Dituria 2011   4
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Dituria 2011 4

on

  • 2,438 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,438
Slideshare-icon Views on SlideShare
2,438
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
14
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Dituria 2011   4 Dituria 2011 4 Document Transcript

    • QKSH“Migjeni” Revistë mujore për fëmijë, të rinj dhe prindër, prill, 2011 DITURIA E boton QKSH”Migjeni” Borås-Suedi Viti V , Nr. 4 REVY MODE ME VESHJE KOMBETARE SHQIPTARE -Do jete me 16 prill 2011 MUZEU I TEXTILIT BORÅS - SUEDI Foto Shkelzen Rexha - Kosovë
    • NË MUZEUN E TEXTILIT NË BORÅS REVY MODE ME VESHJE KOMBËTARE SHQIPTARE -16 prill 2011 nga ora 12:00 deri në ora 16:00 - MIRË SE VINI!Në lokalet e Muzeut të Textilit në qytetin Borås të Suedisë me 16 prill 2011 do mabhet për herë të parë në Skandinavi Revy e Modës me veshjeKombëtare Shqiptare, organziuar nga Qednra Kulturore Shqiptare “Migjeni” nga Borås, së bashku me Muzeun e Textilit të këtij qyteti si dhe mendihmën e Studie främjande po nga ky qytet.Në këtë manifestim kulturor të organziuar për herë të parë në Skandinavi nga Qendra Kulturore Shqiptare“Migjeni” e qytetit Borås do marrinë pjesë stilistë nga Republika e Kosovës, pastaj të rinjë dhe të reja shq-iptar nga qyteti Borås si dhe nxënës dhe të rinjë e të reja nga qytetet fqinje si Kinna e Skene, Gislaved të cilëtdo jenë pjesë e këtij projekti.Të pranishmit do argëtojnë me këngë e valle anëtarët e shoqërisë kulturore artistike “Shqiponja e maleve”nga Fallkenberg.Pra në këtë Revy Mode, dot ë ketë edhe: Ekspozitë me fotografi me veshje kmombëtare, një film doku-mentar mbi punimin e veshjeve kombëtare, këngë e valle popullore shqipe të interpetuara nga anëtarët eshoqërisë kulturore “Shqipponja e maleve”.Mirë se vini me 16 prill në Revynë e Modes në Borås të Suedisë.Foto: Shkelzen Rexha, Gjakovë 2
    • Kadri Tarelli Festa e mësuesit E SHENJTË , “DITA E MËSUESËIT” 7 MARSI ! Po afron 7 Marsi, festa e “Mësuesit”. Që në krye të shkrimit i uroj mësuesit, kolegët e mi të nderuar dhe shpreh mendimin tim se 7 Marsi, “Dita e Mësuesit” duhet të jetë festë kombëtare, pasi është “Ditë e shenjtë”, dita më fatlume për arsimin kombëtar Shq- iptar dhe ca më shumë për mbijetesën e kombit tonë. E quaj të “Shenjtë”këtë ditë, pasi u derdh mençuri dhe dituri, djersë dhemund, flori, jetë dhe gjak, për ta hapur, jetësuar dhe mbrojtur shkollën, gjuhën dhe kombin. Pak e çuditëshme kjo historia jonë.Nuk është për t’u patur zili, por ja që kështu na ka rënë për pjesë, bukur i njeriut të ditur, të ndershëm e fisnik, trim e atdhetar.mbase edhe vetë e kemi kërkuar, duke qënë të vonuar, ose të zënë Mësuesit meritojnë më shumë nderim dhe mirënjohje, jo vetëm nga nxënësitmes njëri – tjetrit me sherre të mëdha, e s’ja kishim ngenë këtyre dhe studentët, sepse me shkollën dhe mësuesit lidhen që nga vocëraket të cilëtgjërave të “vogla” dhe linim shtegun hapur për komshinjtë apo mësojnë abetaren e deri te shkencëtarët dhe profesorët e universiteteve dhefqinjët tanë, që natyrisht nuk na kursyen. Jemi më të vjetrit e ball-kanit, të vjetër sa vetë jeta, autokton “dembabadem”, por kishimmbetur të vetmit në Ballkan me gjuhë të pashkruar. Në këtë ditë“Të bekuar”, me hapjen e shkollës së parë shqipe, më 7 Mars 1878, u mundësua ruajtja, mësimi dhe zhvillimi i gjuhës shqipe, që na bëri ne të mbetemi tek rrënjët e të parëve tanë. Duke lëçitur këtë “Gjuhë perëndie” u formatua, u ngrit ndërgjegja e kombit, dhe, me penë e pushkë u vu në udhë të mbarë lufta për pavarësi dhe shpallja e saj më 1912. Është e panevojëshme të përsërisim ngjarjet historike dhe përpjekjet e rilindasve tanë të ndritur përgjuhën dhe shkollën shqipe, por cilido mund t’i bëjë vetes pyetjen,por edhe të përsërisë pyetjet që janë bërë prej kohësh nga njerëzite thjeshtë, e ca më shumë nga të diturit: Ç’do të ndodhte po të mosishin hapur shkollat shqipe ? A do të mund të ngrihej e forcohejndërgjegja kombëtare ? A do të mund shpallej dot pavarësia ? Dhemund të vazhdojmë të pyesim: A do të mund të përballonim lakminëe fqinjëve, kur me gjuhën shqipe të shkruar e të mësuar në shkollë,me luftën dhe gjakun e dredhur, mezi mundëm të mbajmë kaq pakvend që quhet Shqipëri dhe ne të quhemi shqiptarë. A mund të mosi vlerësojmë heronjtë e vërtetë të Kosovës, mësuesit e saj, të cilët akademikët. Me shkollën është i lidhur edhe ushtari e gjenerali, mekaniku dhenë kushtet e pushtimit serb, mbajtë gjallë frymën kombëtare dhe inxhineri, bujku, çobani dhe agronomi, shkrimtari, gazetari, poeti dhe artisti,edukuan në shpirtin e të rinjëve kosovarë ndjenjat e luftës për liri dhe ministri, deputeti, politikani dhe presidenti. Mësuesi, i gjallë dhe i heshtur,e bënë Kosovën të pavarur. Përgjigjet i gjejmë te vetja, pasi janë të kurdoherë është në çdo familje shqiptare, por edhe në diasporë, ku në kushtethjeshta e të qarta si dita e diellit, por që na bëjnë të mendohemi mirë, të vështira, si misionarë të vërtetë, po bëjnë një punë të jashtëzakonëshme përpër atë çka po bëjmë sot dhe për atë se çka presim nesër. të mbajtur gjallë gjuhën dhe zjarrin e ndezur të shqiptarizmës.Është gjetje e bukur “Dita e Mësuesit”. S’ka emër më bukur ! Bashkë Sakrificat për shkollën dhe gjuhën shqipe nuk kanë sosur edhe sot e kësajme shkollën shenjtërohet edhe mësuesi. Mos po e zmadhoj paksa dite. Breza të tërë mësuesish, kush më shumë e kush më pak, kanë vënë njëduke e quajtur mësuesin “Shenjtor” ? -Jam i bindur se nuk e teproj. gur në kështjellën e arsimit Shqiptar. Po përmend se, vetëm nga DurrësiÇ’bënë më shumë shenjtorët ? – Besuan në zot. U sakrifikuan si janë nderuar me titullin e lartë “Mësues i Popullit”, shumë prej tyre edhe pasmisionarë, duke i shërbyen zotit dhe njerzimit. Bukuri !- Sot e mijra ndryshimeve demokratike të viteve 1990. Këta janë: Gjini Luarasi, Petrit Ve-vite me radhë ne i nderojmë, u përulemi dhe kërkojmë bekimin e laj, Vasil Ziu, Pertef Kruja, Agim Shehu, Isuf Puka, Sul Zalla (Sulë Shqipja),tyre. Ç’bënë më pak mësuesit tan: Papa Kristo Negovani, Petro Nini Qazim Domi, Mexhik Bekteshi, Hysen Çela, Beqir Çela, dhe pa i përmendurLuarasi dhe Gjok Shqiptari, (Xhordano Bruno Shqiptar, i cili u dogj emrat e nderuar të tridhjetë e nëntë “Mësuesë të Merituar”. Nuk janë pak. Nei gjallë se në gji mbante abetaren e gjuhës shqipe ), e bashkë me ta krenohemi me ta dhe kemi ç’të mësojmë prej tyre, sidomos të rinjtë që e nisinedhe plot e plot të tjerë: Besuan në zot, besuan në komb, i shërbyen udhën e vështirë, por të bukur dhe fisnike të mësuesisë.kombit dhe u sakrifikuan për kombin si askush tjetër, si misionarë Sa më shumë vite që kalojnë, aq më e bukur dhe më e madhërishme na duketqë përhapën dituri dhe përcollën në popull dashuri për gjuhë e komb. “7 Marsi”, festa mbarëkombëtare e “Mësuesit”. Ndaj sot edhe për mijra viteKurdoherë i prulemi me nderim të thellë. të tjerë, urojmë: Ta gëzojmë këtë festë hyjnore, të magjishme dhe njëherazi tëS’ma merr mendja se ka komb tjetër, që të ketë kaq shumë martirë madhërishme !të rënë për gjuhën dhe shkollën, sa çka kombi ynë. Ne ata i kujtojmë Përgatitidhe i nderojmë në çdo përvjetor. I kemi përjetësuar duke u vënë Kadri Tarelliemra shkollave. Kemi bërë e bëjmë mirë. Po është shumë pak. Atakanë qënë dhe mbeten për për ne dhe brezat e rinj, modeli më i 3
    • FAQJA E POEZISË Anjeza SakajBAJAME HOXHA Adelina DokjaMOS ME BEJ QEJFIN! NÊ JE!Nga një lëvdatë mbrëmë, ZEMËR E PËR-Ashtu kot më erdhi drithëri- FLAKURma.Ishte shumë vonë. Me veshtrim te etur te gelltis.Tek po rrija mendueshëm përpara ordinatorit, Dhe zemren e lashe tek ti Nuk nginjem duke te te pare ,po flisja me vete dhe shkrova: Ne kete dite te ftohte shkurti, Ne cilen pjalme lulesh lulezove?Një poezi dashurie, Xhelozia e juaj, shpirtin me ngrine... Na cila penelate pikturash valle ke dale?si për të kujtuar kohërat furtunë, Buzeqeshja ne buze me mbeti Si fllad i nje mengjezi te embel pran-Të një dhimbjeje të pafund, Dhe fjalet ne gryke veror,Që prej saj mora një grimë helmi, Ti je mendimi i pare dhe i fundit Permbyte zemren me nje rrebesh te pa- Për ditët e stuhishme, Vetëm tek ti i kam sytë... pare,Për mjerimin e rinisë sime,Dhe s’u shërova kurrë. Po te pyesesh zemren time I thyeve tabute e kohes se heshtur,Eh, psherëtimat nuk heshtin, Ne ç’vend kerkon te jesh? Saharen e ndjenjes e permby...Ato, flasin me veten time, Ajo embel te pergjigjet:Më shajnë, më bërtasin , më kritikojnë, Atje ku ...E qahen prej meje,Thonë se paskam qenë e keqe...eh,“Na helmove”, më thonPo, e di, e keqe kam qenë,Helmova ndjenjat, psherëtimat, mendimin,Si të kisha dy psherëtima, dy ndjenja, dy men-dime...Mjerisht, kisha vetëm një ndjenje e s’u bënëkurrë dy,Liri Loshi Venka Capa Mimoza BiciTOKËS QË NA FALI ETJE E MERGUAR Pranvera e SteblevesKëngë i thurim TokësNë tel të lahutës Zgjova vargjet, Nuk ka stine me te bukur se pranvera , thelle qoshes se renduar...Tokës që ia fali Kur vellon e gjelber vesh Stebleva,Guximin Teutës… Dollia, pik-pik, Nuk ka qilim si ai qe qendis natyra , mbi germa pikon...Sa herë mihim Tokën Ku kembes i vjen keqPuthim bucat e dheut Vargjet...u corientuan nga dehja T’i shkel lulet plot ngjyra ... “Erdha”ku “ike” ti...Tokës që ia fali Ne pranvere ne Stebleve dua te shkoj,Urtinë Skënderbeut. nen hapa me endej fustani ! SHtepite, pemet, barin me sy t’i shikoj gjethet qepnin ferferimen...Dhe i miklojmë Tokës Vitet t’i kthej pas , femijerine te kujtojFaqet, ballin, shpinën Me trembi rrugetimi! Egezimin zemres sadopak t;ia shtoj ... Rikthehem,mbi fustaninTokës që mban burra Pranvera kur vjen shpirtin ma perterin ,Si Hasan Prishtinën. qe me endi nata SHume endrra e deshira Copeza yjesh vezulluan...Edhe sot në këtë Tokë Brenda meje rrembehenNë fshatra të Drenicës i bukuri ,loti im Eme vrulle bukurie dehen ... pastroi syrin e dashuruar...Vashat rrisin shtatinE Shote Galicës Oh,ja...te shoh ty..Sapo e ngjallim në bronz me goten-dolli ne duar..Bajram Currin – Plakun Me prisje...te shuanim vetmineToka nxjerr nga gjiri buzet te njomnin, etjen e merguar...Dhe Adem Jasharin… 4
