Presentatie tools voor frisse scholen - een overzicht
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Presentatie tools voor frisse scholen - een overzicht

on

  • 590 views

Presentatie gehouden op het seminar 7 jaar Frisse Scholen d.d. 7 november 2012

Presentatie gehouden op het seminar 7 jaar Frisse Scholen d.d. 7 november 2012

Statistics

Views

Total Views
590
Views on SlideShare
588
Embed Views
2

Actions

Likes
0
Downloads
5
Comments
0

1 Embed 2

http://www.slashdocs.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Presentatie tools voor frisse scholen - een overzicht Presentatie tools voor frisse scholen - een overzicht Presentation Transcript

  • Tools voor Frisse Scholeneen overzicht Ir. Bert Meijering 07.11.2012
  • Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheerHandleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen  Frisse Scholen Toets  Ervaringen met de Frisse Scholen Toets in de praktijkSucces en faalfactoren van energiezuinige nieuwbouwscholenEen nieuwe Frisse School 
  • Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheerEnergie & Binnenmilieu Advies (EBA ) EBA Stappenplan Verdienen met duurzaam onderhoud Pilots verduurzamen van meerjaren onderhoud bij basisscholenLeidraad verduurzamen van het meerjaren onderhoud bij basisscholenSlim licht werkt beter in onderwijsgebouwen
  • Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheerFinancieringsconstructies Frisse  Scholen in de praktijk p jNaar energieneutrale scholen (NESK)  Subsidiewijzer Frisse Scholen  
  • Bouwen aan F iB Frisse Scholen S h l  Ieder bouwproces van een nieuw school is uniek, maar verloopt meestal langs een aantal vaste stadia of bouwfasen. Iedere fase heeft eigen belangrijke aandachtspunten.  Geeft per bouwfase aan:  Waar moeten gemeenten en schoolbesturen vooral op letten als ze een Frisse School willen realiseren?  Hoe en op welke momenten ze tijdens het ontwerp- en bouwproces invloed kunnen uitoefenen op het resultaat?
  • PVE F i Frisse S h l versie april 2012 Scholen i il  Is een soort algemene “menukaart” op basis waarvan de opdrachtgever zijn (prestatie)eisen m.b.t. energiezuinigheid en binnenmilieu kan kiezen zoals die in het specifieke PVE van de nieuwe school moeten komen
  • Programma van EiP Eisen Frisse Scholen Fi S h l Prestatie-eisen per thema  Energie  Luchtkwaliteit  Thermisch comfort  Visueel comfort  Akoestisch comfort 3 Ambitieniveau’s  Klasse A – Zeer goed  Klasse B – Goed  Klasse C – Acceptabel (voor een deel wettelijk minimum: bouwbesluit, arbo e.d.)
  • Invulformulier ambitiesI lf li bi i
  • PVE versie april 2012Belangrijkste inhoudelijke veranderingenB l ijk i h d lijk d i  Aanpassing aan eisen in het bouwbesluit 2012  Luchtkwaliteit voor nieuwbouw nu maximaal 950 ppm (voorheen 1200 ppm) daarom niveau B verlaagd van 1000 ppm naar 950 ppm (niveau C van 1200 ppm alleen nog voor bestaande scholen)  De indicaties voor de te verversen hoeveelheden nu uitgedrukt in m3/uur per persoon (voorheen in m2 bvo) en een groepsgrootte per ruimte  EPC-eisen van niveau C t.a.v. energiezuinigheid zijn in overeenstemming gebracht met de eisen van het bouwbesluit  Eisen t.a.v. asbest opgenomen  Eisen t.a.v. geluidisolatie zijn uitgebreid ( nu ook eisen t.a.v. t a v de geluidisolatie van binnen- en buitenmuren opgenomen)
  • Scholenbouwwaaier S h l b i De scholenbouwwaaier helpt om aandachtspunten ten aanzien van de huisvesting op een eenvoudige manier bespreekbaar te maken. De waaier is opgebouwd rond een vijftal thema’s waarmee pg j gebruikerswensen/aandachtspunten in het Programma van Eisen (PvE) kunnen worden opgenomen. A. Proces B. Beleving C. Gebruik D. Techniek E. Economie
