Booosting nieuwsbrief  38 (maart 1997)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Booosting nieuwsbrief 38 (maart 1997)

on

  • 711 views

In deze nieuwsbrief: ...

In deze nieuwsbrief:

AANKONDIGING
01: 'U kunt het dak op', Zoontjens Tilburg
03: Extraas in Extruderen, Enitor Buitenpost
04: Herbestemming van gebouwen, TUD
05: Booosting bouwt....in Scheveningen.

IN DE PRIJZEN
16: Designprijs Woningbouw
16: Feacf Congres Berlijn 'Ramen en gevels van de toekomst'

PRODUCTONTWIKKELING, Jos Lichtenberg
06: Productontwikkeling & organisatie 1

VERSLAG
07: 'Constructie - glas - helder?' ABT Velp
09: 'Onder druk wordt alles vloeibaar' Waterpaviljoen Neeltje Jans

NIEUWS
14: Productontwikkeling Struik en Hamerslag

EELKE POUWER OVER ....
15: Regeling energie-investeringsaftrek

MOOOI
13: 'Moooi is ....verkeerd geschreven' door Marc Maurer

Voor meer nieuws: www.booosting.nl

Statistics

Views

Total Views
711
Slideshare-icon Views on SlideShare
704
Embed Views
7

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

1 Embed 7

http://www.booosting.nl 7

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Booosting nieuwsbrief  38 (maart 1997) Booosting nieuwsbrief 38 (maart 1997) Presentation Transcript