    • Remzi Basha Bekimi i një libri Në vend të një parathënieje për librin e poetit Namik Selmani “Pesha e qiellit të vendlindjes”Kur për herë të parë lamë pas kurrizëve tanë të lodhur, nga hallet që na kishte dhënë koha dhe e keqja ca shtëpi të mbetura me dyert të hapura bash sica gojë memece që nuk mund të flisnin me zë të lartë që ne të ktheheshim shumë shpejt tek ato, kujtuam e menduam shumë e shumë gjëra. Po, ato nathërrisnin e na thërrasin, me një zë që mund ta dëgjojë e ta kuptojë shumë mirë vetem një mërgimtar shqiptar kudo ku ai është. Një zë që të kërkonsërish për të ardhur sa më shpejt e sa më shpesh. E ndjenim se Kryemalli ynë ishte e mbetet shumë më i lartë se mali që kishim parë në vendlindje.Ishte malli për gjuhën shqipe. Ndjemë jo vetëm mallin për një rrugë ku gjakosëm gjunjët, për një shkollë ku mësuam me aq dashuri e durim shkro-njat e shqipes sonë, ku luajtëm dhe u bëmë gjykatës të rreptë të lojës sonë fëminore. Atëherë e kuptuam se diçka të madhe kishim lënë pas. Kishimlënë kumbullat dhe manaferrat që binin në tokë pa u mbledhur nga duart e fëmijëve. Kishim lënë lumenjtë e vegjël pa i përkëdhelur me trupat tanë tëhajthëm. Dhe kudo ku brodhëm nëpër botë, mbi avionë të zhurmshëm, aq komodë, me rrugë me drita që bënin e bëjnë garë edhe me diellin kushumë shumë gjuhë na vinin në timpanët e veshëve tanë ende të uritur për shkronjën shqipe. Çdo poezi, çdo tregim, çdo fjalë e shkruar e gjuhës sonëtë bukur na dukej e na duket ende si një lëndinë që kemi akoma mall ta shohim, ta prekim.Këtë ndjesi të bukur e kam patur që kur më kanë rënë në duar poezitë e poetit me origjinë nga Çamëria Namik Selmani. I njëjti mall për trojet e tëparëve tanë. E njëjta dhimbje nga gjaku i derdhur për tokën e të parëve. Është shumë e vërtetë që në botën tonë moderne njerëzit të njihen edhe meekranët e kompjuterave, me zërat që përcjellin celualarët nga më të shtrenjtët, qoftë dhe më modernët që ka bërë njeriu. Por askush nuk mund tëbindë tjetrin se, nëse shpirtërat e atyre që ninin këtë kuvendim nuk përputhen me njëri-tjetrin, atëherë zërat e celularëve heshtin shpejt, shumë shpejt.Faqet elektronike mbyllen shpejt, shumë shpejt. Kjo ndodh kur miqësitë ngrihen mbi themele të buzëqeshjeve të shtirura, të miqësive që iu mungon enesërmja.Jo, me mikun tim të Fjalës së Mençur, Namik Selmani, me mikun tim që më zgjon shumë mirë atë filiz të kombit kudo ku shkoj, kudo ku hap e mbylldyert e botës së madhe, kudo ku rris fëmijët e i martoj apo bëhem si një Kryekrushk, nuk ka ndodhur kështu. E nuk do të ndodhë edhe nesër. Kur paradisa viteve në Tiranë bëhej Kongresi i Lidhjes Shqiptare në Botë, duket se ngritëm së bashku edhe meshumë miq të tjerë një Urë. Një Urë që lidh jo thjesht dy brigjet e një lumi, të një deti. Shumë më tepër se kaq. Se mendoj se ne, si komb, jemindoshta kombi i vetëm në botë që duhet të ngrejmë në kohërat moderne sa më shumë Ura të tilla bashkëpunimi. Armiqtë e dukshëm e të paduk-shëm na kanë humbur shumë kohë të dobishme për rrugën tonë të mbarësisë, ose të mbrothësisië, si thonin rilindasit tanë të shquar. Ata kanë dashurtë na qorollepsin në ca shtigje ku humnerat kanë qenë aq afër syve tanë, aq afër theqafjes sonë historike. Për fatin tonë e për bekimin që na dhaZoti nembjetuam e sot po gëzojmë Stinën më të re të Rilindjes Kombëtare, për të cilën edhe një vëllim poetik i këtij lloji është si një GUR i fortëkështjelle dhe një trase e re re rruge.Kohë më vonë kur unë përgatita dhe botova një roman me autoren Drita Braho “Nusja nga Çamëria“ e ndjeva seUra e Bashkimit ishte bërë më e fortë, më e madhe, më e bukur. Kësaj radhe nuk ishim thjesht dy miq që ndërronin kafenë e mëngjesit apo bukën ekonakut. Nuk ishin thjesht dy miq që takoheshin në Pazar e shkëmbenin me shumë dashuri fjalën e mallin. Jo, Namiku po më sillte aq pranë atë qëmë mungonte pak më shumë se zakonisht. Po më sillte fryën çame, atë që na mungonte në magjet dhe sofrat tona të Kosovës. Në trojet e saj po kaqtë gjakosur sa dhe ato të Çamërisë ëndërrvrarë. Dhe e desha fjalën e tij, dhe e mësova vargun e tij dhe fjalët e atyre tregimeve që të sjellin jo vetëmmallin e dhimbjen, por edhe amanatin e madh që nuk e tret koha, lumi toka, deti, zjarri, tërmeti, oqeani..Unë sot kam në duar librin e tij të fundit me poezi me një titull të bukur e të gjetur ”Pesha e qiellit tim”. Libri ka një organizim shumë të bukur. Duketse krah temës së tij të dashur, asaj çame, të cilën ai e ka vënë në një cikël me një titull shumë emocional “Bëj të zë, por të merr era” ka edhe motive tëtjera, po kaq tundues se ai i Çamërisë. Është tema e Kosovës ku ka shumë epizëmë e lirizëm ( sërish me një titull simbolik “Trëndafilët e Prishtinës”)Në të ka një kryepoezi për Loken e Këngës Nexhmije Pagarusha apo poezi për Gjakovën e për bardin e poezisë kosovare Din Mehmeti, për Urën eIbrit. Në ciklin e Amerikës me titull “ Sytë e Amerikës” shohim një risi tematike dhe një këndvështrim bukur tëri . E kishim parë Amerikën në sytë e studiuesve por në sytë e petëve e kishimpare rrallë.Ndoshta nuk duhet të ma marrë për një humbje kohe lexuesi i vargjeve të tij dhe i fjalëve të mia nëse do të citoja në këtë parathënie disa tituj tëlibrave të mëpërshëm të këtij autori me poezi. me këtë libër që po lexojmë ato bëhen 8 të tilla “ Vatra e mallit”, “Zërat e brigjeve të mia”, “Kroi ikëngës çame”, “Fari çam” , “Shpirti çam”, “Djepi i këngës”, “Dritaret e besimit” dhe ky I fumdit “Pesha e qiellit të vendlindjes” Metaforat e tyre tëftojnë që të lexosh dhe të gjesh atë që shpesh në jetën e përditshme të mungon, atë frymë atdhetare, për të cilën duhet të punojmë të gjithë e kudo kujemi.Krenohem se po bekoj një libër të tij në këtë prag jete kuar ai po mbush 6 dekadat e jetës së tij të vrullshme, tërë pasion krijimi, tërë përkushtim.Po, si pjesë e të njëjtit profesion, atij të mësuesisë, mbase duhet që tregojmë fëmijëvë tanë shqipfolës kudo ku janë jo vetem kështjellat e larta,të panumërta e aq të forta amembanë trojeve tona, por edhe t’u ngrejmë para syve të tyre të ndezur për dije e përparim, për shqiptarizëm edhe caKështjella të tjera, të larta të mençurisë sonë, ato të Shqiptarizmit tonë pa patur drojen e frikshme se dikush mund të na akuzojë padrejtësisht për këtëgjest nga më fisnikët e botës së qytetëruar.Librin e shoqëron edhe një pasthënie nëse do ta quaja kështu të shkruar nga studiuesi shqiptar nga Maqedonia Zejadin Ismaili me titullin“ “Shenjtëriae papërsëritshme e shprtiti çam” kushtuar librit të tij të para disa viteve “ Shpirti çam e në përgjithsi të poezisë së tij. Ky shkrim është një dritare ngaku mund ta shohim edhe më mirë poezinë e tij. Nga ky shkrim po shkëpus disa rreshta: “Tashnë ai ka krijuar origjinalitetin e tij vetanak të veçantë,arketipal dhe ka një vazhdimësi të qëndrueshme në vijën e zhvillmit kreativ poetik. Në konteks më të gjërë dhe autentik trajton njeriun çam dhe sakri-ficën e tij për idealin kombëtar dhe atdhetar. Virtuoziteti krijues i Namikut manifestohet përmes motiveve të reja që ai trajton…”Duke i uruar rrugëtë mabrë librit më të fundit poetik të autorit Namik Selmani “Pesha e qiellit të vendlindjes“, do të dëshiroja të citoja me shumë dashuri disa vargjenga poezia e tij “ Zinxhirët e mallit”. Janë zinxhirë që shqiptarët i kanë të pranishëm shumë herë në jetën e tyre të përditshme, edhe ata që janë largtrojeve të lindjes. Por po kaq të forta janë këta zinxhirë edhe për ata që jetojnë në trojet tona amtare. Zinxhirë që vëmë në provë dashurinë për trojettona, përpara së cilës edhe armiqtë më të fuqishëm thyhen “E bëhem dallandyshe që nuk njeh stinimin/për të trokitur te malli me frymën e fjalës-behar/kështu mbetëm ne, drurë që nuk njohim zverdhimin /kudo ku ecim, kudo ku do të kemi një varr…. 5
