Your SlideShare is downloading. ×
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Opinieblad Terra (SNM) 2007
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Opinieblad Terra (SNM) 2007

655

Published on

Bijdragen aan autospecial opinieblad Terra van de Stichting Natuur en Milieu

Bijdragen aan autospecial opinieblad Terra van de Stichting Natuur en Milieu

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
655
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Trendwatcher Bakas: De toekomstige auto is Biobrandstof is toekomst zonder olie van ons allemaal geen oplossing Terra jaargang 3 · nummer 2 · maart 2007 AUTOSPECIAL De toekomstauto komt eraan opinieblad van stichting natuur en milieu
  • 2. Groen beleggen voor een beter milieu ������������������������������������������������������������������������� ���������������������������������������������������������������������������� ����������������������������������������������������������������������������� ��������������������������������������������������������������������� ���������� ����������������������������������������������������������������������������� ������������������������ Meer informatie? ������������������������������������������������������������������������������� verwacht t: ������������������������������������������������������������������������������ rendemen 8 tot 10% Groen Invest Nederland (GIN) B.V. ��� ������������������������ � ��������������������������������������� ��������������������������������������������������������������� �������������������������������� ������������������������������������ ������������������������������������������� GIN adv Terra.indd 1 01-03-2007 10:24:36
  • 3. Terra foto: willem mes jaargang 3 nummer 2 maart 2007 AUTOSPECIAL Schoon, stil en zuinig. Van – maar vooral dóór – ons allemaal. Dat is de c,mm,n (spreek Claire uit: common), de auto voor de toekomst die is ontwikkeld door Natuur en Milieu en studenten van de drie technische universiteiten. Hoewel de term auto de lading niet hele- maal dekt. De c,mm,n is vooral een toekomstig mobiliteitsconcept, ingevuld door de auto- mobilist zelf. Het concept wordt gepresenteerd op de AutoRAI, van 29 maart tot en met Laat ik het maar meteen 9 april in Amsterdam. En natuurlijk in deze special van Terra. toegeven: ik ben zo’n vrouw die van een auto alleen ziet wat voor kleur hij heeft. Het kan mij geen bal schelen hoe zo’n blik eruit ziet en wat 11 Tijdsbeeld voor toeters en bellen erop De drie technische universiteiten staan zitten, als hij mij maar van A aan de wieg van de auto in de toekomst. naar B brengt. Verslaggever Eddy Steenvoorden ging op Toch word ik aardig enthou- bezoek bij de uitvinders. “Dit ontwerp staat siast van de campagne ‘Auto voor een nieuw tijdsbeeld.” in de Toekomst’ van Natuur en Milieu (zie pagina 9 – 25). Ik vind het verfrissend dat een milieuorganisatie zich 16 Trendwatcher 14 Dat is ’m dan in het hol van de leeuw, de Een toekomst Wat maakt de c,mm,n zo bijzonder? foto: merlijn doomernik/hollandse hoogte AutoRAI, waagt. En het is zonder olie en een spannend om je af te vragen groeiende liefde hoe wij in de toekomst zul- len reizen en leven. Ik zie het al helemaal voor me: uit de voor de natuur. “We gaan een lieve tijd tegemoet”, 20 Schone droom uitlaat van mijn toekomst- denkt trendwatcher Autorijden op echt schone brandstof bolide komt slechts een Adjiedj Bakas. blijft voorlopig wolkje waterdamp. Binnen een droom. zit ik achterstevoren lekker te kletsen, liefst onder het genot van een ouderwetse Bossche bol. Ik hoef met 22 Save Lease 24 mijn plakhanden het stuur Essay niet aan te raken, want de Autoleasebedrijf Athlon en Rabobank mixen auto vindt zelf zijn weg. idealisme en commercie. Met succes. “We Biobrandstoffen zijn vaak veel minder Supergebruiksvriendelijk is kunnen de vraag niet aan.” duurzaam dan wordt gedacht. mijn auto, omdat andere gebruikers, die wel autogek zijn, hebben meegedacht met En verder de ontwerpers. Ik heb alleen de kleur gekozen. Groen Nieuws 6 Bedrijf & Milieu 7 Frank van Pamelen en Matthias Giesen 8 natuurlijk. Goed Leven 26 Uit! 27 Berichten van Natuur en Milieu 29 Claire Tielens Mirjam de Rijk 31 illustratie omslag: remco timmer; het duinlandschap is van fieldofview.nl Terra 3
  • 4. Stoken voor de buitenlucht Op deze infraroodfoto is het goed te zien: in Nederland verstoken we per jaar zo’n twee miljard euro aan aardgas ‘voor de buitenlucht’. De oorzaak: slechte isolatie. Energiebesparende maatregelen kunnen per huishouden tot 500 euro per jaar opleveren. Natuur en Milieu voert actie tegen deze verspilling. Meer weten? Kijk op www.verspillen.nl. (EE) Foto: delta GmbG, Leipzig www.delta24.de/infrarood
  • 5. Terra BN’ers gaan Britten bouwen duurzaam Terra is het opinieblad van Stichting Natuur en Milieu en voor ‘cool’ Met Nederlandse technieken het Thames Gateway project wil Engeland op grote schaal in Londen, waar meer dan verschijnt acht keer per jaar. Henny Huisman, Geert duurzame woningen gaan 200.000 duurzame woningen Redactieadres Mak en andere Bekende bouwen. In 2016 moeten alle worden gerealiseerd. De Britse Postbus 1578 3500 BN Utrecht Nederlanders roepen de nieuwe huizen CO2-neutraal bouwsector moet daarvoor een Telefoon: 030 - 234 82 11/213 bevolking op een manifest te zijn, heeft de regering beslo- grote omschakeling maken, E-mail: redactie@natuurenmilieu.nl tekenen tegen de klimaatver- ten. “Nederland heeft een omdat nu nauwelijks nog reke- andering. Zij willen met het goede naam op het gebied van ning wordt gehouden met duur- Hoofdredactie manifest het kabinet oproepen duurzaam bouwen”, verklaart zaamheid. Claire Tielens direct iets te doen tegen de Gordon MacKenzie van het “Duurzaam bouwen kan niet Eindredactie opwarming van de aarde. Britse bouwbedrijf Kier PLC de meer genegeerd worden”, beseft Johan Nebbeling (BLADEN&CO, Utrecht) keuze voor Nederlandse bouw- Simon Stone van Galliford Try, Samen met GroenLinks richt- methoden. een ander Brits bouwbedrijf. Redactie ten de BN’ers Cool Climate op, “Daarom kijken we in Groot- Pieter van den Brand Michel Robles voor een ‘cooler’ klimaat. Het In Groot-Brittannië staat een Brittannië met grote belang- Eva van Esch (stagiair) doel: vermindering van het aantal grote woningbouw- stelling naar de innovaties in Denktank oliegebruik en energiezuiniger projecten op stapel. Zoals Nederland.” (EE) Duco van Dijk, Eric van woningen. Daarnaast wil Cool Kaathoven en Jeroen Winckers Climate nieuwe windmolen- Bladconcept parken in de Noordzee en een Media Partners, Amstelveen kilometerheffing op auto’s. foto: goos van der veen/hh Vormgeving en productie De oproep krijgt steun van Louis Nouws milieuorganisaties, waaronder (BLADEN&CO, Utrecht) Natuur en Milieu. Zie ook Drukwerk www.coolclimate.nu (EE) Hoontetijl, Utrecht Advertenties Kort Nieuws Bureau Recent Joop Slor 020 - 330 89 98 joop@recent.nl Milieu in regeerakkoord De nieuwe regering heeft zijn ook lastig waar te maken”, te komen.” Toch staan in het ambitieuze milieuplannen: zegt Jonathan Verschuuren, regeerakkoord ook enkele Stichting Natuur en Milieu werkt aan een rijke natuur, een 30 procent minder CO2- hoogleraar milieurecht van zorgwekkende zaken, meent divers landschap en een schone uitstoot in 2020 en jaarlijks de Universiteit Tilburg. Maar Verschuuren. Volgens hem en groene leefomge- 500 miljoen euro om de kli- het is volgens hem wel goed heeft de regering besloten ving. Wij dragen bij overheden en bedrij- maat- en energiedoelstellingen dat het milieu na zo veel jaren bedrijven sneller vergunningen ven constructieve in 2011 te halen. Desondanks weer oprecht aandacht krijgt. te verlenen. “En als milieu- oplossingen aan voor milieuproblemen. Dat doen we zijn de meeste milieuorganisa- Verschuuren kan zich voor- vergunningen te snel worden namens u. ties niet tevreden. Zij denken stellen dat milieuorganisaties afgegeven, kan het milieu daar Telefoon: 030 - 233 13 28 dat het kabinet te weinig geld twijfelen of het kabinet genoeg de dupe van zijn.” E-mail: uittrekt om de doelstellingen geld beschikbaar stelt om de Daarnaast is de Zuiderzeelijn info@natuurenmilieu.nl daadwerkelijk te kunnen halen. eigen doelstellingen te halen. terug in het regeerakkoord. Internet: www.natuurenmilieu.nl. “Wel vind ik dat ze niet al te “Daar word ik echt moe van. “De hoge verwachtingen en kritisch moeten zijn. Ze kun- Deze lijn loopt dwars door Ook een gratis abonnement op onze tweewekelijkse e-mail doelstellingen die de PvdA en nen beter de regering stimule- meerdere natuurgebieden.” nieuwsbrief? Kijk dan op onze