• Save
Booosting nieuwsbrief 57 (Jun 2000)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Booosting nieuwsbrief 57 (Jun 2000)

on

  • 837 views

In deze nieuwsbrief: ...

In deze nieuwsbrief:

AANKONDIGING
01 aluminiumcentrum
05 q-hopper

VERSLAG
07 hoesch bouwsystemen
09 bda: motordaken

NIEUWS
03 productontwikkeling: succesfactoren
06 duitse relieftegels
13 moooi
14 ingenieus vloersysteem
15 tweede tender ifd-bouwen
16 pionierverslag strategie


BOOOSTING
04 antwoordkaart
11 agenda, colofon
12 participanten

Voor meer nieuws: www.booosting.nl

Statistics

Views

Total Views
837
Views on SlideShare
829
Embed Views
8

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

2 Embeds 8

http://www.booosting.nl 7
http://www.slideshare.net 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Booosting nieuwsbrief 57 (Jun 2000) Booosting nieuwsbrief 57 (Jun 2000) Presentation Transcript

    • juni 2000 jaargang 11 nr. 57 booosting , populierenlandschap. Daarom koos hij voor circa 350 aluminium kolommen waarop hij het gebouw plaatste en creëerde hij een 'a luminium bos'. De zo met het landschap verweven architectuur vereiste ook een bijzondere locatie: het gebouw wordt gebouwd op het groene talud, gedeeltelijk in het water op een zichrlocatie in het moderne bedrij venpark 'Het Rondeel' te Houten. De basis van het pand wordt gevormd door een innovatieve aluminium draagconstructie die is geïntegreerd met de dal(- en gevelconstructie. Industriële productietechnologie resulteert in een hoogwaardige toelevering op de bouwplaats en een eenvoudige en efficiëntie assemblage op locatie. De fundering is inmiddels gesrort en de bouwvoorbereidingen zijn in volle gang. De montage hiervan start in week 16. Donderdag 29 juni aanstaande wordt u in de gelegenheid gesteld een bezoek te brengen aan de ruwbouw. L .J
    • r PRO G RAM MAP ROG RAM MAP ROG RAM MAP ROG RAM M A , 16:00 Ontvangst in het gemeentehuis van Houten en Introductie door de opdrachtgever Paul Bruinsma, directeur Aluminium Centrum 16:05 'De concretisering van een droom' door de architect Micha ik Haas 16:15 Het ontwerpproces van concept tot detaillering: 'Stabiliteit ronder afbreuk' door Frans Soetens, van TNO Bouw 'Uitwerking in hoofdlijnen' door Remco Wiltjervan D3BN Den Haag 'Detaillering in de praktijk, de aluminium knopen' door Gerrit Jacobs, Arin 'Ruimtevakwerken steeds innovatiever' door Mick Eekhout, Octatube 17:15 Bezoek aan de bouwlocatie 18:30 'Installatietechnisch ontwerp op een klein oppervlak' door Ed Vonk, Huygen Installatie adviseurs 18:40 'Bouwmanagement van innovatieve projecten' door Rik Schijf, Bouwteam General Contractors 18:50 'Het Rondeel, de trots van Houten' door Yvonne Lub, architectuurmedewerker Gemeente Houten 19:00 Discussie met hapje/drankje 19:30 Msluiting In verband met het volle programma, verzoeken wij u op tijd aanwezig te zijn. U bent van harte welkom! (zie ook Nieuwsbrief56) Geïnteresseerd in deelname? Inschrijving via deze antwoordkaart. a n t W oor d k .3. a r t
    • 1.••.•.•,••• 0 n t wik k e 1 n9 I0 Succesfactoren (2) In het verlengde van hetgeen vorige keer is besproken nu enkele nieuwe aspecten. Hieronder een viertal grafi eken die iets vertellen over de kans op succes in relatie tot een aa ntal niet echt onderling sam enhangende factoren. In alle grafieken is de opbouw per staaf steeds van onder naar boven: Succes, beëindigd (vorige keer toegelicht) en mislukt. 100% 90% I H et kennisniveau van de onderneming. (schaal van laag naar 80% .. 70% hoog: L, LM, M, MH, H ). H et verband is duidel ijk en 60% komt (met uitzondering va n de bedrijven met een hoog 50% 40% kennisnivea u) overee n met de velwachting: Hoe meer 30% 20% kennis, hoe hoge r de succeskans. Een nadere anal)'se moet 10% [ dit nog bevestigen, maar het vermoeden is dat het hier ook 0% de grotere bedrij ven betreft, die ook de projecten met de hoogste risico's adopteren. Dit wordt bevestigd door de 100% volgende anal)'se. 80% De omvang van de onderneming. Ondernemingen boven 60% 500 medewerkers lijken minder kans op succes te hebben. D e mate waarin bij de bedrijven achter de projecten angsten 40% respectievelijk aarzelingen spelen. Dit soort emoties komen 20% bij veel projecten wel op zekere hoogte voor (in de anal)'se 0% in meer dan 90% van de gevallen) , echter in te hoge mate <50 50·500 >5 00 werken ze verlammend. Besluitvaardigheid is, zo blijkt, van 100'/0 3 groOt belang. Echte angsthazen komen moeilijk rot 00% besluitvorming en blijken nauwelijks succeskans te hebben. 