  • Frisse Scholen Toets  Is een instrument om te toetsen of het ontwerp of het gebouw voldoet aan de gestelde prestatie-eisen vanuit het PVE Frisse Scholen Het instrumentarium:  Informatiebrochure  Handleiding (voor de deskundige)  Format Toetsingsrapport  Excel file scorekaart  Voorbeeld toetsingsrapport
  • Aanpassingen tijdens het bouwprocesHoogte Kosten van aanpassingH Eenvoud van aanpassing Initiatief Oplevering Tijd
  • Toetsmomenten in ontwerp/bouwproces  Aan het eind van elke fase kan getoetst g worden of het tussenresultaat voldoet aan uw eisen, en het een voldoende basis biedt voor het ingaan van de volgende fase.
  • Toetsingsrapport - resultaat alle fasen3. Toetsingsresultaat alle fasenSchool:S h l Het Frisse Voorbeeld H Fi V b ldDatum: Toetsingsresultaat Thema Ambitie‐niveau Opmerkingen VO DO  TO/bestek 1e Oplevering 2e OpleveringEnergieEnergieprestatie (verplicht) Kl a s s e C Voldoet Voldoet Voldoet Vol doet ‐Isolatie van de gebouwschil  Kl a s s e C Voldoet Voldoet Voldoet Vol doet ‐Energiezuinige ventilatie Kl a s s e B Twijfel Voldoet niet Vol doet ni et Vol doet ‐Regeling ventilatie Kl a s s e B Twijfel Voldoet niet Vol doet ni et Vol doet ‐Energiezuinige verwarming Kl a s s e C Twijfel Twi jfel Voldoet Vol doet ‐Efficiënte opwekking en  Kl a s s e C Twijfel Twi jfel Voldoet Vol doet ‐distributie van warmteRegeling verwarming Kl a s s e C Twijfel Twi jfel Voldoet Vol doet ‐Energiezuinige koelingE i i i k li Kl a s s e C C Twijfel T ijf l Twi jfel T i jf l Vol doet ni t V l d t i et Vol doet V ld t ‐Energiezuinige verlichting Kl a s s e B Voldoet Voldoet Voldoet Vol doet ‐LuchtkwaliteitVentilatiecapaciteit (verplicht) Kl a s s e B Twijfel Twi jfel Vol doet ni et Voldoet niet Voldoet ‐Spuiventilatie Kl a s s e C Voldoet Voldoet Voldoet Vol doet ‐ Onvol doende hygi ëne va n  mecha nis che ventil a ti es ys temen  heeft een nega ti eve i nvl oed op de  kwa li teit va n de l ucht di e in de  ruimten wordt ingebla zen. Dit lei dt Kwaliteit van de toevoerlucht  Kl a s s e B Twijfel Twi jfel Vol doet ni et Voldoet niet met na me tot kla chten over droge  lucht (veroorza a kt doorda t  verontrei ni gi ngen de s l i jmvl iezen  va n o.a . neus , ogen en keel   irri teren).
  • Ervaringen met de Frisse Scholen Toets in depraktijk k ijk  Een korte beschrijving van de Frisse Scholen Toets  Praktijkervaringen met de Frisse Scholen Toets van:  Een technisch adviseur bij 5 scholen elke in de fasen: voorlopig ontwerk, definitief ontwerp, technisch ontwerp en oplevering  Een bouwprojectmanager bij 3 scholen in de fasen: voorlopig ontwerk ontwerk, definitief ontwerp en technisch ontwerp
  • Succes-Succes- en faalfactoren bij de realisatie vanenergie- en bienergie- i binnenklimaatambities bij scholen kli bi i h l  Gemiddeld ligt de EPC-waarde van de bouwaanvragen (in 2010 ) 25% lager dan vereist in het bouwbesluit  Van 18 scholen is onderzocht in welke mate de energetische en binnenklimaatambities ook daadwerkelijk g gerealiseerd zijn. j Onderwerpen  Onderzoeksmethode  Gehanteerde ontwerprichtlijnen en ontwikkeling ambities  Procesmatige factoren  Toegepaste technieken  Financiering
  • Een NiE Nieuwe F i Frisse School S h l  Ook in nieuwe scholen blijkt na oplevering blijkt de energiezuinigheid en het binnenmilieu vaak niet optimaal.  Ontwerp- en uitvoeringsfouten bij de bouw van een nieuwe school t.a.v.  luchtkwaliteit;  hitte;  koude en tocht;  energiegebruik;  het ontwerp- en bouwproces