ChristenUnie zichzelf opleggen ren om met betere voorstellen (EE) website. Terra 6 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 6. Bedrijf & Milieu Philips Steeds meer bedrijven vin- overheden, waaronder die van den milieu belangrijk en Californië en Australië, zien de maken een duurzaamheids- vervanging van de gloeilamp verslag over hun presta- als eerste stap om het ener- ties. Terra vroeg Ernst van gieverbruik te verminderen en Weperen van de Vereniging daarmee de CO2-uitstoot te van Beleggers voor reduceren. Duurzame Ontwikkeling Het eerste deel van het ver- foto: gerard til/hh om er enkele onder de slag overweldigt de lezer op loep te nemen. Deze keer: bijna Amerikaanse wijze met Philips getallen over de impact van een globale vervanging van de Philipstopman Gerard Kleisterlee met een Good for the world, good for gloeilamp door de nieuwste nieuwe halogeen spaarlamp business, luidt de centrale energiezuinige ledlampen. boodschap in het duurzaam- Indrukwekkend! verbonden aan prestatie-indi- energie bespaart dat? Welke heidsverslag van Philips. En het is natuurlijk mooi dat catoren en er zijn voor 2007 hindernissen moeten daartoe Philips ziet duurzaamheid Philips een grote bijdrage en verder geen concrete doel- nog worden overwonnen? als business opportunity. Het wil leveren aan de energie- stellingen opgesteld. Kortom, Het jongste duurzaamheids- concern speelt in op de kli- besparing. In Nederland hoe gaat Philips zijn duur- verslag van Philips heeft maatveranderingsdiscussie. bijvoorbeeld hebben Philips zaamheidsstrategie concreet daarmee, jammer genoeg, Philips stemt zijn duurzame en Natuur en Milieu onlangs vormgeven? geen kwaliteitsslag gemaakt strategie als geen ander af een convenant gesloten om De lezer van het duurzaam- ten opzichte van een jaar eer- op de globale trends buiten energiebesparing in openbare heidsverslag blijft daardoor der. De buitenwereld kan zo het bedrijf. verlichting te realiseren. achter met vragen. Zoals: hoe- niet goed volgen of Philips Duidelijk is dat voor de Maar het tweede deel van het veel lampen worden per wan- echt vorderingen maakt in globale marktleider in verslag is veel minder concreet neer vervangen en gerecycled? de richting van de ‘Nieuwe verlichting gouden tijden dan het eerste. De strategie Waar worden die nieuwe lam- Verlichting’. aanbreken. Verschillende van Philips is niet duidelijk pen geproduceerd? En hoeveel Bindende klimaatafspraken De Europese Unie gaat CO2- reductie van 30 procent Daarnaast is efficiënter gebruik opzichte van landen als China werk maken van de strijd na 2012, mits ook de andere van energie nodig. Dat zal lei- en de Verenigde Staten, die tegen de klimaatverandering. geïndustrialiseerde landen in de den tot een besparing van 20 nog weinig doen met energie- Ten opzichte van 1990 moet wereld hun uitstoot met dat procent in 2020. zuinige apparaten. Daarnaast de CO2-uitstoot in de EU- percentage verminderen. Verder wordt Europa door gebruik landen in 2020 met 20 procent moet in 2020 20 procent meer Het klimaatbeleid kan de van duurzame energie minder zijn afgenomen, zo is afge- zonne-, wind- en waterenergie Europese industrie een koplo- afhankelijk van de import van sproken op de EU-conferentie gebruikt worden en moet perspositie geven in het leve- fossiele energie uit instabiele van begin maart. het auto- en vrachtverkeer ren van energiezuinige appa- regio’s als Noord-Afrika, het 10 procent van de brandstof raten. Zo wordt de positie van Midden-Oosten en Rusland. De EU streeft naar een uit duurzame bronnen halen. de Europese Unie versterkt ten (EE) jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 7
  • 7. Frank van Pamelen foto: erik van der burgt (verbeeld) Stilstand hoger zijn dan 140 gram per gereden kilometer. Op dezelfde site: juichverhalen over Skoda. De snelste stijger in de auto- Stilstand is achteruitgang. Zeggen wetenschappers altijd. mobiele hitparade. En over de Volkswagen Golf. De best ver- Die willen vooruit. Dingen vernieuwen. Dingen verbeteren. kochte auto van 2006. Stationair op één. En ook die stilstand Daarom hebben ze ook ooit de groene golf bedacht. Wie een is achteruitgang. Ga er maar eens achterstaan, achter zo’n gelijkmatige en tegelijk matige snelheid aanhoudt, heeft altijd Golf. Dik anderhalf keer de beloofde streefemissie. Die toch al de verkeerslichten mee. Dat scheelt een hoop milieuvervui- veel hoger is dan nodig. Het is allang mogelijk om elke vorm lend optrek- en afremwerk, bevordert de doorstroming en van schadelijke uitstoot af te stoten. Maar Volkswagen kijkt voorkomt dat je onnodig stilstaat. En stilstand is achteruit- kennelijk liever in de technologische achteruitkijkspiegel. En gang. Zeker bij auto’s. Ga maar eens achter een stilstaande deze Duitse dampenramp is dan de marktleider. Maar ja: lei- auto staan die stationair blijft draaien. Zeker weten dat je der is dan ook Duits voor “jammer”. Overigens: Skoda is een gezondheid een evenredige achteruitgang laat zien. De kwa- volle dochter van Volkswagen. En Skoda is weer Tsjechisch lijke walmen van auto’s zijn de laatste drie jaar niet verbe- voor “jammer”. Toeval? Hoe dan ook, beste automakers, het terd. Las ik laatst op de site van de ANWB. En dat terwijl de wordt tijd dat juist de marktleiders eens hun verantwoorde- auto-industrie beterschap heeft beloofd. Aan de Europese lijkheid nemen. Dingen vernieuwen. Dingen verbeteren. Het Commissie. In 2008 mag de gemiddelde CO2-uitstoot niet wordt tijd voor een groene Golf. Matthias Giesen Terra 8 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 8. AUTOSPECIAL Hier is-ie dan… Wij dagen jullie uit! Twee jaar geleden riep Natuur en Milieu in een paginagrote Terra naar de dealer snelt om een c,mm,n aan te schaffen: advertentie in de dagbladen de auto-industrie op nu echt eens voorlopig zult u ’m niet aantreffen in de showroom. Rijklaar werk te gaan maken van zuinige, schone auto’s. Hard nodig, is de c,mm,n nog niet. En misschien wordt-ie dat wel nooit. vond Natuur en Milieu, want de autofabrikanten maken bar Want de c,mm,n is vooral een concept, een idee over hoe we weinig haast met de productie van die duurzame en stille auto anders om kunnen gaan met mobiliteit. Zonder de individu- waar iedereen al zo lang op zit te wachten. ele vrijheid op te geven die gepaard gaat met het autorijden Om de industrie te prikkelen en hen een inspirerend voor- kunnen we toch het milieu sparen! De c,mm,n toont aan beeld voor te schotelen, kondigde Natuur en Milieu aan zelf dat duurzame automobiliteit geen utopie is, maar realiteit. een ‘Auto van de Toekomst’ te ontwikkelen. Met de presenta- Misschien niet vandaag of morgen, maar waarschijnlijk wel in tie van de c,mm,n (spreek uit: common) op de AutoRAI van 2020. 2007 maakt N&M die belofte waar. De bal ligt nu weer bij de autofabrikanten. Zij beschikken De c,mm,n is een gezamenlijke productie van Natuur en immers over de kennis en de middelen om van de c,mm,n een Milieu, de TU Twente, de TU Eindhoven en de TU Delft. echte, rijklare auto te maken. Diverse bedrijven en instanties verleenden hun medewerking. Dus doen we op deze plek opnieuw een oproep: autofabrikan- De c,mm,n is te bewonderen in een prachtig paviljoen. En ten aller landen. Come On! natuurlijk gaan we in deze special van Terra nader in op deze bijzondere wagen. De redactie Voor u na uw bezoek aan de AutoRAI of het lezen van deze jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 9