00% 21 29 20 D e mate, waarin de projecrleiding 'zichzelf' is in vergelijking 7 rot een gedrag, waarbij duidelijk spral<e is van een 'rol'. D e 40% reden om dit te onderzoeken komt voort uit het feit dat het 20% erg opvalt dat de grotere ondernemingen heel vaal< niet 0% '-- worden bestuurd door het type 'driedelige streepjespalcl<en' Ja aigszins ria lMg1 maar door de 'gewone jongens' . Te vermoeden is hierdoor dat een natuurlijk leiderschap op vele fronten voordelen biedt boven een geforceerde, gekunstelde situatie. Eerlijk duurt het langst (of zo iets). In 30 % van de 104 onder- zochte projecten was een voldoende objectieve beoo rdeling 50 ~ ... niet mogelijk. Overduidelijk blijkt inderdaad dat oprecht- heid, eerlijlclleid, je zelf blijven het veruit wint van het type '0 % ' rollenspel'. Volgende keer iets over succes en de wijze van aansturing van projecten. Jos Lichtenberg, Voorzitter Booosting I Directeur A + Bureau voor bouwproductonrwilcl<eling
    • prijzen Böht7ingk wint ideeënprijsvraag Oostersehelde Architect en bestuurslid Eduard Böhtlingk heeft afgelopen vrijdag 14 apri l uit handen van jLllY- voorzitter prof.ir. W iek Röling in het Topshuis op Neeltje Jans de eerste prijs onrvangen voor de 'Spotter': het ontwerp van een inzicht- en uitzichtp u11t voor de Oosterschelde. Er waren 50 inzend ingen. Het ontwerp van Böhtlingk gaat uit van het principe dat uitzicht altijd aan inzicht gekoppeld moet zijn. Ook constructief is dit gehanreerd als ontwerpgegeven: ze houden elkaar letterlijk in evenwicht. De Spotter bestaat uit een lange trap die op afstand schijnbaar d001 . . een 'gat' in het water (of grond) naar de bodem verdwijnt. Dichterbij gekomen ziet de bezoeker dat hij door het gat onder de waterspiegel kan ' ,; komen en daar door de glazen wanden de ondelwater- wereld waar kan nemen. Door het drijvend karal<ter is de Spotter overal in het Oosterscheldegebied te plaatsen. De eerste prijs bestaat uit een geldbedrag van f 10.000,- en een mogelijke vervolgopd racht voor uitwerking van het idee. NAAM BEDRIJF I I ADRES POSTCODE X'OONPL>t'rs o Ko mt op donderdag 29 juni naar het l1Ieuwe Aluminllln Centrum te H outen van 16.00 tot 19.30 uur mer personen. Booosting o Komt op donderdag 2 1 september naar Q-Hopper, het mobiele kantoo r, van Postbus 596 15:00 tot 18:00 uur met personen. (locatie wordt mlder bekend gemaakt) o Wil graag aansluiten op het Internet-netwerk van Booosting (AVA) 2600 AN Delft (www.OOO.nl /booosting) Dit geldt Alleen voor Aangeslotenen van Booosting. o Ontvangt graag informatie over participatie bij Booosting. o Bestelt het boek 'Booosting in bedrijf (1992) Pl1rticiPl1nten: f 25,00 ) o Bestelt de reader ' 10 jaar Booosting' (199 8) ( Niet-pl1rticipI1I1tCJI: f 39,50 L .J
    • • , het mobiele kantoor De Q hopper is een modern kantoor op wielen. H et idee voo r de Q-hopper is afkomstig van Ton Koender;~ eigenaar van het ingen ieursbureau Q uitec, die sam en m et productontwikkelaar Gijs Boelaars het product heeft uitgewerkt. Boelaars en Koenders ontwierpen de Q-Hopper met vier doelgroepen voor ogen: de media (fotografen, journalisten en dergelijke di e vaak op locatie werken), overheidsfunctionarissen die regelmatig naar bijvoorbeeld Brussel reizen om daar te werken, technici (ingenieurs- en ontwerpbureaus, freelancers) en (interim) managers die aan verschillende bedrijven hun diensten aanbieden. Ton Koenders vertelt u over de technische kant van de Q -Hopper en Gijs Boelaars zal de productontwikkeling toelichten. Peter Zoomer; directeur va n Pluto marketing comm unicatie, zal velvolgens enige marketingsaspecten van de Q-Hopper toel ichten. Als part-time docent aan de HEAO begeleidde hij een student, met een onderzoek naar de mogelijkheden van de Q-Hoppe r als afstudeeropdracht. Hij begeleidt nu een volgende student, die onderzoek doet naar de mogel ijkheden van de M ini-Hopper. VOO R L 0 P I G· PRO G RAM MA :;; Tot slot zet Eduard Böhtlingk, architect en 15:00 Ontvangst -'" <-. bedenker van 'de Markies' met het thema 'D e 15:15 Ton Venhoeven: ~ 1110bielen rukken op' een aantallTIobielen op een Technische aspecten Q-Hopper ~ rij en bespreekt hun relatie tot de olngeving en 15:35 Gijs BoeUi.ars: de nieuwe cybelwereld: 'Onze buitenruimte Productontwikkeling Q-Hopper wordt in toenemende mate bevolkt door 15:50 Peter Zoomel': objecten van mobiele aard. M icrobouwsels, die Marketingaspecten het midden houden tussen architectuur en 16:05 Bezoek in shifts aan Q-Hopper design. Ze functioneren als architectuur en 16:50 Edual'd Böhtlingk: bezitten de ongebo nd enheid van design- De mobielen rukken op producten. Microarchitectu ur of macrodesign)' 17:15 Borrel (zie ook artikel DIA dec. 1999) 18:00 Einde L ...I