    • maart 1997 jaargang 8 nr. 38 booos ngnieuwsbrief stichting industriee l bo u we n nederl and • , Al sinds de jaren vijftig is Zoontjens Beton actief met de ontwikkeling van speciale daktegels. De confrontatie met steeds weer nieuwe, praktische parkeerproblemen inspireert telkens de zoektocht naar nieuwe oplossingen voor een functionele omgeving. 0 80mmFLOORMATEFORPD90~U Ui XXCJXXU X 0 U 0:/ I o 0 0 ___ -== _ _ _ _ ~ ___ ~ 0 ___ -=-=--- ____ 0 V· <==__ / DAK BEDEKKING "'daklocktegel pardak PD90 systeem. Voor de dakbestrating zijn diverse systemen ontwikkeld die stuk voor stuk aandacht schenken aan ontwerp, kwaliteit, systeemopbouw en drainage. Natuurlijke materialen, veel keuzes in deklagen, kleuren en maten en door Baukje Trenning ont- worpen tegelstructuren geïnspireerd op verstilde landschappelijke verschijningsvormen. Zo zijn in samenwerking met Het Buro Dak Advies (BDA, ook Booostinglid) 'daklocktegels' ontwikkeld voor een stormvast vlakdaksysteem en wordt gewerkt met tegels van 100% recycled bouw- en sloopafval. Voor deze hergebruikmethode heeft Zoontjens in 1996 de Bouwrecyclingprijs ontvangen. .J
    • r , PRO G RAM MAP ROG RAM MAP ROG RAM MAP ROG RAM M A 15:00 Ontvangst en introductie 15:15 Rondleiding 16:00 'Ontwerp, Onderzoek en Ontwikkelingen' bij Zoontjens Beton door Mr. Hans Ververs, algemeen directeur 16:30 'Parkeerdaken, toen en later', door Albert van den Hout, directeur Buro Dak Advies 17:00 'Mijmeren over parkeerdaken' door Fons Verheijen, directeur architectenburo Verheijen, Verkoren en de Haan te Leiden 17:30 Discussie 18:00 Happy Hour 19:00 Eind - -- G eïnte ressee rd in d eelname? Inschrij vin g via d eze antwoordkaart. .' 80 mm FLOORMATE FOR PD90
    • , Aankondiging van het bezoek aan Enitor te Buitenpost (Friesland) op donderdag 1 mei 1997 van 16.00 tot 20 . 00 uur . Extraas l n I Enitor produceert kunststofprofielen via de vetwerkingstechniek extruderen. Het bedrijf maakt deze op specificatie voor vele takken van industrie. Als 100% toeleverancier heeft het geen eigen product- programma, ook niet voor de bouw. Circa 30% van de omzet komt 'via via' in de bouwsector terecht. Daarbij valt te denken aan profielen voor scheidingswanden, hellende dal<en, beglazing en dichting. Als marktparrner geeft Enitor ruim gestalte aan parrnership, om samen met relaties mee te denken in de oncwerp- en oncwikkelingsfase. In het verlengde van de Booosting-doelstelling van het Ontwikkelen, Ontwerpen en Onderzoeken is de naam niet Enitor, maar Enitooor. Dit uitgangspunt leidt niet zelden tot nieuwe technieken. Zo is een specialisme binnen het specialisme het co-extruderen en tri-extruderen. Enitor is in staat via deze technieken respectievelijk twee en drie extruders aan elkaar te koppelen op één matrijs. Het unieke resultaat hiervan is dat twee of zelfs drie verschillende grondstofsoorren en/ofkleuren in één profiel aan elkaar worden verbonden. Een ander specialisme is de techniek van het on-line bedrukken en stanzen van profielen. Kom het allemaal maar eens bekijken in Buitenpost. PRO G RAM MAP ROG RAM MAP ROG RAM MAP ROG RAM MA 16:00 Ontvangst en introductie 16:15 'Extruderen en haar toepassingen' door J.H. Schoonstra, algemeen directeur van Enitor en Haye Tabak, hoofd Marketing van Enitor 16:45 'Geveltoepassingen' door Jan van den Berg, directeur van Hunter Douglas te Leek 17:00 Fabrieksronde 18:00 Pauze 18:15 Discussie 18:45 Tegenlezing 19:15 Broodje en Bittertje 20:00 TheEnd Geïnteresseerd in deelnam e? Inschrijvin via de antwoordkaart. L .J 03
    • • 11 , Vooraankondiging van de 'Technology Transfer' i .s.m . de afstudeerrichting Bouwtechnologie op de TU Delft op vrijdag 20 juni 1997 Herbestemming van gebouwen De resldtaten van de module 'Tcchnology Transfer' die van 5 mei tot 27 juni as. plaatsvindt voor de afstudeerrichting Bouwtechnologie van de TU te Delft worden op 20 j,uni aan Booosting belangstellenden gepresenteerd. 's Ochtends komen studenten aan het woord over llun onrwerpen voor industrieel te vervaardigen inbouw- paketten voor herbestemming van te renoveren en te hergebruiken gebouwen. Er nl gebruik worden gemaakt van materialen en technieken uit andere ontwerpdisciplines, zoals de auto- en vliegtuigindustrie. De middag is ingeruimd voor ruime discussie over de mogelijkheid om bestaande kantoor- en industriële gebouwen op te waarderen of te herbes tem men door gebruik te maken van industrieel vervaardigde inbouwpakketten. De marktpotentie van 500.000 m' te renoveren kantoorruimte per jaar, moet in ieder geval ondernemers als muziek in de oren klinken. • ~ o oow Lazznd 6u~SSOLdo • U wordt later op de hoogte gesteld van het definitieve prograIllma . NAAM BEDRIJF I I AOI{!~ POSTCO DE WO( )N PLAATS TELEHX1N o Komt op donderdag 10 april naar Zoontjens Beton in Tilburg van 15.00 tot Booosting 19.00 uur met personen. (zie pag. 0/.(2) o Komt op donderdag I mei naar Enitor te Buitenpost van 16.00 tot 20.00 uur Postbus 10197 met personen. (zi, p',~. (3) o Komt op dinsdag 27 mei naar 'Booosting in Scheveningen' van 15.00 tot 3004 AD Rotterdam 19.00 uur met personen. (AVA) ivlaximaal 20 personen. (zi, pag. (5) o Ontvangt graag informatie over participatie bij Booosting. o Bestelt het boek o 'Booosting in bedd' (1994/95) Parliápalllen: f 25.00 o 'Booosting in bedrijf (1992) NiN-particip,mlm: f 39,50 o 'T lissen traditie en experiment' (1989) L .J