  • 9. AUTOSPECIAL Droomvoertuig Geïnspireerd door de watermeloen De drie technische universiteiten staan aan de wieg In de kelder van de faculteit Industrieel Ontwerpen van de TU Delft duwt Remco van de c,mm,n (spreek uit: common), de auto van Timmer een schaalmodel van een auto door de gangen. Uiterst behoedzaam, als een kersverse de toekomst. Verslaggever Eddy Steenvoorden ging vader die voor het eerst achter de kinderwagen loopt. Met vergelijkbare trots ook, want het op bezoek bij de uitvinders. “Dit ontwerp staat voor model is zijn geesteskind dat straks levensgroot staat te pronken op de AutoRAI. De hele wereld een nieuw tijdsbeeld.” mag daar dit wondertje van duurzaamheid en vernieuwing voor het eerst aanschouwen. Terra 10 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 10. koop en zuinig is, vonden de vier studenten die in Delft aan het project meewerken minder inte- ressant. Neele Kistemaker tekende met Caroline Klop voor het interieur: “Iets extreems ontwer- pen is makkelijker dan het steeds weer opnieuw zoeken naar de juiste balans. Dat is voor ons de grote uitdaging geweest.” Tekkelkop Met z’n spitse snuit en hoge voorhoofd heeft de c,mm,n wel wat weg van een eigenzinnige tekkelkop. Verder trekken de zachte lijnen en grote raampartijen de aandacht. De auto is niet gemaakt van metaal, maar van kunststof: licht én makkelijk herbruikbaar. En doordat de achterwielen dichter op elkaar staan dan de voorwielen, heeft de auto minder last van de luchtweerstand. De automobilist van de toekomst wil beslist niet het lachertje van de weg zijn Het interieur is nog eigenzinniger. Verstopt in enkele smalle stijlen tussen de ramen zit de techniek voor onder meer navigatie, het tevoor- schijn toveren van de digitale plattegrond of het versturen van een bericht. De bestuurder zet de functies in werking door stukjes textiel of foto: erik van der burgt/verbeeld kneedbare materialen aan te raken. En uiteraard kun je, zo is het idee, in 2020 de Van links naar rechts: c,mm,n best even op de automatische piloot zet- Remco Timmer, Jacco Lammers, ten. Dus als de bestuurder onder het genot van Caroline Klop, Neele Kistemaker een kop koffie een praatje wil maken, draait hij gewoon z’n stoel om richting passagiers op de sofavormige achterbank. Caroline Klop: “Het interieur is vaak het ondergeschoven kindje, Met dank aan een Griekse watermeloen. maar wij wilden er echt op een heel andere Timmer, bijna afgestudeerd op dit project, kocht manier naar kijken.” op vakantie bij een kraampje een kolossaal exemplaar. Hij haalde zijn ontwerp-in-wording Heeft de bestuurder behoefte aan privacy of van de c,mm,n voor de geest en bewerkte in een zoekt hij juist contact? Wil hij achterover leunen ommezien de meloen tot het door hem gewens- en naar een muziekje luisteren of van andere te droomvoertuig. “Ik wilde een ontwerp maken c,mm,n-rijders weten wat de handigste route dat staat voor een nieuw tijdsbeeld en ik ben naar Parijs is en waar er wegwerkzaamheden trots op het eindresultaat”, zegt de student. zijn? Wie deel uitmaakt van het c,mm,n-netwerk – de community – heeft mogelijkheden te over. De automobilist van de toekomst wil best een Let wel: het mag, maar het hoeft niet. steentje bijdragen aan het milieu, weet Timmer. Maar hij wil beslist niet het lachertje van de weg Openheid, communicatie en samenwerking zijn. Het oog wil, heel traditioneel, ook wat. zijn de sleutelbegrippen van de c,mm,n en niet Daarbij: een auto ontwerpen die alleen goed- alleen wat betreft het interieur. Zo gooit de jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 11
  • 11. A U TT H E M A I A L OSPEC foto: erik van der burgt/verbeeld achterspoiler als het ware de wind omhoog, oog verdachte onregelmatigheden op de weg waardoor het mogelijk wordt een zuinig treintje en ondersteunt de bestuurder bij onder meer te vormen met de achterliggende c,mm,ns. Een in- en uitvoegen. Ongelukken komen minder geavanceerd beveiligingssysteem, waarmee de vaak voor en de snelheid bij de botsing zal TU Twente zich onder meer bezighield, zorgt lager zijn, waardoor de eisen aan conventionele dat die samenwerking op rolletjes loopt. beschermingsmethoden als kooiconstructies en Datzelfde systeem signaleert als een alziend kreukelzones veranderen. Daardoor kan de auto De auto van de toekomst maak je samen De automobilist van de toekomst is zielsverwanten, een community met industrieel ontwerper en autofreak Jacco geen passieve consument die afhan- wie hij onder andere in een peloton Lammers. Hij studeerde af aan de TU kelijk is van wat de reguliere fabrieken vlak achter elkaar zuinig en veilig naar van Delft op zijn concept, dat op de drie hebben bedacht en kunnen leveren. Hij dezelfde bestemming kan rijden. Of met Nederlandse Technische Universiteiten bepaalt naar eigen behoefte hoe de auto wie hij bijvoorbeeld informatie deelt verder is uitgewerkt. “We leveren geen er uitziet, welke uitrusting er wel of juist over mooie en slimme routes. concrete oplossingen voor de automo- helemaal niet inzit. De auto heeft in 2020 een speciaal vak, biliteit en automobilist in de toekomst, de community box, die met gemeen- maar wijzen wel een richting aan. De Elke pakweg drie jaar ruilt de toekom- schapsgenoten en anderen met toe- kern is dat de c,mm,n duurzaam wordt stige automobilist zijn auto in voor een gangsbevoegdheid kan worden gedeeld. geproduceerd en goedkoop, zuinig, nieuwere versie met de laatste snufjes Een pizzabezorger doet er ’s avonds innovatief en onderscheidend is. Het en een nog zuiniger aandrijving. De een bestelde pizza in, zodat je na de ontwerp staat bovendien open: iedereen vorige auto wordt opgetuigd naar de uitgelopen werkdag onderweg naar huis met kennis van zaken kan bijdragen wensen van een andere gebruiker en alvast kunt eten. Bovendien heeft een aan het ontwikkelen van de auto. Denk gaat na deze upgrade weer als nieuw de gemeenschapsgenoot de tweedehands maar aan de internetencyclopedie weg op. Niet alleen hergebruik, maar bureaulamp met led-verlichting uit de Wikipedia. Die wordt ook door en voor ook herfabricage wordt daarmee gang- box gehaald die hij via internet bij jou een gemeenschap ontwikkeld.” baar. heeft gekocht. Docent vervoersplanning Kasper van De nieuwe automobilist maakt boven- Welkom in de wereld van de c,mm,n, Zuilekom van de TU Twente werkt met dien deel uit van een gemeenschap van het nieuwe mobiliteitsconcept van een aantal studenten aan de intelligente Terra 12 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 12. lichter worden en neemt dus ook het brandstof- ‘motor’ is in ieder geval geen sprake, volgens gebruik af. student Martin Leegwater: “Je kunt het beter aandrijflijncomponent noemen.” Hoe dan ook: Delen een brandstofcel met waterstof is de belang- Maar boven alles komt de openheid tot uit- rijkste energiebron. De cel krijgt steun van de drukking in de manier waarop informatie over Ultracap, die bij het remmen vrijkomende ener- de auto wordt gedeeld met iedereen die er gie bewaart voor hergebruik. maar interesse in heeft. De blauwdrukken van alle ontwerpen zijn beschikbaar via internet. Veer Iedereen mag verbeteringen aanbrengen, zolang Voor de wielophanging gebruikt de c,mm,n geen die ook maar weer toegankelijk blijven. hydraulisch systeem, maar een voorgespannen extra veer om het contact met de weg optimaal te houden. “Omdat je hiervoor nauwelijks ener- Openheid, communicatie en gie verbruikt, is dit wel honderd keer zo zuinig als de huidige systemen.” samenwerking zijn sleutelbegrippen In Delft vinden de studenten het inmiddels de hoogste tijd om hun eigen energie aan te vullen: van de c,mm,n lunchtijd alweer, zegt de klok. Maar zelfs tijdens de maaltijd gaat het nog over hun project. Je bent gedreven of niet. De presentatie van de c,mm,n op de AutoRAI Jacco Lammers, inmiddels afgestudeerd op het vormt dan ook eerder een startschot dan een mobiliteitsconcept dat de basis van het c,mm,n- eindpunt. Wie denkt de aandrijving en de bij- onderzoek vormt: “Dit project is een voorzet. zondere wielophanging die op de TU Eindhoven De auto zit boordevol ideeën om mensen en werden uitgedacht in de schaduw te kunnen bedrijven te inspireren. Het is nu zaak om de stellen, mag z’n gang gaan. Van een traditionele kritische massa over de streep te krijgen.” c,mm,n reageert automatisch op wat andere auto’s doen en op de verande- rende omstandigheden. Zo wordt auto- rijden veiliger en minder inspannend. We gaan die technieken ook inzetten om de aandrijving nog efficiënter en dus zuiniger te maken.” Heel nieuw is het idee van de Karma. Deze rij-assistent met gezicht, stem en handen geeft signalen over de actu- ele veiligheidssituatie. Als de Karma bezorgd gaat kijken en ‘ho ho!’ roept, systemen in en om de c,mm,n. “Wij De geleidelijke koppeling van technie- dreigt het fout te gaan. Slaat hij de han- gaan een aantal veelal zelfstandig ont- ken leidt er uiteindelijk toe dat de auto den voor de ogen, dan loopt het met wikkelde technieken steeds verder inte- in de toekomst via allerlei systemen de je c,mm,n waarschijnlijk niet goed af. greren. Te denken is aan mobiele com- bestuurder meer en meer ondersteunt Maar ach, dat is in pakweg 2020 een municatie, het GPS-systeem waarmee bij het waarnemen van de omgeving mooie gelegenheid een vernieuwde ver- de plaatsbepaling op de aarde wordt en de rijtaken. Van Zuilekom: “Nu heb- sie aan te schaffen. gedaan en technieken om objecten en ben sommige auto’s bijvoorbeeld al bewegingen te meten.” sensoren die helpen bij inparkeren. De Tekst Eric Boekel jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 13