    • • , _~t.m·W,i,('_,-- ___ e_u_s___-, n_i_ _w Nieuwe ontwerpmogelijkheden met Duitse Tegels De Duitse tegelfabrikanr Ostara Laufen staat van oudsher bekend om haar reliëf tegels. Deze worden vooral gebruikt in allerlei situaties waar de kans tot uitglijden tot een minimum gereduceerd moet worden zoals in zwembaden, slachthuizen, buiten bij winkelcena-a, waar tegelvloeren door vloeistoffen extra glad kunnen worden. Aan Archipelontwerpers werd gevraagd om voorstellen te ontwikkelen om de vormgeving van de tegels te vernieuwen. Uitgangspunten van Ostara Laufen waren de volgende: de tegels moeten te combineren zijn met de bestaande tegels, jaarlijks mag één kleur veranderd worden, afmetingen blijven de standaard afmetingen. Er kon slechts één matrijs bijgemaakt worden. Het nieuwe ontwerp is gebaseerd op het ontwikkelen van verschillende eenvoudige grondfiguren waarmee men versch illende patronen kan maken. Deze patronen ontstaan niet door ldeuren te combineren maar door gebruik te maken van reliëf waardoor de lichtreflectie verandert. De fi guren in de tegels ontstaan door een glad oppervlak te combineren met een geprofi leerd oppelvlak. Archipelontwerpers heeft hielvoor vele elementen ontworpen. Uiteindelijk is besloten om drie stempels te maken: een geheel geprofileerde tegèl, een profiel met een rechthoekige preeg en een tegel met een hoekfiguur. Door deze te co mbineren met het bestaande assortiment ontstaat een grote variëteit. Afhankelijk van de patronen die men met de tegels maakt is het mogelijk om binnen de standaard afmetingen van de tegels versch illende 'schalen' in het vloeronnverp te introduceren. Voor de keuze van het reliëf is met behulp van de computer door Archipelontwerpers het meest optimale profiel ontworpen. ? info Archipelontwerpers Eric Vreedenburgh T 070-338 7570 L --------------------------------------------------~
    • • , Verslag van de bijeenkomst bij Hoesch Bouwsystemen Nederland in Siegen (Duitsland) op donderdag 6 september 1999 Nog steeds gebrek aan intimiteit tussen ontwer~ers en ~rOdlUltCent Het duurde onverwachts wat langer dan gepland voordat het gehele busgezelschap vanaf het nieuwe hoofdkantoor van Hoesch Nederl and te Veenendaal op de Dui tse produktie-locatie aankwam, maar het was de reis gel ukkig waard. LED D e opstelling van directeur Leo Dorjee van Hoesch Bouwsystemen Nederland was bewust bescheiden en niet-commercieel. Hij wil op die manier meer ongedwo ngen overleg tussen ontwerper en producent zien te bereiken. Samen rond een grote tafel van gedachten wisselen, van .<:: u elkaar leren, met als doel elkaar beter te leren begrijpen. Hij is van mening dat alleen dan de kwaliteit V> Cl) o van de bouwomgeving vergroot kan worden. D at product-ontwikkelingen slechts rot stand kunnen ::c E komen als vroegtijdig op elkaar wordt afgestemd. Een positief kritische noot over de uitgangspunten '" Cl) ol-' van Booosting. Bestuur en secretariaat begrepen de boodschap en blijven zich continue beraden over de toegevoegde waarde van Booosting. Hij heeft gelijk. Enfin , na een algemene uitleg over het uitgebreide productenpakket* van Hoesch en een evenzo uitgebreide blik op het productieproces, wordt ons duidelijk dat deze producent veel meer maatwerk kan maken, dan door ontwerpers vaak wordt aangenomen. KA S Wat ontzettend jammer dat de tegen lezing van architect Kas Oosterhuis een beetj e in het water viel. Kas was voor het merendeel van de toehoorders zijn tijd waarschijnlijk te ver voorui t. N iks is minder waar. D e bescheiden grensverkenner trachtte zijn bevlogen ideeën een stapje dichter naar de realiteit te brengen. 'Gebouwen zijn lichamen en voortdurend in beweging'. Hierbij draait alles om 3D- gebouw-computermodellen en databases. Dat wil zeggen dat productie van dergelijke gebouwen alleen mogelijk zal zijn met behulp van 3D -modellen. Machines communiceren met machines. Oosterhuis wil gebouwen maken als architectonische en integrale lichamen. Als een naadloos model. N aadloos heeft vooral als voordeel dat details hetzelfde kunnen zijn, dat er geen assemblage nodig is en dat continuïteit van materiaal en vormgeving gewaarborgd is. Hij draait de zaken om en preekt voor een l-op- l -product: 'Je weet wat je moet maken en stemt daar het productieproces op af. ' Hij maakt een vergelijking met de productie van unibodies van auto's. L .J 07
