Vergrijzing

788 views
536 views

Published on

Vergrijzing, een compleet beeeld (2009).

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
788
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
10
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Vergrijzing

  1. 1. 2Introductie : Een bijzondere ontmoeting... Even voorstellen: Mijn behangerRuud van de Berg(geb. 27-12-1942) Rudy bennett The Motions (1965)
  2. 2. 3Introductie : Oud worden, het geheim? Very successful Agers (1941) (1942) Other Non Agers How they would have looked like today Whats the secret ?The average Rock Star age of death: 42 years (USA), 35 years (Europe)
  3. 3. 4Kernvragen Wat is vergrijzing? Op welke maatschappelijke ontwikkelingen heeft Vergrijzing invloed? Is Vergrijzing eigenlijk wel een probleem? Blijven AOW en Zorg betaalbaar? Kunnen we de Vergrijzing beheersen en sturen?
  4. 4. 5AgendaVergrijzing : Wat is dat ?De weersverwachting: collectieve financiënArbeidsmarkt, Arbeidsmobiliteit, ArbeidsparticipatieLanger leven, Raakvlakken, Levensverwachting, AOWVergrijzing en ZorgInternationaal toekomstperspectiefConclusies, Maatregelen ter overwegingStellingen & Discussie
  5. 5. 6Vergrijzing: Wat is dat? Gangbaar: Demografische ontwikkeling waarbij het aantal oude mensen naar verhouding toeneemt. Dynamische definitie; Wat is oud?; In verhouding tot wat? Wanneer is men echt oud? Leeftijdssamenstelling 2007 NL Onderzoek Veldkamp (2004) Ouderen noemen 80 jaar of ouder vaker echt oud. dan jongeren. (X mln.)
  6. 6. 7Vergrijzing : Wereldwijd Minder geboorten Langer leven Familiestructuur
  7. 7. 8Vergrijzing: Bevolkingsontwikkeling Wereldwijd Bevolkingsontwikkeling 1950-2050 ( x 1 mlrd) 1950 2007 2050Afrika 0,22 8,8% 0,96 14,5% 2,00 21,7%Azie 1,41 55,6% 4,03 60,4% 5,27 57,3%Europa 0,55 21,6% 0,73 11,0% 0,66 7,2%Zuid Amerika & Caraïben 0,17 6,6% 0,57 8,6% 0,77 8,4%Noord Amerika 0,17 6,8% 0,34 5,1% 0,45 4,8%Oceanië (Australië+) 0,01 0,5% 0,03 0,5% 0,05 0,5%Wereld (totaal) 2,54 100% 6,67 100% 9,19 100% Euro p a v e rs chro m p e lt o p w e re ld s cha a l! N ie t A z ië (China )..... m a a r A frik a is d e m o g ra fis ch k a m p io e n g ro e ie n W a t is o ud ? - EU(2 7 ): O ud = 6 5 + o f 7 5 + (b ij w e rk e lo o s h e id ) - N L: 6 5 + - UN : 6 0 + = 1 0 % b e v o lk ing : O ud = 6 0 +
  8. 8. 9Vergrijzing: Leeftijdsopbouw & Grijze druk Wereldwijd 2005 2050 0-15 15-60 60+ 80+ 60+Druk 0-15 15-60 60+ 80+ 60+DrukWereld 28 61 10,3 1,3 17 20 58 21,8 4,4 37België 17 61 22,1 4,3 36 15 52 33,2 10,7 64China 22 67 11,0 1,2 16 15 54 31,1 7,3 58Denemarken 19 60 21,2 4,1 35 16 55 29,4 9,2 54Duitsland 14 61 25,1 4,4 41 14 49 37,0 13,1 75Frankrijk 18 61 20,8 4,6 34 16 52 31,8 10,2 61Ierland 21 64 15,3 2,7 24 17 54 29,3 6,7 54India 33 60 7,5 0,7 13 18 62 20,2 3,1 33Italië 14 61 25,3 5,1 42 13 48 38,6 13,3 80Japan 14 60 26,4 4,8 44 11 45 44,0 15,5 98Luxemburg 19 63 18,7 3,2 30 18 58 24,9 6,9 43Nederland 18 62 19,3 3,6 31 16 53 30,7 10,4 58Oostenrijk 16 62 21,9 4,3 35 14 50 35,3 11,9 70Polen 16 67 17,2 2,7 26 12 48 39,6 8,9 82Rusland (fed) 15 68 17,1 2,1 25 15 53 32,4 5,8 62UK 18 61 21,2 4,5 35 16 54 30,1 9,2 56USA 21 63 16,6 3,5 27 17 56 26,8 7,6 48Spanje 14 64 21,7 4,3 34 14 47 39,0 12,2 84Zwitserland 17 62 21,1 4,3 34 16 54 30,7 11,0 57 Met 60 met pensioen gaan .... Wie zal dat betalen?
  9. 9. 10Vergrijzing: Leeftijdsopbouw en Grijze druk Europa Percentage 65+ Percentage 80+ Old age depen- Unem- dency ratio (%) ployed 2008 2035 2060 2008 2035 2060 2008 2060 2008 EU27 17 25 30 4 8 12 25 54 7% Belgium 17 24 27 5 7 10 26 46 7% Denmark 16 24 25 4 8 10 24 43 3% France 17 24 26 5 9 11 25 45 8% Germany 20 30 33 5 9 13 30 59 7%EU27 Ireland 11 18 25 3 5 10 16 44 6% Italy 20 29 33 6 9 15 31 59 7% Luxembourg 14 21 24 4 6 9 21 39 4% Netherlands 15 26 27 4 8 11 22 47 3% Spain 17 25 32 5 7 15 24 59 11% UK 16 22 25 5 7 9 24 42 5%US US 13 20 4 6 19 40 6%Japan Japan 21 32 6 14 34 54 4%China China 9 22 34 1 4 11 12 63 4% Old Age dependency ratio = Grijze (65+) druk Europa
  10. 10. 11Vergrijzing : Hoe vergrijst Nederland? Vergijzing 1900 - 2007 NL NL Vergrijzing 1900 – 2007100% De Actuaris blik ? 80% >= 8 0 ja ar 65 – 8 0 60% 45 – 6 5 40% 20 – 4 5 < 20 20% 0% 19 00 19 10 19 20 19 30 19 40 19 50 19 60 19 70 19 80 19 90 20 00 20 07
  11. 11. 12Vergrijzing : Quo Vadis? Relatieve leeftijdsverdeling & Absolute aantallen (x 1000)
  12. 12. 13Vergrijzing : Grijze druk verdubbelt! Groep > 65 jr Groep 20-65 jr
  13. 13. 14Vergrijzing : Toenemende demografische druk Groep 0-20 jr Groep > 65 jr Groep 0-20 + > 65 jr Groep 20-65 jr Groep 20-65 jr Groep 20-65 jr