  • 13. A U TT H E M A I A L OSPEC Draaibare bestuurdersstoel. Handig wanneer de chauffeur geen zin heeft om actief te rijden, maar bij- voorbeeld een praatje met de mede- passagiers wil maken. (onder motorkap) Geen motor, maar verzamelplaats van elektronica die noodzakelijk is voor het (automatisch) besturen. Exterieur. Niet van staal, maar van plastic. Licht, makkelijk te recyclen, grotere vormvrijheid in fabricage mogelijk. Terra 14 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 14. Achterspoiler. Duwt de wind omhoog waardoor de achterbuurman minder last heeft van luchtweerstand. Ideaal voor het ‘treintje rijden’, kort op elkaar. Knipperlicht. Geeft achterlig- gende auto’s ook aan hoelang het nog duurt voor de bestuur- der een afslag neemt. (onderin achterzijde) Aandrijfsysteem ter grootte van een paar schoenendozen via brandstofcel. Hierin komt door reactie van waterstof met zuurstof energie vrij ten behoeve van elektromotoren. Zijportier met bagagebox. Tevens bedoeld voor mensen die toestem- ming hebben van gebruiker om er iets in achter te laten. Wielophanging. Voorgespannen extra veer vervangt hydraulisch systeem. Zuinig, houdt auto ook in bochten vlak, beter wegcontact. jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 15
  • 15. A U TT H E M A I A L OSPEC Lieve
  • 16. Adjiedj Bakas (1963) is trendwatcher. Hij is auteur van verschillen- de boeken, waaronder Megatrends Nederland en adviseert over- heden, politieke partijen, maatschap- pelijke organisaties en bedrijven, waaronder Ahold, Nuon, KLM Een toekomst zonder olie en een groeiende liefde voor de natuur. en de Rabobank, over toekomstige ontwikke- “We zullen samen dingen verzinnen en ontwerpen. Ook auto’s”, denkt lingen. Hij is geboren in Zuid-Amerika uit trendwatcher Adjiedj Bakas. “We gaan een lieve tijd tegemoet.” Indiase ouders en stu- deerde Nederlands in Utrecht. In september verschijnt zijn boek tijd Leven zonder Olie. Meer informatie over Bakas: www.adjiedj- bakas.com. Zijn kantoor in hartje Amsterdam met uitzicht Gaan we duurzamer leven in de toekomst? over het IJ, ademt luxe. Het is rijk gestoffeerd “Noem het alsjeblieft niet zo. Duurzaam is een met fluweel en er hangen Oosterse gewaden rotwoord. Het klinkt naar duur. Maar natuur aan de muur. De boodschap: hier zetelt een komt weer helemaal in, mede door de opkomst kosmopoliet. Adjiedj Bakas dendert er als een van de religie. Het rentmeesterschap van de lawine van positieve energie doorheen. Hij praat aarde is terug. Binnenkort is de milieubeweging van de hak op de tak, doorspekt zijn antwoor- niet meer nodig. Die wordt wegens succes opge- den met persoonlijke anekdotes en grinnikt heven, net als het feminisme en de homobewe- regelmatig om zijn eigen verhalen. Wie hem ging.” hoort praten over de toekomstige wereld, krijgt er meteen zin in. Binnenkort is de milieubeweging Heeft het überhaupt nut om over de toekomst te praten? opgeheven wegens succes “Kijk om je heen. Als ik onzin verkocht, zou ik dit kantoor niet kunnen betalen. Bedrijven, politieke partijen en andere organisaties vragen “De milieubeweging brengt haar boodschap nu mijn advies. Ze kunnen hun strategie reframen te zuur en te agressief. Ze zou meer moeten als ze weten welke trends eraan komen. Bijna benadrukken dat een schoon milieu ook econo- alles wat ik heb voorspeld, is uitgekomen. Een mische waarde heeft. Het schoonmaken van de keer zat ik er naast. Ik dacht dat de nieuwe paus Europese rivieren hebben we bijvoorbeeld heel uit Azië of Zuid-Amerika zou komen. Het werd goed gedaan. Mede door een schone omgeving Duitsland. Maar onlangs bleek dat het maar een is Nederland voor Aziaten een aantrekkelijke foto: duco de vries/hollandse hoogte stem had gescheeld of het was een Argentijn plek om zich te vestigen. Als ik in Bangkok geworden. Ik maak het graag concreet. Aan mijn neus snuit, komt er zwart snot uit. Schone vaagheden heeft niemand wat.” lucht is gewoon fijner.” jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 17
  • 17. A U TT H E M A I A L OSPEC hoorde pas iemand van de TU Delft vertellen over een verf met zonnecellen, die vanaf vol- gend jaar rendabel is. Eenderde van onze ener- gie steken we in gebouwen. Hup, die verf erop, klaar! Windenergie kan trouwens ook helpen. Een Japanse rederij neemt nu al vrachtschepen in de vaart met zeilen van metaal, waarin zon- necollectoren zitten. Auto’s zullen gaan rijden op waterstof uit kernenergie.” “Nieuwe kerncentrales zijn onafwendbaar. We moeten ophouden daarover te zaniken. Je moet compromissen sluiten. Het afval kunnen we prima voor honderd jaar opslaan. Daarna weten ze er wel raad mee. Moet je kijken hoeveel wij in de afgelopen honderd jaar geleerd hebben! In Australië is genoeg uranium voor de komende eeuw. En daarna is er nog zat in Afghanistan.” Zullen we ons meer of minder gaan verplaatsen in de toekomst? foto: duco de vries/hollandse hoogte “Een eeuw geleden verplaatsten we ons maar zeven kilometer in een jaar! Terwijl we in het nomadentijdperk duizenden kilometers te voet aflegden. We wisselen mobiele en minder mobiele perioden af. In het olietijdperk van de afgelopen eeuw waren we heel mobiel. Dat zal minder worden. Door het vervagen van de grenzen tussen de virtuele en de reële wereld, blijven we meer achter ons bureau zitten. Dat Nieuwe kerncentrales zijn begint nu al: veel mensen handelen thuis hun e-mail af en rijden dan na de spits naar kantoor. onafwendbaar Voor een vergadering kom je over een tijdje je huis niet meer uit.” “Ik zag pas bij Hewlett-Packard een nieuw Hoe komen we aan energie? systeem, waarbij je je gespreksgenoten recht in “Er komt meer draagvlak voor onafhankelijk- de ogen kunt kijken, terwijl zij in New York zit- heid van olie. We willen niet meer afhankelijk ten en jij hier. Waarom zou ik er dan nog heen zijn van zo’n Poetin die ons het mes op de keel vliegen, met jetlag en al?” kan zetten. Of van de Saoedies of Iraniërs. Die houding helpt ook tegen de CO2-uitstoot. Als Blijven de files? het nieuwe kabinet morgen zou aankondigen “Minder dan nu, doordat we meer thuis gaan dat we binnen tien jaar zonder olie leven, zou werken. Maar ook door de vergrijzing. Ouderen het volk staan te juichen. Natuurlijk zijn er nu verplaatsen zich verspreid over de dag en niet nog grote olievoorraden. Maar het stenen tijd- allemaal tegelijk in de spits. Angst voor het toe- perk ging ook niet voorbij omdat de stenen op nemende terrorisme zal ook maken dat mensen waren. We gaan kiezen voor een leven zonder liever thuis blijven. Al willen ze ook af en toe olie.” uitgelaten worden. Verveling wordt namelijk hét probleem: we gaan korter slapen en willen al Hoe dan? die extra uren wel vermaakt worden. Het woon- “We hebben dringend een nieuwe energiebron werkverkeer zal voor een deel vervangen worden nodig. Zonne-energie kan veel oplossen. Ik door leasure-ritjes.” Terra 18 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 18. En het goederenvervoer? Gaan groepen automobilisten bijdragen aan het “De gebroeders Das voorspelden twintig jaar ontwerpen van auto’s? geleden al dat we spullen via light rail zullen “Ik kan me goed voorstellen dat gebruikers gaan vervoeren. Dat zou goed kunnen. Voor een gezamenlijk een auto ontwerpen. Heel veel deel zal vervoer zelfs digitaal gaan. Architecten mensen zijn autogek; die willen daar wel aan werken al met driedimensionale printers. bijdragen. Als één merk zo’n open source ont- Daarmee kun je iets uitprinten op de plek waar worpen auto toestaat, kan het lukken. Er is nu je het nodig hebt. Vrachtwagens zijn in ieder al een encyclopedie op internet, Wikipedia, die geval passé. Die vind ik zo negentiende-eeuws.” door alle gebruikers gemaakt is. Over een aantal jaar kun je dus rijden in een Fiat Wiki. Samen dingen verzinnen komt helemaal in. We gaan We zullen massaal eisen dat auto’s een lieve tijd tegemoet.” “Uiteindelijk zullen mensen hun individuele zuiniger worden wensen willen realiseren in hun auto op bestel- ling. Daarmee wordt het een uitdrukking van hun identiteit. Gadgets buitenshuis, zoals de Hoe ziet de toekomst van de auto eruit? auto, blijven zichtbaar, terwijl apparaten bin- “De auto blijft. Die autoloze zondagen zijn lief nenshuis, zoals tv en geluidsinstallatie, steeds hoor, maar dat is flauwekul. Mensen stappen in kleiner en onzichtbaarder worden.” hun auto vanwege de privacy. Voor veel mannen is het de enige plek waar ze even alleen zijn. En in het drukke spitsgezin van de toekomst is de auto ook nodig om de kinderen en al die spul- len te verplaatsen. We zullen wel massaal eisen dat die krengen zuiniger worden. Toyota zet de trend met de hybride wagen. Auto’s zullen ook kunnen communiceren met elkaar en met foto: merlijn doomernik/hollandse