    • Oosterhuis voorspelt dat er een andere relatie zal ontstaan tussen architectuur en gebruiker. Het V) .~ gebouw van de roekomst zal, met behulp van sensoren, veel meer gaan reageren op de wensen van de gebruiker. Andere randvoorwaarden waarmee rekening gehouden moet worden zijn de emotionele beleving van een gebouwen de invloed van de omgeving, het ecologisch beleven. Prachtige digitale voorbeelden larderen zijn kunstzinnige wensen. Zoals bijvoorbeeld Trans-ports- 2001. Een pand met een rubberen huid op een spaceframe. Te realiseren met computergestuurde V) V) +-> mallen. De bouw van dergelijke vervormingen vereist van de architect ook een ander denkproces over +-> '- '- o o Cl. de productie. Er moeten ook rekentechnieken beschikbaar komen om de steeds wisselende krachten Cl. V) V) " ou ook de kunnen realiseren. De variabele curves vereisen andere instelmogelijkheden van het " ou '- '- f- productieproces. De opdrachtgevers van Oosterhuis komen nu voornamelijk uit de hoek van de f- Q) Q) "0 (beeldende) kunst. "0 N N " Q) +-> Van een discussie kwam het dus ook niet. Het tijdstip speelde uiteraard een rol, door de ochtend- " Q) " " vertraging was het programma immers behoorlijk opgeschoven en ongewijzigd. Het was vooral het .0 onbegrip voor de sculpturale plannen van Oosterhuis die hier parten speelde. Wat suf nou. Wat jammer ook. Kas fluisterde nog en passent dat er momenteel wel degelijk productiemogelijkheden zijn met instelbare mallen en dat getordeerde en dubbelgekromde sandwichpanelen wel degelijk te maken zijn. Het is volgens hem dus niet de techniek die de omwikkelingen tegen houdt, maar veel eerder een enorme cultuuromslag in het denken over het bouwproces. Maar wie hoorde dat nog, wie vatte dat nog op, na zo'n lange dag en met zoveel Duits bier binnen handbereik. Gelukkig krijgt Oosterhuis de binnenkort kans om zijn onverstoorbare overtuiging en intelligentie creatieve geest te ventileren in het wetenschappelijk onderwijs. EI ND TIP Al met al een informatieve dag, die werd af- Voor een nieuw product zie ook nieuwsbrief55, gesloten met een heerlijke diner-tractatie. Ook al rubriek nieuws over Additiv Decke. Een nieuw blijkt er nog een groot gat te overbruggen tussen standaard vloersysteem met trapezium-vormige stalen profi ele n, waarmee over-spanningen bedenker en maker, wellicht zijn we weer een (zonder hulp-constructie) van bijna 6 meter heeeel klein stapje nader tot elkaar gekomen. mogel ijk zijn. Grote oppervlakten zijn met Dan is hopelijk ook een beetje voldaan aan de weinig personeel snel uit te voeren. Erop komt wens van de bescheiden gastheer Leo Dorjee. een beperkte hoeveelheid beton. Het is To be continued! geschikt voor industriële toepassingen. Jo/anda Steenhouwer, secretariaat Booosting L .J
    • • , Verslag van de bijeenkomst bij BDA op woensdag 8 december 1999 Over motordaken en het opdampen van zonnecellen Na het welkomstwoord van Els Zijlstra (vice-voorzitter Booosting) gaf Nico Hendriks een inleiding over het gehele bedrijf. Bureau Dak-een GevelJadvies Het oorspronkelijke fiureau I2akAdvies, opgericht in 1976, is uitgegroeid tot een combinatie van twee ingenieursbureau's met meer dan 45 medewerkers. Het bureau Dakadvies onder leiding van Albert van den Hout en het bureau Geveladvies onder leiding van Nico Hendriks, tevens hoogleraar aan de TUE. BDA is verder een kennisinstituut met diverse laboratoria, een opleidingsinstituut met diverse opleidingen, waaronder een voor rietdekker, en een milieu-instituut, de jongste tak aan de groep. Diverse medewerkers van BDA zijn tevens docent aan een van de opleidingen. BDA heeft een aantal producten voortgebracht, zoals het BDA-dak- en het -gevel boekje. Verder worden diverse speciale laboratoriumapparaten ontwikkeld. Ook wordt medewerking verleend aan het Handboek Daken en het Handboek Gevels. A/bert van den Hout vertelde over de ontwikkelingen in de daktechniek. In de range van daken met een gesloten oppervlakteafdekking is er een opkomende aandacht voor 'zicht' daken en 'leef daken. In Nederland hebben we 300.000.000 m' plat dak met een jaarlijkse toename van 20.000.000 m' , verdeeld over bitmineuze en kunststofbedekkingen. 51 % van het dakdekkerswerk betreft nieuwbouw, 49% betreft renovatie. Van alle bestaande daken is 11 % van mastiek. Hij toont diverse dia's met voorbeelden van hedendaagse voorbeelden, zowel in bitumen als in PVC, Hypalon en SBS-bitumen met een koperlayer. Het gebruik van kunststoffen heeft kleur op het dak gebracht. In patroon aangebracht kan dit reclame en 'corporate identiry' ondersteunen. Door kleurgebruik kunnen daken en gevels qua uiterlijk beter worden geïntegreerd. Naast PVC wordt ook nog veel het zwarte EPDM- rubber toegepast, waarvan het zwart steeds zwarter wordt door uittreden van roet. Achtereenvolgens passeren de revue de 'motorkap' daken, de grasdaken, de tuindaken, de 'park' daken met als fraai voorbeeld het dak van de Dresdnerbank te Frankfurt en de parkeerdaken. Deze laatste bijvoorbeeld uit te voeren als kouddakconstructie op een laag EPS-schuim. Parkeerdaken worden steeds groter: 4200 m' is niets bijzonders meer. Spreker houdt een sterk pleidooi voor het uirvoeren van alle 'leef daken en parkeerdaken volgens het omgekeerde principe, dit vanwege de weinige uirvoeringsrisico' s. Het is van belang om de wandellaag nooit te combineren met de waterdichte laag. Tuindaken kunnen goed worden uitgevoerd als warmdak met een foamglass-isolatie in bitumen gekleefd. Hij adviseert om warme daken bij voorkeur te compartimenteren in velden van ca. 200 m' . L .J