    • Arsim Halili INTREVISTË ME POETEN DEZDEMONA MARKU dëshirë të sjell në Shqipëri autorë që nuk njihen por që janë shumë të falshëm. Kam sjell disa poezi tëSi erdhi dhe zuri vend poezia tek Dezdemona ? autores Kanadeze, Margaret Atwood. Një poete dhePërshëndetje Arsim. Dhe të falënderoj shumë për skenariste shumë e njohur. Edhe pse nuk e kam sjellkëtë intervistë. Jeni një gazetar i mirë dhe ndihem në një vëllim të plotë. Gjithashtu dhe Umberto Saba,shumë e privilegjuar qe jam mysafirja juaj në këtë poet Italian i mrekullueshëm por që këtu nuk njihet.intervistë. Sapo kam mbaruar përkthimin e autores amerikaneSi erdhi poezia tek Dezdemona? Unë jam kulti- May McGoldrick, dhe jam në pritje që ajo të më japvuar dhe ushqyer me libra që e vogël, qëndroja me ok, dhe romani i saj ‘’The Rebel’’ që është botuar nëorë mbi libra duke lexuar aq sa harroja të mësoja 28 gjuhë të botës. Të jetë i pranishëm edhe këtu nëmësimet. Isha shumë e dhënë mbas romancave Shqipëri, është një roman që të tërheq , dhe të mband,m.th prozës. Por kjo ndryshoi komplet , kur të mbërthyer deri në momentin e fundit. Aty edheprofesori im shkrimtari i njohur Riza Lahi. Vuri mund të shijojmë si romancën e personazheve, porne dukjen talentin tim për poezi duke më drejtuar është edhe shkollë më vete. Aty unë mësova shumëpër nga poezia. Unë e adhuroja poezinë, por kisha gjëra që nuk dija për historinë e Irlandës.mjaft frikë të përballesha me të. Duhet të falën- Jeni një poetesh e re, por natyrshëm produk-deroj shumë profesorin tim që më udhëhoqi dhe tive, më thoni çfarë ju pengon dhe çfarë ju ofronnguli këmbë që unë të shkruaja jo vetëm prozë por kënaqësi gjatë leximit të veprave reja?edhe poezi. Unë adhuroj letërsinë me vlerë, artin e të shkruaritÇka ju shtyn t’i qëndroni besnike mbretëreshës që më tërheq që në germën e parë. Ka raste që librise të artit letrar? veç kopertinës ka të bukur por brenda fjalë dheDo t`i qëndroj besnike kësaj mbretëreshe, sepse jo vetëm që shkruaj vetëm fjalë. Atëherë vlera e librit kthehet në pseudovlerë, dhe i humbet vlerapor edhe e adhuroj dhe nuk mund të bëjë, Dezdemona, dot pa librat e librit. Më bënë që të humbas dëshirën për të lexuar. Por kur unë dashurohemsaja. Dhe do mundohem me gjithë forcat e mija që të lë një shenjë njw mbas librit qoftë poezi, prozë, ese, unë ndjehem komode dhe marr më tëgjurmë nga arti im. mirën atë që më mbushë mendjen dhe shpirtin timPër aq sa kam lexuar nga ju, artit i juaj poetik dominonohet nga Dinamika e krijuesit sigurisht se nuk ndalet, po në këtë mes çfarë do të nalirika e dashurisë , pse ndodh? ofroni ju?Është më se e vërtetë, që arti im dominohet nga lirika e dashurisë. Më se e vërtetë, por unë do t`i ofrojë lexuesit tim gjithmonë diçka të re nëJanë një ndërthurje mes erotizmit trishtimit dhimbjes, diçka që na c`do libër që do të arrij të nxjerr. Jo gjithmonë i njëjti shkrim dhe e njëjta ideshoqëron në jetën tonë. Shpreh ato ndjenja te fshehura thellë në e subjektit.subkoshiencën tonë. Dëshira dhe ndjenja që kemi frikë t`i shprehim Cilët nga poetet dhe prozatorët janë burim frymëzimi qoftë nga letërsiahapur. Pse ndoshta pyesni ju? Kurse unë mund të them që kjo vjen shqipe, pse jo edhe ajo botërore ?natyrshëm, nuk e di as vetë, pse, por gjithmonë poezia dhe proza ime Impakti im i parë me letërsinë, nuk po flas këtu për librat për fëmijë,vishet e tëra me nota erotizmi. kuptohet. E mbaj mend shumë mirë, kisha shkuar për pushimet e verës nëLibri i juaj tani më gjendet në fazën finale, gjegjësisht shumë Kukës, te miku më i ngushtë i babait tim, artistit Shpend Halili. Që unë eshpejt pritet botimi i saj, mund të na flisni për strukturën e librit? adhuroja dhe shkoja me shumë dëshirë. Aty duke gërmuar tek librat e tij,Po, jam në pritje të librit tim të parë. Dhe jam shumë e emo- kam qenë në klasë të tretë. Më tërhoqi vëmendjen drama e Henri Isbencionuar dhe në ankth. Nuk e di si do përcillet nga lexuesi, a do të ‘’Shtëpi Kukulle” dhe unë fiksohem aq shumë dhe e lexoj me shumë dashuripëlqehet?Besoj një frikë që mbërthen ç`do autor të ri, si unë. Për këtë dhe arrij ta kuptoj. Kështu më vjen dhurata e parë, nga miku i babait tim. Qëdua të falënderoj pa masë botuesin tim , zotin Enver Nezeri, i cili më ishte romani Gustav Flober-it Zonja Bovari. Këto dy libra kanë qenë burimiofroi ndihmën e tij duke më përkrahur dhe duke më mbështetur që dhe frymëzim për mua. Ëndërroja me orë duke menduar sikur isha njëunë të afirmohem në botën e madhërishme të letërsisë. Ai besoi tek shkrimtare. Pastaj duke u rritur, idhulli im bëhet Migjeni , pastaj frymëzo-unë dhe besoj të mos ta zhgënjej. Botuesin tim, profesor Rizan, dhe hem nga poezia e huaj Sergei Esenin, Artur Rimbaud,Giacomo Leopardi..Kamikun tim Engjëll Koliqi që kanë besuar tek talenti im. Për sa i përket shumë dhe nuk dua të zgjatem..strukturës së librit, është prozë e ndërthurur me poezi, pra poezi dhe Përmbyllja e kësaj interviste mund të përcillet nga ju me ndonjë me-tregime. Por nuk dua te tregoj më shumë të mbetet njw surprizë, se sazh ?jam mase e bindur që është një libër krejt i veçantë. Do më besoni Mesazhi im? Mesazhi im shkon vetëm për rinin që nuk e dashuron librin,lexues, kur ta keni librin në dorën t`uaj. dua t`i them dhe ti përcjell që të dashurohen mbas librit dhe letërsisë, sepse,Një nga pasionet tuja që nuk është edhe gjë e lehtë është edhe është diçka e mrekullueshme dhe të ndryshon gjithçka brenda teje.përkthimi, cilat janë risit në këtë fushë ?Diçka që adhuroj është përkthimi , është një art në vete dhe shumë ivështirë. Siç e thatë dhe ju i dashur Arsim. Të jemi koshientë tregui librit është një nga më problematikët dhe më të vështirë. Unë kam 6
    • Kadri TarelliLoti i nënave. NGA LOTI I NËNAVE, DETI U BË I KRIPURNë kujtim të 6 Marsit 1991E dielë, 6 Mars 2011. U mbushën plot 20 vjet nga ai 6 Mars i vitit 1991, kur mijra shqipatrë morrën rrugën e mërgimit. Më është bërë zakon, që çdovit, në këtë ditë të shkoj në berg të detit, në shëtitoren “Taulantia”në qytetin e Durrësit. Edhe sot isha. Qendrova përballë detit, si për t’u falur me të.Kanë kaluar kaq vite, po si atëherë më del përpara skena dhe biseda e një nëne të re, me djalin e vogël përdore, e cila me sytë të përlotur shikonte largnë hapsirën e pafund të detit. Dukej sikur i fliste detit. Buzët i dredheshin. I lutej në heshtje.-Mami ! Nuk po duket anija që do të sjellë babin !? -Djali nuk morri përgjigje. Lotët në sytë e nënës u shtuan. Pa pritur djali i vogël pyeti:-Mami ! Pse deti është i kripur ? Gruaja e mori fëmijën, e shtërngoi në gji, e puthi në sy, në faqe, në gushë dhe i tha e ngashëryer: - Deti u bë i kripur nga lotët e nënave. Më erdhi në mendje romani “Lulja e Kujtimit” e Foqion Postolit. Dikur edhe në Korç, në dalje të saj thirrej një vend “Lëndinka e lotëve”, ku përcilleshin dhe ndaheshin famil- jarët me ata që merrnin rrugën e mërgimit. Po atëherë iknin një e nga një, ose dy nga dy ! Ata largoheshin duke kthyer kokën pas, ndërsa me lot në sy mbeteshin nënat, babalarët, motrat, gratë, fëmijët. Edhe sot rrenqethem, pavarësisht viteve që kanë kaluar. Janë disa ngjarje që rrodhën shumë shpejt. 20 Shkurt i vitit 1991. Populli i bëri me madhështi nderimet e fundit diktatorit duke e tërhequr zvarrë bustin e tij. Dy javë më pas më, 6 Marsi. Mijra e mijra shqipëtarë u dyndën në Durrës, mësynë dhe hipën në anijet që u ndodhën në port. Morrën udhën e panjohur të mërgimit, pa ditur se si do t’u vinte halli. Herë pas here, në emisione të veçanta televizive, jepen pamje të shkëputura që paraqesin largimin masiv të shq- iptarëve. O zot ! Vetëm ne, apo vetëm ata që i kanë përjetuar ato çaste dramatike, kanë mundësi të thonë se ç’kanë ndjerë kur shikonin me sytë e tyre, atë çmenduri kolektive dhe “Malet” me njerëz, që largoheshi s’di se ku. Edhe një herë them : O zot ! Sepse aty luhej një “tragjedi” me aktorë një popull të çoroditur që vraponte sa andej – këtej tek anijet që kishin mbetur në port. Tragjedi pa skenar, pa regjizor, pa rregulla loje, me vetveten spektator. Mijra njerëz që hipnin nëpër anije, të rinj, të reja, familje të tëra, burra gradhe fëmijë. Qindra të tjerë në tokë, nëna, baballarë, gra me fëmijët e vegjël për dore. Të parët thërrisnin dhe përshëndesnin me dorë kur mundënin tëdallonin të afërmiit e tyre, ndërsa pjesa e mbetur në tokë me lotë në sy, edhe ata thërrisnin dhe ngrinin duart drejt asaj mizërie njerzish, pa mundur tëdallonin djalin, vajzën, babën, apo burrin. Shqiptarët po iknin sikur po i ndiqte pushtuesi nga prapa. Askush nuk po na sulmonte. Vallë ç’të ishte kyhasëm i padukshëm ? -Varfëria ? -Mbase ! Armik i egër është, po nuk e besoj, pasi ne varfëri kemi pasur edhe më parë, po nuk kemi ikur “Nga sytëkëmbët”. Mbase iknim nga vetvetja !? Pushtuesit kishin qënë mes nesh ! ?Historia, e ftohtë si gjithënjë do t’i përmendë këto, thjesht si ngjarje në kronollogjinë e viteve, mbase në rastin më të mirë edhe i komenton, dukedhënë edhe shkaqet që na çuan deri këtu, por për njerëzit që i provuan janë më shumë se ngjarje. Janë dridhma të trupit, morrnica që ngjethin shtatin,lot e rrahje të forta zemre që sjellin djersë të ftohta, qoftë edhe në ditët më të acarta të dimrit.Edhe unë vrapova drejt portit. Jo për të ikur, por për të parë e gjetur djalin. Në hyrje një togë ushtarësh të armatosur. Nuk lejonin të futej njeri këtu,po nuk bënin zë për njerzit që kishin hapur shtigje ku mund të kalonin lirshëm. Çuditem me vete, si është puna e njeriut !? Ç’hall kisha unë e ku mëshkonte mendja ? Kisha nge edhe për shaka: Porti ishte bërë si ajo kasollja e Nastradinit, me oborr pa avlli e pa gardh, në fund në dy hunjë të kalbura,një dryn i madh i vjetër, që të dukej nga larg. U drejtova tek ushtarët. Prisnja të më ndalonin. Në krye një oficer i ri, shumë i bukur. Si fillim nuk enjoha. Vëtëm dëgjoj një kërcitje këpucësh. Qendrim “Gatitu” dhe nderim ushtarak !-Hapni rrugën ! Është profesori im ! –Buzëqeshi dhe më dha dorën. U pamë në sy dhe nuk folëm. Ish nxënësi im, pas pak ditësh edhe ai kishte ikurbashkë me shumë shokë. Sot jeton familjarisht në Itali.Sot përsëri pranë detit. Pak vranësirë. Dielli herë dukej dhe herë fshihej. Po deti ? Ah deti ! I qetë. I bukur e madhështor si përherë. Papritur kur rrezetputhnin valët, si një lojë mes dy perëndive nuk di se kush përkëdhelej më shumë, dielli apo deti !Kur dëgjoj dhe gjykoj për sa e sa ngjarje që lidhen me detin, kam ndjesinë se të parët tanë, Iliret paganë kishin të drejtë ta besonin, t’i faleshin e tanderonin si perëndi. Edhe unë besoj se ata ishin më pranë jetës dhe të vërtetës.Sot po udhëtojmë pa viza.. Pak si gjatë shkoi kjo punë, pasi kaluam plot shtatëdhjetë vjet të ndarë nga bota. Tragetet shkojnë e vijnë. Presim dhepërcjellim të dashurit tanë. Më në fund edhe ne po udhëtojmë lirisht, Edhe unë isha para pak ditësh në Itali. E ndjeva veten të fisëm, sepse udhëtova siqytetar i lirë. Veç nuk duhet të harrojmë ato ditë të marsit 1991, që mos u përsëritshin kurrë ! Dhe deti, nga lotët e nënave, mos të bëhet më i kripurnga ç’është !PërgatitiKadri tarelli 7
