Your SlideShare is downloading. ×
From Backroom to Boardroom (Dutch)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

From Backroom to Boardroom (Dutch)

1,295
views

Published on

Presentatie gegeven door Jos Berkemeijer op 1 oktober 2013, Actuarieel Podium, Utrecht Beatrix Theater. …

Presentatie gegeven door Jos Berkemeijer op 1 oktober 2013, Actuarieel Podium, Utrecht Beatrix Theater.

Hoe kan de maatschappelijke bijdrage van actuarissen worden vergroot?


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,295
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
29
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 12013-10-01 Actuaris From Backroom to Boardroom And Now For Something Completely Different Jos Berkemeijer, 1 oktober 2013
  • 2. Agenda Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 22013-10-01 De Actuaris… Risk Management Het Financieel Landschap World View Pensioenen Nieuw Reëel Pensioencontract Levensverwachting Conclusies
  • 3. De Actuaris - Reputatie Actuaris of Actuwaris? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 32013-10-01 Actuaris: Beste Baan 2013
  • 4. De Actuaris - Beroepsontwikkeling Risicomanager van de toekomst? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 42013-10-01 Actuaris Anno 1100 A.D. Actuaris Anno 2012 A.D.
  • 5. De Actuaris – Reality Check Risicomanager van de toekomst? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 52013-10-01 Actuaris Anno 2013 Where are we today?
  • 6. De Actuaris - Werkveld Door de ogen van de bestuurder Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 62013-10-01 Sterfte Schade RendementKosten Adviseur Rekenaar Specialist Specialist Manager Bestuurder Rekenen Beleid Strategie Innovatie Controle Research Risk Manager
  • 7. Risk Management - Perceptie Kunnen we crises voorspellen? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 72013-10-01 Hoeveel “bubbles” zitten er in een fles Champagne?
  • 8. Risk Management - Weeffouten Het fundament? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 82013-10-01 Risk = σ Harry Markowitz
  • 9. Risk Management - Voorbeeld Meer standaarddeviatie, minder risico! Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 92013-10-01
  • 10. Risk Management – Nieuwe Inzichten Taleb’s View: What is Risk? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 102013-10-01 Wat is het meest risicovol? 0 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Koers A Koers B Koers C Nassim Nicholas Taleb Black Swans Antifragile
  • 11. Risk Management –Nieuwe Inzichten Taleb’s View: The Turkey Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 112013-10-01
  • 12. Risk Management - Praktijk Filosofisch Risk Management: Wat doen we er mee? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 122013-10-01 In Control Statement The Rumsfeld definitions of risk levels Definitie van Risk-levels door United States Secretary of Defense Donald Rumsfeld gedurende de oorlog in Irak (2002): • Known Knowns There are known knowns; there are things we know that we know • Known Unknowns There are known unknowns; that is to say, there are things that we now know we don’t know • Unknown Unknowns But there are also unknown unknowns; there are things we do not know we don’t know."
  • 13. Risk Management - Toezicht Minder is Beter Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 132013-10-01 New Regulatory Insights To ask today’s regulators to save us from tomorrow’s crisis using yesterday’s toolbox, is to ask a border collie to catch a frisbee by first applying Newton’s Law of Gravity Andrew G Haldane, Executive Director, Financial Stability, Bank of England (2012) Symplicity Because complexity generates uncertainty, not risk, it requires a regulatory response grounded in simplicity, not complexity.
  • 14. Risk Management Supervisory Compliant Risk Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 142013-10-01 STRONG REGULATION HIGH “SUPERVISORY COMPLIANCE RISK”
  • 15. Risk Management – Nieuwe Inzichten Nieuwe risicowaarheden! Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 152013-10-01 Guus Boender Top Investment Risk Expert in the Netherlands But the crisis has also ALM learning effects. We have learned that  non-normal distributions occur more frequently  the tail of the probability is thicker than that we calculated with in the models.  we need data from much further back in time; looking back only a few decades, is just not enough.  we need to explain better to everyone that you should never consider models as absolute truth  We have the bad luck that this crisis since 2009 fell outside the ‘range of thousand’  A model cannot take into account things that have not yet happened such as in this crisis.  The financial markets have now taken me twice for a ride, the dotcom crisis and now. That won’t happen a third time.