    • • , Vooraankondiging van de AVA in Sc hevenin gen op dinsdag 27 mei 1997 van 15.00 tot 19 .00 uur (AVA) Booo s ting bouwt. • • • • • • • • In Scheveningen staan op een steenworp afstand van elkaar drie nieuwbouwp roj ecten waar , respectievelijk een ex-, vice- en de huidige voor- zitter van Booosting de architecten van zijn. Als Booosting de bouwpraktijk wil vernieuwen moeten we minimaal hiér iets kunnen vinden. We hebben het over her bedrijfSverzamelgebouw 'de Viermaster' van jan Brouwer van Jan Brouwer Associates. Het stalen penthouse van Archipel Ontwerpers dat Eric Vreedenburgh samen met Wim van de Kamer ontwierp en de uitbreiding van visrederij Jaczon, vanjouke Post (Post ter Avcst Architecten) . Na een 'rondje haven' en com mentaar op deze gebouwen zullen twee aspecten van een 'ander' bouwproces besproken worden: • 'Bouwen zonder aannemer', toegelicht door Harry van Heeswijk van Bouwteam, het bouwburo van Architectenb uro Cepezed • 'ISO-certificering in de bouw', over de (on)mogelijkheden en (non)sense van iso- certificering in de bouw door Buro Heemsrra en Kop. Deze haveruniddag vindt plaats tussen 15.00 en 19.00 uur en is een Alleen Voor Aangeslotenen (AVA)-bijeenkomst voor max. 20 personen. de Vie rmaster ... Jan Brouwer Associat es het stalen penthouse ... Archipel Ont'lerpers uitbreiding Jaczon ... Post ter Avest Architecten Geïn teressee rd in d eeln ame? InschrÏvin via de antwoordkaart. L .J
    • , _~t.!.i.h"ii._ product ontwi kke1i ng I Nieuwe rubriek over P1'Oductontwikkeiing Vanaf heden treft u een meer bedrijfikundige bijdrage over productontwikkeling aa71 door Jos Lichtenberg van Buro A + te ROl!1mond. Naast directeur' van dit Buro voor Bouwproductontwikkeling is hij a/gl!1neen bestuurslid van Booosting. ~rod~ct o ~twi k keli~~ & organisatie CD To t nog toe is in deze nieuwsbrief veel aandacht besteed aan project en producten vanuit het standpunt van vorm en tech nologie. Het prikkelen dO her laten zien van creatieve oplossingen is Of één van de factoren die ondernemers aanzetten tot productontwikkeling. De'le bijdr.lge zal gericht ûjn op bed rijfskundige aspecten van productontwikkeling. Aspecten zoals bijvoorbeeld: • hoc pak je het aan • hoe formuleer je een stra tegie en • hoe zit de mafkt in elkaar, zullen de inhoud bepalen. In deze eerste aflevering staat de vraag cennaal : 'Waarom productontwikkeling?' 'Stilstand is achteruitgang' is een gevleugeld gezegde. Ee n open deur wel licht. Voor sommige Booostingleden wel, voor velen ook niet. De omgevi ng (markt) is steeds aan veranderi ngen onderhevig. Regelgeving verandert, koopgedrag verandert, de organisatie van de bouw verande rt en vooral de concurrentie verandert. Deze veranderingen bepalen de levenscyclus van een product. Wachten tot het product in fase IV zit kan 11 ,lil !V een 'ki lling' zijn. Op z'n laatst in fuse UI is de tijd rijp om na te gaan denken over de instroom V,111 nieuwe producten. Van uit Ameri kaanse literatu ur worden de nieuwe producten in &se I 'Wild Cats' genoemd. Fase TI rypccn men als 'Stars', msc III wordt 3 4 7 8 omschreven als 'Cash Cows', telwijl [1.se IV te boek staat als 'Dogs'. In onderstaand LEVENSCUCLUS schema ziet u de verdel ing over de matrix. Van belang is dat een onderneming prod ucten heeft welke MARKTAANDEEL evenwichtig over dit schema verdeeld zij n, een gezonde n JU 'portfolio' heeft, zoals dat heee. Over gezond of ongezond zijn groot ~ o 0 I C" ~·C(JW I regels op te stellen. Deze en nog een aantal aspecten van o productontwikkeling kunt u ook vinden in de SBR-pubJicatie 'Productontwikkeling voor de bouwmarkt: De rien belang- rijkste succesfactoren', welke i.s.m. ].M.F. Steenhoff van o 0 Steenhoff Public Relations I S.P.R. Pwducties is opgesteld (te klein 1 .... 'l. UCA,T I (§] bestellen bij Stichting Bouwresea.rdl: telefoon: 010-412 35 28) . o Op kortere tefmijn beveel ik graag de producwn twikkelings- hoog laag meeting aan op woensdag 12 maart 1997 in de TU te D elft. MARKTGROEI PORTFOUOMATRI,X (een v oorbeeld van gezonde opbouw) Voor nadere gegevens zie niewsbrief 37. o klein product In nieuwsbrief39 wordt aandacht besteed aan het voLgende: o groot product L .J 'Waarom hebben sommige hedl-ijven nu succes met productontwikkeling en andere 1lkrf'