hoogte de weg. Ik heb net een Lexus besteld. Die kan dat al. Als ik op de snelweg over een stippellijn ga, stuurt hij hem vanzelf terug. Ik heb niks meer te zeggen! En inparkeren doet hij ook zelf. Heerlijk is dat.” Hoe gaan we auto’s gebruiken? “Er komt veel meer informatie-uitwisseling via internet, afgeschermd met passwords, zodat de informatie alleen toegankelijk is voor een Wat vindt u van de ideeën van Natuur en Milieu bepaalde groep. Mensen kunnen daardoor bij- en de technische universiteiten over de auto in de voorbeeld gemakkelijk afspreken om hun auto’s toekomst? aan elkaar te klikken en gezamenlijk ergens “In kan me goed voorstellen dat het die kant op heen te rijden. Dan hoef je niet meer te sturen. gaat. Maar een ding moeten degenen die naden- Intussen klinkt in de ene auto Mozart en in de ken over de auto in de toekomst niet vergeten: andere hardrock.” mensen hebben een adaptatietijd nodig om te wennen aan vernieuwingen. Philips kondigde in 1990 al aan dat er in 2000 een huisrobot zou zijn. Dat duurt nog even. Je moet een strategie Je moet nadenken over hoe je ontwikkelen hoe je mensen wilt laten wennen aan nieuwe oplossingen. Neem ze aan de hand mensen wilt laten wennen aan en schets een toekomstvisioen. Maar laat je vooral niet weerhouden door deze waarschu- nieuwe oplossingen wing. Early adaptors zijn altijd in het voordeel. Hup, go, go, go!” Tekst Claire Tielens jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 19
  • 19. A U TT H E M A I A L OSPEC Schone droom Rijden zonder olie Autorijden op echt schone brandstof. Volgens de deskundigen kan dat zeker niet voor 2030. “Olie, gas en kolen blijven de komende decennia voor de energie- en brandstofvoorziening verreweg het belangrijkst.” Wat zou het prachtig zijn als we in pakweg perspectief en er komt gelukkig steeds meer 2030 geen fossiele brandstoffen meer nodig aandacht voor. Ze zijn relatief goedkoop en hebben voor onze auto’s. Nieuwe brandstoffen, makkelijk toe te passen in de huidige verbran- zoals 100 procent biodiesel, ethanol in plaats dingsmotor. Toepassing op grote schaal vraagt van benzine en brandstofcelaandrijving met echter mondiaal een fors landbouwareaal. Dat waterstof zorgen voor schonere lucht en minder zet de voedselproductie en de natuur nog verder opwarming van de aarde. Bovendien zijn we onder druk.” dan niet meer afhankelijk van olieproducerende De brandstofcel en de waterstofmotor zijn veel- landen als Saoedi-Arabië. belovend, maar zullen volgens Vis niet binnen Een mooie droom, maar voorlopig nog wel pakweg twintig jaar massaal worden toegepast. een droom, blijkt uit een rondje langs des- “Met die techniek is de uitstoot van schadelijke kundigen. “De politieke en maatschappelijke gassen nul: dat is een soort droom. Maar water- wil is er wel, maar een massale omschakeling stof moet ook worden geproduceerd. Dat kan uit op biobrandstoffen of waterstoftechnieken is duurzame bronnen als wind- en zonne-energie, tot 2030 niet te voorzien”, meent bijvoorbeeld maar dat is duur en niet erg efficiënt. Je kunt Stephan Slingerland. Hij is senior onderzoe- wind- en zonne-energie beter gebruiken als ker van het International Energy Programme bron voor groene stroom. En kernenergie zien bij Clingendael, het Nederlands instituut voor velen terecht ook niet als een duurzame optie.” internationale relaties. Infrastructuur Het is de vraag of er voor het hele wagenpark genoeg Daar komt volgens Vis bij dat toepassing van waterstof en brandstofcellen een drastische, biobrandstof beschikbaar zal zijn kostbare ombouw van de auto en de hele infra- structuur daar omheen vergt. “En die operatie “Volgens het International Energy Agency zal naar alle waarschijnlijkheid vele tientallen maken biobrandstoffen in 2030 hooguit 11 pro- jaren vergen.” cent uit van de wereldenergievoorziening. Het Technisch is het waarschijnlijk best haalbaar om IEA heeft ook doorgerekend wat er gebeurt als binnen twee of drie decennia zonder aardolie alle politieke maatregelen op het gebied van auto te rijden, denkt Ewald Breunesse, manager energie en klimaat daadwerkelijk worden uitge- energietransitie bij energiemaatschappij Shell. voerd. Dan kan het aandeel van biobrandstoffen Maar hij voorziet andere problemen, al noemt oplopen tot 12 procent. We blijven dus voorlopig hij die liever ‘uitdagingen’. “Het is de vraag of afhankelijk van fossiele brandstoffen.” er voor het hele wagenpark genoeg biobrandstof beschikbaar zal zijn. Ga maar na: volgens het Perspectief CBS tankte Nederland in 2005 5,5 miljard liter Dat denkt ook Jasper Vis, senior consul- benzine en 4,2 miljard liter diesel.” tant bij het energieadviesbureau Ecofys. Hoe dan ook zullen schonere brandstoffen “Biobrandstoffen bieden een aantrekkelijk op bredere schaal hun intrede doen, verwacht Terra 20 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 20. Op korte termijn is de grootste winst tegen de laagste kosten te behalen foto: tim hetherington/hollandse hoogte door auto’s lichter, kleiner en zuiniger te maken Breunesse. Zoals synthetische diesel die meent Joost vermeer, woordvoerder van Peugeot uit aardgas, biomassa en kolen kan worden Nederland. gemaakt. “Shell zet in op uiterst schone en effi- ciënte brandstoffen, waaronder de op aardgas Hybride gebaseerde GtL: gas-to-liquids, een synthetische De volgende stap naar een duurzamere en brandstof die uit aardgas wordt gewonnen en zuiniger motortechniek wordt de auto met een nu al aan onze V-Power Diesel wordt toege- hybride-dieselaandrijving, die Peugeot rond voegd.” 2010 in productie gaat nemen. “Die wordt nog zuiniger dan de huidige Hdi-diesel, die al een Waterstof kwart zuiniger rijdt dan een benzinemotor met Voor waterstof en elektriciteit ziet Shell moge- een vergelijkbaar vermogen. Peugeot heeft al lijkheden, maar vooralsnog niet op grote schaal. een prototype middenklasser getest, waarbij een “De charme van waterstof is een stil voertuig verbruik van nog geen 1 op 30 is gerealiseerd. dat alleen maar waterdamp uitstoot. Waterstof is Dat is weer een belangrijke stap vooruit,” stelt een energiedrager, net als elektriciteit. Maar je Vermeer. moet altijd de vraag stellen hoe waterstof wordt De auto met hybride-dieselaandrijving past ook gemaakt. De duurzaamste opties zijn momen- helemaal in het meest waarschijnlijke scenario teel ook het duurst.” van Vis van Ecofys. “In de automobiliteit is op Peugeot is een van de autofabrikanten die expe- korte termijn de grootste winst tegen de laagste rimenteert met een brandstofcel die werkt op kosten te behalen door auto’s lichter, kleiner waterstof. Vorig jaar presenteerde de fabrikant en zuiniger te maken. De brede invoering van het concept voor de 207 EPURE, een auto waar- hybride auto’s die op benzine of diesel en een bij een speciaal ontwikkelde brandstofcel als elektromotor rijden is voorlopig een van de energiebron fungeert. “De EPURE is al onze meest aantrekkelijke opties. Door het bijmen- vierde variant van een auto met brandstofcel. gen van biobrandstoffen kan automobiliteit ook De techniek is nu nog ontzettend kostbaar, duurzamer worden. Maar aangezien de trans- maar kan over ongeveer twintig jaar interes- portbehoefte wereldwijd blijft stijgen, zullen we sant worden voor grootschaliger toepassing,” nog heel lang van olie afhankelijk blijven.” Tekst Eric Boekel jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 21