    • FAQJA E POEZISËAdem Zapluzha Bahtir Latifi Shaban Cakolli MBETEN VEQ KUJ-KËTU TIMET AHMAKU E ZA- VRAKU BAHENShpeshëherë Më kujtohet dikur DOKTORËNë mua zgjohet Kur kishim dashuriZëri trishtuar i memorjes Kur mbanim respektKur lumenjtë mbesin Kur ndanim kujtimePa pikë uji Jo shumë kohë ka kalu Gjithëqka është ndryshu Ahmaku:Në këtë rrugëtim Ku mbeti dashurija A po ngon, more Zavrak ,Gjethet vuajnë Ku mbet respekti Domë me vdekë n’ fukarallak !Nga një ankth i panjohur Val val i morri Deti Domë me u ba doktorë – ekspert ,Kockanjarët të hendakosur Atje larg gjithqka u shua Ndoshta dalim n’ selamet !I mashtrojnë udhët e jetës S`mbeti tjeter veq kujtesa Zavraku: Që mos t`humbet edhe shpresa Kanë mbetë njerëzit pa punësim , Ta kujtojm edhe njëher mbar Pa rrogë, stazh, pa sigurim ... Gjeneratat që kemë përball Tash kur t’ bajnë ndo ‘i dergjë me iu ra – Nuk kan mbet shumë nga ata Çare s’ kanë pa ardhë te na ! Fundi do ti vie me këta Ahmaku: Gjithëqka tash ka ndryshu Mirë, Zavrak, ti je kujtue , Shumë pak janë duke u pajtu Hiq pa dj... Si të parët nuk do gjejm Nuk po dim se ku do vejmHasime Hoti Nehat Jahiu Ibrahim AbediniKURRË NUK TË Dje dhe sotHARROJ PO VUAJ E PO TRETEM... Qdo gjë na bashkonte Qdo gjë na lidhëtePo flas me hidhërim , Na bënte të duamme pikëllim Seç po vuaj e seç po tretem Të respektojmse humba njeriun e zemrës si qiriu flakë seç po djegem, Të ndihëmojmajo më bën të dal me rrëmbim si dëbora në bjeshkë po shkrihem E sotse jeta ushton prej erës ! për atdhe po vuaj e po digjem. E kundertaNdjej zbrazëti - dhimbje Nuk duhemLotët më rrjedhin si gurrë që nuk ndalet Seç më mbushet me lotë shamia Nuk bashkohemDo të shkruaj vargjet se ndjej hata dua ti bashkojë trojet, trojet e mia, As që respektohemMë vuan zemra , dhe shpirti nga hallet ! lotët në sy akoma nuk më janë tharë Nga mos dijaLotoj çdo ditë po ti nuk përgjigjesh që kur trojet mua mi kanë ndarë. e Humbem dashurinpërse më harrove, shkove pas tjetrës ?! Respektin dhe u ndamMë dëgjo për këtë, kthehu të përligjesh Për gjithëmon në jet.në dashurinë e vërtetë të asaj të vjetrës ...! Zemërdjegur e shpirtkallur mbetur4.1.2010 referate duke shkruar në letër, gogla... 8
    • FAQJA E POEZISËLili Bimi Sokol Demaku Kadrije Meniqi MOS THUAJ ASGJË DASHURI ENGJËL-PRES! LORE Mos thuaj asgjë,Më padurim pres të-të puth Mos bëzëj një herë, Dua te prekë embëlsine e buzëqeshjes tende,Frymen Tënde të t’a kap të puth fort, fort Është kohë pa kohë, ta kem në shtrat, në mendimet e natës së vonë.përserie jetë nga jeta ime të-të jap. Është kohë e mjerë! A e di që celsin e lumturisë sime,Të vallëzoj mbi trupin Tënd,e fort të -të shtrëngoj pafajesisht, i dashur e mban ty në dorë?!! Mos bëzej o, burr,Kur shiu vrullshëm t’shkojpasi trupat Tonë t’jen Mos thuaj një fjalë, Me flladin vjeshtor të percjellë dashurinë,lagur.... Mos trego mllefin, me e kthjellët se ujratë e oqeanit të qetë.veç kur avulli t’shkoj... të dalë, Që mbanë në barrë. Aty, mes mendimesh trazuar më kaltërsinë,do rri përkrahë Teje... dorë për dore t’kapur ! në ujratë e tua fundosem më leht.Do vë një muzikë tjetër Është mllef mergimatri,zemrat qëtësisht t’a dëgjojnë Është barrë zemre, Mes germa fjalësh pikturoj dashurinë, Është vuajtje shpirti, ankth malli nëpër vargje lexoj, E cdo shqiptari. fshehur mes kujtimesh të pajetuara, në shtratin e ëndërrave te tua ëndërroj. Fjala mergimtar, Qenka shumë e rëndë, Ah, të dëgjojë zërin e hijes sime, Peshuaka me vite, që dashurinë tende thërret si e marrë. Je shumë afër edhe pse larg, Në krahërorin tend. Trembem, kam frikë mos te humbas! Violeta Gashi Delvina Kërluku Agim gashi Drenica VDEKJE T’PAPARA Ah Madonë e Zezë, ç’Bëre…?! Që Zinë n’zemër, t’Nënave e vë DY DESH Që n’Çati t’Bardha, Drenicën e përfshive. Qëndresa e Njeriut Që t’Madhë e t’Vogël, ngrive. Pak pa rënë terri Ah Madonë e Zezë, si shpatë me dy tehe…! Në vuajtje - kah bëhet natë , Këmbzën e Armës, Gjakpirëse. heshtjen e mban hapen komjuterët N’Shaban Polluzhën, n’Mehmet Gradicën. Në klithmë dhe u futen ne chat. N’Shumë Trima, Ngrehe. zërin e ndal. Jo-jo Shpatë me dy tehe, është vetëm Zoti. Në pikëllim Hynë me “nik” Që Shaban Polluzhën, Mehmet Gradicën. lotin e përmban - jo me emer , E Shumë Trima, Shqiptarë. Në rrezik njëri mashkull N’sy t’Madonës së Zezë, s’i Përloti. hapin e ndal. tjetri si femër ! Gjëmuan, n’Rakita t’Lumit Drenica vijuanë. Në fjalë Krahë për krahë, t’dytë menduan: tingulli s’del Biseduan e biseduan Që si Uji i lumit, me Gjakun tanë. Në dashuri - u kënaqen ne chat , Plumbat, n’Tokën e Drenicës u pastruan. s’sheh pengesa ku s’hyn e ku s’dolën Kur vdesin Njerëzit e i varrosim, s’është për aty njeriu ndërthuret - gjithë natën e gjatë. t’u Qarë. me çnjerëzoren... Sepse gjashtë javë, t’vdekur qëndruan: Vetëm ne mëngjes Shaban Polluzha, Mehmet Gradica. - e morën vesh , N’Rakita, t’Lumit Drenica. asnjeri s’ishte femër Ah Madonë e Zezë, ç’Bëre…?! por qe të dy’ desh .. Që zemrat, Nënave dhe Motrave e Fëmijëve. Si dhe Baballarëve, nga bijtë janë t’Ndara. Athua vallë, a s’janë këto Vdekje t’papara…?! 9
    • Sokol DEMAKU NDJEHEM KRENARE QË JAM MË PREJARDHJE NGA DRENICA Thotë e reja drenicase Hasime Hoti, që jeton dhe vepron në Espos të Finlandës Së pari dua të them se ndjehem krenare që prejardhjen kamë nga një fshat i Drenicës, poashtu që jam mbes e Prekazit Legjendar. Si shumë e shumë familje tjera edhe prindërit e mi u detyruan ta marrinë rrugën e mergimit për shkak regjimit serb. Emigrimi është shumë i ftohtë dhe i hidhur për të gjithë. “Të vije ai cast” është libri im i parë me poezi, besoj që është një libër i realizuar mjaft me sukses. Mendoj që lexuesii vemendshem tek krijimet e mija do ta dalloj mallin, heroizmin, qendresën, dashurinë, besën dhe traditen e atdheut dhe kombit.Brenda vargjeve jam munduar gjithnjë te perdorë shumë trope dhe figura stilistike si metaforën, simbolin, njerzimin, krahasimin, etj. Jam mun-duar poashtu të pershkruaj dhimbjen e furtunës e cila ka qenë renë mbi popullin tonë, për njerzit që u flijuan, sakrificat për dritën e tyre, të cilëtmbeten në shpirtin e popullit.Jeta e studentit as këtu në perendim nuk është e lehtë dhe sidomos kur je vajzë dhe ke prindërit larg, edhe pse asnjëherë përkrahja e tyre nuk mëka munguar në asnjë hap te jetës sime. me të meta fizike/psiqike. Kush është Hasime Hoti? Hasime Hoti ka një kohë gjendet në Spitalin Rinnekoti cfarë është Quhem Hasime Hoti, jam nga eksperienca e juja këtu? Mitrovica me prejardhje nga Nuk mundë të them akoma që kamë berë ndonjë eksperiencë për shkak Drenica. Ne vitin 1989 edhe familja që jam një kohë të shkurtër punësuar në këtë spital. ime u detyrua si shumë familje tjera Vendi i punës është shumë aktraktive dhe besoj që do fitoj një eksperincë të shprengulet nga vendlindja e unë të mirë e të duhur me kalimin e kohës. atëher isha vetëm diku dy vjeq. Si e kalon një ditë Hasime Hoti? Shkollimin fillor dhe ate të mesëm Zakonisht cdo ditë pune zgjohem herët ne mëngjes qe nga ora 7 filloi kam kryer në Oulu të Finlandes ku punën në laboratori, e cila zgjat 8 orë. edhe u kualifikova si laborante e Mandej merrem me studime më trajnimin si ndërmjetsuese e krimeve kimisë. Tani jetoj me familje afër dhe mosmarreveshjeve dhe kohën e lirë e kaloj në mesin e familjes si kryeqytetit te Finlandes Helsinki. dhe duke pregaditur vellimin e dyt me poezi poashtu here pas here punoj Për momentin jam punësuar në spit- vullnetarisht duke moderuar emisione në “Radio Bozhure”. alin Rinnekoti në qytetin e Espos. E lindurë në Mitrovicë, me preardhjen e familjes nga fshati Keni studjuar në shkollen fillore Turiqevc Komuna e Skenderajt, si e ndjen dhe spjegon këtëne qytetin Oulu te Finlandes . Aty ke mbarua edhe shkollën e mesme Hasimja?për laborante të kemisë, në kohe rekord edhe me sukses në vitin 2010 Së pari dua të themnë Oulu te Finlandes cfarë mund të na thoni për kohën e studimeve se ndjehem krenaretuaja atje? që prejardhjenKoha e studimeve mundë të them ishin koherat ma të vështirat per mua. kamë nga një fshat iIsha larg atdheut por dhe large familjes diku 700 km. Drenicës, poashtu qëJeta e studentit as këtu në perendim nuk është e lehtë dhe sidomos kur je jam mbes e Prekazitvajzë dhe ke prindërit larg, edhe pse asnjëherë përkrahja e tyre nuk më ka Legjendar.munguar në asnjë hap te jetës sime. Unë kam jetuar nëNe kohën e studimeve në qytetin e Oulu jo që më ka munguar vetëm Kosovë diku rrethfamilja por mundë të them më ka munguar edhe rrethi shoqëror shqiptar. 