  14. 14. 15De weersverwachting.... Hoofdoorzaken Uitgavenstijging Sociale Zekerheid Stijging AOW uitgaven van 4,7% in 2008 naar 8,8% in 2040 Zorg Uitgaven Zorg stijgen van 8,7% in 2008 tot 13,1% in 2040 Zorg = AWBZ, ZVW, WMO SZ = AOW,ANW,WW,Bijstand,AO Diversen = Bestuur, Veiligheid, Defensie, rente,etc. Bron: Ageing and the Sustainability of Dutch Public Finances (2006) & CEP 2008
  15. 15. 16 Arbeidsmarkt: Wie Werkt, Wie Niet? Hoofdcategorie Categorie Aantal Subtot. RestTotale bevolking 16,4NWVL = Niet werkend vanwege Leeftijd 4,1 12,3 - 0-15 jaar 3,0 - 75 jaar of ouder,niet werkend 1,1W = Werkt 7,3 5,0 - 15-65jr, Werkt >12 u p/w 7,2 - Werkende 65+ 0,1NWO= Niet Werkende Ouderen 65-75jr, niet werkend 1,2 1,2 3,8NWMU = Niet Werkend Met uitkering 1,3 2,5 - Arbeidsongeschikt 0,8 - Bijstand 0,3 - WW 0,2NWZU = Niet Werkend, Zonder Uitkering 15-65jr, niet werkend,<1 u p/w 2,5 2,5 0,0 Verklaring EBB onderzoek (2006) Wil geen betaald werk > 12 u p/w 2,8 - Zorg gezin/huishouden 0,5 - School/studie 1,0 - VUT/Hoge leeftijd 0,4 - Ziekte/Arbeidsongeschikth 0,7 - Anders, incl. correctie 2006->2007 0,3 Wil wel betaald werk > 12 u p/w 1,0 - Kan niet beginnen binnen 2 weken 0,2 - Zoekt actief naar werk 0,4 Aantallen - Zoekt niet actief 0,3 x 1 mln Totaal 3,8 Bron: CBS & Enquête beroepsbevolking (EBB) onderzoek (2006)
  16. 16. 17Arbeidsmarkt: ArbeidspotentieelArbeidspotentie (x 1 mln) AantallenNWO Niet Werkende Ouderen 65-75 jaar 1,2NWMU Niet Werkend Met uitkering 1,3NWZU Niet Werkend Zonder uitkering 2,5 Totaal 5Overig Potentieel Nederlanders die minder dan 12 uur per week werken : ca. 1 mln Van de arbeidsongeschikten werkt 14% (81.000);waarom geen 30%? Mantelzorg % Mantelzorgers naar leeftijd, 2005 - ca. 4,5 mln vrijwilligers, waarvan ca. 1 Mln Mantelzorgers (> 3 maanden en > 8 uur per week zorg aan een naaste) - ca. 1/3 mantelzorgers is 45+ Realisatie van dit potentieel vraagt ander beleid dan tot nog toe Hoe kunnen we dit potentieel realiseren?
  17. 17. 18Arbeidsmarkt: Het Seniorenpotentieel Totaal Senioren 50 tot 75 jaar (CBS 2006) Totaal Werkt Gestopt Nooit gewerktTotaal 4381 1965 (45%) 1336 1080Mannen 2171 1203 (55%) 805 163Vrouwen 2209 761 (34%) 532 91750-55jr 1120 895 (80%) 53 17155-60jr 1122 733 (65%) 173 21660-65jr 875 239 (27%) 393 24365-70jr 713 67 (9%) 400 24670-75jr 552 30 (5%) 317 204
  18. 18. 19Arbeidsmarkt: Vergrijzing en werkloosheid Werkloosheid x 1000 2001 2007 15-25jr 68 (27%) 80 (23%) 25-45jr 121 (48%) 141 (41%) 45-65jr 63 (25%) 123 (36%) Totaal 252 (100%) 344 (100%) Werkloosheid 2007 naar leeftijd en duur 100% 28 15 80% 123 29 51 60% 64 141 24 40% 24 20% 53 30 80 16 0% 7 4 Totaal 6-12mnd 6-12mnd 12-24mnd >24mnd 15-25jr 25-45jr 45-65jr 45+ toenemend meer en langer werkloos
  19. 19. 20Arbeidsmarkt: Opleidingsniveau naar leeftijd Jongere generaties hoger opgeleid!
  20. 20. 21Arbeidsmarkt: Personen, Banen, Productiviteit Banen Arbeidsvolume Arbeidsvolume Totaal Totaal Totaal % Per werkzame werkzame Waarvan werkzame werkzame Loonkosten Arbeids- personen personen Werknemers Waarvan Waarvan personen persoon Werknemers productiviteitJaar voltijd deeltijd X 1 Mln X 1 Mln X 1Mln X € 1000 X € 1000 X € 1000 personen Banen arbeidsjaren1988 6,3 6,7 5,6 3,5 2,1 5,3 83% 25,2 381998 7,7 8,3 7,0 4,0 3,0 6,3 81% 33,7 522005 8,3 8,8 7,5 3,8 3,7 6,5 79% 44,8 702006 8,4 8,9 7,6 3,8 3,8 6,6 79% 45,9 732007 8,6 9,2 7,8 3,9 3,9 6,8 78% 47,3 75 Spanning Voltijd/Deeltijd Stijging Toenemende Meer banen Fifty-Fifty Parttime arbeids- dan personen werken productiviteitCPB: loonkosten stijgen dit jaar 4% , terwijl arbeidsproductiviteit slechts 1% toeneemt. 88% 97%AWVN: Dat is gevaarlijk ( Van der Steen)
  21. 21. 22 Arbeidsmarkt: Uurloon naar leeftijd Verdiende uurloon w erknemers (2005)30 22 23 24 20 21 18 21 1920 16 17 16 18 18 18 14 10 10 1010 0 Totaal M an Vrouw 15-25 jr 25-35 jr 35-45 jr 45-55 jr 55-65 jr 65-75 jr Arbeidsproductiviteitsgroei Relatie arbeidsproductiviteit en leeftijd? We werken door tot het niet meer gaat? Relatie loon - arbeidsproductiviteit? Arbeidsproductiviteitsgroei neemt af
  22. 22. 23Arbeidsmobiliteit : Arbeidsparticipatie, Introductie Doelstellingen Lissabon-strategie 2010: • 70% Bruto arbeidsparticipatie (2007: 66%) Versterkte aandacht: •60% participatie van vrouwen Onderwijs en training, (2007: 57%) AP 2016: Doelstelling • Geïntegreerde benadering • 50% participatie oudere werknemers Flexicurity-concept (2007: 43%) (Flexibility-Security) NL voldoet aan Lissabon targets Doelstelling 2016: Achtergestelde groepen