    • r , Zonnedakadvi es Nils van de Po! van het bureau Geveladvies schetst de ontwikkelingen in Nederland van de toepassingen van fotovolta'ische cellen (PV-cellen) op daken. Toepassing van zonne-energie wordt door de overheid gestimuleerd. Zij stelt f 33.000.000 ter beschikking voor realisatie van 7 MWp aan het einde van het jaar 2000. Dit komt neer op de installatie van 3000 zonnedaken. Vervolgens komt de esthetica van PV-daken aan de orde. De kleuren van PV-cellen worden in het algemeen maar matig gewaardeerd: de monokristallijne zijn zwart, de multikristallijne blauw. PV-panelen hebben vaak een wat rommelige uitstraling door o.a. randafWerkingen en dakdoorbrekingen. Voor het goed technisch functioneren van PV zijn waterdichtheid, windweerstand en inwendige condensatie aandachtspunten Het is aan te bevelen om de waterdichting niet door de PV-panelen, maar door het onderdak te regelen en e.e.a. niet te integreren. Met betrekking tot de windweerstand blijkt dat door drukverschillen, bij plaatsing op afstand, ook lekkage kan optreden. En om inwendige condensatie te voorkomen moet damptransport altijd mogelijk zijn. Dat kan door toepassing van een dakelement met een kunststoflaag, waar de PV 'bovenzweeft'. De conclusie voor een betere toepassing van PV is: a esthetiek verbeteren; minder panelen toe passen op woningen en meer op de talloze meters platte industriële daken; (;, afschotverbetering; ct meer stedenbouwkundige vrijheid permitteren: een afWijking van 450 op een oriëntatie op het Zuiden naar het Westen of Oosten blijkt slechts 10% energieverlies te geven; ~ goede systeemkeuringen uitvoeren. Er is nog veel onbekend; ook de BDA-testen vergen nadere aandacht en wetenschappelijke onderbouwing; G beoordelingsrichdijn hanteren. Komo-attest met productiecertificaat opzetten; (J de ontwikkeling gaat in de richting van het flexibele amorfe silicium, ondanks de nog steeds geringere opbrengst (7% tov 15%). Het blijkt dat BP en/ of Shell deze ontwikkelingen remmen. In 2002 start Akzo Nobel een pilotplant in Nederland, met als doel een operationele fabriek in 2005, aldus Leonie Stigter van dat bedrijf. Esther Hebly van Oskomera/Axall vertelt over een Europese ontwikkeling waarbij zij zijn betrokken voor een geïntegreerde gevel met glasdaken. Deelstudie is: PV in een dakbaan. Optimale oriëntatie is dan minder belangrijk. Probleem: gelaagd glas is een dure drager. Gezocht wordt nu naar een methode voor het op dampen van zonnecellen op een drager. Zonnedakarchitectuur Ad Lengkeek van Lengkeek architecten geeft een aanvullende lezing over PV. Het bouwen met zonnepanelen als bouwmateriaal is ambitieus. Vootwaarde is dat het zowel energetisch als architectonisch een succes is. Hij onderscheidt drie typen PV-architectuur: o antenne-architectuur. Als PV goedkoper is dan het net, zal iedereen eigen zonnepanelen op het dak zetten en allemaal op het zuiden richten: een stedenbouwkundig monstrum. Vergelijkbaar met de individuele TV-antenne's in de jaren '70; e camouflage-architectuur. De weg van de bescheidenheid: PV wordt opgenomen in bouw- materialen, bijvoorbeeld de PV-dakpan; e demonstratie-architectuur. PV-panelen geven een gebouw meetwaarde. De bedoeling is de zonne- energie populair te maken, te promoten. Jan van der Woord, secretaris Booosting I Jolanda Steenhouwer, secretariaat Booosting L .J
    • , Activiteiten 2000 donderdag 29 juni Projectbezoek nieuw Aluminium Centrum te Houten (zie pagina 01-02) donderdag 21 september Projectbezoek Q-Hopper, het mobiele kantoor (zie pagina 05) 18 oktober NOB (Nederlands Omroep Bedrijf), bezoek decorstudio's 23 november Projectbezoek IFD-kantoor, Delftechpark •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• In mei 1988 is de Stichting Industrieel Bouwen N ederland, booosting stichting Booosting, opgericht vanuit een gecombineerd initiatief van industrie, onrwerpers en architecten. De voornaamste doelstelling industrieel van Booosting is het bevorderen van het ontwerpen, ontwikkelen, onderzoeken en bouwen toepassen van industrieel te vervaardigen bouwproducten en gebouwdelen, ter verhoging nederland