  • 21. A U TT H E M A I A L OSPEC Schoner rijden Autoleasebedrijf Athlon en Rabobank zijn Maar we zijn natuurlijk geen filantropen. We willen onze investeringen terugverdienen. Dat partner in het project Auto in de Toekomst. kan alleen als we met Save Lease nieuwe klan- ten trekken.” Over de mix van idealisme en commercie. En dat lukt, zegt een glunderende Sikkel. “Save Lease is ook commercieel een schot in de roos. In de hal van het kantoor van Athlon Car Lease Zozeer, dat we op dit moment de vraag niet aan in Almere staat een levensgrote foto van een kunnen. Onze klanten zijn vooral bedrijven die Panda. De sympathieke beer van het Wereld iets willen doen voor het milieu. Natuur Fonds wel te verstaan, niet het olijke Italiaanse stadswagentje. Ingewikkeld Het WNF steunt het programma Save Lease van Het optuigen van het programma was volgens Athlon. Leaserijders die kiezen voor een van de Sikkel overigens nog knap ingewikkeld. “We energiezuinige auto’s uit de Top-10 van Natuur hebben er een jaar aan gewerkt en dik een mil- en Milieu, WNF en ANWB krijgen extra ‘savers’ joen euro in gestoken. Een statisticus heeft een die ze in kunnen wisselen voor leuke cadeaus. programma ontwikkeld waarmee we het brand- De deelnemers aan dit programma rijden zuini- stofverbruik exact kunnen berekenen. Ook naar ger en tanken goedkoper. Dat scheelt flink in de potentiële klanten toe kunnen we zo aantonen portemonnee, weet Richard Sikkel, commercieel dat de Athlon-rijder zuiniger rijdt. Het moet directeur van Athlon. “Jaarlijks gemiddeld 300 namelijk wel kloppen wat we zeggen.” liter brandstof. Ofwel: 400 euro per lease-auto.” Volgens Tom Gerritsen, projectmanager duur- zame mobiliteit van de Rabobank, hebben Beloning programma’s als Save Lease ook economische Zonder (financiële) prikkels lukt het niet de waarde. “Verkeersvervuiling en filedruk zijn ongeveer 115.000 leaserijders van Athlon tot slecht voor de BV Nederland.” ander rijgedrag aan te zetten, is de ervaring van Samen met andere bedrijven, universiteiten Sikkel. “Wil je gedragsverandering bereiken, en de overheid begon de Rabobank daarom dan moet daar een beloning tegenover staan.” een proef op het traject Zoetermeer-Den Haag. Athlon doet mee aan het Save Lease-program- Automobilisten kregen een beloning (geld of ma om verschillende redenen, zegt Sikkel. een smartphone met verkeersinformatie) als ze “Allereerst voelen we ons verantwoordelijk voor buiten de ochtendspits gingen rijden. Het pro- de milieuschade die onze auto’s aanrichten. Dus ject - Spitsmijden - bleek volgens Gerritsen ‘een kiezen we voor schone auto’s en zuinig rijden. ongelooflijk succes’. Terra 22 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 22. Nieuwe concepten Rabobank en Athlon Car aangeven voor de toekomst”, Toekomst spreekt ook de aan: “Iedereen doet mee aan Lease zijn partners in het pro- verklaart Sikkel de belangstel- Rabobank aan. “We vinden het ontwerp, ook de consu- ject Auto in de Toekomst van ling van zijn bedrijf. het interessant dat Natuur ment. Zo wordt het een beter Natuur en Milieu en de drie “Zonder dit soort initiatieven en Milieu en de TU’s met product. Dat heeft niet alleen technische universiteiten. gebeurt er niks. Over twintig zoiets baanbrekends aan een prijsdrukkend effect, jaar zou je wel eens heel veel de slag zijn gegaan”, vertelt maar zal het concept op zich “Het is goed om vast na te van de Auto in de Toekomst Gerritsen. “Ze kijken verder alleen maar sterker en aan- denken over concepten die kunnen terugzien”, meent hij. vooruit dan de markt zelf.” trekkelijker maken.” nog ver van ons af staan Het innovatieve en duurzame Ook het community-aspect maar al wel een richting karakter van de Auto in de spreekt Gerritsen en Sikkel moet lonen Gehalveerd “Het aantal spitsritten is gehalveerd”, pronkt hij. “Dat toont aan dat automobilisten bereid zijn voor een kleine beloning hun gedrag te veran- deren. Je moet ze niet alleen laten betalen voor kilometers, maar ook belonen.” Een (financiële) prikkel zet mensen aan het denken, aldus Gerritsen. “Ze worden zich bewust van de alternatieven voor die routineuze dagelijkse autorit. Dus pakken ze soms gewoon de auto en de andere keer de trein of een com- binatie van auto en trein. Evengoed kunnen ze eerst thuis hun e-mail afwerken en daarna ach- ter de file aanrijden. Of ze werken gewoon de een soort makelaarsrol weggelegd. “Stel dat de Tom Gerritsen van de hele dag thuis.” inzet van een mobiliteitsmakelaar 5 procent Rabobank. Duurzaamheid loont, maar op de lange termijn, bespaart op je mobiliteitskosten. Dan kun je Linksboven: Richard is het devies van Gerritsen en diens werkgever. afspreken dat een deel daarvan voor die make- Sikkkel van Athlon “Aan deze proefprojecten verdienen wij niets. laar is. Op dit moment zijn wij betrokken bij de Lease Maar als bank hechten we aan maatschappelijk opzet van een dergelijke makelaar.” relevante acties. We willen mensen op basis van vrijwilligheid verleiden om verantwoorde keuzes Besparingen te maken.” De Rabobank wil een volgende proef gaan houden met een persoonsgebonden budget Geldstromen waarmee deelnemers zelf een jaar lang hun Het commerciële belang openbaart zich in de mobiliteit bekostigen. “We willen zien of de cal- verre toekomst, verklapt hij. “Met mobiliteit zijn culerende burger besparingen kan realiseren.” gigantische geldstromen gemoeid. In de regio Duurzame mobiliteit leeft, concludeert Athlon- Haaglanden bijvoorbeeld gaat 2 miljard euro directeur Sikkel. “De markt is er klaar voor. Tal aan mobiliteitskosten om. Dat wordt door werk- van bedrijven willen nu investeren in een bij- gevers uitgegeven aan auto’s, treinkaarten, alles. drage aan het milieu. Dat was tien jaar geleden Als je dat geld slimmer kunt besteden, kun je er ondenkbaar. Maar essentieel voor succes is dat Tekst Pieter van den als bank aan verdienen.” het geld oplevert of kosten bespaart. Anders Brand Gerritsen ziet op langere termijn voor de bank werkt het niet.” Foto’s Verbeeld jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 23
  • 23. A U TT H E M A I A L OSPEC Valse belofte van Biobrandstoffen, zoals palmolie of raapzaadolie, zijn sterk in opmars als vervanger van fossiele brandstoffen. Maar zo milieuvriendelijk en sociaal zijn deze brandstoffen niet, betoogt Lucas Reijnders van Natuur en Milieu. Gele koolzaadvelden die olie leveren waarop nog: een hectare gangbare zonnecellen kan in auto’s rijden. Op palmolie draaiende dieselag- ongeveer honderd maal zoveel autokilometers gregaten bij Groningse fabrieken. President voorzien als een hectare Braziliaans suikerriet, Bush die bij zijn State of the Union het hardste grondstof voor bio-ethanol. applaus krijgt als hij met biobrandstoffen de Aan de zon ligt dat niet: die bestraalt de aarde Lucas Reijnders is strijd wil aanbinden tegen de aardolieverslaving. met meer dan 10.000 maal zoveel energie als hoogleraar milieukun- En een Europese Commissie die met biobrand- de aan de Universiteit stoffen klimaatverandering te lijf wil. Vloeibare Planten zijn gewoon niet efficiënt van Amsterdam en biobrandstoffen zitten in de lift. de Open Universiteit in het omzetten van zonlicht in Nederland. Hij is Maar intussen is het: biobrandstoffen voor de medewerker van de rijken is honger voor de armen. Want in Mexico biomassa Stichting Natuur en komen mensen in opstand omdat maïs, de Milieu. basis voor het volksvoedsel, twee maal zo duur de mensheid in de wereldeconomie stopt. Als je is geworden mede omdat het gewas ook voor die energie efficiënt kunt aftappen, kost dat niet de productie van brandstof wordt gebruikt. En veel ruimte. Zo is uitgerekend dat als 5 procent onder de armen in Azië neemt het gemor toe van de Sahara wordt vol gelegd met efficiënte over de stijgende prijzen van palmolie, een zonnecellen, dat genoeg energie oplevert om de vitaal onderdeel van het eten. Intussen blijft de wereldeconomie te laten draaien. vraag naar deze en andere gewassen sterk stij- gen door de groeiende wereldbevolking en de Met alle plantaardige olie die de wereld pro- toenemende vleesconsumptie. duceert, kunnen we ongeveer 3 procent van Niet alleen de sociale kant van biobrandstoffen de wereldaardolieproductie vervangen. Anders is zorgelijk. Want erg efficiënt is de teelt van gezegd: als we bio-olie willen inzetten om af te kicken van onze verslaving aan fossiele brand- Onder armen in Azië neemt het gemor toe stoffen, blijft er voor de natuur bar weinig plek over. over de stijgende prijzen van palmolie Belangrijke overweging is ook dat, anders dan vaak gedacht, de huidige vloeibare biobrandstof- deze brandstoffen niet. Gaan we bijvoorbeeld in fen niet helpen in de strijd tegen de klimaat- Nederland voor 100 procent op biodiesel rijden, verandering. Dat gaat in ieder geval op voor dan hebben we ongeveer tweeënhalf keer het de palmolie die wordt verstookt in energiecen- Nederlandse landbouwareaal nodig om in onze trales, voor de ethanol uit Europees graan die oliebehoefte te voorzien. wordt bijgemengd in benzine en voor biodiesel. Voor deze brandstoffen geldt dat ‘van wieg tot Planten zijn gewoon niet efficiënt in het omzet- graf’ de uitstoot van broeikasgassen minimaal ten van zonlicht in biomassa. Raapzaad zet gelijk is aan – en vaak zelfs meer dan – die van ongeveer 0,1 procent van het invallende zonlicht de olieproducten die ze vervangen. Dat komt om in olie. Suikerriet is efficiënter, maar dan deels door de forse hoeveelheid fossiele brand- Terra 24 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 24. biobrandstof Huidige biobrandstoffen helpen niet in de strijd tegen de klimaatverandering stoffen die gebruikt wordt om biobrandstoffen Dat komt omdat plantaardige vezels zeer Illustratie Yvonne Kroese te produceren. belangrijk zijn voor het op peil houden van de