Your SlideShare is downloading. ×
Booosting kantoorvoorraad nl cbre_27sept2011
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Booosting kantoorvoorraad nl cbre_27sept2011

327
views

Published on

Published in: Technology

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
327
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Kantorenmarkt Rotterdam Booosting FOTOafmeting:19,06x7,6 cm 27 september 2011
  • 2. Realiteit ‘s Gravelandseweg 557, Schiedam FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm
  • 3. Agenda 1.Kantorenmarkt 2.Beleggingsmarkt FOTOafmeting: 3.Trends & Vooruitblik 19,06 x 1,9 cm 4.Mogelijkheden 5.Vragen CB Richard Ellis | p3
  • 4. Kantorenmarkt FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p4
  • 5. Kantorenmarkt Markthuren Centrum Aangr. centrum Scheepvaartkwa… Kop van Zuid Zuid Alexandrium Brainpark FOTO Oostafmeting: 19,06 Industrie / havens x 1,9 cm Capelle Schiedam 80 100 120 140 160 180 200 220 240 € / m² / jaar Bron: CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p5
  • 6. Kantorenmarkt Vraag - Aanbod Demand Supply 800 600 x 1.000 m² 400 FOTOafmeting: 200 19,06 x 1,9 cm 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Bron: CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p6
  • 7. Kantorenmarkt Leegstandpercentages 2011 Q1 % 30 25 20 15 10 5 FOTO 0 Centrum Brainpark Zuid Alexandrium Schiedam Capelle Industrie/Havens Aangr. centrum Oost Scheepvaartkwartier Kop van Zuidafmeting: 19,06 x 1,9 cm Leegstandscijfer Bron: CB Richard Ellis / PropertyNL Rotterdam: 17,2% CB Richard Ellis | p7
  • 8. Kantorenmarkt Het Nieuwe Werken  HNW verbetert ruimte-efficiency met minimaal 15%  Gevolg: afname behoefte kantoorruimte met ruim 6 mln m² (NL)  Beschikbare (leegstaande) kantoren voldoen niet aan gebruikseisen voor HNW FOTOafmeting: 19,06  Geldt m.n. voor gebruikers > 2.500 m² (= 50% jaarlijkse vraag) x 1,9 cm  Gevolg: vraag naar gerichte nieuwbouw neemt toe  Aangepast nieuwbouw- en herbestemmingsbeleid noodzakelijk Bron: ‘What Users Want’, CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p8
  • 9. Kantorenmarkt Kantoorlocaties 6 2 1 9 2 7 3 4 8 FOTOafmeting: 19,06 5 x 1,9 cm 1. Rotterdam Centre 6. Rotterdam Alexandrium 2. Rotterdam Adjoining centre 7. Rotterdam Brainpark I, II & III 3. Rotterdam Shipping quarter 8. Capelle aan den IJssel 4. Rotterdam Kop van Zuid 9. Schiedam 5. Rotterdam South CB Richard Ellis | p9
  • 10. Brainpark Rivium Monocultuur Eenzijdige functies en toenemende leegstand Dalende waarde FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p10
  • 11. Internationaal Stockley Park, London FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p11
  • 12. Brainpark Rivium FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p12
  • 13. Herkapitalisatie Asset Asset = 100 Nieuwe lening daalt tot 85% LTV 60 Nieuw kapitaal 100 Kapitaalverlies 90 Gedekte lening 15 80 Ongedekte lening 70 Afschrijving schuld 25 Kapitaal 60 Kapitaalverlies 50 Nieuw kapitaal 21 40 (35%) FOTOafmeting: 19,06 30 Asset nog x maar 60 waard 1,9 cm 20 ‘Nieuwe’ lening 39 10 (65%) 0 Oorspronkelijk Distress Verkoop/herfinanciering  Leningenportefeuille bank daalt met 54% (85 naar 39)  Oorspronkelijke lening met 30% afgeschreven CB Richard Ellis | p13
  • 14. Afloop leningen Europa € mrd 200 175 150 125 100 75 50 FOTOafmeting: 19,06 25 x 1,9 cm 0 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 vanaf 2018 € 960 mrd loopt in de komende 10 jaar af, Bron: CB Richard Ellis waarvan 55% in de komende 3 jaar CB Richard Ellis | p14