  23. 23. 24Arbeidsmobiliteit : Netto arbeidsparticipatieMiljoenennota m.b.t. arbeidsparticipatie Targets 2012 (geen 2009 targets!): - Netto arbeidsparticipatie 15-65jr : 70% (7,6 mln) - Netto arbeidsparticipatie ouderen (55-65jr): 45% - Netto arbeidsparticipatie vrouwen: 65% Stimulering arbeidsparticipatie, versterking arbeidsmarktbeleid (Budget: € 11-15 Mln.) Gericht op: langer doorwerken, ouderen, Taskforce deeltijd+ (=meer uren werken), etc. Tijdelijke subsidieregeling stimuleren leeftijdsbewust beleid Actieplan terugdringen werkloosheid 45-plussers
  24. 24. 25Arbeidsmobiliteit : Dalende mobiliteit ouderenArbeidsmarktmobiliteit (2006) Acties Niet Niet Bind jongeren langer aan bedrijf Recent recent Mobiel Stimuleer mobiliteit 45+ (<1 jr) (1-4 jr) (>4jr) Flexibiliseer arbeidscontracten15-64 jr 14% 21% 66% Investeer in opleiding & ontwikkeling45-54 jr 6% 12% 82% Interne/externe job-rotation55-64 jr 3% 7% 90% (20% mobiliteitsnorm?)Overigens Mobiliteitskans 35–44-jarigen > 4 x 55–64-jarigen Rol Als een 45–64-jarige minder dan 24 uur werkt, dienstverlening is de kans op mobiliteit 65% hoger dan als Arbo & hij/zij meer dan 36 uur werkt Reïntegratie Bij een flexibel dienstverband is de kans op ? mobiliteit veel groter dan bij een vast dienstverband Bron: CBS
  25. 25. 26 Arbeidsmobiliteit : De zaak zit op slot ! Diensttijd per leefijdsgroep25 En verder..... Gemiddelde leeftijd van stoppen20 met werken = 62 jaar15 65+ werkt ook : - Leeftijdsgroep 65-70jr: 9%10 - Leeftijdsgroep 70-74jr: 5%5 Slechts 3% werkeloze 50+ers vindt binnen 1 jaar een baan0 (zelfstandig ondernemer) 15-24 25-34 35-44 45-54 55-64 Totaal Man Vrouw
  26. 26. 27Arbeidsmobiliteit: De klant spreekt..... De werknemers: 75% wil maximaal tot zijn 65e werken Bijna 40% wil voor 65 stoppen Slechts 20% vindt doorwerken van Nederlanders na 65 noodzakelijk Ruim 80% geeft aan niet meer uren te willen werken. Krap 4% wil doorwerken na 65 Met doorwerkbonussen en belastingvoordelen wil 14% wel doorwerken na 65De werkgevers: Pensioenleeftijd 66 jaar 91% : langer werken moet mogelijk zijn Werknemer is zelf verantwoordelijk voor langer werken Bron: Onderzoek Towers Perrin en Marketresponse (2008), 660 werknemers en 75 bedrijven
  27. 27. 28Arbeidsmobiliteit : Onderzoek NEA (2007) Doorwerken tot 65 jaar? 2005 2007 Wil Kan Wil Kan Totaal 21% 40% 34% 41% 45-55jr 19% 38% 33% 45% 55-65jr 24% 45% 35% 50% Toenemend aantal mensen wil en kan werken Verschil tussen willen en kunnen wordt kleiner Bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (ca. 23000 werknemers)
  28. 28. 29Arbeidsmobiliteit : GedragsOnderzoek (AGO).Belangrijkste redenenom voor een werkgever te kiezen in 2005 (2003)(Bron: Arbeidsmarktonderzoek AGO)1. Salaris 61% (55%)2. Werksfeer 59% (58%)3. Vast contract 45% (38%)4. Inhoud van het werk 42% (39%)5. Uitdaging van het werk 37% (36%)6. Goede sec. arbeidsvoorwaarden 28% (34%)7. Doorgroeimogelijkheden 26% (29%)8. Flexibele werktijden 25% (27%)9. Makkelijk te bereiken 23% (23%)10. Mogelijkheid om parttime te werken 19% (21%)
  29. 29. 30Arbeidsmobiliteit : De gepensioneerden spreken....... Wat drijft gepensioneerden om te blijven werken? Niet Neutraal Wel Belangrijk Ranking Belangrijk Geld 17 39 44 Sociale contacten 5 21 74 3 Nuttig bezig zijn 4 15 81 2 Verder ontwikkelen 29 46 25 Leuk/aard van het werk 1 9 90 1 Kennis & vaardigheden benutten 8 26 66 4 Betrokkenheid bij onderneming 9 34 57 5 Uitdaging 16 38 46 Waardering 21 45 34 Carrière 61 36 3 Loopbaanstap 65 30 5Pensioen geeft onvoldoende voldoening 22 39 39 Meetellen in de maatschappij 21 34 45 Verveling 50 34 17 Bron: TNO Kwaliteit van Leven (2008)
  30. 30. 31 Arbeidsmobiliteit: Invloed Werkdruk? Drukte huidige functie veel te druk 5% 5% Onderzoek Blauw / Randstad (2007) 16% te druk 16% 20% druk, maar niet te 34% 40% druk 39% Toenemende werkdruk in balans 27% 27% 52% werknemers, bijna 26% 3 mln werknemers,rustig, maar niet te 3% 5% werkt structureel over rustig (7 uur per week). __________________ te rustig ter vergelijking veel te rustig NEA onderzoek 11% kan niet zeggen, 4% 2003/2006 wisselt sterk 4% Ca. 29% werkt over weet niet 0% 10% 20% 30% 40% 50% 18 t/m 30 jaar (n=127) 31 t/m 45 jaar (n=377) 46 jaar en ouder (n=327)
  31. 31. 32 Arbeidsmobiliteit: Een kwestie van HR visie? Ontwikkeling In-, Door- en Uit-stroomkosten personeel Werkgever I% Salaris Geen actief IDU beleid Totale kosten 75% Salaris Werkgever II Wel actief IDU beleid Totale kosten 48% Salaris IDU-Beleid > Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Het rendement van 1% p/j meer investeren in je personeel
  32. 32. 33Langer Leven : Vergrijzing en Raakvlakken Fina ncie e l Pensioen, Levensverzekeringen (Lang Leven risico) Zorg, Arbeidsongeschiktheid, Verzuim AOW,ANW,AWBZ,WIA,WW,etc. S o cia a l Vrijwilligerswerk,Mantelzorg Wonen, Verkeer, Zieken-, Bejaardenhuizen, Verzorgingshuizen Be d rijfs le v e n / HR Opleiding, Training, Mobiliteit Arbo, Verzuim,Herplaatsing, Management,etc.