3 vjet dmth shumëEdhe pse si e huaj në vend te huaj me malle të familjes dhe të atedheut, ia pak, e dua Turiqev-dola mbare. cin aq sa e dua dheCka e shtyri familjen e Hasimes ta le vendlindjen dhe të jetoj në Mitrovicen dhe terëSkandinavi? Kosovën.Si shumë e shumë familje tjera edhe prindërit e mi u detyruan ta marrinë Jeni pranuar ne tra-rrugën e mergimit për shkak regjimit serb. jnimin si ndermjet-Emigrimi është shumë i ftohtë dhe i hidhur për të gjithë. Nuk thonë kot suese e krimeve dheguri rendon në vend të vet dhe peshon. mosmarreveshjeveJeni e punësuar në Spitalin Rinnekoti në qytetin e Espos, Finlandë ne në shoqëri, ckalaboratorinë gjenetike, cka mund te na thoni per punën tuaj këtu? mund te na thoniAkoma gjatë studimeve unë u punësova ne spitalin Rinnekoti në Espo. pëtë angazhim tua-Si ndihmëse e motrësmedicinale dhe pas një kohe të shkurte më ofruan jin?punën e profesionit tim. Po jam pranua nëMbase mbarova studimet dhe u diplomova, morra dhe një stipendie trajnimin si ndërm-prej 1000 euro dhe u punësova në profesionin tim po në të njejtin Spital jetsuese e krimeve dhe mosmarreveshjeve në shoqëri dhe pas një muaj“Rinnekoti”. pres të ia filloi edhe punës që të merrem me dosje të ndryshme.Për punën time në laboratorin klinike/gjenetik mundë të them se jam Vërtetë është krejtesisht një profesion i ndryshëm nga ai qe kam sipoashtu e angazhuar edhe në disa projetke të mjekësisë, por kam titullin laborante e kimisë, por gjithnjë që nga fëmijëria kamë pasur dëshirë tëdhe si ndihmse e kimistit tonë të mirenjohur i cili quhet Pekka Kaipainen merrem me mjeksi o diqka me juridik.me të cilin bashkëpunoj në projektet e ndryshme që kemi. Dhe mendoj qe në të ardhmen të merrem pak nga pak me të dyja.Pacientat që kemi janë nga gjithë teritori i Finlandës, dhe të gjithë janë Jeni regjistruar këtu në fakullteti për të studiuar shkencat juridike, 10
    • cka do thot kjo për ju? mbajm shumë kontakte mes fcbookut ne ditët e sodit.Po jam regjistruar ne fakulltetin e “hapur” për të studjuar shkencat Miq kam rreth e rreth botës, dhe perkrahja e miqve nuk më mungo ne asnjejuridike, shpresoj pas një kohe ti kushtoj me shumë kohë fakulltetit aspekt.sepse tani kamë shumë pak kohë, shkoj në ligjerata kohe pas kohe Nëse do te kishe mundësi te jepje ndihmesën tende në realitetin qëmbremjeve ka 2-3 orë. jetojmë ne shqiptarët sot këtu në diasporë por edhe ne vendlindje, kuJeni autore e librit ”TË VIJË AI ÇAST” cila është tema që shtjel- mendon se konkretisht duhet ndryshuar diçka ne? “Betejën më të madhe që familja ime ka pasur këtu në mergim ka qenë që ta mbajmë gjallë gjuhën shqipe, kulturën, traditatën dhe që të dinim të kreno- hemi se kush jemi! KRENOHEM qe jam Shqiptare! Cfarë janë kontaktet e Hasimes me vendlindjen, konkretisht me Tu- ricevcin? Zakonisht së paku njëherë në vit përpiqem të shkoj ne vendlindje. Dhe cdo herë që shkoj në Kosovë gjithnjë shkoj per ta vizituar edhe Turiqevcin, atje kam axhën babait tim dhe kushërinjtë të cilët më respektojnë shumë por dhe për të cilët kam shumë respekt Një poete dhe një mergimtare kërkon të jetë pothuajse për gjithçka i informuar se e brenë dic në shpirt. Kjo ka të bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht doja një përgjigje të shkurtër. Si është nga natyra Hasimja? Nga natyra jam shumë e hapurë , e urrej servilizmin, genjeshtrën dhe hipokrizinë, por e cmoj jetën dhe ate që është reale e jetës dhe të vertetës njerëzore... E lexoni revistën në shqip ”Dituria”që botohet në Suedi, cka mund të na thoni për te? Revistën “Dituria” që botohet ne Suedi e lexoj kohë pas kohe dhe më pëlqen shumë. Ju pergëzojë per këtë punë të mirfillt intelek- tuale që po e bëni. Ju deshrojë shendet e suksese. Dhe vetem vazhdoni kështu se jeni duke berë punë të madhe për mergatënloni në te dhe është në prozë a poezi? shqiptare në Suedi e“Të vije ai cast” është libri im i parë me poezi, besoj që është një libër edhe jashtë saj.i realizuar mjaft me sukses. Mendoj që lexuesi i vemendshem tek Planet tuaja për të ar-krijimet e mija do ta dalloj mallin, heroizmin, qendresën, dashurinë, dhmen, cka Hasimjabesën dhe traditen e atdheut dhe kombit. mendon dhe ka nëBrenda vargjeve jam munduar gjithnjë te perdorë shumë trope dhe fokus?figura stilistike si metaforën, simbolin, njerzimin, krahasimin, etj. Jam Planet e mija për tëmunduar poashtu të pershkruaj dhimbjen e furtunës e cila ka qenë ardhmen janë që tirenë mbi popullin tonë, për njerzit që u flijuan, sakrificat për dritën e përfundoj studimettyre, të cilët mbeten në shpirtin e popullit. që i kam filluar, dheKam shkruar edhe për figura të shquara kombëtare si për: Sadik Ra- të filloj të mendoj përmen, Ukshin Hotin, Adem Jasharin, dhe Ibrahim Rugoven ta realizuar kthiminArsyeja pse kam shkruar per keta njerëz ishte sepse ndjeja në njëfarë në vendlindje. Muamënyre që e kisha obligim. Janë emra të shquar që nuk do vdesin gjithnjë më brenë dickakurrë! në shpirt, largësia ndajLibri doli nga shtypi më datën 22.07.2010 po atë dite kur pavarësia e atdheut tim! Mundë tëKosovës u konfirmua edhe në nga GJND:ja në Hagë që do të thotë atë them që ndjehem e humburë dhe e treturë kështu në vend te huaj. Motraveditë kisha dy arsye për të festuar.. shpesh ju them “Nje dite do të jetë më mirë dhe te gjithë do kthehemi, teÇka presin lexuesit në të arrdhmen nga Hasimja, cilat janë planet paktën ne arkivole qe eshtrat bile të na pushojnë lirë në tokën tonë!” Unëe juaja? kamë vendosur që kur ti mbaroj studimet të kthehem në Kosovë për ta dhenëUnë do vazhdoj rrugën e krijimtarisë dhe tani jam duke e përgaditur kontributim tim, për ta provuar jetën edhe atje!vëllimin e dytë me poezi, ku më shumë do shkruaj për dashuri të për- Si e kalon Hasimja kohën e lirë?flakur, por as në vëllimin e dytë nuk do mungojnë vargjet për atdheun Kohën e lirë e kaloj në burgun e mallit apo nuk di si të shprehem më mirë,tim. duke hedhë ndjenjat dhe mallin që kam për atëdheun në letër të bardhë.Sa ka arritur Hasimja të krijoj shokë apo shoqe në një mes të ri? Më këtë dua të them se kohën e lirë kaloj duke shkruar vargje të ndryshme.Sic e ceka diku me herët kur isha ne qytetin e Oulut me të vertetë më Po të kishit mundësin të zgjidhni, ku do kishit jetu?ka munguar shoqëria sepse në ate qytet jo që nuk ka pasurë shqiptar, Patjetër që në KOSOVË po të mos ishte gjendja ekonomike-sociale shumë epor nuk ka pasur moshatar të mi dhe skam pasurë ndonjë rreth sho- veshtirë si dhe një papunësi e madhe, një anarki e përgjethëshme, në të gjithaqëror. Tani këtu afër kryeqytetit kamë një rreth shoqeror, por shumë sferat jetësore, atje është parajsa jonë.rrallë gjejmë kohë për tu takuar sepse të gjithë jemi të punësuar. Por 11
    • Tregim nga Viron Kona LEJLEKËT Por Rrapoja nuk i merrte parasysh vërejtjet që i bëheshin. Punonte si një njeri Në fillim ata i panë fëmijët, që brohoritën që, e di se ç`bën. Kur zërat nga poshtë bëheshin këmbëngulës, sepse, me të dhe u derdhën me potere në qendër të vërtetë ai dërrasat i kishte vënë shtrembër, Rrapoja ua kthente me inat:fshatit. Çifti i lejlekëve, pasi erdhi dy-tri herë rrotull, u ul qetësisht mbi -Sikur nuk i shoh unë!lisin e madh, ku kishin ngritur prej vitesh folenë e tyre. Qëndronin mbi Nuk i pëlqente ta mësonin të tjerët. E kishte këtë huq dhe, të gjithë në fshatkëmbët e gjata dhe të holla si purteka dhe kthenin kokat nga të gjitha ia kishin mësuar e nuk ia merrte njeri për keq. Tregonin për Rrapon se, kuranët si të donin të përshëndetnin fshatin dhe banorët e tij. shkonte për të gjuajtur peshk me pezevoll, e, kur fëmijët që e ndiqnin pas iNdërkohë, rreth lisit ishin mbledhur ca fshatarë që ktheheshin nga tregonin duke thirrur: ”Xhaxhi Rrapo, ja peshku, hidhe rrjetën!” a i shihte mepuna. bisht të syrit dhe thoshte shprehjen e tij të preferuar: ”-Sikur nuk i shoh unë,-Erdhën, ë? - thoshte ndonjëri dhe, ashtu me vështrimin nga lisi fliste do më mësoni ju!” Dhe, nga inati, nuk e hidhte rrjetën. Me gjithë këto huqe,për lejlekët e për dobinë e tyre. Sidomos dëgjohej zëri i një plaku. Rrapoja ishte marangoz i mirë dhe folenë e lejlekëve e ndërtoi për bukuri.-Ata na kanë ndihmuar shumë në kohët e para, - thoshte ai -Ndodhte Me gjithë punët e shumta të stinës, kishte edhe nga ata që nuk i harroninqë shpesh që ne orientoheshim nga lejlekët. Më parë kishte shumë lejlekët dhe pyesnin përse nuk po dukeshin. Madje, u tha se, Thanasi, që elejlekë”, - dhe ai lëmoi mustaqet e bardha. thërrisnin “Shkencëtari”, kishte disa ditë që rrëmonte nëpër libra ku flitej-Po tani, pse s`ka shumë? - pyeti një fëmijë, duke e parë plakun me edhe për lejlekët. Kur dilte nëpër fshat, sidomos fëmijët e pyesnin se, cilikërshëri. ishte mendimi i tij: “do të vinin lejlekët”?-Pse s`ka? - Plaku nënqeshi lehtë, - E di ti djalo me se ushqehen Thanasi fliste ngadalë, përmendte këtë e atë titull libri dhe, në fund, shtonte tëlejlekët? njëjtën gjë: -E ku ta dish!