuştur. Bu akımın şairleri “II. Yeni”yi eleştirmiş, toplumcu şiiri savunmuşlardır. İsmet Özel ve Ataol Behramoğlu’nun 1970-1971 yıllarında çıkardıkları HALKIN DOSTLARI dergisi de bu anlayışın bir parçası olmuştur. Bu dönemde II. Yeni etkisinden sıyrılarak düşünce yapılarını oluşturmaya çalışan şairler arasında kemal Özer, Hilmi Yavuz, Özdemir İnce de sayılabilir.
  • •Bir süre Siyasal Bilgiler Fakültesinde öğrenim gördükten sonra, HacettepeÜniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı’ndan mezun oldu. 18 yıl DevletKonservatuarı’nda Fransızca okutmanlığı yaptı.•Şiir hayatına İkinci yeni akımının şiir estetiğiyle başlamış; şiirlerindeki imgelerilirik bir tarzla dile getirmiştir. Ataol B. İle halkın Dostları dergisini çıkarır. Şiirlerinive yazılarını dönemin önemli dergileri olan “Devinim, Papirüs, Yeni Dergi, Diriliş,Mavera, Dergah”ta yayımlar.• 1969 yılında büyük yankılar uyandıran ikinci kitabı Evet İsyan’da topladığışiirleriyle 1960 sonrası toplumcu şiirimizin önde gelen şairlerinden olmuştur.1970’e kadar Marksist görüşle şiirlerini oluşturmuş; Amentü şiiriyle İslamisöyleme yönelmiş; mistik bir görüşü benimsemiştir. İnsanların temel sorunu olanyabancılaşma, başkaldırı, bunaltı ve özgürlük gibi sorunlar şiirlerinin temasınıoluşturmuştur. Sınırları ihlal edilen modern insan adına dünyaya başkaldırmıştır.1974’ten sonra İslami, mistik bir yöneliş içinde olmuştur.Şiir: Geceleyin Bir Koşu, Evet İsyan, Cinayetler Kitabı, Celladıma Gülümserken,Erbain , Bir Yusuf Masalı, Of Not Being A Jew•Deneme, Söyleşi, Mektup : Üç Mesele, Şiir Okuma Kılavuzu , Zor ZamandaKonuşmak,Taşları Yemek Yasak, Bakanlar ve Görenler ,Faydasız Yazılar, SuratAsmak Hakkımız, Tehdit Değil Teklif, Waldo Sen Neden Burada Değilsin?, CumaMektupları, Neyi Kaybettiğini Hatırla, Genç Bir Şairden Genç Bir Şaire Mektuplar,Tavşanın Randevusu, Kırk Hadis, Henry Sen Neden Buradasın? , Kalın Türk,Çenebazlık•Şairin Devriye Nöbeti (6 kitap)
  • •ATAOL BEHRAMOĞLU(1942-…)• Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı bölümünü bitirdi. . 1975te kardeşi Nihat Behramoğluyla birlikte "Militan" dergisini kurdu. Gençlik dönemi şiirlerinde Orhan Veli, Attilâ İlhan ve İkinci Yeni şiirinin ortak özellikleri etkin. Gerçek şiir kimliği 1965-1971 arasında Papirüs, Şiir Sanatı, Yeni Gerçek, Yeni Dergi ve Halkın Dostlarında çıkan şiirleriyle oluştu. Bu şiirlerde toplumcu, etkin bir edebiyat anlayışının örnekleri yer aldı.• Üniversite yıllarında “Ataol Gürus” takma adıyla mahalli gazete ve dergilerde yayımlanan şiirleriyle tanınmıştır. İmgeci şiir anlayışından toplumcu şiire geçerek siyasal düşünceleri de şiirlerinde eritmiştir. Halkın Dostları dergisini ismet Özel’le çıkarmıştır. Rus edebiyatından bşrçok eseri Türkçeye çevirmiş; Asya, Afrika Yazarlar Birliği Lotus Ödülü’nü almıştır.• smet Özel’le “Halkın Dostları”, Nihat Behram’la “Militan” dergilerini çıkarmış ve bu dergilerin yöneticiliğini yapmıştır.• İkinci Yeni etkisini taşıyan ilk dönem şiirlerinden sonra, 1970’li yıllarda işçi sınıfının, siyasal mücadele içerisinde bulunan insanların sıkıntılarını, duygularını ve umutlarını anlatmıştır.• “Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var” şiiriyle geniş kesimler tarafından sevilmiştir.• Şiirlerini günlük konuşma diliyle, yalın ve açık bir anlatımla yazmıştır.• Şiirler• Bir Ermeni General (1965)• Bir Gün Mutlaka (1970)• Yolculuk Özlem Cesaret ve Kavga Şiirleri (1974)• Ne Yağmur... Ne Şiirler... (1976)• Kuşatmada (1978)• Mustafa Suphi Destanı (1979)• Dörtlükler (1983)