  33. 33. 34Langer Leven: Ontwikkeling levensverwachting
  34. 34. 35Langer Leven : Gezonde Levensverwachting Goede Goede Zonder Totaal Ziektevrij ervaren geestelijke beperkingen gezondheid gezondheid0-jarigen Mannen 1990 73,9 55,4 65,5 60,3 65,8 Mannen 1995 74,6 54,7 65,1 60,5 66,5 2000 75,6 54,0 70,2 61,3 67,4 Sterven65-jarigen 1990 79,9 73,6 75,6 75,0 77,6 Eerder 1995 80,2 72,8 75,2 74,1 78,0 2000 80,8 72,8 77,6 74,8 79,5 En0-jarigen Vrouwen Vrouwen 1990 80,1 54,2 66,0 61,0 66,0 1995 80,4 53,7 64,6 61,1 67,5 Zijn 2000 80,6 51,2 70,6 60,8 68,165-jarigen Meer 1990 84,5 73,7 75,0 75,4 80,3 Ziek 1995 84,6 72,9 74,3 75,0 81,0 2000 84,7 73,1 78,3 75,4 81,9 De jaren die we langer leven, zijn we ziek! Bron: Perenboom, R.J.M. (2002). Trends in gezonde levensverwachting: Nederland 1983-2000 . Leiden: TNO
  35. 35. 36Langer Leven : Levensverwachting naar opleiding Mannen Levensverwachting LO LVO HVO HBO/WO Totaal 73 76 76 78 Gezond Goede ervaren gezondheid 53 61 63 69 Zonder lichamelijke beperkingen 64 69 71 74 Goede geestelijke gezondheid 66 70 70 73 Vrouwen Hoger Opgeleid Levensverwachting LO LVO HVO HBO/WO = Totaal 80 82 82 82 Langer (Gezond) Gezond Leven Goede ervaren gezondheid 54 63 65 68 Zonder lichamelijke beperkingen 65 70 72 73 Goede geestelijke gezondheid 68 71 72 72 Bron: CBS e.o. (2002)
  36. 36. 37AOW : Ontwikkeling1947 Noodwet Ouderdomsvoorziening (Drees): Sociale Voorziening- Nederlandse mannen en ongehuwde vrouwen van 65 jaar of ouder- Max. Fl. 1375 p/j. Overige inkomsten: Korten op de uitkering1957: Invoering AOW : Verzekering- Verplichte volksverzekering- Omslagsysteem; Alle werkenden betalen premie;- De uitkering is niet afhankelijk van de betaalde premie- Mannen en ongehuwde vrouwen van 65 jaar of ouder- Bodempensioen: als aanvulling op andere inkomsten1962: Verhoging basispensioen met 15 procent1965: Bodempensioen-principe wordt verlaten; AOW naar Sociaal Minimum1974: AOW Welvaartsvast: Koppeling aan minimumloon1985: Mannen en vrouwen krijgen zelfstandig recht op AOW1987: Gelijke behandeling van gehuwden en ongehuwd samenwonenden1998: Aanpassing financieringsstructuur AOW- Invoering maximum premie AOW: 18,25%, (in 1999 e.v. op 17,9% gesteld)- Invoering Spaarfonds AOW: financiering vanuit de algemene middelen (fiscalisering AOW: Verzekeringskarakter onder druk: Staatspensioen?)
  37. 37. 38AOW : Financiering, uitgangspuntenLopende AOW Uitkeringen: Jaarlijkse financiering (omslag) d.m.v.A. Premieheffing AOW (maximaal 18,25%, voorlopig bepaald op 17,9%)B. Bijdrage in de Kosten van de Kortingen (BIKK) door SZW ter grootte van de gederfde premie over de heffingskortingen (voortvloeiend uit belastingherziening 2001)C. Eventuele aanvullende financiering door het Rijk Jaarlijks aanvulling van een eventueel begroot tekort ( C = Uitkeringen – A – B ) uit de algemene middelen (belastingen) t.l.v. SZWReserveren voor toekomstige vergrijzing d.m.v. Spaarfonds AOW (sinds 1998)A. Doelstelling : € 3,2 mlrd (HFL 7 mlrd) fonds in 2020 t.b.v. Vergrijzingspiek daarnaB. Dotatie SZW: Jaarlijks € 0,68 mln + minimaal € 113 mln. p/j stijgingC. Jaarlijkse rentetoevoeging over het saldo van het Spaarfonds AOW (MvF)Doelstellingen Spaarfonds AOWOver een langere periode gelden reserveren om de AOW financiering in de toekomst,in het licht van de toenemende vergrijzing zeker te stellenPas vanaf 2020 kan het Ouderdomsfonds een beroep doen op het Spaarfonds.Vanaf dat jaar zullen opnamen ten laste van Spaarfonds, ceteris paribus, leiden tot eennavenante stijging van de overheidsschuld.
  38. 38. 39AOW : Financiering lopen de AOW uitkeringen Lets keep things simple!B elas ting herziening 2001 Verhoging premieplichtig inkomen (van 17.695 naar 27.009 euro) Invoering heffing s kortingen (achteraf) i.p.v. belas tingvrije s ommen (vooraf) S chommelende rijks bijdragen a.g.v. begrotings fouten (foute ins chattingen) De B elas ting diens t kan inkomens heffing pas na vier jaar definitief vas ts tellen
  39. 39. 40 AOW : Premieheffing, Voorbeeld jaar 2007 A B C=A+B D E F=C+D+E G H I=F-G-HVoorbeeld AOW 2007 Bruto Heffings- Netto BIKK Rijks- Totaal Uitkeringen Uitvoerings- Overschot Heffing tekorten Heffing bijdrage financiering AOW kostenBedrag (X 1 Mlrd) 34,2 -16,4 18,2 2,9 5,5 26,6 25,2 0,1 1,3In % premieplichtig 17,9% -8,6% 9,5% 1,5% 2,9% 13,9% 13,2% 0,1% 0,7%Inkomen 2007 ad: 191 (1) (2) (3) (4) (5) Heffingsperikelen Heffingstekorten = Σ Gederfde Heffingsbijdrage + Overige naverrekeningen Premiemisverstand Werknemers betalen dus geen 17,9% AOW premie maar slechts 9,5% van het premieplichtig inkomen (netto heffing) I Fiscalisering AOW 4,4%, ofwel 32% van de 13,9% AOW financiering komt uit belastingheffing II Koekje van eigen AOW deeg Gepensioneerden met extra pensioen betalen dus al mee aan eigen AOW AOW Financieringsmisverstand De echte AOW financiering bedraagt geen 17,9%, maar 13,9% van het premieplichtig inkomen EMU Hocus Pocus Overschot wordt gebruikt voor vermindering EMU schuld
  40. 40. 41AOW : Spaarfonds, De Opzet (1997/1998) Doelstelling Spaarfonds omvang Jaar 2010: HFL 4,5 Mlrd Jaar 2020: HFL 7 Mlrd