    • • , Verslag van de glas -eindejaarsbijee nkomst bij ABT te Velp op 12 december 1996 Constructie- ~ l ~s - he l der ? ' Tac htig pro cent van wat mooi is, is van gl as; Als je he t maar niet kan zien en niet voelt. G as en transparantie, glas en mooi '. l Na deze woorden van Jouke Post opende Fmm van Herwijnen. raadgevend ingenieur en directeur van ABT, de bijeenkomst in her b unoor re Vel p. ABT staat be kend als adviesbureau voor d raag- constructies. In de afgelopen jaren zijn cr zo'n 6000 projecren door hun handen gegleden, van het Academisch Z iekenhu is in Unecht rot een tramhalte in Den Haag. Construeren is ook omwerpen, het is een deel van het ontwerp-proces, vertelt Frans van H envijnen. ..., QJ Ieder project is een nieuw probleem, een ander ontwerp dat telkens vraagt om een apme aanpak. Door '" '" <... "' c 0 <IJ meedenken, inspirarie en het gebruik van nieuwe producten probeert ABT op een innovarieve wijze +J '" <IJ lcJ grenzen re verleggen. "' z ,,: '" :::> 0 .0 ~ c onstr uc tief on t we rpen QJ .. 0> '- .... U Zo is ABT ook bezig met een onderzoek 0 0 +-' '" +J naar de grenzen van her constructief C .<: ontwerpen in glas. Het is allemaal begonnen "' "" u '- c "' +' met het paviljoen in Sonsbeek van Benthem u "' > c '" ." 0 en Crouwel. Je kan door glas heen kijken , '" "" '- CL warer kan er niet doorheen en her biedt "' .0 +-' comfort tegen wind en water. G las biedr vele v> C mogelijkheden volgens Rob Nijsse. raad- '" '" N "' CL "' 0> '0 :::> gevend ingenieur, adjunct-directeur en rien jaar glas-constructeur bij ABT. CD c In de geschiedenis van de construcriematerialen wordt steeds gezocht naar 'beter en minder'. Smal heeft '" '" +-' alle ontwikkelingen al doorlopen en wordt als betrouwbaar geacht. Nieuwe ontwikkelingen leiden ook v> c > '" bij beton steeds weer tot verbeteri ngen. Zoals bijvoorbeeld in het project van O MA waarbij de '0 C <0 "' wapening onder een 20 centimeter laag beton hangt. De compute r is bij deze berekeningen onm isbaar .'" ~ L '" '0 geworden. Nieuwsgierigheid en enthousiasme leiden nu tot het begin van een nieuwe periode waarin ~ z'" wordt gezocht naar kolommen en liggers van glas. l Doo r middel van proeven en proefStukken wordt geprobeerd om de grip op glas te vergroten. Over 3000 N/m m' kan glas belast worden op trek en druk maar glas op trek is echter kerf-gevaarlijk. daarom wordt met de drukkrachten van glas nog geëxperi menteerd. Mede door de beperkte lengte van glas, wordt glas gelam ineerd roegepasr, (maximale lengte van glas is 6 meter, gelamineerd 4,5 meter). ...J 07
    • r 11 , Hierb ij beschermen de buitenste lagen de binnenste, zoals te zien bij het project van Mecanoo in Boedapcst. Een nieuwe omwikkeling om grote krachten vloeiend in te leiden op glas, is her materiaal in te pakken in een verend product; met behulp van nylon. Experimemen met bundeling van glas- staven rot een kolom zijn nog aan de gang. Voor Rob Nijsse blijft de glazen kolom voorlopig nog een droombeeld. geboge n glas Naast het constructief ontwerpen in glas, staat het maken van glas. Er zij n twee verschil lende soortep behandelingen , vertelt mevrouw van Tetterode-Ponten, d irectrice van Tetterode Glasateliers uit Voorthuizen.Ten eerste de hittebehandeling: buigen en smelten van de glasplaten. Ten tweede de plaren die bewerkt, gezandstraald of geappliceerd worden. Voor alle behandelingen is de temperacuur zeer belangrijk en is een mal nodig. In een diaserie laat mevrouw van Terrerode-Ponren een verzameling voorbeelden zien van gebogen glas. D e toepassing wordt veelvuldig toegepast in de bouw, bijvoorbeeld als lift- schacht. Bij het smeltvverk wordt de strUC[UlH van de bodem van de oven overgebracht op her glas. Indien meerdere behandelingen gewenst zijn wordt eerst het patroon gesmolten op de plaar, waarna de plaat wordt gebogen op een lagere temperatuur. Als laatsre wordt gezandsrraald, dit kan eventueel ook nog ingekleurd worden. Ä Voor het lam ineren van glas, dit kunnen meerdere lagen zijn, word t gebruik gemaakt van E <0 veilighcidsgiethars. Tussen de platen, onderlinge afstand ongeveer 1 mm, word t het giethars gespoten. " Mer behulp van straling wordt dit giethars gehard. Om een grotere dikte te verkrijgen kunnen twee E ::5 <lJ glasplaten ook op elkaar gesmolten worden, hetgeen tot gevolg heeft dat het glas diffuus wordt. Vl ::5 E ... Vl 0> ~ tegen lezing over polycarbonaa t <0 <0 ::r: N a deze twee uiteenzettingen over glas kon de discussie c <lJ Vl <0 helaas niet opgewarmd worden door een tegenle-ling van 0 GE Plastics over polycarbonaat. ...., Vl <0 C <0 <lJ 0> De transpa rante eigenschap van glas, naasr het con- 0.. o 4- .0 <lJ structieve aspect, biedt vele mogelijkheden. Toch zal bij <0 <0 0> L C glas als constructie-materiaal een bepaalde angsr over- 0> <lJ <0 .0 > wonnen moeten worden. Immers wat je nier ûet biedt V +-' <Il ..c u wein ig vertrouwen dat het stevig genoeg is. Het stadium " 0 <0 0 ..c u waarin de mogeli jkheden zich bevinden zal mer nieuwe .-, .., Vl proeven en ontwikkelingen uitwij7-en hoe helder- 0.. 0 4- ~ constructie-glas is. t- V J: +' Vl C YV01me van Wilduen. studente Bouwkunde T UE, ::5 .>< stagiarie Hubert-Jan Henket Architecten .... L .J