van de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Op de antwoordkaart kunr u aangeven of •••••••••• u geïnteresseerd benr in meer informatie over de activiteiten van Booosting. Delftechpark 22 Postbus 596 2600 AN Delft telefoon 0152702770 telefax 0152702771 E-mail booosting@ooo.nl homepage hup:/ /www.OOO.nl/booosting Contactpersoon: Lucy Mackie tot en met juni bereikbaar op woensdag van 9.00 tot 1730 uur Redactie: Jo/4nda Steenhouwer Vormgeving: Patricia Brouwer D esign Druk: Drukkerij Hans T ruijen Met dank aan: Paul Bruinsma, Jo/4nda Steenhouwer, Jan van der Woord Jos Lichtenberg, Harm Boomsma, Eric Vreedenburgh, Arconiko Architecten, Els Z ijlstra, Eelke Pouwer, Eduard Böhtlingk Voorzitter Jos Lichtenberg Buro A+ Vice Voorzitter Els Z ijlstra Materia Secretaris Jan van der Woord TU Delft Penningmeester Johan Riezebos CVK Kalkzandsteen Lid Eduard Böhtlingk Architectenbureau Böhtlingk Lid Harm Boomsma Axys Innovations Lid NicoNoort Co rus Colours .J 11
    • • 11 , _:"m.~i"n._ parti ci pante n Nieuwe participanten RPHS architecten Contact personen : Er ic Scha)man, a r chi tec t / di r ecte ur Jan de Bruin. pr ojec t le i der RPHS architecten RPHS archirecren is opgerichr in 1972 en wen mer name gerichr op Herenstraat 2. Voorburg de sociale woningbouw. In de loop der jaren zijn ook 'urilireirsbouw' Postbus 610 en 'sredenbouw' (oa. door de onrwikkeling van winkelcenrra en de 2270 AP Voorburg reconsrrucrie van binnensreden) specialisaries geworden. RPHS telt T 070 - 387 1810 ruim vijftig medewerkers, verdeeld over een viertal vestigingen. F 070 - 387 7479 Per project werken de ontwerpers nauw san1en met de calculatie- E archi@rphs . nl afdeling. RPHS acht de dialoog van de architect met de opdracht- www.rphs . nl gever als zeer belangrijk en ziet dat ook als mogelijkheid om producwntwikkelingen per project te kunnen realiseren. Men houdt niet van standaardgebouwen en een 'huid-architectuur'. Liever ontwikkelt men unieke projecten, waarbij sprake is van een goede samenhang russen architectuur en stedenbouw. Reden om aan te sluiren bij Booosring is o.a. te participeren in de 'Booosting-kennis'. RPHS is zeer geïnreresseerd in marerialen en nieuwe ontwikkelingen in marerialen. A + Bureau voor De Horsten Bouwproducten EGM Architecten Bouwproduktontwikkeling Hunter Douglas Hubert-Jan Henket Architecten ABT Adviesbureau voor Bouwtechniek Krupe Bomatex Maurer Engineering Aldus bouwinnovatie Limburg Kozijnen Architecture and Media BlesgraafBureau voor Bouwen 6- milieu Limelight J osé Osorio Lobato BDA Groep MBI Beton ir Daan Peters Corsmit Raadgevend Ingenieursbureau De Meeuw Oirschot RPHS architecten D3BN Den Haag Octatube Space Structures Jan Timmers dgmr raadgevende ingenieurs Oskomera Tuns + Horsting Architecten ing. Karel H. Dekker Plastica Plaat Verburg Hoogendijk Architecten Façade Consulting 6- Engineering Polyblock Architectenbureau De Voogd GeNie Consult en Parmers Polynorm Van Waes. Buro voor Architektuur Goudstikker - de Vries/ACN RC System XX architecten Hiensch Engineering Reynolds Architectuursystemen Atelier Zeinstra. van der Pol Kmlitz Adviezen Reynolds Special Products Leylandi Consultancy {voorheen Van Campen Aluminium} axys innovations Materia Rockwool Koning Industrial Design RGD. Directie Ontwerp 6- Techniek Saint-Gobain Glass Neonis Industrial Design TG.M. SBM Nederland Robin Hood Produkties H. de Wit Consultancy Somfj Nederland TNO Industrie Ingenieursbureau Zonneveld Trespa International Ubbink Nederland Aedes, vereniging van woningcorporaties Alliance Europe Unicom Nederland Bouwen met Staal Ballast Nedam IGB, Utrecht Wentzei Centrum Hout Bik Bouwprodukten Wolvega Panelen ENCI BRS Staalwerken Zoon/jens Beton St. Aluminium Centrum Bruynzeel Keukens en Kasten CD20 Bouwsystemen Archi-Konsult Bou T praktijkvereniging CVK Kalkzandsteen Archipel Ontwerpers Bouwtechnologie TUD Corus Colours Architectenbureau Böhtlingk Hogeschool Enschede H. Van Dam Fabriek van Plaatwerken Het Architecten Consort Hogeschool Brabant Enitor Arconiko Architecten TU Delft. vakgroep Bouwtechnologie Hoesch Bouwsystemen Nederland Bullhorst Architecten en Stedenbouwers TU Eindhoven. foculteit Bouwkunde Holec Laagspanning CEPEZED .J