  41. 41. 42AOW : Spaarfonds AOW, Identiteit onthuldMvF 2006: Misverstanden rond het AOW spaarfonds Het aflossen van de nationale schuld is één van de mogelijke antwoorden op de uitdaging die de vergrijzing stelt voor de overheidsfinanciën. De aflossing van de schuld leidt immers tot vrijvallende rentelasten, die gebruikt kunnen worden voor de opvang van de vergrijzingkosten. Vanuit deze gedachte is in de jaren negentig het zogenoemde AOW-spaarfonds ingesteld. Economisch gezien is er geen verschil tussen het aanhouden van vermogen in de vorm van overheidsobligaties in een fonds of het aflossen van de overheidsschuld met hetzelfde bedrag. Om onnodige administratieve rompslomp te voorkomen, is er indertijd voor gekozen om de aflossing van de overheidsschuld ten behoeve van de toekomstige betaalbaarheid van de AOW te boeken op het AOW-spaarfonds. Het AOW-spaarfonds bevat dus geen vermogenstitels, maar is een registratie van een op specifieke titel afgeloste schuld. Sinds de oprichting van het fonds is 23 miljard euro staatsschuld afgelost uit naam van het AOW-spaarfonds. In de huidige situatie kan ten onrechte het beeld ontstaan dat het vergrijzingsprobleem is opgelost, als er maar voldoende wordt afgedragen aan het AOW-spaarfonds. Dit is echter niet het geval. Voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën is namelijk de totale ontwikkeling van de uitgaven en ontvangsten van belang. Zonder extra bezuinigingen betekent een hogere afdracht aan het AOW- spaarfonds simpelweg een hoger tekort op de rijksbegroting. Op de totale houdbaarheid heeft deze storting geen effect. Het AOW spaarfonds biedt geen extra ruimte naast of bovenop normale schuldaflossing Bron: MvF, Advies van de Studiegroep Begrotingsruimte, 22-06-2006
  42. 42. 43AOW : Spaarfonds AOW, Fata MorganaConclusie: Het Spaarfonds AOW .., is een papieren fonds (Flip de Kam) is een Italiaanse overheidsboekhouding (Rob ten Wolde) fictief opzij gelegde miljarden is een boekhoudtruc (ANBO) geeft een belangrijk psychologische effect (Jan van Zijl) is een Fata Morgana (Wim Boonstra) Internationaal Geen papieren begrotingsfondsen maar echte fondsen Belgie: Zilverfonds, ca. 15,5 mlrd Ierland: Irish National Pensions Reserve Fund, ca. 15,5 mlrd, (negatief rendement 17,3% eerste negen maanden 2008) Frankrijk: Fond de Réserve pour les Retraites 2007, 34,5 mlrd
  43. 43. 44AOW : Spaarfonds Quotes De Toekomst van de AOW Van Den Bosch, Van Eekelen, Petersen Wil fondsvorming overigens zinvol zijn, dan is een minimale eis dat structureel gezien het rentepeil het inflatietempo overtreft, m. a. w. dat er sprake is van een positieve reële rente Source Aan het slot van deze beschouwingen van financiering met behulp van fondsvorming wordt opgemerkt dat ten aanzien van het al dan niet veiligstellen" van de pensioenuitkeringen bedacht moet worden dat - ongeacht via welk stelsel de ouderdomspensioenen worden gefinancierd - te allen tijde deze pensioenen ten laste komen van de lopende productie. Dit geldt niet alleen voor het omslagstelsel, maar evenzo voor stelsels die op fondsvorming zijn gebaseerd. Een en ander betekenis derhalve dal hel “veiligstellen" van pensioenuitkeringen, overigens niet alleen om deze reden, een relatief begrip blijft. Ongelukkigerwijze is de afgelopen jaren de staatsschuld niet gedaald en wordt de doelstelling van het AOW-fonds niet waargemaakt. J.B. Kuné
  44. 44. 45AOW : De werkelijke kostenontwikkeling( € 1 mln) AOW-Lasten, BBP en EMU Schuld ontwikkelingJaar 1995 2000 2005 2006 2007 2008 P 2009 PBBP (Geharmoniseerd) 305.261 417.960 513.407 539.929 567.066 593.210 621.920Spaarfonds AOW 0 7.035 23.010 26.943 31.140 35.630 40.435EMU-Schuld 232.233 224.765 266.060 256.109 253.374 249.673 246.426EMU-Schuld-quote- Normaal 76% 54% 52% 47% 45% 42% 40%- Excl. AOW-Spaarfonds 76% 55% 56% 52% 50% 48% 46%AOW-Uitkering 15.180 19.098 23.369 24.169 25.198 26.480 27.653AOW in % BBP 5% 5% 5% 4% 4% 4% 4% Doelstelling: AOW financieren t.l.v. Staatsschuld, wordt niet gehaald! Staatsschuld zal nog zelfs verder oplopen (Krediet Crisis) AOW-Uitkeringslast (% BBP) daalt zelfs van 5% naar 4%, dus... Het valt allemaal wel mee als we het BBP maar kunnen laten groeien
  45. 45. 46AOW : Helaas.... Het valt allemaal niet mee.... bij ongewijzigd beleid Jaar 2020 2040 2060 2100 AOW Lasten ( % BBP ) 6,60% 8,80% 7,80% 8,20% EMU-Schuld ( % BBP ) 41,00% 74,50% 126,40% 213,30% De Nederlandse overheidsfinanciën zijn – bij ongewijzigd beleid- op de langere termijn niet “houdbaar”. Structureel geven we met elkaar meer uit dan we binnenkrijgen. De Nederlandse EMU Schuld loopt op EMU Schuld (% BBP) 2005 2006 2007 Belgie 92,1 87,8 83,9 Duitsland 67,8 67,6 65,1 Frankrijk 66,4 63,6 63,9 Luxemburg 6,1 6,6 7,0 Nederland 51,8 47,4 45,7 Italie 105,9 106,9 104,1 Spanje 43,0 39,6 36,2 UK 42,3 43,4 44,2 US 64,4 64,7 65,5
  46. 46. 47AOW : Statische koopkracht ontwikkeling Statische koopkracht is sinds 1965 verdubbeldStatische koopkrachtDe verandering van het nominaal beschikbaar inkomen van eenhuishouden in een jaar vergeleken met een identiek huishoudenin een ander jaar, gecorrigeerd voor de prijsontwikkelingDynamische koopkracht (incl. periodieken, promoties e.d.)Dynamische koopkrachtverbetering periode 1990-2005- Werkenden 2,4% p/j- Gepensioneerde 0,6% p/j Bron: Paul de Beer
  47. 47. 48 AOW : Inkomensontwikkeling t.o.v. Modaal35000 Inkomensontwikkeling AOW/BMI 1989-2008 167%30000 AOW25000 Welvaartsvast? 100%20000 194%15000 100% 184%10000 100% 5000 0 1989 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 AOW Gehuwden AOW Bruto Modaal Ongehuwden Inkomen AOW-pensioen en de netto Anw-uitkering zijn gekoppeld aan het netto minimumloon Sinds 2004 wordt het minimumloon (onder condities) geïndexeerd met de gewogen gemiddelde stijging van de regelingslonen “Grote CAO’s”
  48. 48. 49AOW : De toekomst... Uitstel AOW leeftijd - Donner: 70 jaar?; Bakker: 65 -> 67 geleidelijk; Wientjes: 65 -> 67 direct Financiering AOW & Welvaartsvastheidsgarantie 2011: premieheffing AOW bij 65-plussers met extra pensioen die eerder stoppen met werken ( Coalitieakkoord 2007) Flexibilisering AOW - Individualisering AOW > 2015 AOW Toeslag jongere partner vervalt ( AOW-gat) > Hoogleraar later met pensioen dan bouwvakker? - Bonus: 5% extra per jaar uitstel tot 70 jaar 30000 25000 20000 Traditioneel 15000 Donner Sigaren uit eigen doos, klappen 10000 Op de Bank Beter 1 vogel in de hand.. 5000 Hoog/Laag behoefte 0 65 66 67 68 69 70 71 72 73..