-E kam mësuar në shkollë, - nxitoi të thoshte djali, - Lejlekët ushqehen Një pasdite,me bretkosa, gjarpërinj… kur ca fshatarë-Ja ku më dole, - tha plaku, - po, duhet ta dish se, këto gjallesa që ishin mbledhurpërmend ti, jetojnë nëpër këneta e moçale. Po, pa më thuaj, ka këneta e në qendrën emoçale tani? - pyeti ai duke picërruar sytë. fshatit e bise--Jo, - iu përgjigj djali. donin, se kush-Hë të lumtë! - tha plaku dhe vazhdoi: - Kështu që, edhe lejlekët s`lanë tha se i kishtese ç`hanë! parë lejlekëtKalonin ditët. Njerëzit sikur ishin mësuar me lejlekët, të cilët jetonin në një fshatnë paqe e qetësi, të sigurt se asnjeri nuk i ngacmonte. Tregonin një tjetër. Mirëpoherë, se, kur një fëmijë i kishte goditur me gur dhe e kishte plagosur lejlekët duhej t`inë këmbë njërin nga lejlekët, fshati e kishte qortuar. ktheheshin prapë-Ja, ky e qëlloi lejlekun! - e tregonin me gisht dhe, djali i vogël s`dinte fshatit të tyre, tëku të futej nga thumbat. Edhe pse që atëherë kishin kaluar disa vjet, tjerët nuk kishinkjo ngjarje kujtohej sa herë që ktheheshin lejlekët nga shtegtimi i të drejtë t`ilargët. mbanin. KështuNjë mbrëmje filloi të frynte fort. Lisat dhe plepat e gjatë përkuleshin që telefonuan nëme rënkim, ndërsa xhamat e dritareve kërcisnin sikur do të thërrmo- atë fshat se mosheshin të gjithë. Atë mbrëmje ra në tokë foleja e lejlekëve dhe vezët vërtetë lejlekët eu thyen. Shpendët u sollën të shqetësuar rreth lisit, u ngritën e u ulën tyre ndodheshindisa herë thuajse mbi kokat e njerëzve si të kërkonin ndihmë prej tyre, atje.pastaj klithën me dhembje ( kështu iu duk njerëzve) dhe u ngritën lart. -Janë dy lejlekëSi bën disa rrathë mbi fshat, u zhdukën tutje dhe s`u panë më. të mëdhenj, borëLargimi i lejlekëve la pas një boshllëk trishtues. të bardhë, - këmbëngulte në telefon Xani, që ishte edhe më i shqetësuari për-E morët vesh, ikën! - thoshte dikush. zhdukjen e tyre. Ai ishte rroje në depot e fshatit dhe e kishte përballë folenë e-E pra…,- i përgjigjej tjetri dhe, ai që ishte ndodhur aty, tregonte me lejlekëve, kështu që ishte miqësuar prej vitesh me ta.hollësi si kishte ngjarë. -Ik ore nga telefoni! Paske nge ti! - s`ju durua tjetrit nga fshati fqinj, - ne na-A do të kthehen më? - pyesnin fëmijët. Por, kësaj pyetje, s`para i zjenë koka, ti flet për lejlekë. Ç`lejlekë, more!”përgjigjej njeri. -Ç`lejlekë!...- Xani ishte skuqur nga fyerja që iu bë dhe u mat t`i jepte njëTë nesërmen në mëngjes, maja e lisit duke e shkretë. Dikujt i lindi përgjigje të mirë atij tjetrit, por telefoni matanë ishte mbyllur.mendimi që të ndërtonin përsëri folenë, ndoshta lejlekët ktheheshin. -Me siguri, aty janë, - tha Xani duke turfulluar, - Pak se na morën me hile fi--T`i themi Vasos, atij marangozit të ri që i do lejlekët, - propozoi. toren në ndeshjen e futbollit, por, na tashti, edhe lejlekët! Po gjejnë dhe bëjnë.-Marrim Rrapon, se ai është marangoz i mire, - tha një tjetër dhe, Kur i kemi të humbur këta drejtuesit tanë, ata do të bëjnë ç`të duan me ne!shpejt, ata ranë në një mendje. Pas pak, një mesoburrë me flok kaçur- Atë mbrëmje binte shi dhe në klubin e fshatit, ca komentonin një ndeshjerela të zeza, që i pëlqente të mbante mustaqe, u gjend aty me sharrë, sportive, ca bënin shaka me Xanin për atë punën e lejlekëve. E zonja e loka-çekanë, gozhdë e disa dërrasa. lit, Zena, ankohej se po ia mbushnin klubin me baltë dhe me bishta cigaresh.-Një shkallë, - tha Rrapoja dhe, me cigaren në buzë, shihte i menduar -I hëngërt skifteri ata të flamosur! - shfrente ajo për lejlekët, si të ishin atanë majën e lisit. shkaktarët që njerëzit ishin mbledhur aty.Prunë shkallën dhe Rrapoja hipi sipër. -Moj ti, s`paske dhembshuri! - u hodh e i tha Katina, një mesogrua, shitësja-Më lart, më anash, - i thërrisnin nga poshtë. e ushqimores, e cila kishte pasur një zënkë me Zenën. Ato të dyja sikur nuk 12
    • shkonin me njëra-tjetrën. Tani, me sa duket, Katina përfitoi nga Kosova e Makensenit dhe Mitrush Kuteli i ditëve tonamënyra sesi u shpreh Zena dhe vazhdoi me qesëndi: Baki Ymeri-Prandaj i ke fëmijët aq të mbarë ti! - Dhe, ndërkaq hodhi një vësh- Se letërsia është shprehja e një përvoje të gjatë jetësore, dëshmon edhe vëllimitrim përreth si për të gjetur miratim. me tregime i zt. Makenson Bungo, një shqiptar i shquar që e përjeton pleqërinëMegjithatë ditët e javët shkonin dhe mysafirët s`po dukeshin. Në e bardhë tejmatanë brigjeve të mëndafshta të Atlantikut, në Amerikë. Libri injë mbledhje fshati, ku kishte ardhur edhe një përfaqësues i bash- tij, „Gruaja me të zeza” (Tiranë, 2008), është një nga veprat më të përsosura të botës tregimtare shqiptare, një album letrar ku defilon jeta dhe vdekja, një vëllim vlerash të rralla ku defilojnë dhjetë tregime kushtuar atyre që diktatura ua grabiti lirinë. Duke lekturuar faqet e kësaj vepre, duke analizuar gjuhën, stilin dhe mjeshtrinë e rrëfimit të çiltërt, na dalin para sysh Mitrush Kuteli dhe Nonda Bulka i ditëve tona. Sipas Kostaq Xoxës (gazetar), një meritë e qenësishme e këtij vëllimi është „vërtetësia e ngjarjeve që përshkohen tejtej nga dashuria për mëmëdhenë larg pasioneve dhe retorikës, me një stil tërheqës që tregon se autori e ka pulsin e tregimtarit, tashmë me përvojë letrare.” Autori vjen para lexusit me përshkrimin e një realiteti të trishtë, me njerëz të ndryshëm që dinë të vuajnë, të durojnë, të rezistojnë e të heshtin, njerëz që kujtojnë ngjarje të ndryshme, që përjetojnë trauma dhe dramën e një sistemi që po kalbet në koshin e plehërave të historisë, njerëz të pajisur me një shpirt të florinjtë që kujtojnë „dashurinë që kishin pasur për njëri-tjetrin, ndershmërinë, dhe sinqeritetin”.Apostol Gega është një personazhet e kësaj vepre me vlerë, një nga viktimat e diktatursë ko- muniste. „Kur e kishin emëruar mësues në një fshat të largët malor, kishin hequr nga muri i klasës yllin me pesë cepa të komunizmit, që kishte vënë mësuesi i mëparshëm, dhe në vend të tij kishin vendosur fotografinë e Skënderbeut, kishte ndaluar nxënësit që të nderonin me grusht dhe të këndonin këngë sllave..., kishte hartuar dhe shtypur trakte kundër komunizmit dhe i kishte shpërndarë në popull.” Nuk ka hapsirë tipografike për të përshkruar fundin e tij e të shq-kisë, Xanit s`iu durua dhe pyeti, nëse, mund të bëhej gjë që lejlekët iptarëve tjerë të asaj kohe, „të dëshpruar, të lodhur, të mëzitur, të iritur”, përtë ktheheshin përsëri. Ca ia dhanë të qeshurave. hallën që ia kishin pushkatuar dy vëllezërit, për Qeverinë që nisi luftën kundër-Ç`janë këto broçkulla, more! - ndërhyri përfaqësuesi i bashkisë, intelektualëve demokratë, për frikën midis jetës dhe vdekjes, për Diktatorin që-me lejlekët do merreni? afrohej gjithnjë e më shumë me ato shtete që e kishin copëtuar Shqipërinë, përNë sallë u ndjenë të kollitura dhe lëvizje karrigesh. Gëzimi, krye- atë vend aq të bukur dhe aq të begatshëm që vajtonte mjerimin e varfërinë, „kurplaku i fshatit uli kokën. Dukej se kishte një hall edhe ai dhe diç njerëzit në heshtje kishin filluar kujet duke përkundur vdekjen.”Elbasanasi i bur-donte të thoshte. gosur pse tha se Kosova është e robëruarSipas tregimit të parë (Xha Thanasi),-More, po të gjithëve na ka mbetur pak merak jo punë, - tha me një Thanas Gjoka simbolizon portretin e shqiptarit të qetë e gojëëmbël, i afërt dhebuzëqeshje që iu ravijëzua në cepat e buzëve. Pastaj, u ngrit dhe i dashur me të gjithë. Në shtëpinë e tij, çdokush gjente mikpritje dhe bujari,zuri të fliste për halle të tjera të fshatit…. madje edhe komesarët që tentonin ta përvetësojnë për „partizanizëm”, e të cilëtLajmin e përhapën të parët fëmijët. i përcjellte (pa u inkorporuar në asnjë parti), duke i trimëruar, sidomos ata që-Po vijnë lejlekët, lejlekët! luftonin për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë: „Hani djem! Ju bëftë mirë!Ata që u ndodhën aty, ngritën sytë lart. Tej, në horizont, dukeshin Po luftoni për Shqipërinë.” Thanas Gjoka, sipas autorit, „në të ritë e tij kishtedy pika të bardha, që sa vinin zmadhoheshin. Ata erdhën mbi fshat punuar disa kohë në Kosovë dhe atje kishte parë se si shovenistët serbë ishindhe, një copë herë u duk sikur lejlekët po mendonin nëse duhej të sulur mbi Kosovën dhe kishin djegur krahina të tëra e kishin rrafshuar fshatrauleshin apo jo. Kurse fëmijët nisën të thërrisnin: mbarë, se si i merrnin pleqtë e shkretë e i vritnin kot së koti, se si i hidhnin në-Ja foleja, ja foleja e re! - si të donin t`i bindnin lejlekët që të zjarr fëmijët me gjithë djepe, se si nuseve shtatzëna u fusnin bajonetat në bark uuleshin. nxirrnin fëmijët duke u gajasuar me të madhe, se si u suleshin vajzave dhe ato,Njëri nga lejlekët filloi të zbriste. Tjetri e ndoqi dhe ata erdhën thu- për t’i shpëtuar turpt, hidheshin në humnerë e bëheshin copa-copa.” (fq.8).ajse mbi kokat e njerëzve. Pastaj panë folenë dhe, sa s`klithën të Makensen Bungo ka lindur para 84 vitesh në Elbasan (1927), ku ka kryergëzuar (kështu iu duk njerëzve) dhe u drejtuan atje. shkollën Normale, duke absolvuar me korrespondencë Fakultetin e LetërsisëRrapo marangozi u hodhi një vështrim të tjerëve. Një fëmijë që pranë Universitetit Shtetëror të Tiranës. Në ndërkohë ka shërbyer si mësuesishte llangosur me baltë, e tërhiqte nga mënga e xhaketës duke i në disa fshatra të largëta të Tepelenës, Gjirokastrës, Beratit dhe Fierit, për tëthirrur: përjetuar më vonë arrestimin dhe burgun me punë të detyruar pse tha se Kosova-Xhaxhi Rrapo, erdhën lejlekët! është e robëruar. Si i burgosur qe detyruar të merret me tharjen e Kënetës së-Sikur nuk i shoh unë! - tha Rrapoja, dhe, për herë të parë, në Maliqit në kampin famëkeq të Vloçishtit. Edhepse pat filluar të shkruajë qëkundërshtim me zakonin e tij, ai pa andej nga tregonin fëmijët. në moshë të njomë, gjatë diktaturës komuniste nuk iu lejua të botojë, por pasXani kënaqej, tundte kasketën prej meshini dhe herë – herë i binte përmbysjes së saj ka botuar artikuj të ndryshëm publicistikë, skica, tregime,me bërryl Rrapos, i cili vazhdonte të qëndronte rëndë-rëndë. biografi dëshmorësh, reçensione dhe poezi. Nga bibliografia e tij letrare shquhenPleqtë nënqeshnin dhe diçka bisedonin me njëri-tjetrin. Katina veprat e botuara në Shqipëri dhe SHBA: „Këneta e vdekjes” (roman), „Mesazh”se ç`pëshpëriste mbi dashurinë e fëmijëve dhe kthente sytë nga (kushtuar martires Musine Kokalari), „Abaz Kupi” (monografi), „Gruaja me tëbufeja, por Zena bënte sikur nuk interesohej për lejlekët. zeza” (tregime), „Nëna kosovare” (poemë), „Rrugëtim me psherëtima” (roman).Pas pak, edhe asaj nuk iu durua dhe doli në derë duke fshirë duart Ka gati për botim dramën „Ky vend ka zot”, romanin „Udhëtimi i fundit i zon-me përparëse. jës Bozhena”, ndërsa këto ditë përfundoi një vëllim me tregime („Dhimbje”),Thanas “Shkencëtari” hoqi syzet, u tregoi të tjerëve librin që ku defilon jeta plot dhimbje e shqiptarëve. Gjithashtu ka sistemuar disambante nën sqetull dhe tha: nga poezitë e shkruara në kohë të ndryshme, duke i përfshirë në vëllimin-Ja, këtë edhe libri e thotë… „Vargje në mote”. Në vitin 1995, Makensen Bungo qe nderuar me titullin „Më- sues i Merituar”, kurse në vitin 1997 u largua nga Shqipëria, duke u vendosur në 13