    • • , Verslag van de bijeenkomst op het 'Waterpaviljoen' op Nee ltje Jans te Bu rgh -Haamstede op vr ijdag 17 januar i 1997 Onder dru k wordt~=~~~ Op vri jda g 17 januari werd met een bezoek aan het Wat er- pavi l joen van Oosterhuis Associates en NOX -architecten een bl ik geworpen achter de sche rme n van twee architecten die rechtstreeks via de computer ontwerpen. Na een korte introducrie door de vicc voorzitter van Booosring, gaf Abe van de Weifnamens de À Q) +-' Stichting Delta Expo een korte uitleg over de ontstaansgeschiedenis en doelstelling van dit unieke Q) Q) project. Zoals bekend heeft Ashok Bha/ctra van Kuiper Compagnons een masterplan voor geheel '0 Q) Neeltje Jans in opdracht van Delta Expo en het m inisterie van Verkeer en Waterstaat ontwikkeld. Het '" <- Ol ..... waterpaviljoen vormt een belangrijk onderdeel van die plan. Hiervoor moest een architect geselecteerd '" 3 ..... ::s worden. Tijdens deze selectieprocedure kon men geen keuze maken tussen de laatste twee o N overgebleven architecren Kns Oosterhuis en Lars Spuybroek, waarop Ashok Bhalotra voorstelde de c: Q) opgave thematisch op te splitsen in een zoet- en een zoutwatergedeelte en deze delen onder de twee ..... architecten tc verdelen. Q) o N In de opvatting van beide architecten zou het gebouw tot een vervloeiing moeten leiden van onze o +-' cartesiaanse perceptie die vooral in opposities als interieur en ex terieur, vloer en wand, ruimte en o ..... ..... geluid, informatie en materiaal, denkt. Deze vervloeiing zou moeten leidcn [Ot een 'totaal ervaren' ~ u ::s gelijk onze ervaring van ons lichaam. In de waarneming van de bezoekers is dit gebouw zowel ruimte als geluid, fYsiek contact, geur, beweging en informatie. Vanuit dezelfde gedachte werkte de componist Vldor Wentir/kaan een 'niet gecomponeerde' geluidsstrucmur, waarbij her gehele gebouw als kJ ankbst zou ku nnen dienen. Het zou ronduir zu ur zijn voor Wenrink als zijn gel uidsstructllur niet wordt uirgevoerd. Daarnaast werd na wat omwegen de interieur-architect Rogier de la Rive Box van het buro BRS Premsela Vonk aan het werk gezet om de tentoonstelling 'vorm' te geven. De pragmatische wijze waarop hij en her ministerie van Verkeer en Waterstaat dit aquarellerend hebben ingevuld leidde nogal eens tot bittere klanken bij de digitaal werkende architecten en componist. Het lijkt er op dat burocratiserende krachten op het min isterie geen gevoel hebben voo r de potentie die in dit gebouw zit. Als je een standaard tentoonstelling wilt hebben moer je niet een bijzonder gebouw laten ontwerpen en omgekeerd als je een bijzonder gebouw laat ontwerpen moer je nier mer standaard kengerallen een tentoonstelling willen maken. Door deze formeel ambtelijke houding komr in dit waterpaviljoen het interieur russen twee vuren te staan en moer de la Rive Box schipperen rus,sen vloeibare architecruur en verstarrende bureaucratie, ideaal en pragmatiek, en dar in een gebouw waar juist het oppositionele denken doorbroken zou kunnen worden. L .J
    • r , Kas Oosterhuis maakte ons aanschouwelijk wat de mogelijkheden zijn bij het inschakelen van een computer in een ontwerpproces. Deze eerste schets is rechtstreeks in 30 in de virtuele ruimte van de computer gemaakt. Daarna is dit model verder gemodificeerd en uitgewerkt tot het defl11itieve ontverp klaar was. Ieder detail in iedere doorsnede is exact) : 1 digitaal vast gelegd. NOX-architecten ontvierp zijn paviljoen met behulp van morf-technieken. Met de-lC techniek Jaat men de compurer tussenstadia berekenen tussen twee (soms willekeurig) gekozen beelden. Beide werkwijzen kennen hun voorbeelden in de beeldende kunst uit de jaren '60. De driedimensionale computer sculpturen van Rober Mallery uit 1968 en het via morfen verkregen 'Running Cola is Afrid van de Computer Technique G roup Tokyo uit 1967. Gert van Kralingen van de Walcherse Bouwunie is de bouwer van het waterpaviljoen . Ondanks alle pogingen van Oosterhuis om elementen prefab te vervaardigen kwam van Kralingen uiteindelijk uit op de meest ambachtelijke bouwmethodiek. Een eerdere optie van Oosterhuis om het paviljoen op een scheepswerf te laten te vervaardigen strandde op een te hoge prijs. Nu de bouw" opgeleverd is komt de aannemer uit op het zelfde budget. Spuybroek van heeft heel wat m inder moeite met het traditionele bouwen. In de onvolkomenheden van sommige details ziet hij juist een extra expressiemiddel om de weerbarstigheid van het materiaal tOt leven te brengen. In mijn opvatting ligt in it SOOrt gebouwen een grote uitdaging om de huidige bouwtechniek p een hoger peil te brengen en zal je als archi tect, als je dit soort gebouwen wilt maken, andere technol gieën moeren inzetten. In die context is het werk van Frei Otto op het gebied van pneu- matische- en tentkon- strucrÎes uit de jaren '60 met een grote vormover- eenkomst met dit water- paviljoen nog steeds heel relevant. In deze tijd zien we dat architecten als ondermeer Kaplick:y, Foster en T akamatsll wel de technologische uitdaging aan gaan. Voor de eerlijkheid moet er dan wel bij gezegd worden dar zij een ander budget ter beschikking hadden en dar zij geen last hadden van een' zeeuws meisj e-syndroom'. Toch kan je hiermee niet