  49. 49. 50AOW : Scenarios & Keuzes IIn principe : Vier AOW basis scenarios1. Beperken AOW wordt bijstandsvoorziening op termijn Einde AOW2. Uitstellen Doet pijn, maar dwingt tot handelen/nadenken AOW blijft & niet duurder3. Financieren Lost niets op, legt onnodige belastingdruk AOW duurder4. Dynamiseren (Donner 65-70 Plan), Lost niets op, Complexer AOW duurderKies één duidelijk AOW toekomstscenario, geen vier !AOW moet simpele basisvoorziening blijven- Complexiteit en kosten uitvoering laag houden- Als pijler 1,2 èn 3 flexibel worden, raakt de consument het overzicht kwijtIndividuele dynamisering of flexibilisering AOW is onnodig duur en lost het vergrijzingsprobleem niet opStop extra AOW financiering (Bos-Belasting van AOW-ers met extra pensioen)
  50. 50. 51AOW : Scenarios & Keuzes II AOW Wettekst Verplichte verzekering tegen geldelijke gevolgen van ouderdom Ouderdom is in de tijd gezien een relatief begrip In 1957 was iemand van 65 oud, anno 2008 is iemand van 75 pas oud 1. Langer leven betekent dus op latere leeftijd pas oud zijn 2. Op later leeftijd pas oud zijn betekent dus volgens de huidige wettekst op latere leeftijd met pensioen gaan Oplossing Koppel de Pensioenleeftijd AOW aan de maatschappelijke ontwikkeling en het financieel (demografisch) draagvermogen: - Vast % aandeel ouderen in de maatschappij is oud en heeft recht op AOW Alleen de X% oudsten krijgt AOW. - Trek AOW Pensioenleeftijd in fases op naar ca. 70 jaar - Schaf pensioenleeftijd 65 in CAOs af Hoeveel % van - Maak deeltijdpensioen vanaf leeftijd 55 werken mogelijk de bevolking kreeg AOW in - Stimuleer en faciliteer werken tot 70 jaar 1957?
  51. 51. 52AOW : Nieuw scenario,Pensioenleeftijd koppelen? Koppelen aan wat? Jaar 1957 1988 2008 2040 Aandeel 65+ : [ 65+ ] / [ Gehele bevolking ] 9% 13% 15% 26% Grijze druk : [ 65+ ] / [ 20-65 ] 16% 21% 24% 51% Pensioenleeftijd 1. Aandeel 65+ in 1956 constant ( 9% ) 65 2. Aandeel 65+ in 2008 constant ( 15% ) 3. Grijze druk * 1956 constant ( 16% ) 65 4. Grijze druk * 2008 constant ( 24% ) Conclusies Huidige scenarios kabinet beteugelen vergrijzing niet AOW is verworden tot ASW (Algemene Senioren Wet) Pensioenleeftijd moet fors en snel omhoog ( 74 jaar) !
  52. 52. 53 AOW : Een Nieuw AOW alternatief : AOW-Vast Ontwikkeling AOW Pensioenleeftijd bij vast (X%) aandeel toekomstige AOW-ers80 Pensioenleeftijd in 2008/201878 KJ7674 2008 20187270 10% 70,4 72,568 15% 64,7 68,36664 20% 60,5 64,162 Formule 65,0 68,360 2008 2018 2028 2038 2048 X= 10% 15% 20% JB© Formule Advies Verhoog ieder kalenderjaar (KJ) Bevries huidig relatief aandeel AOW-ers de AOW pensioenleeftijd (PL) Simpel met 4 maanden Rechtvaardig (?) PL(KJ) = 65 + (KJ-2008) x (4/12)
  53. 53. 54Vergrijzing en Zorg : NL internationaal vergelekenHealth expenditure ( % GDP ) selected OECD countries 2006 Total health % GDP Total Public Private US 15,3 7,0 8,3 CH 11,3 6,8 4,5 BE 10,4 7,2 2,7 NL 9,3 7,6 1,7Gemiddeld OECD : 8,9% Zorg uitgaven GDP:GrossNederland : 9,3% o.b.v. System of Health Accounts definitie Domestic Product(excl. o.a. AWBZ, Verzorgingstehuizen, thuiszorg, etc) = BBPAccent ligt in Nederland op Publieke Zorg Bron: OECD (2008)
  54. 54. 55Vergrijzing en Zorg : Ontwikkeling ZorguitgavenOntwikkeling Zorg uitgaven (%BBP) JaarDefinitie 2004 2005 2006Zorgrekeningen 13,4 13,5 13,6SHA 9,1 9,3 9,4Toelichting / Aanvulling Periode 1994-1999: stijging zorguitgaven 5,1% per jaar Periode: 1999-2003: 9,7% (gemiddeld) Oorzaak vnl. prijs- en loonontwikkelingen. Daarnaast volume groei (van 2,3 naar 4,0%) Vergrijzing: Beperkte invloed op zorgvolume, ca. 1% Toename levensverwachting leidt tot uitstel van kosten Preventie: Dalende kosten voor gedragsgerelateerde ziekten worden gecompenseerd door hoge kosten voor ouderdomskwalen.
  55. 55. 56Vergrijzing en Zorg : Zorgkosten Leeftijdsafhankelijk Gemiddelde zorgkosten (€) naar leeftijd (2005;RIVM) Zorgkosten per inwoner nemen fors toe met de leeftijd Kosten worden met name gemaakt in het laatste levensjaar De toenemende levensverwachting leidt tot uitstel van zorgkosten (Bron: Poos et al., 2008.)