    • J U P R E Z E N T O J M Ë DRITËRO AGOLLI thjeshtë aq edhe madhështorë. Frazeologjia e pasur popullore dhe filosofia jetësore e bëjnë Taraboshi: përgjithësisht tërë veprën letrare të Agollit Malli per heronjte sot për sot ndër më të lexuarën. Për nga gjinitë, krijimtaria e Dritero Agollit S’ka heronj, heronjte i perzume është e larmishme. Në vjershat dhe poemat Me lavdi perdite i nanuritem e Dritero Agollit gjejnë shprehje mendimet Dhe me lajka dalengadale i vume dhe ndjenjat e njeriut të ri, patriotizmi dhe Nje nga nje ne prehje dhe ne gjume besnikëria ndaj idealeve revolucionare, S’ka heronj, heronjte u merzitem cilësitë e tij morale në jetë dhe në punë Prisnin endrrat, endrrat u vonuanDritëro Agolli lindi në Menkulas të Devollit. Pasi (Devon, Devoll. Poemë malore. Hapat e mia Duke pritur heshten dhe dremitenmori mësimet e para në vendlindje, vazhdoi gjìm- në asfalt etj.). Vepra e tij poetike më e shquar Dhe ne nina-nana u kenduamnazin e Gjirokastrës, një shkollë me mjaft traditë. është Nënë Shqipëri (1975), ku krijohet C’digjeni nga malli per heronjte?Studimet e larta për letërsi i mbaroi në Petërburg. figura e Atdheut me traditat heroike, me Kush e di kur kthehen nga kjo ane!Ka punuar shumë kohë gazetar në gazetën e vështirësitë e shumta që ndeshi në rrugën e C’i kerkoni? Pritja eshte e kotepërditshme “Zëri i popullit”, dhe për shumë vjet vet dhe me vendosmërinë për të përballuar S’ka heronj, tani ka vetem pelivaneka qenë Kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe çdo pengesë e armik. Në poemën BaballarëtArtistëve të Shqipërisë. Për tridhjetë vjet me theksohet rëndësia e veçantë e vijimësisë së (prill 1991)radhëDritëro Agolli u zgjodh deputet. Krijimtaria traditave revolucionare në jetën e shoqërisë.e tij letrare është mjaft e pasur në gjini e lloje Në një sërë vjershash dhe poemash Dritero E drejta per t’u falurtë ndryshme: poezi, poema, tregime, novela, Agolli pasqyron frymën heroike të periudhës Njeriu i lodhur ka ndofta te drejteromane, drama, skenarë filmash etj. Është fitues i së Luftës ANÇ (Poema e udhës, Poemë për Te falet tek Zotidisa çmimeve dhe i nderimeve të tjera. Disa prej babanë dhe për vete etj.). Te tjeret, tinzar e ujqer te vjeterveprave më të rëndësishme të tij janë përkthyer Në prozë bëri emër sidomos romani Komisa- I falen se kotinë Perëndim e në Lindje. Dritëro Agolli hyri që ri Memo (1969), në të cilin pasqyrohet roli i Kete e them se shume kam pare ne jetenë fillim në letërsinë shqiptare (vitet’60) si një madh edukues dhe drejtues në vitet e Luftës Ku gurin cpon loti…protagonist i saj, duke i ndryshuar përmasën e ANÇ. Nga ngjarjet e kësaj periudhe e merrsë ardhmes. Në veprën e Agollit e pa veten si subjektin edhe romani Njeriu me top (1975), Taraboshi:protagonist bujku dhe bariu, fshatari dhe studenti, që flet për ndikimin e luftës çlirimtare në Veshtrim pas gjurmevemalësori dhe fusharaku. Agolli i bë poeti i tokës mentalitetin e njerëzve. Dritero Agolli ka Me lodhi mundimi ne shpirt tere jetendhe i dashurisë për të, shkrimtari i filozofisë dhe botuar edhe mjaft tregime e novela nga jeta e Ta them lakuriq te verteteni dhimbjes njerëzore. Vepra letrare e Dritëro Ag- sotme. Ndër krijimet satirike romani Shkëlq- Pos s’munda ta them ngahere te plote,ollit krijoi traditën e re të letërsisë shqiptare. Ajo imi dhe rënia e shokut Zylo (1973) vë në lojë Se ishte zuske kjo botena bën të ndihemi me dinjitet përballë botës së konformizmin, servilizmin dhe vanitetin si Tani me vjen keq per aq sa genjeva,madhe. Shkrimtar i madh i një “gjuhe të vogël”, shfaqje të huaja për njeriun e ri. Megjithse genjyen dhe Adami dhe Evaai është po aq i dashur prej lexuesve bashkëkom- Te paret genjeshtare te mjerebas, sa dhe në metropolet e kulturës botërore. Poezi nga Dritëro Agolli Dhe kjo me jep ngushullim here-hereDritëro Agolli dhe brezi i tij letrar (vitet ‘60) nuk (1991)u paraqitën me ndonjë poetikë të re, sido që u dis- Taraboshi:kutua mjaft edhe për rimën dhe ritmin, për vargun “Kesaj nate me hene te vjeshtes” Takimie lirë dhe vargun e rregullt, për “rreptësinë” e po- Sot ne varreza e pashe diku emrin tendezisë. Më shumë përvoja e tij krijuese, se traktatet Kesaj nate me hene te vjeshtes Te gdhendur mbi gurin e murrme,teorike, bëri që të ndryshohej rrënjësisht tradita Dola fushes te bredh kuturu. Cigaren e ndeza e te solla ne mende vjershërimit shqip. Dritëro Agolli u shfaq në Rete shtohen me vrap pa rreshtur, Si nje enderr te frikshme ne gjumeletërsi si një autor me kërkesa të larta për poezinë. Hena duket aty-ketu. Atje ne shtepine time pas deres griAi synoi një poezi më të përveçme, me më shumë Porsi vete mendimet e mia Eshte ende gozhda ku varje pallton e vjeterindividualitet. Agolli krijoi poezinë e “un-it”, Po me shtyhen nder mend me shpesh Eshte qoshja ku lije cadren e lagur ne shipërkundër poezisë së “ne-ve”, që shkruhej “për të dhe pas tyre gjithnje gjendesh ti Me dorez me reterbashkuar masat”. si kjo hene qe duket mes resh. Eshte dhe nje kasete magnetofoni ne raftAgolli krijoi një model të ri vjershërimi në Hena shpejt do te zhduket dhe netet Me zerin tend fjalepake...problematikë dhe në mjeshtërinë letrare, gërshetoi do te mbeten pa te, kurse ti Une erdha ketu ne varreza nga largnatyrshëm vlerat tradizionale të poezisë me ne enderrimet e mia pa jete Dhe do shkoj ne hotel ne darkemënyra të reja të shprehjes poetike. Thjeshtësia e perendim s’do te kesh kurrsesi Kur te kthehem serisht ne shtepikomunikimit, mesazhet universale dhe shprehja Ne kendin e heshtjes dhe paqese hapur e ndjeshmërisë janë shtyllat e forta ku Kaseten do marr dhe me shpirt ne merzimbështetet poezia e tij. Zerin tend do degjoj me pellemben pas faqes...Në prozën e tij Agolli solli risi lo vetëm në struk-turën narrative, por dhe në galerinë e person- (1988)azheve të veta. Ata lanë sa të çuditshëm aq dhetë zakonshëm, sa tragjikë aq edhe komikë, sa të 14
    • FAQJA E POEZISË PËR FËMIJË Poezi për fëmijë nga Zymber Elshani EZOPI I VARGËZUARKËNGË PËR YLBERIN MBRETËRIA E BLERTË Lisi dhe sëpataBukuri që nuk arrihesh Hidhuni në valle Lisi dhe derriBuzëqeshjet e ylberit Kërpudha dhe ylberi Dreri dhe luaniÇka sheh ylberi kur del në qiell Çka do lumi Peshkatari dhe peshqitPiktura më e bukur e qiellit Cinxër, cinxër, cinxëro Lepujt dhe bretkosatNë ty fshihet numri shtatë Kënga e cinxërit Gruaja dhe pulatYlberi Shelgjet buzë lumit KorbatVizatimi Dy ogiçë Kali dhe gomariÇ’thotë ylberi Përshëndetje për diellin Anza dhe pëllumbiSi përqafohen krojet Flutura Dreri dhe hardhiaKënga e humbur Gomari i ngarkuar me kripëMose dole nga përrallaÇ’t’u desh që ike aq shpejt KUJT ÇKA i PËLQENYlberi ku mbeti KËNGË PËR DETINDita e spërkatur me harkun më të mirë Çka mendon një vogëlush Nusja, Meti e deti Merre lapsin për dore Prehja praën detit OraKËNGË PËR ERËN Feneri i detit 1 Macja e braktisur Pulëbardha Eja gjyshe, gjysh, babaKur u zgjua era Ankim peshku QarjaKush u hidhërua sot Kjo ndodhi në det Prapë u rrit çmimiNga udhëton era Kaltër Vetëm dy syÇka është era Giaca e vjedhur Erdhi zogu në oborrNga endet era Simfoni thur lehtë Pite që ç’ke me tëEra nëpër stinë Ditari i detarit Kur të shohëshSi fiket qiriu Goma e valës Plepat dhe soliterëtÇ’I thonë fëmijët e botës erës Feneri i detit 2 Në një libër të bukurTi je, oj erë Kush e ndez fenerin Ti hidhëroheshStuhia Ylli i detit Ç’sheh syri i një vogëlushi që rrezitet KUSH ISHTE AI TRIMI Kthimi i detarit në shtëpiRRUMBULL, RRUMBULL, SI NJË RRUMBULL Ç’tha pulëbardha Rrëfimi i urës së vjetër Rrëfimi i lisit të zgavruarKoka m’u bë ringishpil Kush ishte ai trimRrumbull, rrumbull, si një rrumbull Kush ishin pushtuesitAsht e lëkurë KËNGË PËR BUZËQESHJEN Pranë një pylli Të ruhet si një zambak Dy musafirë DëshmorëtSI BUZËQESHIN STINËT Edhe loja ngjyrë të saj ka Dhurata më e mirë BuzëqeshjaSi buzëqeshin stinët Gjuha e buzëqeshjesSi flasin stinëtÇka ëndërrojnë stinëtSi shikojnë stinët FONTANANë ç’ditë shëtisin stinët XhitaKUSH ISHTE AI TRIMI Lulebora DetiRrëfimi i urës së vjetër FontanaRrëfimi i lisit të zgavruar LuledielliKush ishte ai trim DituriaKush ishin pushtuesit Ç’është dashuriaPranë një pylli KohaTë ruhet si një zambak Për çka të këndojmëDëshmorëtDhurata më e mirë 15