  • 16. Risk Management - Beleggingsmodellen Lineair Denken Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 162013-10-01 Signs of (dangerous) linear thinking • Mean Reversion • Risk = Volatility = σ =Standard Deviation; • Volatility (σ) is more or less constant in time… • If a distribution is complex, a normal distribution nevertheless will do fine • Results of the past are an adequate estimator for the future • Mean reversion: Returns continue to go back to an average value over time • Increasing volatility is a good predictor of an upcoming financial crisis • Tail risks are not really interesting or can't be modeled anyway Linear mechanisms in life • On a short time scale things don't change much • The best estimate for ‘tomorrow’ is ‘today’ • Results are a (linear) combination of events in the past • Every event now, must have a cause
  • 17. Risk Management – Lineair Denken Moeilijk af te leren….. Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 172013-10-01
  • 18. Risk Management Economisch Risico Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 182013-10-01
  • 19. Risk Management - Beleggingen Transparantie Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 192013-10-01
  • 20. Risk Management ‘Supervisory Compliant’ is niet genoeg! Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 202013-10-01
  • 21. Risk Management – Nieuwe Inzichten Conclusie: Innovatie Gewenst Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 212013-10-01  Nonlinear Risk We hebben nieuwe niet-lineaire modellen nodig  Economic Risk Modellen met een veelheid aan economische scenario’s:  China trekt zich terug uit U.S. Bonds  Wat gebeurt er met mijn beleggingsportfolio als de FED QE sopt?  Risk Appetite en strategische beleggingsmix interactief in het Bestuur vaststellen  Model is niet leading, maar wel de discussie en bredere risicoperceptie n.a.v. het model  Aanpak stelt nieuwe eisen aan Actuaris 1. Samenwerking met economen 2. Naast adviseur, vooral acteren als risicoregisseur 3. Voorkom “Supervisory Compliant” worden Simpele ALM Kwaliteitstoets ALM advies: goed kwalitatief beslissingsdocument is hapklare brok? Bood uw advies slechts één optie of werd uw voorstel zonder discussie of aanpassingen overgenomen, dan is – eufemistisch gesteld – uw advies voor verbetering vatbaar…
  • 22. Het Financieel Landschap – Nieuwe Tijden Ontwikkeling Belegd vermogen Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 222013-10-01
  • 23. Het Financieel Landschap – Diversificatie? Ontwikkeling Samenstelling Belegd vermogen Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 232013-10-01 Ontwikkeling Asset Mix Institutionele beleggers 1996 – 2013/Q2* Categorie Totaal Pensioenfondsen Verzekeraars Beleggings-Inst. Perioden 1996 2013Q2* 1996 2013Q2* 1996 2013Q2* 1996 2013Q2* Totaal beleggingen 528 1814 296 941 183 449 50 424 % Totaal beleggingen 100 100 100 100 100 100 100 100 % Direct vastgoed 7.5 2.5 6.9 1.0 4.8 2.5 21.4 5.7 % Hypotheken 6.2 2.7 4.0 1.2 11.4 8.4 0.2 0.1 % Aandelen/Deeln. 28.2 51.7 32.2 62.2 19.4 26.8 36.7 54.0 % Obligaties 29.1 32.8 29.8 27.3 29.0 45.7 25.1 31.5 % Derivaten 0.2 2.4 0.1 3.3 0.0 2.4 0.9 0.2 % Leningen LT 23.7 2.1 24.4 0.5 28.3 6.2 2.5 1.6 % Overige 5.1 5.9 2.5 4.6 7.0 7.9 13.1 6.8 % Belegd Buitenland 23.8 54.4 25.9 44.5 12.7 45.0 51.8 86.3 Aandachtspunten (1) Diversificatie (2) Systemic Risk: % Buitenland &’Aandelen’ (3) Innovatie: Hypotheken? (4) ‘Aandelen’ w.o. ook Deelnemingen = Beleggingsinstellingen die ook in obligaties beleggen
  • 24. Het Financieel Landschap Ontwikkelingen Nederland Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 242013-10-01 Financieel • Aanhoudende economische en financiële crises • Onzekere en toenemend volatiele rendementen • Toenemende financiële regelgeving (Basel III, Solvency II, AIFMD, etc) • Van commissie/provisie naar advieskosten • Solvency : Lange termijn garanties?; Tweede Pijler Pensioen Kraakt: Modernisering is noodzakelijk • Van verplichtstelling naar vrijwillige deelname • DE pensioendatum is een fictie: Je gaat gradueel met pensioen • Pensioenuitkering: een flexibele individuele inkomensaanvulling vanaf 55+ • Behoud van (vrijwillige) solidariteit Maatschappelijk • We leven langer, gaan later met pensioen • Geld zit vast in woning (Woon-zorg-Pensioen innovatie?) • Waar besteedt een 85-jarige zijn inkomen aan? (Zorg)