Verder bevat bijvoorbeeld een palmolieplantage hoeveelheid organisch koolstof in de bodem. De veel minder koolstof dan het oerbos dat voor de bekendste verschijningvorm daarvan is humus. Wilt u reageren op plantage moest verdwijnen. De koolstof die niet Organisch koolstof is van groot belang voor de dit essay? Stuur meer in de planten of de bodem zit, zit nu als vruchtbaarheid van de bodem, de bestendigheid dan uw bijdrage van kooldioxide in de atmosfeer. Ook het sterk wer- ervan tegen erosie en het vermogen voedings- maximaal 200 woor- kende broeikasgas distikstofoxide dat vrijkomt stoffen en vocht vast te houden. den naar: redactie@ uit agrarische bodems tikt aan, vooral in het Europese akkers lijden nu al aan fors kool- natuurenmilieu.nl of zwaar bemeste Europa. stofverlies en dat verlies neemt toe, omdat de naar Redactie Terra, bodems door de verandering van het klimaat Donkerstaat 17, Er wordt inmiddels gewerkt aan de ontwikke- opwarmen. Deze opwarming bevordert de 3511 KB in Utrecht. ling van een tweede generatie biobrandstoffen, omzetting van organisch koolstof in CO2. Gaan gewonnen uit plantaardige vezels: stro, resten we bijvoorbeeld stro, dat nu nog wordt onder- van bosbouw en vezelgewassen, zoals olifants- geploegd, gebruiken om biobrandstoffen van gras. Het voordeel van deze gewassen is dat ze te maken, dan wordt dit koolstofverlies alleen in ieder geval niet of nauwelijks concurreren maar erger. met de voedselvoorziening. De hoeveelheid biobrandstoffen die we zonder Maar de productie van deze brandstoffen staat gewetenswroeging kunnen benutten is dus nog in de kinderschoenen. De efficiency ervan bescheiden. Gelukkig zijn de mogelijkheden is nog onduidelijk en mede daardoor is de onze- van energie-efficiency, zonnecellen en zonnecol- kerheid over de milieubaten nog groot. lectoren groot genoeg om deze lelijke tegenval- Ook is de hoeveelheid bruikbare vezels beperkt. ler goed te maken. jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 25
  • 25. Goed Leven De rubriek Goed Leven wordt verzorgd door Claudia Dekkers. Tips of suggesties? Mail: claudia.dekkers@xs4all.nl Winkelen, uitgaan, thuis genieten foto: teo krijgsman Goede vis In maart ontving de Nederlandse viswinkelketen Fishes het MSC-certi- ficaat. Dit keurmerk garandeert dat vis afkomstig is uit goed beheerde, duurzame visgebieden. Het keurmerk is in 1997 opgericht door het Wereld Natuur Fonds en Unilever, maar opereert geheel onafhankelijk. Het doel van de Marine Stewardship Council (MSC) is het visaanbod in de zee op duurzame wijze voor de toekomst veilig te stellen. Helaas is niet alle vis die te koop is bij Fishes ‘goede’ vis, maar er is keuze uit tenminste tien soorten. Fishes heeft twee vestigingen in Amsterdam en verder eentje in Laren en Utrecht. Informatie: www.fishes.nl Eerlijke mode Super oplader Ik heb in de favorietenlijst van Internet Explorer Op internet vond ik de Solio, een fraaie een hele lijst internetwinkels staan. Onlangs kon oplader op zonne-energie. Hij is zo groot als ik daar eentje aan toevoegen: www.fair21.nl. een telefoon en weegt slechts 165 gram. In In deze webwinkel vind je uitsluitend eerlijk de opklapbare vleugeltjes zitten zonnepaneel- geproduceerde kleding en accessoires. Ik kwam tjes, waarmee je de accu overdag kunt opladen. er tassen tegen die ik eerder in deze rubriek Mobiele telefoon, i-Pod, digitale camera, GPS: alles kan ermee worden besprak en leuke herenschoenen. De (dames- én opgeladen. Ideaal voor op reis dus. De Solio is ontwikkeld door Better heren)kleding ziet er goed uit en is alleszins betaal- Energy Systems, een Brits bedrijf dat milieuvriendelijke producten baar. Ook mooi: een flink deel van de kleding is in de markt zet. Medewerkers van het Rode Kruis in rampgebieden gemaakt van ecologisch katoen. Mijn eerste bestel- zijn inmiddels met de Solio uitgerust, las ik. Hij kost € 85,- en is in ling is geplaatst… Nederland o.a. verkrijgbaar bij Apple-winkels en via de webwinkel Meer informatie: 088-4422110 of www.fair21.nl www.2serve.nl. Informatie: www.solio.com en www.2serve.nl Terra 26 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 26. Uit! Scheldetunnel “De roltrap is stuk”, zegt de kleine dame bij de ingang. “U zult de lift moeten nemen.” Mijn hart begint te bonzen, ik voel mezelf bleek en wankel worden. Maar de lift heeft het formaat van een kleine huiskamer en biedt plaats aan tachtig mensen. Alleen vier Belgen staren op dit uur zwijgend langs elkaar heen. Aan de loodgrijze wand laat een A-viertje weten dat de houten roltrap Jaren speelplezier in reparatie is. Het gaat even duren, tot april volgend jaar. De onderdelen zijn wegens ouderdom niet meer te krijgen en moeten opnieuw gemaakt worden. In het tijdschrift Ode kwam ik in een lijst van leukste Eenendertig meter lager begint de voetgangerstunnel. Ruim duurzame producten van 2006 deze kartonnen speel- een halve kilometer buis met een lambrisering van witte tegel- dozen tegen. Ze zijn van de Engelse firma Paperpod. tjes. De gladde betonplaten die het middendeel van het loop- Deze verkoopt stevig kartonnen speelgoed waarin kin- pad bekleden, hebben een subtiel versierd ijzeren randje. De deren kunnen spelen. En zoals iedereen met kinderen miljoenen kubieke meters bruingroen water boven je hoofd weet: niets dat de fantasie zó prikkelt als een grote doos ruik je niet. De lucht is zelfs een beetje droog. Nergens op de of verpakking. Het leukst vind ik de speelhuisjes, maar er wit geschilderde bovenhelft van de buis graffiti. Nergens han- is ook een raket, een kasteel, een tipi en een poppenhuis. gende groepjes, jong of anderszins. Twee kleine meisjes fiet- Al het speelgoed is gemaakt van gerecycled karton en kan sen samen naar de overkant. Pubers kuieren met een cola in na jaren speelplezier gewoon bij het oud papier. de hand, heren keuvelen. Tussendoor rijdt een enkele moun- Prijs: circa € 40,-. Informatie: www.paperpod.co.uk tainbiker. Op een gegeven moment zijn begin of einde van de tunnel niet meer te zien. Alleen blauwgeglazuurde lettertjes op ooghoogte geven elke honderd meter de afstand tot de Oud en nieuw andere oever aan. Ik vind het goed. Deze ondergrondse dorps- straat mag van mij nog kilometers doorlopen. Na 572 meter Bent u zo iemand die vindt dat vinyl ratelt de roltrap naar boven. Ik hoef niet mee. Ik mag beneden beter klinkt dan een cd? Dan is de blijven en terugslenteren. Mijn hart slaat vredig. 45 iPod case waarschijnlijk niets voor u. Voor het maken van deze Wat? Sint Annatunnel voor voetgangers- en fietsers. Gebouwd hoesjes wordt namelijk een echte tussen 1931 en 1933 langspeelplaat ‘gesloopt’. Ik vind het wel een geestig Waar? Scheldeoever Antwerpen, ingang rechteroever Sint idee: een oude geluidsdrager recyclen, zodat die een Jansvliet, linkeroever Frederik van Eedenplein nieuwe kan beschermen. Op de website kun je een van Hoeveel? Gratis de beschikbare platen kiezen en aangeven welk model Info? http://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Annatunnel iPod je hebt. Er wordt dan een keurig hoesje van de plaat gevouwen. Kosten: 45 dollar plus 15 dollar verzend- Tekst Wilmie Geurtjens kosten (wereldwijd). Informatie: www.45ipodcases.com Foto Silvia Benschop jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 27
  • 27. Leden van de Rabobank dragen bij aan een beter klimaat. Gewoon, door te betalen met hun nieuwe Rabocard. Alles wat u koopt, veroorzaakt CO2 uitstoot. Of u nu een vliegreis boekt, of gaat shoppen. Bij alles wat u afrekent met de Rabocard, investeert de Rabobank samen met het Wereld Natuur Fonds in projecten die klimaatverandering tegengaan. Hoe dat precies gaat, kunt u lezen op www.rabobank.nl/leden. Daar staat ook hoe u lid kunt worden van de Rabobank, mocht u dat nog niet zijn. Exclusief voor leden: een beter klimaat met de Rabocard Het is tijd voor de Rabobank. Kijk op rabobank.nl/leden