  • Energie & Binnenmilieu Advies (EBA)  Is een instrument om de energiezuinigheid en bi i i i h id binnenmilieu ili van een school te vast te stellen en vervolgens hiervoor verbetermaatregelen te bepalen Het instrumentarium:  Handleiding  Opnameformulier gebouw en installaties  R k Rekenmodel d l  Rapportageformat
  • Energie & Bi E i Binnenmilieu Advies (EBA) ili Ad i De eerste versie van het EBA (1.0) was een verplicht onderdeel in de subsidie-aanvraag van de OCW regeling ter verbetering van de energiezuinigheid en het binnenmilieu van onderwijsgebouwen. In april 2011 is (versie 2.0) beschikbaar gekomen. In deze versie is o.a. de het volgende aangepast  Is algemeen toepasbaar gemaakt(dus niet meer specifiek voor de subsidieregeling van OCW)  Diverse onvolkomenheden zijn verbeterd verbeterd.
  • Energie & Bi E i Binnenmilieu Advies (EBA) ili Ad iHet energiedeel is gebaseerd op: EPA-U energielabel (ISSO 75.1) Wordt gebruikt voor de bepaling van het (indicatieve) energielabel. EPA-U maatwerkadvies (ISSO 75.2) Wordt gebruikt voor de bepaling van de haalbaarheid van verbetermaatregelen (op basis standaard gebruikersgedrag
  • Energie & Bi E i Binnenmilieu Advies (EBA) ili Ad iHet binnenmilieu deel gebaseerd op: ISSO 89: Binnenklimaat scholen T.b.v. het bepalen van de kwaliteitsklasse van de Luchtkwaliteit, het thermisch binnenklimaat winter en het thermisch binnenklimaat zomer) De Frisse basisschool: T.b.v. het bepalen van de ventilatiecapaciteit op basis afmetingen ramen en roosters (natuurlijke toe en afvoer) afvoer). Richtlijn GGD ventilatie scholen T.b.v. van de beoordeling van bestaande voorzieningen
  • Energie & Binnenmilieu Advies (EBA)Rapportage (fR (f (format) format) Samenvatting 1. Algemene gegevens en gebouweigenschappen 2. Energiegebruik (energielabel en benchmark) 3. Binnenmilieu (Luchtkwaliteit, t e sc comfort) thermisch co o t) 4. Verbetermogelijkheden Bijlagen: (mogelijke ventilatieconcepten, ventilatieconcepten aandachtspunten mechanische ventilatie, CO2- meting)
  • Energie & Binnenmilieu Advies (EBA) EBA- EBA-rapportage - energiegebruik i b ik1) Het energielabel is bepaald op basis van een indicatieve berekening
  • Energie & Binnenmilieu Advies (EBA)EBA-EBA-rapportage – prestaties i
  • Energie & Binnenmilieu Advies (EBA)EBA-EBA-rapportage – bijl bijlage CO2 meting i
  • Energie & Binnenmilieu Advies (EBA) g ( )EBA-rapportage – verbetermaatregelen
  • Energie & Binnenmilieu Stappenplan  Is een stappenplan/leidraad bij de realisatie van energiebesparende maatregelen vanaf het moment van het opstellen van een EBA tot met het beheer en gebruik  Het stappenplan bevat:  Inleiding  Stroomschema met toelichting  Per maatregel: prestatie-eisen, aandachtspunten en doorlooptijd  Overall tijdsplanning
  • Energie & Binnenmilieu Stappenplan g pp pVoorbeeld van een maatregel
  • Verdienen met duurzaam onderhoud Onderdelen  Naar duurzame keuzes op natuurlijke onderhoudsmomenten  Voordelen van een duurzaam meerjaren onderhoudsplan d h d l  Een aanpak  Een pilot
  • Duurzame onderhoudsactiviteitD d h d i i i Voorbeeld Een kozijn dat vervangen moet worden omdat het bouwtechnisch verouderd is dient per definitie niet vervangen te worden d d door h oorspronkelijke type. het k lijk  Men zou bijvoorbeeld moeten kunnen kiezen uit een kozijn met dubbel glas, HR+ of HR++.  Ook zou bijvoorbeeld nog gekozen moet kunnen worden uit kozijnen met en zonder ventilatieroosters, met of zonder zonwerend glas e.d.
  • Scenario’sS i ’ Scenario 1  minimaal 1 labelstap van het energielabel,  positieve businesscase realiseren binnen 10 jaar. Scenario 2  minimaal energielabel A,  positieve business case binnen ± 15 jaar Scenario 3  minimaal Energielabel A A,  gericht op voorbeeldfunctie van de gemeente t.a.v. het toepassen van energiebesparende maatregelen