  • SÜREYYA BERFE(1943-…)•Asıl adı, Hikmet Süreyya Kanıpak. Önceleri İkinci Yeni akımı içinde yer aldıysa da,sonradan halk şiirinin yolundan giden başka arayışlara yöneldi. 1960 kuşağı şairleriarasında sayıldı.•İlk şiirlerinde İkinci Yeni akımının izleri görülür.•1966’dan sonra halk geleneğinden beslenen yeni bir şiir dili kurmanın olanaklarınıaramış, toplumsal ve halkçı bir yönelim gösteren şiirler yazmıştır.İlk şiirlerinde İkinci Yeni akımının etkisinde kalarak, soyutlamalara başvurdu. 1966dansonra ise, halk şiirinin yolundan giden yeni bir şiir dili kurma arayışına yöneldi. İlk şiirkitabı olan Gün Ola, bu arayışın ürünüdür. Berfe, bu kitapta Anadolunun bir köyündekısa bir süre tanıklık ettiği bir dili ve dille iç içe gelişmiş olay, durum ve koşullarıanlatmayı amaçladı. Şairin bu ses getiren kitabında, Türkmen ve Avşar ağıtlarının, halkozanlarının, türkülerin ve Nâzım Hikmetin etkileri görülür. Daha sonraki şiirlerinde dehalk şiirinin olanaklarından yararlanmayı sürdürdü.•Şiir: Gün Ola… , Savrulan, Hayat ile Şiir, Ufkun Dışında, Şiir Çalışmaları, Ruhumun,Kalfa, Nâbiga, Seni Seviyorum,•Foklar Söyledi Ben Yazdım, Çıkrık,• Çocuk kitapları: İlkokullar İçin Matematik, Çocukça, Eksik Alfabe
  • •Nihat Behram (d. 18 Kasım 1946 Kars), Türk gazeteci, şair ve yazar. Asıl adı Mustafa Nihat Behramoğludur.Gazetecilik Yüksek Okulunu bitirdi. İlk şiiri 1967de yayımlandı. 1975te ağabeyi Ataol Behramoğlu ile birlikte Militan dergisini ve 1979da Yılmaz Güney ile birlikte Halkın Dostları dergisini çıkardı. 1972de çıkardığı ilk şiir kitabı olan Hayatımız Üstüne Şiirler kitabı yasaklandı ve yazdıklarından ötürü 12 Mart Döneminde iki yıl askeri cezaevinde tutuklu olarak yattı.Cezaevinden çıktından sonra bir süre gazetecilikle uğraştı. Vatan gazetesinde ele aldığı Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnanın yaşamlarını ve mücadelelerini anlatan yazı dizisi, çok ilgi görünce Darağacında Üç Fidan adıyla kitaplaştırıldı. Bu yazı dizisi ve şiirleri öne sürülerek sivil mahkemelerde ve sıkıyönetim mahkemelerinde hakkında birçok dava açıldı. 12 Eylül Döneminde Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlığından çıkarıldı.1996 yılında Türkiyeye döndü. Bugüne değin 12 şiir kitabı yayımlandı. Şiirlerinde doğanın yeri ve sözcük dağarcığının zenginliği dikkat çekicidir.Entelektüel dergisinde 2000 yılında çıkan "Özlemin Kadar" adlı şiiri özellikle beğeni toplamıştır.sol.org.tr haber sitesinde her iki haftada bir çarşamba günleri yazıları yayınlanmaktadır. Türkiye Komünist Partisinin 9. kongresinde kürsüden okuduğu "ayaklanma çağrısı" adlı şiiri büyük beğeni toplamıştır. Son olarak 15 mart 2009 günü, yine TKPnin düzenlediği "Ya Osmanlıya dönüş, Ya Sosyalist Cumhuriyet" mitinginde şiirlerini kürsüden seslendirmiştir.Toplumcu Gerçekçi Şiir ilkelerine yöneldi,şiirini yeni biçim ve tema arayışlarıyla besledi.Çevirileriyle de dikkat çekti.Edebiyat ve kültür üzerine yazdıkları,antoloji ve diğer çalışmalarıyla kuşağın önde gelen yazarları arasına girdi.