  • 15. Beleggingsmarkt Pre-2005 Niveau Office Retail Industrial 12.000 10.000 8.000 x € 1 mln 6.000 FOTOafmeting: 4.000 19,06 x 1,9 cm 2.000 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Bron: CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p15
  • 16. Beleggingsmarkt Kantoorbeleggingsvolume per locatie 2008-2010 Rotterdam 13% The Hague Amsterdam 11% Utrecht Other FOTOafmeting: 19,06 10% x 62% 1,9 cm 4% Bron: CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p16
  • 17. Beleggingsmarkt Prime Office Net Initial Yields Amsterdam Rotterdam The Hague Utrecht 6,5 6,0 % FOTO 5,5afmeting: 19,06 x 1,9 cm 5,0 jun-08 sep-08 dec-08 jun-09 sep-09 dec-09 jun-10 sep-10 dec-10 mar-09 mrt-10 mrt-11 Bron: CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p17
  • 18. Beleggingsmarkt Prime Benchmark Transactie Nieuwbouw 10 jaar Stedin Belegger Hannover Leasing BAR von 5.8% FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm
  • 19. Beleggingsmarkt Nationaliteit Kopers Dutch investors Foreign investors 100% 90% 80% 70% 60% 50% FOTO 40%afmeting: 19,06 30% x 1,9 cm 20% 10% 0% 2005 2007 2000 2001 2002 2003 2004 2006 2008 2009 2010 Bron: CB Richard Ellis CB Richard Ellis | p19
  • 20. Trends Kantorenmarkt  Prime rents redelijk stabiel door toename incentives  Leegstand is structureel niet conjunctureel  Nieuwe Werken zal kantoorgebruik doen dalen  Dualiteit tussen centrum en periferie FOTOafmeting: 19,06 x  Andersoortige investeerders worden actief 1,9 cm  Incentives blijven significant  Prime yields stabiliseren op pre-2005 niveau CB Richard Ellis | p20
  • 21. Vooruitblik  Duurzaamheid  Eindgebruiker in de spotlight  Vastgoedkennis prevaleert weer  Banken kunnen schoon schip maken FOTOafmeting: 19,06 x  Vraag naar nieuwbouw blijft 1,9 cm  Stijgende bouwkosten  Herontwikkeling! CB Richard Ellis | p21
  • 22. Rotterdam Central District Multifunctionaliteit Combinatie van openbaar vervoer en functiemenging maakt dit gebied weer aantrekkelijk FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p22
  • 23. Mogelijkheden Central Post Meest duurzame (her)ontwikkeling van Nederland Voormalig postsorteercentrum Tweede leven als kantoorgebouw Grote vloervelden FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p23
  • 24. Mogelijkheden Weena 70 Renovatie oud kantoorpand van ASR Shell keert terug naar het centrum met 11.000 m² Duurzaam topniveau FOTO Geschikt voor Nieuweafmeting: 19,06 Werken x 1,9 cm CB Richard Ellis | p24
  • 25. Mogelijkheden Willemsplein Herontwikkeling oud kantoorpand Duurzaam topniveau 6 000 m² Joulz als nieuwe gebruiker FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p25
  • 26. Mogelijkheden Oostzeedijk 182 Oud kantoorpand van 7.500 m² Omzetting tot woningen Amerikaans opportunity fonds nieuwe eigenaar FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm
  • 27. Mogelijkheden Willem Ruyslaan Oud kantoorpand 8.000 m² Omzetting tot woningen FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm
  • 28. Mogelijkheden Westblaak 65 Oud kantoorpand 4.500 m² Omzetting tot hotel of flagshipstore FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p28
  • 29. Mogelijkheden Post Rotterdam Voormalig postkantoor Winkelcentrum & hotel Creatieve herontwikkeling FOTOafmeting: 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p29
  • 30. Conclusie Negatief marktsegment Er zijn er nog steeds veel mogelijkheden! FOTOafmeting: Combinatie vastgoedkennis, creativiteit, duurzaamheid 19,06 x 1,9 cm CB Richard Ellis | p30
  • 31. FOTO Martien van Deursenafmeting: Director 19,06 x Rotterdam Office 1,9 cm Delftseplein 27-M 3013 AA Rotterdam T +31 10 300 4800 M +31 (0) 65 025 83 40 martien.vandeursen@cbre.com