  • Maatregelpakket per scenario M l kk iMaatregel 1 2 3Energiebesparende maatregelen• Vervangen dubbelglas door HR++ beglazing nieuwbouw  • Vernieuwen platte daken + aanvullend isolatiepakket daken   • Vervangen VR-ketel door HR-ketel (… Kw)   • Toepassen aanwezigheidsdetectie   • Optimaliseren regeltechniek/ verwarmingsinstallatie   Duurzame energieopwekking g p g• Plaatsen PV-cellen, 210 M2 
  • Scenario 1 S iOmschrijving Kosten/batenInvestering maatregelen € 215 000Reservering van MOP € 172 185Totale investering € 42 815Jaarlijkse besparing op elektra 23 825 KWhJaarlijkse besparing op gas 5 149 m3Contante waarde bespaarde energie (10 jaar) € 79 336Netto contante waarde bespaarde energie en € 36 521investering (10 jaar)Netto contante waarde bespaarde energie en € 105 008investering (20 jaar)Netto contante waarde bespaarde energie en € 151 275investering (30 ji t i jaar) )
  • Scenario 1 S i N Wscenario 1 C2 0 0 ,0 0 .0 0 01 0 0 ,0 5 .0 0 01 0 0 ,0 0 .0 0 0 Re e ks15 .0 0 0 0 0 ,0 0 0 -5 .0 0 0 - 0 0 ,0 0 0 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2042 Jaar
  • Verduurzamen van meerjaren onderhoud bij j jbasisscholen: de eerste ervaringen  Een beschrijving van de ervaringen van 3 uitgevoerde pilots d it d il t door 3 verschillende hill d onderhoudsadviesbureau t.a.v. het verduurzamen van een meerjaren onderhoudsplan van basisscholen  Per pilot is het volgende beschreven  Het proces  De res ltaten resultaten  De leerervaringen  Algemene conclusies van de 3 pilots 9 november 2011
  • Verduurzamen van het meerjaren onderhoud jbij basisscholen - Leidraad  Biedt een werkwijze en activiteitenschema voor schoolbesturen en gemeenten om h t h lb t t het meerjaren onderhoud te verduurzamen. Onderwerpen O d  Verantwoordelijkheden en bekostiging van het onderhoud  Algemene fasering  Per fase de benodigde activiteiten en aandachtspunten  Bijlage met o.a. een voorbeeld van duurzaam meerjaren onderhoudsplan 9 november 2011
  • Slim licht werkt beter in onderwijsgebouwen Onderwerpen  Hoe herkent u energieverspillende verlichting?  Energiezuiniger en onderhoudsvriendelijker maken van tl-verlichting.  Aanbrengen van lichtregelsystemen
  • Financieringsconstructies Frisse Scholen in gde praktijk  Voorbeelden van verschillende nieuwe Frisse Scholen en opgefriste b t S h l f i t bestaande scholen. d h l  Per school is o.a. aangegeven  Een algemene beschrijving van de school  De verbetermaatregelen  De financiering en de bedragen van de verbetermaatregelen  Een toelichting op de financiering  De achtergronden en beweegredenen  Aanbevelingen en succesfactoren g
  • Energieneutrale scholen Onderwerpen  De 8 (bijna) energieneutrale scholen  Het proces: verder denken  De techniek: energieneutraal binnen handbereik  Het geld: nu investeren is straks winst  D afspraken: risico’s delen De f k i i ’ d l  Films te zien op p www.youtube.com/nlduurzaamvastgoed
  • Subsidiewijzer Frisse Scholen  Biedt een overzicht van subsidie, fiscale en specifieke f f k financieringsregelingen l voor energiebesparing en verbetering van het binnenmilieu.  Op nationaal, provinciaal en lokaal niveau  De subsidiewijzer wordt regelmatig j g g bijgewerkt.
  • De tools voor Frisse Scholen zijn te vinden en te downloaden op: www.frissescholen.nl
  • Bedankt voor uw aandacht !Ir. Bert MeijeringIrBUILDING VISIONhuisvesting & beleidsadviseursT (040) 2567 010E info@buildingvision.nl info@buildingvision.nlI www.buildingvision.nl