    • Poeti Remzi Basha botohet në anglisht Është botuar në Amerikë libri me poezi, Zjarri në duart e mija ( Fire in my hands), i poetit dhe veprimtarit Remzi Basha, që jeton në Suedi, autor ky i cili njëherësh anëtar i shoqatës së shkrimtarëve në këtë vend nordik. Libri është përkthyer nga Peter Tase dhe është botuar nga Lulu Enterpress, duke u bërë i mundshëm nga Piro Tase, përfaqësues për botime.Poezia e Bashës vjen në anglisht me një ritëm të fuqishëm patriotik, ku theksohen hovshëmmomente të kombit dhe gjallimit të tij, të cilat ky autori i këndon fuqishëm . Kjo poezi, nëkëtë formë, ofron para lexuesit amerikan ndjenjat dhe perceptimet e poetit për jetën në robëri,për jetën në emigrim, për këto tema të mëdha të poezisë së tij, tema këto të trajtuara me hovete shpirtit të një njeriu që do atdheun dhe poezinë. Ky libri është vënë në qarkullim edhe ngarrjeti gjigant botëror Amazon.Nga Remzi Basha LUIGJ SHKODRANI VJEN ME DY PERMBLEDHJE KETE MUAJ Luigj Shkodrani lindi ne qytetin e Shkodres. Pasi perfundimit te studimeve,ai ka kryer nje kurs per gazetari. Ka shkruar ne shtypin e dites ne Shqiperi por eshte marre me pune te ndryshme kulturore. Ka qene nje aktivist i punes me rinine dhe drejtues i saj per 10 vite me ralle dhe i zgjedhur,ne forumet drejtuese te rinise se rrethit te Shkodres. Pas ard- hjes se demokracise ai eshte marre me nje bisnes privat. Ne prag te vitit 2000,si shume shqiptare te tjere, ai eshte vendosur ne Danimarke,ku ka kontribuar ne aktivitet e zhvilluara nga komuniteti shq- iptar ne kete vend Skandinav. Ai ishte dhe njeri nder inisiatoret e daljes se revistes “Aktuale” ne Danimarke,ku ishte dhe Kryeredaktori i saj. P er asnje cast ai nuk i eshte ndare shkrimeve te ndryshme,duke qene bashkepuntore i shume orga- neve te shtypit ,ne Shqiperi dhe ne diaspore. N epermjet faqes se tij ne internet “Shqip.dk”,ka krijuar ura lidhjeje e bashkepunimi ,ne mes te shqiptarve ne te gjithe boten.Njekohsisht , ka levruar dhe poezine per femije,ku poezite e krijuara nga ai ,jane recituar nga femijet ,ne nje radioshqipe ne Danimarke. Ai eshte dhe sekretar i shoqates “Alba - Dansk”,ku jep kontributin e tij te vazhdueshem ,ne ndihme te bashkeatdhetrve tane,qe jetojne ne kete pjese te Skandinavise.Detyra qe ai i ka vene vetes ,ne sherbim te kombit e te atdheut eshte: - “Qe ti njohim e ti lidhim shqiptaretane e mbane botes,te jemi nje ure lidhese ne mes te shqiptareve ane e mbane globit, qe rinia dhe femijet tone ta dine se ne po punojme tu leme dickaatyre,si ne histori ,ne kulture dhe ne te gjitha sferat e jetes.Ku gjuha jone te degjohet ne cdo vater shqiptare ane e mbane botes ku ka shqiptarte.Besojse keshtu te gjithe se bashku duke vendosur nga nje gur ne kete kala do te ngrejme kalane e madhe te shqiptarve”.Paraqitet para lexuesit me vellime me poezi,mbi jeten e tij ne emigracion.Ne to ai paraqet gjendjen e tij shiprterore ne te cilen gjindet momentalisht,por dhe dashurine per atdheun e tij eshte ne qender te veprave te tij. Ai nuk ndalet se shkruari.Se shpejti do te hedhe ne qarkullim dhe librin biografikte tij i cili pritet me teper kureshtje nga te gjithe shoket e miqte e tij,por dhe nga njerez te familjes,duke bere keshtu per here te pare prezent ,gjithejeten e tij private. 16
    • T R E G I M I P Ë R M Ë TË VEGJËLITKujtim Agalliu PLAKA ZEMËRBARDHË DHE NJERIU I PASUR E CMIRËZIKohë më parë jetonte një plakë zemërbardhë, që gatuante supën më të mirë të botës. Askush nuk ia dinte emrin e plakës. Askush nuk e dinte se kubanonte ajo. Askush nuk e dinte pse supa e saj ishte më e mirë dhe gjithmonë e ngrohtë.Çdo mëngjes plaka vente në sheshin e pazarit me një qyp të madh plot me supë mbi kokë dhe ua ndante të varfërve, sa çel e mbyll sytë. Ata gëzo-heshin. e hanin me shije dhe nuk pyesnin se ku dhe si e bënte ajo supën. Se e dinin që nuk do t’u tregonte. Dhe kështu rridhnin ditët. Por njëherë njënjeri i pasur e cmirëzi që donte t’i shikonte të varfrit të vuanin urie, vendosi ta zbulonte të fshehtën.Kur plaka e shpërndau tërë supën dhe me qypin e zbrazët në kokë u largua nga pazari, ai e ndoqi atë nga prapa tinës e tinës. Ec e ec ajo, arriti te njëkodër. Dhe ai — pas. Ec e ec ajo, hyri te një kasolle e vogël në majë të kodrës.Njeriu i pasur e cmirëzi priti sa plaka u shtri të flinte dhe u fut edhe vetë atje. Pa një qyp shumë të madh në mes kasolles. Iu afrua atij në majë tëgishtave dhe i hodhi sytë brenda. Po, ç’të shihte!? Ishte plot me supë. Ajo vlonte dhe nga qypi dilnin avuj, që kundërmonin erë të këndshme. Tëpasurit cmirëzi iu lëngështua goja, ndaj rrëmbeu lugën e drunjtë dhe e zgjati të merrte pak supë. E mori dhe e rrufiti sakaq.Ilustrimet: Safo MarkoPlaka e ndjeu, hapi sytë dhe thirri duke përplasur pëllëmbët:- Çi bëre kokës, more katran, ç’i bëre! - Dhe shtoi: - Supa është veç për të varfrit. Askush tjetër nuk duhet ta lakmojë atë. Kur e shijon një i pasur ecmirëzi si ti, ngrin e bëhet gur.Dhe ashtu ndodhi. U bë gur njeriu i pasur e smirëzi atje brenda në kasolle. Kur ishte mot i nxehtë, ia shtonte të nxehtin plakës. Kur ishte mot i ftohtë,ia shtonte të ftohtin plakës.“Cmirëziu - cmirëzi – mërmëriste plaka. – Edhe i shndërruar në gur bën veç të këqija !” 17
    • PR O B LE M E MAT EAMAT I K O R E Nga Bardhyl SelimiPista e vrapimitGjatë pistës së vrapimit janë vendosur 12 flamuj të vegjël në largësi të njëjtë njëringa tjetri. Starti jepet nga flamuri i parë. 8 sekonda pas nisjes, një vrapues ndodhet teflamuri i tetë. Pas sa sekondash ai do të ndodhet te flamuri i dymbëdhjetë? E zëmë seshpejtësia e vrapuesit është e njëjtë.Përgjigje:Nga flamuri i parë tek i teti ka shtatë intervale (jo tetë!). Nga i pari deri tek i dymbëdhjetika 11 intervale. Sportisti e përshkon çdo interval për 8/7 sekonda, atëherë 11 intervale ipërshkon për 11 x 8/7 = 88/7 sekonda ose afërsisht 12.5 sekonda. 18
    • ANEKDOTAT SHQIPTAREAnekdotat, këto thënie të mençura, këto tregime të shkurtra shpotitëse e satirike, përmes së cilave interpretohen dukurit endryshme shoqërore, ndodhi të personaliteteve të njohura etj., japin një pasqyrim metaforik por edhe alegorik të realitetittonë me të cilinë përballemi çdo ditë.Këto tregime të zgjuara, që ishin karakteristik komunikimi tek shumë popuj ballkanasnë të kaluarën, e në veçanti në disa treva shqiptare (ku akoma janë prezent, edhe pse të zbehura nga evoluimi kohorë),arrijnë që përmes mesazheve të japin aspekte nga jeta, në dukje të vogla, por me vlerë përgjithësuese, duke i vënë në lojëklasat sunduese, pushtuesit, tradhtarët, qeveritarët, personalitetet publike etj., por duke mos lënë pa atakuar as problemete ndjeshme sociale, ekonomike, politike etj.Shkathtësia e këtij komunikimi të drejtpërdrejt me dëgjuesin dhe roli si mburojë a si shtizë ndaj kundërshtarit, i kanësiguruar anekdotave, por edhe aforizmave, fjalëve të urta etj. një vend të rëndësishëm në thesarin e kulturës shqiptare,por edhe një jetë të gjallë e aktive, me një humor të hollë e satirë therëse, edhe sot e kësaj dite.Këto anekdotave që janëtë vendosura më poshtë janë të marra nga librat: “Anekdota 1 dhe 2” i botuar nga Instituti albanologjik i Prishtinës, dhe“Tregime shqiptare” shkruar nga Daut Demakut DHËNDRI GRYKËSKishte shkuar një dhëndër tek miku i vet. Vjen dreka e miku ja kthen bukën. Dhëndri kishte qenë grykës i madh. Atë ditë i kishin pas disa llojegjellrash. Vjehrra ju shërbejke e rrike gjithë kohën në këmbë. Dhëndri për secilën gjellë që e qitnin në sofër, thoshte: “Qeky ma ka mytë babën” e t’julëshojke e ta hante gjysmën e gjellës. Kur e qitën së fundi hallvën, dhëndri i tha: -Burra, në paçit qef m’i ditë, bash qekjo ma ka mytë babën, e s’kam si e lshoj! -e nisi të ha ngutshëm në të. -Valla po m’dhimesh, more dhandër, -ia priti vjehrra -se t’u paska çkepë gjaku i babës e s’po ditke ku m’e lypë ma përpara. NJË PALË TIRQ...Në Pejë, kishte pasur dikur artizanë të zotët, të cilët i punonin shumë mirë tirqit. Shkon një plak i anës së Pejës, veshur tamam si zotëri, me qelibar ekuti duhanit të bakfanit, shall e shokë, orë me qostek, bastunin dhe myhyrin në dorë e futet te një mjeshtër tirqish, duke i thënë: - unë dua një palë tirqtamam, si të Azem Bejtës! - Si urdhëroni zotëri, - po i thotë mjeshtri, dhe filloi të ia masë. Mat andej e mat këndej, por kot, atij nuk po i binin tirqit si të Azem Bejtës, nëfakt ky zotëria, nga prapanica ishte më i mbushur dhe... Terziu i tirqve u lodhë e po i thotë plakut: - dëgjo mor plak, ty tirqit si të Azemit, nuk të bienpasha bacën se Azem Bejtë Galica tjetër prapanicë ka pasur... 19
    • REVISTË MUJORE, PËR FËMIJË, TË RINJ DHE PRINDËR “DITURIA”Revista “Dituria”Kryeredaktor: Sokol Demaku; koli284@hotmail.comKeshilli redaktues:Rrahmon Jashari, rrahmanjashari@hotmail.com; Lena Liden, lenadarlene@yahoo.se;Bahtir Latifi; bahtirlatifi@live.se;Hakif Jashari; hakif@dituria.se, Griselda HallulliBashkëpunëtor: Arsim Halili,Bujanoc,arsimhalili@hotmail.com; Adresa e redaksisë,Revista Dituria,CO/Studiefrämjandet,L.Kyrkogatan nr 20, 503 07 Borås, Suedi dituria@live.se Diturinë mund ta lexoni edhe ne internet: http://www.dituria.se/ dhe ne www.immi.se/tidskrifter/dituria 20