  • • v
  • • ARİF DAMAR(1925-2010)• Şiir yazmaya orta birinci sınıf öğrencisi iken başladı. Bir müddet Arif Barikat takma ismiyle toplumsal gerçekçi anlayışta şiirler yazdı. 1958 yılında "İstanbul Bulutu" adlı kitabıyla Yeditepe Şiir Armağanını Cemal Süreyya ile birlikte aldı. Sonraları İkinci Yeni şairlerinin yanında, imgeye ağırlık veren bir şair olarak göründü. 1985 yılında Melih Cevdet Anday ile ortak imza attığı "Yağmurlu Sokak" adlı romanı yayımladı.• Şiir: Günden Güne, İstanbul Bulutu (1958), Kedi Aklı (1959), Saat Sekizi Geç Vurdu (1962), Seslerin Ayak Sesleri (1975), Alıcı Kuşu Kardeşliğin (1976), Ölüm Yok ki (1980), Ay Ayakta Değildi (1984), Acı Ertelenirken (1985), Yoksulduk Dünyayı Sevdik (1988), Eski Yağmurları Dinliyordum (1995)
  •  CAN YÜCEL (1926-1999) . Kullandığı kaba ama samimi dil ile Türk şiirinde farklı bir tarz yaratmıştır. Eski Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in oğludur. 1943 yılında, yakın dostu Gazi Yaşargil ile birlikte yurtdışı eğitim bursu kazandığı halde, babası, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücelin " Bakan, kendi oğluna torpil yaptı derler" diyerek engellemesi nedeniyle yurtdışına gidemedi. Ankara ve Cambridge üniversitelerinde Latince ve Yunanca okudu. Şiirlerinde argo ve müstehcen sözlere çok sık yer veren, bu nedenle zaman zaman dikkatleri üzerine çekip koğuşturmaya uğrayan Yücel, ilk şiirlerini 1950 yılında `Yazma` adlı kitapta toplamıştır. Can Yücel, taşlama ve toplumsal duyarlılığın ağır bastığı şiirlerinde, yalın dili ve buluşları ile dikkati çekti. Can Yücelin ilham kaynakları ve şiirlerinin konuları; doğa, insanlar, olaylar, kavramlar, heyecanlar, duyumlar ve duygulardır. Şiirlerinin çoğunda sevdiği insanlar vardır. Şiir: Yazma (1950), Her Boydan (1959, Çeviri Şiirler), Sevgi Duvarı (1973)Bir Siyasinin Şiirleri (1974), Ölüm ve Oğlum (1976), Şiir Alayı (1981, ilk dört şiir kitabı), Rengâhenk (1982), Gökyokuş (1984), Canfeda (1985), Çok Bi Çocuk (1988), Kısa Devre (1990), Kuzgunun Yavrusu (1990), Güle Güle-Seslerin Sessizliği (1993) Gezintiler (1994), Maaile (1995), Seke Seke (1997), Alavara (1999), Mekânım Datça Olsun (1999) Düzyazı: Düzünden, Ve Can’dan Yazılar