  56. 56. 57Vergrijzing en Zorg : Samenstelling Zorgkosten Gemiddelde kosten per individu Mannen VrouwenMet de leeftijd toenemende kosten voorziekenhuiszorg ,thuiszorg en intramurale zorgKosten vrouwen stijgen harder dan die van mannen(langere levensverwachting, alleenstaand) RIVM: L evens loop en zorg kos ten (2008)
  57. 57. 58Vergrijzing en Zorg : Kosten laatste levensfase Gemiddelde ziekenhuiszorgkosten per individu Toenemende kosten in de laatste levensfase RIVM: L evens loop en zorg kos ten (2008)
  58. 58. 59Vergrijzing en Zorg : Dalys naar Leeftijd Ziektelast (DALY’s per 1.000 personen) naar leeftijd en aandoening Overige ziekten o.a. diabetes mellitus, astma en COPD, gezichts- en gehoor- stoornissenDisability-Adjusted Life-Years(DALYs; spreek uit als dallies).Een DALY staat voor 1 gezond of normaallevensjaar dat iemand als gevolg van eenminder goede gezondheid verliest. Bron: RIVM, Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006
  59. 59. 60Vergrijzing en Zorg : Veroorzakers & Preventie Roken - Groot aantal overlijdensgevallen a.g.v. een rookgerelateerde aandoening - Is de belangrijkste oorzaak van : Longkanker; - Maar ook van: coronaire hartziekten, COPD en beroerte - En zeker: versterkt door de onder jongeren toenemende ongezonde leefstijl Diabetes - Diabetes mellitus: Ruim ca. 75.000 geregistreerd; Omvang geschat: 0,6 mln - Lage sterfte aan diabetes komt door toeschrijven aan andere doodsoorzaken Preventie Slechts ca. 1,5% van de totale zorguitgaven wordt besteed aan preventie binnen de gezondheidszorg. Acties gericht op: Gemiddelde uitgaven per inwoner - stoppen met of voorkomen van roken naar leeftijd (2003) - bevorderen van lichamelijke activiteit - gezonde leefstijl, gezonde voedingZorgkosten 2003 (x 1 mlrd) 57,5Waarvan ziekte 47,4 100%- Psychische stoornissen 12,7 27%- Hartvaatstelsel 5,3 11%- Spijsverteringsstelsel 4,6 10%- Symptomen, onvol. Omschreven 4,2 9%- Bewegingsstelsel, bindweefsel 3,9 8%- Rest 16,7 35%
  60. 60. 61Vergrijzing en Zorg : Voorbeeld Diabetes Oorzaken obesitas - Energie-inname hoger dan verbruik - Omgeving, leefstijl Gevolgen obesitas - Afname levensduur: 0,8 jaar - Hartproblemen, suikerziekte, kanker e.d. (Olshansky et al., 2005) - 2% van de zorgkosten - 2x zo veel verzuimen - 10% verlies productiviteit door ziekteverzuim - € 2 miljard verlies (verzuim, arbeidsjaren, uitkeringen) (RVZ, 2002; GBW, 2001;Vischer 200; TNO, 2006) - Arbeidsongeschiktheid: 1,5 - 2x hoger Bron: CBS, F. Spikmans: Voeding & Dietetiek
  61. 61. 62Vergrijzing en Zorg : Diabetes zelfrapportage Zelfgerapporteerd onder- en overgewicht (CBS;2008) 2000 2006 2007 Totaal Matig Ernstig Totaal Matig Ernstig Totaal Matig Ernstig Mannen 48% 39% 9% 51% 41% 10% 51% 41% 10% Vrouwen 40% 30% 10% 42% 29% 13% 40% 28% 12%70% Ernstig overwicht (BMI>30)60% 10% mannen 12% vrouwen50%40% Overwicht (25<BMI<30) 51% mannen30% 40% vrouwen20% Overgewicht tot 75 jaar neemt10% toe met de leeftijd0% 18-25 jr 25-35 jr 35-45 jr 45-55 jr 55-65 jr 65-75 jr >75 jr
  62. 62. 63Vergrijzing en Zorg : Voorbeeld RokenHet aantal overlijdensgevallen t.g.v roken per jaar bedraagt Ca. 20.000Het % Nederlanders ouder dan 12 jaar dat rookt, bedraagt ruim 25%. Target 2010: 20%20% accijnsverhoging vermindert het aantal rokers met 20.000 !De tabaksomzet in Nederland bedraagt € 3,9 mlrd. Winst NL staat: € 2,1 mlrdTabakontmoedigingsbeleid kost Nederland in 2007 € 6,8 mln. (€ 4,4 mln. overheid) Gegevens Cijfers Rokende medewerkers 20% - 25% Gem. aantal sigaretten per dag per roker 10 Gemiddelde rooktijd voor 1 sigaret 5 minuten Totale rooktijd per dag 50 minuten Gemiddeld aantal werkuren per jaar 1600 Aantal rookuren per jaar 195 (ofwel 12%) Gemiddeld uurloon per werknemer € 18,00 Gem. kosten per rokende werknemer p/j € 3.510,00 Jaarlijkse rookkosten bij 20 rokers € 70.200,00 Jaarlijkse rookkosten bij 100 rokers € 351.000,00 Gem. rookkosten per medewerker € 700 - € 878 Bron: DE GEMAKKELIJK | STOPPEN MET ROKEN | METHODE ©.
  63. 63. 64Vergrijzing en Zorg : AWBZ Zorgkosten stijgen met name door AWBZ (leeftijd, volume) Eigen bijdragen AWBZ zullen stijgen Conclusie Extra pensioen(indexatie) van 65-plussers zal grotendeels opgaan aan (AOW)belastingen en AWBZ bijdragenAWBZ Eigen bijdrage Extramurale zorg (verpleging en verzorging) Inkomensafhankelijk tarief bij benadering: € 1200 + (Jaarinkomen-21000)x 15% Intramurale zorg Tarief: 12,5 procent van het bijdrageplichtige inkomen met een minimum van € 138,60 en een maximum van € 727,60 per maand. De maximum eigen bijdrage op jaarbasis bedraagt € 1804,60 per maand Bron: "Ageing and the Sustainability of Dutch Public Finances"
  64. 64. 65Vergrijzing en Zorg : ConclusiesC onclus ies Verg rijzing en Zorg De zorg kos ten zijn het hoog s t in de laats te levens jaren. We zullen tot een afweg ing moeten komen m.b.t. de kos ten in het laats te levens jaar Alleens taanden g ebruiken aanzienlijk meer zorg dan mens en die (nog ) een partner hebben. De mees te ouderenzorg wordt bes teed aan vrouwen Oorzaak: hog ere levens verwachting Toekoms tig e s tijg ing van de levens verwachting van mannen en vrouwen betekent een s terke toename van kos ten op de lang e termijn E r moet nu en meer g eïnves teerd worden in preventie en Health beleid om toekoms tig e kos ten te beteug elen De huidig e AWB Z zorg zal s teeds meer g efinancierd worden door eig en bijdrag en. E xtra pens ioen(indexatie) van 65-plus s ers zullen dus s teeds meer opg aan aan eig en bijdrag en en (AOW)belas ting en. Bron : RIVM “Levensloop en zorgkosten”(2008)
  65. 65. 66Internationaal Perspectief : EurobarometerThinking about your country in, let’s say, 20 years’ time, do you1 strongly agree, 2 agree, 3 disagree, 4 strongly disagree with the following statement Overall, in 20 years’ time, would you say that people’s lives in The Netherlands will be better than today? Bron: Flash Eurobarometer april 2008
  66. 66. 67Internationaal Perspectief : Eurobarometer I Thinking about your country in, let’s say, 20 years’ time, do you strongly agree, agree, disagree orstrongly disagree with the following statements? Bron: Flash Eurobarometer april 2008
  67. 67. 68Internationaal Perspectief : Eurobarometer II Bron: Flash Eurobarometer april 2008
  68. 68. 69Internationaal Perspectief : Eurobarometer III Het is andermans probleem Bron: Flash Eurobarometer april 2008
  69. 69. 70ConclusiesEffecten Vergrijzing 2008-2012: Beperkt, Arbeidsmarktspanning, toenemende 45+ werkloosheid 2008-2040 - Sterk stijgende kosten Zorg en AOW: Prijs, Volume, beperkt door vergrijzing - Huidig Zorgstelsel leidt tot ongebreidelde vraag en zo tot forse kostenstijgingen - AOW is verworden tot ASW (Algemene Senioren Wet) AOW-leeftijd houdt geen gelijke tred met stijging levensverwachting - Verdubbeling van Grijze Druk bij ongewijzigd beleid: Stijging AOW lasten - Meer vraag dan aanbod op arbeidsmarkt (aantallen, kwaliteit, leeftijd) - Beperkte arbeidsmobiliteit en verhoogde werkloosheid van 45+ werknemers - Verouderd pensioenstelsel, Welvaartsvastheid kan niet meer gegarandeerd worden - Internationale positie van Nederland t.o.v. E27 redelijk positief Risicos - Uiteindelijke kostenstijging AOW en Zorg is naast demografische factoren (= feit) op termijn, sterk afhankelijk van de toekomstige macro economische ontwikkeling - Belangrijke parameters als Inflatie, Rendement op aandelen & obligaties kunnen niet op lange termijn ingeschat worden en zijn uiteindelijk zeer bepalend - We zullen als samenleving moeten leren leven met risicos Maatregelen - Maatregelen baseren op verwachting middellange termijn (5 – 10 jaar) - Maatregelen moeten wel NU genomen worden. Als we afwachten is het te laat.