  • 28. Berichten van Natuur en Milieu www.natuurenmilieu.nl Effectieve milieulobbyist Natuur Ben Papendorp vertrekt en Milieu Het Binnenhof verliest een fenomeen. Ben Papendorp, steunen? sinds begin jaren negentig de Haagse lobbyist voor een groot aantal milieuorganisa- Wilt u het werk van Natuur ties, houdt ermee op. en Milieu steunen? Dan kan dat op verschillende manie- Zomer en winter liep hij door ren. de beroemde wandelgangen Als u zich actief wilt inzetten met een rode wollen sjaal om is ons O-team misschien iets en zijn telefoon aan het oor. voor u. Wilt u ons financieel In zijn kenmerkende plastic steunen, dan kunt u met een koffertje zaten steevast ‘super- acceptgiro of overschrijving foto: eveline de bruin geheime stukken’, waarvan een eenmalige donatie doen. niemand begreep hoe hij En voor structurele steun is eraan kwam. Altijd had hij net er de mogelijkheid van een geluncht met een heel belang- automatische machtiging, rijk persoon. Ben Papendorp: letterlijke citaten uit het regeerakkoord. waar u geen omkijken meer Liesbeth Spies, milieuwoord- naar heeft. voerder van het CDA, vindt het dat ik niet aan een dood paard geld te ritselen en posten te Voor donateurs die maxi- ‘absoluut nuttig’ dat er een wilde trekken, voordat hij luis- verschuiven. Hij weet milieu te maal gebruik willen maken Haagse lobbyist van de geza- terde.” Papendorps voorliefde vertalen in euro’s.” van de fiscale voordelen menlijke milieuorganisaties is. om namen te laten vallen van van donaties hebben wij de “Ben sprak ons op gelegen en belangrijke mensen met wie Journalisten notariële schenking. In deze op ongelegen momenten aan hij contact had, droeg volgens De laatste jaren werkte Terra vindt u een bon waar- op onze verantwoordelijkheid Spies niet bij aan zijn effecti- Papendorp behalve met mee u informatie over deze voor het milieu. En hij deed viteit. “Daar ben ik te nuchter Kamerleden ook veel met jour- belastingvrije steun kunt daar concrete suggesties voor voor.” nalisten, vanuit de overtuiging aanvragen. Ten slotte bestaat debatten bij.” Jan Dirx, teamleider dat politici een stuk harder de mogelijkheid om Natuur Spies noemt Papendorp Communicatie en Strategie gaan lopen als een onder- en Milieu op te nemen in uw ‘de spin in het web’ die alle van Natuur en Milieu, noemt werp op televisie is geweest. testament. geruchten steeds het eerst Papendorp ‘een van de meest Ferry Mingelen van Nova: Mocht u vragen hebben over wist. “Hij las mij bijvoor- inhoudelijk gemotiveerde men- “Papendorp was zeer nuttig deze of andere manieren beeld letterlijke citaten uit het sen in de milieubeweging’. en effectief als lobbyist. Hij van steun, neemt u dan con- regeerakkoord voor, terwijl hij “Hij kan het grote verhaal benaderde ons actief en was tact op met Mi’jke Breteler, die toen echt niet zou mogen verbinden met politieke actie, zeer bereid om de benodigde bel (030) 232 2348 of mail: kennen.” bijvoorbeeld door een bijzin informatie te verzamelen als m.breteler@natuurenmilieu. in een amendement te veran- het milieu of aanverwante nl Voor meer informatie over Doordrammen deren.” onderwerpen in de Kamer aan het O-team, kijk op www. Papendorp kon ook goed Ook roemt Dirx het vermogen de orde waren.” natuurenmilieu.nl/o-team doordrammen. “Soms moest van Papendorp om begrotin- Wyke Smit (32) is de opvolg- (MB) ik stevig tegen hem zeggen gen te lezen. “Ben wist altijd ster van Ben Papendorp. (CT) jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007 Terra 29
  • 29. aankomende jaren zullen zij dan ook stappen ondernemen om met ‘verantwoorde soja’ (dat wil zeggen: duurzaam en zonder kap van tropisch regenwoud) veevoer te pro- duceren. Ze gaan ook het varkenswelzijn verbeteren door de staarten niet meer te cou- peren. “Daarnaast willen we de lichaamswarmte van onze foto: jan boeve/hh varkens gebruiken om bijvoor- beeld de biggenstal warm te kunnen houden”, zegt Gerald Willemsen van De Hoeve. Duurzamer varkensvlees De karbonades en andere producten zullen iets duurder Varkensvlees wordt beter. Dat renwelzijn te verbeteren, min- hebben al een voorsprong op zijn dan ander vlees. Maar de hebben Natuur en Milieu, de der energie te gebruiken en de andere varkenshouders door partners gaan een campagne Vereniging van Keurslagers en vleeskwaliteit te verhogen. hun Milieukeur Certificaat. opzetten om te laten zien dat dertien varkenshouders afge- Toch willen zij meer doen hun producten het geld waard sproken. Samen gaan ze aan De dertien varkenshouders, om beter en duurzamer vlees zijn. (EE) de slag om het voer en het die- die verenigd zijn in De Hoeve, op de markt te brengen. De Gemeenten besparen op buitenverlichting foto: hollandse hoogte Gemeenten in Nederland kun- opgemaakt. Daarin staat dat nen veel energie besparen op Nijmegen het energieverbruik Bestuur uitgebreid buitenverlichting. Natuur en met 28 procent kan vermin- Milieu en Philips tekenden deren door gebruik te maken Het bestuur van Natuur Ondernemen. Het bestuur begin maart een overeen- van energiezuinige lampen. en Milieu is uitgebreid met bestaat verder uit voorzitter komst om dat gemeenten De jaarlijkse CO2-uitstoot van Marjan Minnesma en Pierre Pier Vellinga, penningmees- duidelijk te maken. Dit doen Nijmegen van 3.000 ton kan Hupperts. Minnesma is ter Guus van der Kamp en ze in het kader van het project met 800 ton omlaag. Dit komt directeur van het research- de leden Annette Augustijn Economie Light. overeen met de opname van instituut voor transities Rift en Gerard Jutten. Naar een CO2 uit de atmosfeer door en Hupperts zelfstandig zevende bestuurslid wordt nog Met de gemeente Nijmegen 1950 bomen. (EE) adviseur op het gebied van gezocht. (JN) is een Energie Quick Scan Maatschappelijk Verantwoord Terra 30 jaargang 3 • nummer 2 • maart 2007
  • 30. Lancia Ypsilon lekker zuinig De Top10 van zuinigste auto’s Fonds doen een oproep aan is uitgebreid met zeven nieuwe importeurs om op korte ter- modellen. De Volkswagen Polo mijn meer zuinige en schone Blue Motion staat nog steeds auto’s in Nederland te intro- op nummer 1. Maar de Lancia duceren. Ypsilon is een sterke nieuwe In het najaar van 2006 publi- binnenkomer. ceerden de drie voor het eerst een Top10. “Ik ben er De Lancia, een kleine mid- erg tevreden over. Al zeker denklasser op benzine, stoot 150.000 duizend mensen heb- 130 gram CO2 per kilometer ben de Top10-site bezocht”, uit. Vergeleken met een onzui- zegt Maarten van Biezen van nige auto is dat ruim 70 gram Natuur en Milieu. “Daarnaast uitstoot minder. Daarnaast maken veel autofabrikanten scheelt een zuinige auto de nu reclame voor hun zuinige eigenaar geld aan brandstof- modellen. Het leeft dus zeker.” kosten. Natuur en Milieu, de Zie ook: www.top10.hier.nu Toekomstmuziek ANWB en het Wereld Natuur (EE) We zouden ons met Zeppelins door de lucht verplaatsen. Of anders in eenpersoonshelikopters. We zouden als een soort buizenpost met hoge snelheden onder de grond getranspor- teerd worden. En het woon-werkverkeer zou natuurlijk al lang zijn afgeschaft, omdat we allemaal achter onze computer van- uit huis zouden werken. Tja, weinig zo moeilijk als kijken in de toekomst. Alle prach- tige toekomstfantasieën ten spijt staan we nog steeds met z’n allen eindeloos in de file, slibben onze steden dicht en raakt de lucht verziekt met uitlaatgassen. Met onze toekomstauto – de c,mm,n – willen wij niet de zoveelste voorspelling aan het rijtje toevoegen. En we hebben óók niet de pretentie om een blauwdruk neer te leggen van hoe mobiliteit er in de toekomst uit zou moeten zien. Koe in wei bij Friesche Vlag De ‘Auto in de toekomst’ is een denkoefening. Een gedachte- experiment hoe we de mobiliteit van de toekomst zó vorm Er komen meer koeien in de meer koeien in de wei te krij- kunnen geven dat de auto ons gaat dienen. In plaats van wei. Ook Friesland Foods gen. Dit gebeurt door boeren andersom. – producent van onder meer die hun koeien in de wei laten Wij willen in gesprek over hoe het zou kunnen. Hoe we het Friesche Vlag – garandeert lopen een bonus van 5 euro- zouden willen. En we nodigen iedereen van harte uit om nu dat vanaf april 2007 alle cent te geven per honderd liter aan dat gesprek te gaan deelnemen. Ik zie je graag op: www. dagverse zuivel afkomstig is melk. autoindetoekomst.nl van koeien die vanaf de lente Dat is niet veel, erkent Rob tot de herfst in de wei lopen. van Dongen van Friesland Mirjam de Rijk is algemeen directeur van Stichting Natuur en Eerder had Natuur en Milieu al Foods. Voor een gemiddelde Milieu met zuivelproducent Campina boer zal dat neerkomen op afgesproken om melk op de 250 euro per jaar. “Maar het markt te brengen van koeien is ook niet meer dan een sti- die in de wei staan. mulans aan boeren om meer koeien in de wei te zetten”, Friesland Foods heeft ook een zegt hij. (EE) Weidegangfonds opgezet om j a a r g a n g 3 • n u m m e r 2 • m oa r t b e r 7 0 0 6 2 7 na vem 200 2 Terra 31
  • 31. ������������������������������ ������������������������������������������������������� ������������������������������������������������������������� ��������������������������������� ��������������������������������������� ������������������������������������� ����������������������� ��������������������������������������� ����������������������������������� �����������������������

×