    • • , mOOOi , mOOO i , Als mooi niet meer voldoet om ons uit te drukken, gaan we in de gebouwde omgeving over naar moooi. M aar wanneer spreken we nu over moooi) Her woord moooi, spreek uir indir geval als 'mo-(h)ooi', ontsraat feitelijk vanzelf als we mooi willen zeggen maar ons tijdens het uitspreken ervan verslikken. Deze reactie ontstaat bij mij bijvoorbeeld als ik me hoog in een zogenaamde ' panorama-lift' bevind, u weet wel zo'n lift met veel glas rondom en met een wijds uitzicht, die zich langs de buitengevel van een hoog kantoorgebouw beweegt. Wat een mooi uitzicht, hoor ik mijzelf zeggen, tegelijkertijd bezorgt die hoogte en al dat glas, mij een lichte huivering, kortom een typisch geval van moooi. Zo had ik ook bij het aanschouwen van schetsen, van de inmiddels gerealiseerde Erasmusbrug, ook dat, moooi-gevoel. De berekeningen toonden aan dat een dergelijke geknikte pyloon brug mogelijk was, en toch, als ik naar de schets van de brug keek, voelde ik de spanning tussen de kille berekeningen en de uiterlijke suggestie. Moooi, in dit kader, leeft gelukkig niet alleen bij mij maar ook bij anderen Bij de ingebruikname van het Haagsche stadhuis van Richard Meyer, durfden een aantal medewerkers de hoge oversteek via de 'loopbruggen' over het indrukwekkende atrium niet te maken. Met de steeds voortSchrijdende beschikbaarheid van nieuwe materialen en complexe berekenings- modellen worden in nieuwe generaties gebouwen, niet alleen de grenzen van de techniek maar ook de grenzen van de menselijke acceptatie opgezocht en verschoven. Zo bezorgt mij ook het overhellende KPN-gebouw van Renzo Piano , op de Kop van Zuid in Rotterdam een bepaald moooi-gevoel, maar dit geldt ook voor het effect van de van veel glas vootziene uitbouw van een door Robert Winkel verbouwd trafo-gebouw in Rotterdam . De eerste menselijke bouwsels hadden als functies vooral het bieden van veiligheid en bescherming en het bieden van een stukj e geborgenheid. Intussen hebben gebouwen veel meer functies gekregen en worden door de voortschrijdende technische mogel ijkheden gebouwen, wat mij betreft, steeds moooier. Interessant is het om te zien hoe in de loop der tijd dit evenwicht tussen functies, technische mogelijkheden en menselijke acceptatie, zich heeft verplaatst. Blijft over de vraag hoe dat in de toekomst zal zijn, gaat deze beweging steeds verder, of krijgen we wellicht een reactie gericht op meer basale invulling van functies en menselijke behoeften en minder gericht op het opzoeken van de grenzen van de menselijke acceptatie? L .J 11
    • _~J.imW,iil'_,- ____n_i_e_u_w_s___--, . . Fraai en lngenleus lIJiWI!..... s y s tee m Een 1ge eeuws textielpakhuis in Almelo: massief metselwerk gevel, gietij zeren draagconstructie met houten balken. U kent dat wel, typerend, degelijk, mooi, maar verwaarloosd. Arconiko architecten uit Rotterdam heeft hiervan, in samenwerking met Aldus bouwinnovatie uit Utrecht, met veel respect voor de oorspronke- lijke bouwstijl, een nieuwe woon- en werk- houten bark 95 x 24<l bestaand ruimte gemaakt. zwevende dekvSoer me! vloerverwarming theml!schvorzinkto staalplaat 20mm ps-Isolatie 1 ge""" "0.0 belon vloera~er1dng levering de<d,>o Cl Cl. 0 (" G ......... ~ ...... . . .. _: ::: :::: :::: :::::: :: :: : ::::::::: : ::::::: . . --f-r--. r variab"'el'-'S"""'O."'63"'O-"m"'_ _ _ _ _ _ _ _ _-l--,;~+__,!< m 1" variabel 685-725 mm ,r De nieuwe eigenaars vereisten aparte verdiep ingen voor afZonderlijk gebruik. We focussen in op het fraaie en ingenieuze vloersysteem. Om te voldoen aan brand- en geluidseisen moest russen de verdiepingen een betonvloer gemaakt worden. Vanwege de beperkte verdiepingshoogte, van slechts 2,3 meter, is een vloersysteem ontwikkeld dat dit hoogteprobleem omzeilt. Een systeem van gegalvaniseerde plaatstalen bakken met gewelfde bodems is opgehangen russen de houten balken. Door de buiging in de bodem van de bakken en de vervormbaarheid van de dunne metaal plaat, past hun breedte zich automatisch aan de verschillende breedtes russen de vloerbalken aan. Vervolgens is in de bakken beton gestort. Techniek en ruimtelijkheid werden op deze wijze niet alleen slim, maar ook fraai geïntegreerd. D e plafonds nemen eenzelfde uiterlijk aan als de 1g e eeuwse ttoggewelfconstrucrie in het souterrain. Door deze werkwijze blijft de oude sfeer voelbaar en zichtbaar. ? info Arconiko arr'htt,orten. TOl 0 - 412 3181
    • • , Tweede tender lOF-bouwen De tweede tender voor demonstratieprojecten subsidiebedrag over de kosten boven f 500.000 Industrieel, flexibel en demontabel bouwen is in het percentage teruggebracht tot 5%. Voor het april 2000 gestart. Vernieuwende projecten die indienen van een aanvraag moet een speciaal een ruime voorbeeldwerking hebben kunnen tot forumlier gebruikt worden. De aanvragen 21 juli a.s. worden ingediend. moeten worden ingediend bij de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting te Rotterdam. Door middel van het programma lOF willen de Na deze tender zal nog eenmaal de mogelijkheid Ministeries van VROM en EZ bevorderen dat geboden worden om projectvoorstellen in te gebouwen beter aansluiten op de, vaak snel dienen. Deze laatste aanvraagronden zal pas in wisselende, eisen en wensen van gebruikers. 