  70. 70. 71Conclusies : Maatregelen ter overweging I AOW (1e pijler) - Verhoog AOW leeftijd (65) getrapt (4 maanden per kalenderjaar) in 15 jaar naar 70 jaar - Stop flexibilisering AOW Pensioen (2e Pijler) - Stimuleer en faciliteer deeltijdpensioen vanaf 55 jaar Criterium bijvoorbeeld: minimaal 20 uur p/w tot 65 jaar en 10 uur p/w bij 65+ - Pas pensioen aan op primaire inkomensbehoefte: Hoog deeltijdpensioen tot leeftijd 75, maximaliseren op Loongrens SZ vanaf 75 - Zekerheid en financiering verbeteren: Beperk inflatierisico, bijvoorbeeld: Inflatie garanderen tot maximaal Loongrens SZ Aanvullend Pensioen (3e pijler) - Faciliteer aanvullend deeltijdpensioensparen (Levensloop) - Subsidie (overheid, werkgevers) op deeltijdpensioensparen (Zilvervlootprincipe) - Koppel deze subsidie aan preventief gezond gedrag Bijv.: Participatie Gezondheidsonderzoeken, Health Checks, RI&E, Mobiliteitsplan
  71. 71. 72Conclusies : Maatregelen ter overweging II Voltijd 55-Plus werknemers: Langer, maar Minder werken Faciliteer (arbeidsvoorwaarden, diensten) waar nodig (belasting versus capaciteit) tijdig (preventief) dat voltijd werknemers vanaf 55 jaar minder en daardoor ook langer kunnen blijven werken Deeltijd 50-Min werknemers: Meer werken Stimuleer en faciliteer (o.a. fiscaal), voor deeltijd(<20 uur p/w) medewerkers jonger dan 50 jaar, uitbreiding van werktijd tot 20 uur per week. Stimuleer Mobiliteit - Formuleer eisen (normen) voor Leeftijdsbewust personeelsbeleid - Stimuleer en faciliteer preventief in- en externe mobiliteit van werknemers Bijvoorbeeld d.m.v. externe begeleiding en aanvullende financiering. - Verplichte mobiliteitsscan op leeftijd 40 en 50 of na 10 jaar in dezelfde functie. Innoveren Zorgdiensten - Stimuleer (financieel, fiscaal) arbeidsparticipatie in Mantelzorg, - Kinderopvang en Zorg door inzet van met name 55+ ers
  72. 72. 73Conclusies : Maatregelen ter overweging III Zorg - Stel (financiële) limieten/condities aan jaarlijkse zorgkosten in basispakket - Beperk basispakket tot absoluut minimum - Leg relatie tussen gezond preventief gedrag en recht op vergoeding Bijvoorbeeld: Bij niet deelname aan een nader gedefinieerd pakket preventie (bevolkings)onderzoeken, wordt het basispakket beperkt tot passieve behandeling - Breidt de aanvullende verzekering uit o.b.v bonus/malus systeem Health diensten leveranciers - Ontwikkeling van branchebrede uniforme preventie-onderzoeken, health checks,etc. - Ontwikkeling van een individuele vitaliteitsscan - Ontwikkeling van mobiliteitsscans o.b.v. Belasting versus Belastbaarheid (meten arbeidsvermogen, inzet Workability Index) - Advies in- en externe mobiliteit, deeltijdpensioen (hoeveel uur, welk werk) - Begeleiding en opvolging advies inclusief plaatsing ( “Mobiliteitsmakelaar” ) - Ontwikkeling kwantitatief Mobiliteits-beslissingsmodel voor wg-ers en wn-ers - Ontwikkeling ziekte vroegsignaleringssystemen
  73. 73. 74Conclusies : Maatregelen ter overweging IVWerkgevers- Definieer Leefijdsbewust PersoneelsBeleid (LBP) in organisatie- Vertaal LPB in een beter rendement en gezonde hogere groei van de onderneming (roep externe hulp in als dit onmogelijk lijkt)- Schaf beloningsbeleid o.b.v. Ancieniteit of leeftijd af- Voer beloningsbeleid o.b.v. Prestatie (toegevoegde waarde) en arbeidsvermogen in- Regel In-, Door- en Uitstroom preventief en actief, o.b.v. een kostenanalyse- Regel Pro-, RE- en DE-motie in arbeidsvoorwaarden en CAOs- Geef Health diensten leveranciers een adviestaak tbv managers en HR. Reken af o.b.v. performance.- Faciliteer, beloon gezond gedrag en actieve opstelling werknemers in benefit pakket- Voer Mantelzorg vriendelijk personeelsbeleid in- Geef de OR en vakbonden een actieve committerende, rol- Voer met OR of bonden afgesproken maatregelen effectief doorOverheid- AOW leeftijd fasegewijs optrekken naar leeftijd 70 jaar- Schaf Pensioenleeftijd 65 in CAOs af- Marktwerking (vraag/aanbod) Zorg versnellen- Preventie stimuleren, faciliteren; Sociale partners meer betrekken in beleid
  74. 74. 75Conclusies: Een nieuw verzekeringsmodel 2020?
  75. 75. 76Vergrijzing: Visie vertalen in actie... 2040 2009 We zullen de fruitboom van Sociale Zekerheid en Zorg moeten snoeien om een goede oogst te kunnen blijven garanderen. Nu ferm ingrijpen, straks oogsten Jos Berkemeijer (2009) Bron foto robot: Honda

×