verhullen dat de bouwwereld een eno rme technologische achterstand heeft op bijvoorbeeld de meubel-, auto- of grafische-industrie w:t.lr men met volledig digitaal aangestuurde frase banken de meest complexe produ cten laat vervaardigen alsof ze uit margarine gesneden worden. Een plat rechthoekig vlal( is in dit proces even simpel als het meest complexe dubbel gekrom de oppervlak. Onder hoge druk wordt alles vloeibaar. Dat kunnen we in de natuur zien, in muziek en in margarine. Laten we hopen de 'vloeibare' architectuur van dit waterpavilj oen de bo uwwereld onder hoge druk brengt. Eric Vreedenburgh Recent iJ vemomen dat de opdrachtgever de kritiek van Booosting ter harte heeft gmomen en de opdracht voor de inrichting van het paviijoen heeft 'teruggegeven ' aan de beide architecten. Ook Victor Wentink heeft de opdracht gekregen. L .J
    • _M.l.Wii.'._ L -_ _ _ _ agenda ~ ________ ~ Activiteiten 1997 12 maart Productontwikkelingsbijeenkomst T U Delft (AVA) II/". ~6 ""'1,111103 • 1 april newMetropolis Science & Technology Center A'dam (AVA) liP) 1'O/gt 10 april Zoontjens Beton te Tilburg II/". 37 pll('Ïlill Ol 1 mei Enitor te Buitenpost II/". 31 j>rlgllltl (U 20 juni Technology Transfer TU Dclft/Bouwtechnologie ,/".31 ragi/ul (J., 27 mei 'Booosting in Scheveningen' (AVA) lil" r' pag/lh (J'i 25 juni Polyblock te Vianen/Everdingen 11 september Unicom (AVA) stMt voor Alleen Voor Aangeslotenen • • • • • • • • • • • • • • • • •• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • In mei 1988 is de Stichting Industrieel Bouwen Nederland, booosting st ic h tin g Booosting, opgericht vanuit een gecombineerd initiatief van industrie, ontwerpers en architecten. De voornaamste doelstelling i n du str ieel van Booosting is het bevorderen van het ontwerpen, ontwikkelen, onderzoeken en b o uw en toepassen van industrieel te vervaardigen bouwproducten en gebouwdelen, ter verhoging n ederla nd van de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Op de antwoordkaart kunt u aangeven of •••••••••• u geïnteresseerd bent in meer informatie ovcr de activiteiten van Booosting. : ... Hoogmadesrraat 57 postbus 10197 3004 AD Rotterdam tcHOOl 010 415 6304 telefax 01 0 4157409 I,-m-il paarch@pi.net hom<:page http://www.OOO. nl/booosting ümaupLr 'oon: Jolanda Steenhouwer, bereikbaar: di en wo van 9.00 tOt 17.00 uur en op do van 9.00 tot 13.00 uur ReU·lelle. J olanda Steenhouwer Vo omgeving: Patricia Brouwer Design Or,,": Drukkerij HallS Truijen 1e 1 "nk;1 n: Frf/ns van Herwijnen, Jas Lichtenberg, Marc Maurer, Eelke POltwe?; J wt Renckens, Haye Tabak, Aad van der Veer, E ric Vreedenburgh, Yvonne Van Wilderen Voo I"ll uc r Jouke Post Post Ter Avest Architecten Vice yoorûttcr Eric Vreedenburgh Archipel Omwerpers Secretaris Jan van der Woord TU Delft I'cnninglm:cstcJ J o/mIl Riezebos CVK Kalkzandsteen Lid Jos Lichtenberg BuroA+ Lid Henk van Laarhoven Hubert-Jan H ellket Architecten lid Jaap KOllblg Jaap Koning Industrial Design L .J 11
    • • 11 , _:i.t.t.Wi'ilo_ par t i ci pa nten N euwe participan t en i ABT Adviesbure9u voor Bouwtechniek BV Cont actpersoon : i r Fran s va n Herw i j nen , di r ect eul' abt- Arnhemses t r aatweg 358 ABT adviseert op het gebied van de bouwtechniek in de ruimst mogel ijke zin. H et accem ligt op de adviscring van draagconstructies en fun dcringen van gebouwen en Velp bouw-werken. Daarnaast worden door ons specialistische Post bus 82 adviezen ui tgebracht op het gebied van projectmanage- 6800 A Arn hem B ment, kosten-management, contracten, bouw-techniek, T 026 -3 683 111 bOllwfYsica, technische instaJlaties, beheer en onderhoud, F 026-3 683 210 bedrijfsvloeren en bouwinspecties. ABT wil vanuit een multidisci plinaire aanpak een innnovatieve bijdrage leveren aan de ontwikkelingen van bouwsystemen en -producten, met name op het gebeid van bouwtech nische constructies. Door uitwisseling van ideeën tusscn ontwe rpers en producenten kunnen grenzen worden verlegd; Booosting biedt daartoe vele mogcl ijlJlcdcn. lil A/lian,,~ Europ~ Unicom NetÛrland A+ Bureau /l()(}r Bik Bouwproduam Wolwga Patlelm &uwproduktontwilrke/ing Bralt~1 Intnü ur Gro~p ZoontjetlS Beton Advinbureau /l()(}r Bouwttt'hniek ABT Bruynu~J KnUwlS m Kastm Archit«ttn m CotISUJtIlnts A&c • van Campm BnuJinU ACN COtlStrut'fturs CVK Killkzandstem Ad van Berio Industrial Dnign BU" dU Angmmt Fabri~k van PlaAtwo'km H van Dam Flex Devtlopmmt BDAGrtMp Enitor Holland Procnsing Comnit RaadgnJmd Ingmintrsbureau Hon"h BouwSJlmnm N~tÛrlAnd Jaap Koning Industrial Dnign Ing. Kilrel H Dekker Hol« Systemm &- Componmtm Landmmk DtSign &- T~chno/ogy FllfatU CotlSuiting &- Engineering Hoogowns GrtMp TNO Industrie GeNie Consult Huntn Douglas Goudstikker - de Vnn Köm~Jing Bm~Jux Ir A. Hoek CS &uwkundig Ingmintrs fJ. KmlS Archipel Ontwerpers Hogrst'hool ETlKhetÛ Krup~ Bomatex Archittctm bu"dUBöhtling/t Hogrschool Midden-Brabant NBM-Amsftlland Woningbouw Jan Brouwer AssOCiattl HitTIKh Enginem'ng Octlltub~ Space Structum Bullhorsr Archiftt'tm m SftdenbouwtrS Kilntoor van tÛ Toekomst Pi~tn7nIln Hardglas CEPEZED Nationale Woningrami Plastica PlaAt EGM Archittctm Staalbouwinstituut Polybl«k Hubert-Jan Hmket bna archit«tm Stichting Aluminium Centrum Polynorm Post Ter A vest Archit« ttn TU Delft Rnua ButÛJ Jan Timmers TU Eindhovm R~otratU 7J ïmDnign Verm iging Nederlandse Cemmtindustrie Rodtw()(}1 Lapinus Tuns+ Horsting Archittctm H de Wit Consulkznt'J Somfy NnIn1atul Verbu'X Hoogmdijk Archittkttn Ingmintrsbureau Zotmtveld Saint-Roch Glas Archittktm buro VISSer &&erman Struik m Hamerslag Bouw ir Frank van Wan. Trnpa Inttrnational Buro voor Ar"hit~ktullr Ubbink NetÛrlatul ir Daan Pturs • nieuw aangesloten L .J