  • • REFİK DURBAŞ(1944-..)• İlk şiiri İzmirde Ege Ekspres gazetisinin sanat sayfalarında yayınlandı. Devinim, Gösteri, Sanat Olayı, Soyut, Papirüs gibi dergilerdeki şiirleriyle dikkat çekti. Arkadaşlarıyla birlikte 1962-1964 arasında "Evrim" dergisini, 1967de de "Alan 67" dergisini yayınladı. 1971de ilk şiirlerini Kuş Tufanı adlı şiir kitabında topladı. İkinci Yeni esintisi ile başladığı şiir yaşamı, zamanla toplumcu yönelim kazandı. Kendine özgü dili ve benzetmeleriyle, baştan beri tavrını ve varlığını keskinleştiren, anlam kadar biçime de önem veren şiirler yazdı. Çarşıların, işçi kızların, pazar yerlerinin, çay evlerinin dünyasını yansıtan şair olarak tanındı. Şiirinde günlük konuşma dili içine ustaca serpiştirilmiş eski sözcükler de kullandı.• Şiir: Kuş Tufanı (1971), Hücremde Ayışığı, Çırak Aranıyor, Çaylar Şirketten, Nereye Uçar Gökyüzü, Siyah Bir Acıda, Bir Umuttan Bir Sevinçten, Meçhul Bir Aşk, Adresi Uçurum, Geçti mi Geçen Günler, Menzil, Kimse Hatırlamıyor Nereye Uçar Gökyüzü, İki Sevda Arasında Kara Sevda, Tilki Tilki Saat Kaç, Düşler Şairi, İstanbul Hatırası• Çocuk: Yedi İklim, Dört Bucak, Kırmızı Kanatlı Kartal, Denizler Sincabı
  • • Ahmet Telli• 1946’da Çankırı’nın Eskipazar ilçesinde doğdu. 1981de sıkıyönetimce tutuklanarak görevine son verildi. Aynı yıl, TCKnın 141, 142 ve 146. maddelerinden yargılandı. Cigerhunun şiirleri üstüne yazdığı bir yazısından ötürü 142. maddeden kısa bir süre hüküm giydi. İlk şiiri 1961de yayımlandı. 1972de yayımlanan ilk yazısına Varlık Dergisi Eleştiri Ödülü ikinciliği verildi. 1980de Hüznün İsyan Olur kitabına Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü ( Metin Altıokla birlikte ); Saklı Kalan adlı kitabına da 1982 Yazko Şiir Özendirme Ödülü verildi. Özellikle 1972den sonra, birçok edebiyat dergisinde yazıları, şiirleri yayımlandı. Türkiye Yazıları dergisi ( Mart 1983, sayı: 72 ) şiiriyle ilgili bir özel sayı yayımladı. *• 1960 sonrası toplumcu gerçekçi şiirimizin ikinci kuşağında yer alan özgün şairlerden. İsmet Özelden sözcük seçimi ve ses tonu bakımından etkilendi. Romantik ve başkaldırıcı şiiriyle bir yandan da Attilâ İlhana yakın durduğu söylenebilir.• Şiir kitapları• Yangın Yılları (1979)• Hüznün İsyan Olur (1979)• Dövüşen Anlatsın (1980)• Saklı Kalan (1981)• Su Çürüdü (1982)• Çocuksun Sen (1994)• Nida (2009)• Diğer eserleri• Ben Hiçbir Şey Söylemedim (2001)• Sulara mı Yazıldı (2001)• Buradayım Sözümde (2005)• Ödülleri• 1980 Toprak Şiir Ödülü Hüznün İsyan Olur kitabı ile (Metin Altıok’la paylaştı)• 1982 Yazko Şiir Özendirme Ödülü Saklı Kalan