  • 25. World View Fundamental Changes in the World of Finance Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 252013-10-01 I. Continuing Economic Crises - Dealing with Crises is a fact of life II. Financial Markets : More Risk & Uncertainty - Increasing worldwide Debt & Systematic Risk - Low Bond Return outlook, Artificial markets - Rising volatility & inflation, risk of hyperinflation - Considerable uncertainty main asset classes - Risk premium & ‘risk free rate’ under discussion - Declining confidence, negative economic outlook III. Increasing Regulation Pressure - Extra Capital Demands due to new regulation (Basel-III, Solvency-II) - New regulatory demands: (Transparency, Clearing, Collateral) - Quality Rating Agencies under discussion Subprime Crisis Housing Crisis Banking Crisis Country Crisis Bond Crisis? Currency Crisis? Real Estate Crisis? World Crisis? 2007 2013 2020
  • 26. World View – Economic War? Wereldwijde schuldontwikkeling Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 262013-10-01 Debt ratios remain at historic levels in advanced economies
  • 27. World View Europa & ESM.. Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 272013-10-01 Line 2013 IF (SPAIN==FALSE) THEN {EUROPE=DEFAULT} ; END • ESM may demand an unlimited amount of money from European countries • ESM is not accountable for what happens to the money • ESM has the power to reduce private customer savings • There are no compliance or control measures defined • ESM has no targets, cost-limitation and enjoys complete immunity.
  • 28. Worldwide View DB Asset/Liability Ontwikkeling Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 282013-10-01 Index L =Liabilities: +113% A = Assets: +60.5% A/L = -24.7% Global DB Asset/Liability Indicator Source: Towers Watson a.o.
  • 29. World View – NL Sociale Zekerheid niet Duurzaam Staatsschuld Inclusief AOW en Zorg Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 292013-10-01 GDP Traditional DebtUnfunded Total (million US$) Germany 81% 55% 136% 3,400,579 Netherlands 65% 499% 565% 773,116 United States 104% 1196% 1300% 15,684,750 Debt in % GDP
  • 30. Pensioenfondsen Ontwikkeling aantal fondsen Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 302013-10-01 1997 2002 2007 2012 2013Q2 Compulsory industry-wide pension funds Bedrijfspensioenfondsen verplicht 67 71 71 62 63 Optional industry-wide pension funds Bedrijfspensioenfondsen niet verplicht 15 31 25 12 11 Company pension funds Ondernemingspensioenfondsen 957 804 597 323 302 Company savings funds Ondernemingsspaarfondsen 9 7 7 4 5 Occupational pension funds Beroepspensioenfondsen 11 11 12 12 12 Total / Totaal 1059 924 712 413 393
  • 31. Pensioenfondsen Life Cycle Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 312013-10-01
  • 32. Pensioenfondsen Pay Out op risico? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 322013-10-01 1. Conclusion DNB Actual performance 2000-2010 is 0.2% better than ‘own defined’ benchmark 2. Other Conclusions • Compound average performance (4.2%) equals arithmetic average performance • Average performance (4.2%) < 10Y Eurobonds performance There’s no pay out on risk!!! Source: DNB
  • 33. Pensioenfondsen Nominaal Pensioen At Risk voor Reëel Pensioen? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 332013-10-01 Discussion A real pension objective puts the nominal pension at risk
  • 34. Pensioenfondsen Oplossingsruimte verdampt! Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 342013-10-01 Basel III Solvency II
  • 35. Pensioenfondsen – Anno 2007 Communicatie : Indexatielabel Debacle Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 352013-10-01 2007 2009 2013
  • 36. Pensioenfondsen – Anno 2010 Communiceren blijft niet gemakkelijk Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 362013-10-01