    • • mOOOi mijns inziens ï . mOOOi 1S • • • • • • verkee rd gesch rev en Met de voor Booosting typische toevoegjng van een enkele '0' aan 'mooi' krijgt 'moooi' een bijzondere status. 'Bijzonder' dient in dit geval mede in de letterlijke zin geïn t erpreteerd te worden: 'bij' - een extra iets - zonder iets vatbaars toe te voegen. M aar wat is dan het niet vatbare, dat deze '0' toevoegt? Het moet de '0' van originaliteit zijn! De definitie van iers mooois in deze zin: H er is origineel, het doet je iets, al is het nog zo lelijk. Grafische werken van M.e. Escher zijn volgens deze definitie zonder meer moooi. Opmerkelijk is daarbij her feit dat zijn werk, volgens eigen zeggen, niet altijd even 'esrhetisch verantwoord' is: 'Tevens heeft waarschijnlijk het uitdenken van zulk een voorstelling al zoveel van mijn energie geëist, dat ik te afgestompt was om beter aan aesthetische eisen te voldoen. Deze prenten (die trouwens geen van allen ooit gemaakt werden met het primaire oogmerk iets moois te maken) kosten mij gewoonweg hoofdbrekens. Dat is ook de reden, dat ik mij, temidden van mijn grafici-collega's nooit volkomen op mijn plaats voel: zij streven in de eerste plaats schoonheid na [.. J. Misschien streef ik wel uitsluitend verwondering na en tracht ik dus ook uitsluitend velwondering bij mijn toeschouwers te wekken.' Velwondering, originaliteit, onvatbaarheid: moooiheid is volgens deze redenering ook vaak iets tijdelijks. Zodra je namelijk iets mooois kunt 'vatten', zoals men in Brabant zegt, is het moooie er alweer vanaf. Zo zijn er foro's van gebouwen (laten wij her vooral ook ovcr architectuur en bouwen hebben), die een bepaalde werking hebben, maar op een gegeven moment vervaagt voor mij toch het moooie eraan. AdolfLoos (architect mer ,.... drie o's) beweerde al in de jaren twintig, dat architectuur niet met een foro re reproduceren valr. Een gebouw beleven ~ is iets heel anders. Zeker in her geval van Loos' Raumplan, waar elke posirie in en om de compositie een nieuwe beleving oplevert, en her geheel van ervaringen een extra lIi dimensie geeft. § - ---J L
    • r , Zelfs Loos' eenvoudigste en laatste ontwerp, 'The LaSt House', kan met behulp van een foto niet worden vast- gelegd. Met behulp van bouwtekeningen (plattegronden, doo rsneden en gevel aanzichten) is het eveneens zeer moeilijk, zich het ontwerp voor te stellen. Voor de lezer zijn deze hie rnaast als extra puzzel-opgave weergegeven: hoe zit het gebouw ruimtelijk in elkaar? (oplossing treft u elders in de nieuwsbrief aan). " I, Een Adolf-Loos-achtige architectuur zal men niet gauw " 'I ~ " tegenkomen in industóeel vervaardigde gebouwen. In een Raumplan wijkt alles af van de standaard (een vereiste voor " 11 ~) " " orginaliteit ?). Misschien dat er in de toekomst wel sprake is van een dusver ontwild<elde industrie, dat originelen (een- ~ stuk-series) kunnen worden vervaardigd. Dat wil zeggen: Alleen een industriële massaptoductie van miginelen Oan Westra zou zeggen: prototypen) kan voldoen aan de eisen van 'moooi' met drie o's. Een uitdaging voor de industrie. Het antwoord zou de architectuur van het volgende millenium mogelijk maken. M arc Maurer (maurer@ooo.nl) nieuws Product ntwi kkel i n::::JL--...._ Srruik en Hamerslag BV. uit Strij en heeft een revolutionaire bouwmethode ontwikkeld. In het voormalige Entrepot-gebouw in Rotterdam worden op dit moment 106 appartementen voorzien van een high-tech prefab sanitair-unit naar het ontwerp van architectenbureau Cepezed uit D elft. De natte groepen, die elk een toilet, een bergkast en een ruimte voor een wasmachine bevatten, worden geprefabriceerd, getest, naar de bouwplaats getransporteerd en in één keer geïnstalleerd. Met deze methode, die haar oorsprong heeft in de offs hore industrie kunnen zeer korte doorlooptijden worden gerealiseerd. Bovendien zijn in logistiek oogpun t grote voordelen te behalen met deze ontwikkeling. .J