2002 plaatsvinden. Industriële gebouwonderdelen die zodanig zijn ·ontwikkeld dat het gebouw flexibel aangepast en Sluiting indiening WBSO- zo nodig gedemonteerd kan worden, leveren een aanvragen vervroegd bijdrage aan consumentgericht en duurzaam De sluitingsdatum voor het indienen van bouwen. De gebruikers beschikken altijd over WBSO-aanvragen is met een week verkort. een gebouw dat geheel voldoet aan hun eisen. De Aanvragen die betrekking hebben op projecten verlenging van de levensduur en mogelijkheden in het tweede halfjaar van 2000 moeten zijn tot hergebruik van de bouwonderdelen leveren ingediend op 2 juni. Dit is de vrijdag na de milieuwinst. Hemelvaartsdag. Aanvragen betreffende 2001 moeten zijn ingediend voor 1 december 2000. De projecten kunnen betrekking hebben op nieuwbouw, renovatie en herontwikkeling van zowel woningen als utiliteitsgebouwen. Met name de aandachtsgebieden waarvoor in de eerste tender (1999) minder projectvoorstellen werden ingediend krijgen bij de huidige beoordeling een pre. Het gaat om projecten die oplossingen bieden voor de bestaande gebouw- voorraad, installatietechniek en flexibele ptocessen om consumentgericht te bouwen. I !' Subsidie-aanvragen kunnen worden ingediend door opdrachtgevers van bouwwerken (niet de ? rijksoverheid). De subsidie bedraagt maximaal Voor meer informatie f 500.000. Het subsidiepercentage is 10% van kunt u contact opnemen de kosten. Als de projectkosten meer bedragen met Power & Stevers dan f 500.000 wordt voor de berekening van het 010-4521122 L .J 15
    • Pionierverslag Strategie Op 24 februari hield Pionier een actorendag in de overnam maakte Van Essen Instruments een groot Marienhof in Amersfoort; Strategievorming bij de aantal typen gespecialiseerde monitoringinstrumenten. onderneming. Pionier is een projectgroep van het Veel tijd en kennis in een heleboel typen met weinig Ministerie van Economische zaken en richt zich afname. Ronteltap gooide alles eruit en richtte zich op met name op de stimulatie van innovatie binnen de de perfectionering van één instrument; de radio- industrie en dienstensector. grafische sensorische grondwaterstandmeter, met als doel die wereldwijd af te zetten. Na verloop van tijd Syntens, het vroegere innovatiecentrum dat met zijn besteedde hij ook de productie uit zodat zijn bedrijf nieuwe naam synergie-intens wil uitstralen heeft de zich kon richten op waar ze werkelijk goed in waren; volgende verklaring van het bestaande gebrek aan kennis. strategievorming; • veel partijen, en met name in de bedrijfskunde, Hiervoor hanteerde hij het hebben er baat bij om het ingewikkeld te maken. zogenaamde diabolomodel; Strategie is enkel gebaat bij de vertaling ervan naar o technologie; fundamenteel buiten. Intern kan deze strategie bekend worden onderzoek (universiteit) gemaakt door het bijvoorbeeld te drukken op de e Toegepast onderzoek (TNO) placemats in de kantine. Bij de strategievertaling E) engineering bedrijven gaat het erom de essentie eruit te halen en o markten communiceerbaar te houden. Op het kruispunt ligt het • Strategie-doelstelling-implementatie keuzepunt van de ondernemer. • Uitdaging, stimulans en mogelijkheden kun je Groot probleem hierbij is dat universiteiten niet alleen overdragen door het voor te doen. direct onderzoeken voor de markt. Zijn axioma's Stimuleer, wees expliciet; luiden dan ook; • strategie is overtuiging van visie o Werk van stap naar stap • concurrentie; onderlinge concurrentie werkt e Begin niet bij fundamenteel onderzoek. belemmerend; het is beter elkaars kennis te delen. Van Essen Instruments richt zich nu op de verkoop Ter illustratie van hoe het kan werden twee bedrijven van sensor technologie en handelt in technologische gepresenteerd; Texturetex en Van Essen Instruments. concepten. T exturetex houdt zich bezig met veredeling van Als advies aan adviseurs; synthetische garens. Hun strategie was; groei en o het moet klikken continuïteit. Daarbij werd gefocust op scholing, e verplaats je in de situatie automatisering, procestechniek en interne orga- E) kom met een stappenplan. nisatie. Volgens Texturetex is strategie; op het juiste moment in de toekomst kijken. Toch klonk het En voordat de informele borrel kon beginnen had allemaal wat abstract; segmentering, uitbreiding, Ronteltap zijn eigen definitie; Strategie is de kunst internationalisering, overnames, schaalvergroting. van het nee zeggen. Bart Ronteltap van van Essen Instruments klonk een stuk pragmatischer in zijn uitleg. Toen hij het bedrijf Els Zijlstra