  • 37. Pensioenfondsen – Anno 2013 In Hypotheken? Communicatie wordt beter! Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 372013-10-01 Henk Brouwer, voorzitter ABP (2013)  Wij zijn al een grote belegger in Nederland, we beleggen zo’n kleine 32 miljard euro in ons land.  We hebben steeds gezegd dat wij bereid zijn om meer te beleggen in Nederland. Maar, dan moeten de beleggingen passen in ons beleggingsbeleid, dat als doel heeft om een goed rendement te halen voor de pensioendeelnemers tegen een verantwoord en gecontroleerd risico.  Van beleggingsdwang kan uiteraard geen sprake zijn en ? Wij gaan ook geen risico’s van andere partijen overnemen en neerleggen bij onze deelnemers.  Het belang van de deelnemer staat bij ABP altijd voorop. ? Het Kabinet zal ons op punten dus garanties moeten geven ? It takes two to tango.
  • 38. Pensioenfondsen Commissie Parameters Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 382013-10-01 • Staatsobligaties: 4,5% • Beursgenoteerde aandelen: 6,0%/7,25 % • Overige zakelijke waarden: 6,5%/7,75% • Direct vastgoed: 5,0%/6,5% • Grondstoffen: 5,0%/6,25% Verdeeld advies • Commissie Parameters zal, net als commissie UFR, uit onafhankelijke deskundigen gaan bestaan • Zijn actuarissen onafhankelijk deskundigen?
  • 39. Pensioenfondsen Solidariteit Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 392013-10-01 1. Solidariteit is een groot essentieel onderdeel van een goed pensioen. 2. Actuarissen zouden kunnen bijdragen aan een stabieler en meer vertrouwd pensioen door de solidariteit nu en in de toekomst qua principes beter te beschrijven. Daarbij kan gedacht worden aan o.a. • Beleggingssolidariteit, • Werkgever-Werknemer-solidariteit • Generatie-solidariteit • Inkomenssolidariteit • Sterftesolidariteit • Garantiesolidariteit (minimaal gegarandeerde pensioen- ondergrens) • Indexatiesolidariteit • Default-solidariteit (verdeling bij faillissement werkgever) • Grondslagen-solidariteit (hoe en wanneer worden de lasten verdeeld als beleggings-, sterfte- of kostengrond-slagen onvoldoende blijken) • Life-cycle-solidariteit • Gender-solidariteit • Product-solidariteit.
  • 40. Nieuw Reëel Pensioencontract Financierbaar? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 402013-10-01 Lessen uit het verleden I • Volledige duurzame indexatie van pensioen blijkt niet haalbaar • Pensioenkortingen werden soms doorgevoerd nadat in goede tijden eerst (gedeeltelijk) geïndexeerd was. DNB Terugblik 2013 http://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/dnbulletin-2013/dnb286393.jsp Totale prijsindexatie 2008-2013 8,84% Gemiddeld gewogen Indexatie 3,50% Gemiddelde korting -1% Totaal Indexatie + Korting 2,50% Tekort op reëel kader 6,34% ( 28% = 2,5% / 8,84% )
  • 41. Nieuw Reëel Pensioencontract Pensioenhoogte, Risico & Keuze Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 412013-10-01 Je mag blind twee pensioeneieren pakken uit slechts één mandje. Welk mandje kies je? Het nominaal mandje links of het reëel mandje rechts?
  • 42. Nieuw Reëel Pensioencontract Zorgvuldig doordacht? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 422013-10-01 Nieuw Pensioencontract • AFS = Aanpassingsmechanisme Financiële Schokken, voorheen: Rendements Aanpassings Mechanisme Pensioencontract (RAMP) Systematiek voldoende uitgewerkt bij • Tijdelijk pensioen • Hoog laag pensioen; Uitruil ; Uitstel • Dienstverlaten / Indiensttreding • Inkoop/Afkoop pensioenrechten • Arbeidsongeschiktheid • Deelpensioen • Etc. • AFS in procenten of absolute bedragen? • AFS Communicatie vooraf getoetst met communicatiedeskundigen bij deelnemers?
  • 43. Nieuw Reëel Pensioencontract Reële Discontorente Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 432013-10-01 Nominale discontocurve Reële discontocurve Conclusies onderzoek F&C • Reële discontorente voor lange looptijden LAGER dan nominale discontorente • nFTK reële dekkingsgraad is aanzienlijk lager (circa 15%-punt) dan nominale dekkingsgraad • Gevolg: Reëel Dekkingstekort 15% korting (1,5% p/j) • Risico-opslag (tot 1,5%) en Indexatieafslag (1,5-2%) vrijwel gefixeerd • Slechte relatie tussen werkelijke inflatie en gedefinieerde inflatieafslag Bron: F&C, CPB, Bloomberg, juli 2013
  • 44. Levensverwachting Hoe lang is een actuariële leercurve? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 442013-10-01
  • 45. Levensverwachting Lost in de details? Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 452013-10-01 levensverwachting voor 65-jarige mannen en vrouwen blijft stijgen • Zijn sterftekansen en rendementen 50 jaar vooruit überhaupt wel te voorspellen? • Zouden actuarissen zich niet beter kunnen richten op de methodiek hoe om te gaan met veranderende sterftekansen?
  • 46. Conclusies Presentatie Actuarieel Podium - Jos Berkemeijer - © 2013 Symetrics 462013-10-01