    • I • ï Regeling energie investeringsaftrek Per I januari is een nieuwe fiscale faciliteit in werking getreden, de Energie-investeri ngsaftrek. Op basis van deze regeling kun nen temll<e van investeringen, die in het belang zijn van een doelmatig gebruik van energie, een investeringsaftrek worden toegepast. De energie-investeringen die voor een investeringsaftrek in aanmerking komen, zijn vermeld op de 'energielijst 1997'. Er wordt onderscheid gemaakt tussen t:vee typen investeringen nl. de generiek omschreven bedrijfsmiddelen en de specifiek benoemde bedrijfsmiddelen. Bij 'generiek omschreven bedrijfsmiddelen' gaat het om niet nader gespecificeerde investeringen in bij de onderneming reeds in gebruik zijnde bouwwerken en/of reeds bestaande processen. Voor deze investeringen geldt een energiebesparingsnorm. De energiebesparing dient ten minste 0,5 Nm3 aardgascquivalenr (a.e.) per geïnvesteerde guJden per jaar te bedragen. Als de investering gebouwen betreft is het ook voldoende wanneer de besparing ten mi nste 0, 25 Nm3 a.e. per geïnvesteerde gulden per jaar bedraagt en indien in de inrichting waarin de voorziening wordt getroffen: • het jaarverbruik van aardgas minder is dan 170000 m3, • de aansluitVaarde voor elektriciteit minder is dan 3 x 80 A, • het elektriciteitsverbruik per jaar feitelijk minder bedraagt dan 100 000 kWh, of • het feitelijk verbruik van overige energiedragers m inder is dan 170000 N m3 a.c. Voorbeelden van energiebesparende voorLieningen zijn onder meer: • verbetering van de energie-efficiëntie (b.v. door roepassing van efficiënte apparatu ur of auromatische meet- en regelapparatuur) • vermindering van de warmte- dan wel koeIJast (b.v. door thermische isolering) • warmte-hergebruik (b.v. warmte-terugwinning) • efficiënte verlichting (b.v. additionele efficiency-verhogende voorzieningen). S p ecifiek benoemde bedrijfs midde len Bij de specifiek benoemde bedrijfsmiddelen word t er vanuit gegaan dat er van voldoende energie- bespari ng sprake is. De specifiek aangewezen bedrijfsmiddelen zijn gegroepeerd in vijf toepassings- gebieden, namelijk: gebouwen, processen, gebouwen en processen, transport en duurzame energie. Bedrijfsmiddelen of onderdelen van bedrijfsmiddelen die in aanmerking kunnen komen voor energie- investeringsaftrek dienen niet eerder te zijn gebruikt. Een groot deel van de specifiek benoemde bedrij(,middelcn dat is opgenomen in de 'energiel ijst', is ook opgenomen in hoofdstuk 6 van de lijst van bedrij(~ m iddelen welke in aanmerking komen voo r toepassing van de willekeurige afschrijving op mi lieu-investeringen (VAMIL). De investering dient binnen drie maanden te worden aangemeld met gebruikmaking van een voorgeschreven meJdingsfo rmulier waarin tevens een accou nranrsverkJaring is opgenomen. Voor bcdrijfs-middelen die zelf voortgebracht worden geldt een afwijkende termijn. L .J 15
    • r 11 ï Het meldingsformulier moet worden ingediend bij de Belastingdienst te Breda. Na controle op tijd ige melding wordt het formu lier doorgezonden aan de Belastingdienst waar de ondernemer onder val t en aan Senter te Zwolle. Senter controleert het technisch gedeelte van de melding. In een aantal gevallen zal (met name bij generiek omschreven bedrijfs middelen) door Semer specifieke aanvullende (technische) informatie worden gevraagd teneinde de energiebesparing te kun nen beoordelen. De hoogte van de energie-investeringsaftrek is afhankelijk van het bedrag aan relevante energie- investeringen in een kalenderjaar. De Energie-investeringsaftrek wordt in mindering gebrach t op de belastbare winst en leidt via deze weg tot een vermindering van de te betalen vennootschapsbelasting. Bij een bedrag aan energie-i nvesteringen in een kalenderjaar van ? Voor meer informatie meer dan doch niet bedraagt de energie- meer dan investeringsaftrek: kunt u contact opnemen f 6.1000 met Pouwer & Stevers f 3.600 ----~--~------ 52,0 % f 120.000 010 - 45211 22. f 61.000 50,5 % f 120.000 f 179.000 49,0 % f f 179.000 238 .000 f f 238.000 297.000 47,5 46,0 % % ~ f 297. 000 f 356.000 44,5 % -----t------ --1 f 356.000 f 4 16.000 43,0 % f 41 6. 000 f 475.0 00 4 1,5 % f 475.000 40, 0% ~ 1""""-------------- ..:i.t,i.biiilo_"-________-' VxJt nieuws In de pri jzen H et Aluminium Centrum heeft op 4 febru ari j.l. de D esignprijs voor de woningbouw uitgereikt aan Ir Daan ter A vest, Post ter Avest architecten te Rotterdam voor zijn ontwerp van een viertal woon wrens aan de 5 Mei- laan in Leiden. 'Het materiaal, alumini um Alpol ic ® sandwich panelen, heeft mij in de gelegenheid gesteld modern en strak te ontwerpen, waardoor de westgevel is te vergelij ken met door de wind opbollende zeilen', ald us de archi tecr. De roepassing levert ook voordelen in velwerking en onderhoud op lange termijn op; reden voor de jUly om deze extra prijs, de enige prijs die dit jaar in de secwr woningbouw is uitgereikt, toe te kennen. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ FEACF Van 30 april tot 3 mei organiseert de FEACF in Berlijn haar twee jaarlijkse congres met als thema 'Ramen en Gevels van de Toekomst' . De FEACF is de Europese federatie van nationale branche- verenigingen metalen gevelbouw, waarin gcvclbouwers en systeembouwers vertegenwoord igd zijn. Toonaangevende architecten, wetenschappers en vertegenwoordigers uit het bedrij fsleve n zu llen lezingen verzorgen. Inlichtingen: VMRG Nieuwegein, telefoon: 030-6053644 en FEACF Frankfurt, telefoon: 00-4969 9550 5411 ~ L ~