Bankat edhe funksoni i tyere

2,729 views
2,433 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,729
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
57
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bankat edhe funksoni i tyere

  1. 1. 1KOLEGJI UNIVERSITAR “BIZNESI’’FAKULTETI EKONOMIKPRISHTINËPUNIM SEMINARIKLËNDA: MENAXHMENT BANKARTEMA: BANKAT DHE SHËRBIMET E TYREMentori: Kandidati:Prof.Dr. Kujtim Raçi Behar RrahimiPrishtinë, 2012
  2. 2. 2I.HYRJE1. Fillet e para të bankav……………………………………..………..32. Zhvillimi i bankave në Evropë…………………………..………….5II.Punët bankare1. Klasifikimi i punëve bankare…………………………………....…..62. Punët bankare pasive…………………………………………….….72.1Punët bankare passive me afat të shkurtër………………………….71).Emisioni i kartmonedhave…………………………………………..72)Mobilizimi dhe mbajtja e mjeteve afatshkurtura-depozita me te pare…………………………………………………….83)Hyrja borxh te bankat tjera………………………………...………...94)Lëshimi i bonave të arkës………………………………………...…115)Eskontimi i kambialeve vetjake……………………………………..112.2Punët bankare pasive me afat të gjatë………………………...…....111)Emisioni i aksioneve dhe i letrave me vlerë………………………....122)Depozitat e afatizuara…………………………………………..…....123)Depozitat afatëgjat të shtetit,enteve dhe institucioneve publike.…....124)Lëshimi I fletëobligacioneve………………………………………....13III.Përfundimi……………………………………………………………….....14IV.Literatura………………….…………………………….…………………..15
  3. 3. 3HYRJEFILLET E PARA TË BANKAVEBankat jane institucione shume te rendesishme qe kane ngjajshmeri me organizatat tjeraekonomike (pra kane status te pavarur juridik, punojne sipas parimit te ekonomizimit dherentabilitetit, etj), por i kane edhe specifikat e veta qe i dallojne ato prej organizatave ekonomike.Pra mund te themi se bankat jane nje nder institucionetme te rendesishme te nje ekonomie, sepseato jane burimi kryesore i kredive per individet, familjet, ndermarrjet e ndryshme, etj,Gjurmet e para te bankave i gjejme kah viti 3.000 para e.r. ne Azine Qendrore. Nje nderzbulimet kane qene Pllakezat e Argjilitte cilat jane gjetur ne “Tempullin e Kuq” qe paraqesinfillet e aktivitetit bankar te prifterinjeve Sumerane, dhe ky aktivitet bankar kishte per qellimzhvillimin e bujqesise dhe tregtise ne vendet rreth tempujve. Zbulime te tilla jane bere edhe netempujt tjere, e sidomos ne Babiloni. Ne tempujt e Babilonise jane kryer punet e kembimit teparave dhe te depozitimit, si dhe huazimi i parave me kamate dhe kryerja e pagesave. Ngakjomund te themi se prifterinjet e tempujve antike kane kryer operacione qe jane shume tengjajshme me punet bankare te bankave te sotit. Shtepia me e njohur bankare e cila vepronte neBabiloni njihej me emrin MURASHO, e cila merrte para me kamate (depozita) dhe jepte hua mekamate (kredi) dhe mbante depo te mallrave. Ne kete kohe paraqiten edhe shtepite bankare tequajtur TEZAURE te cilat shtepi bankare grumbullonin ushqimin, parate dhe gjerat tjera dhepastaj ato i jipnin hua me kamate. Prej tyre edhe lindi shprehja e sotme TEZAURIM qe don tethote terheqja e ndonje malli apo parave nga qarkullimi.Prifterinjet kishin rol te madh ne keta tempuj (banka), ata udhheqnin me te gjitha punetekonomike shteterore, si dhe ishin bashkpuntore kryesore te mbreterve.
  4. 4. 4Me zhvillimin e tregtise ne Greqine antike zhvillohen edhe punet bankare te cilat kryhheshin netempuj. Pasi qe ne Greqi qdo qytet-shtet kishte parane e vet, u paraqit nevoja per te berekembimin e tyre. Punet e kembimit te parave i kryenin bankieret qe jane quajtur TRAPEZITE(trapeza-tavoline apo banka ku kryeheshn punet e kembimit). Ata filluan te miiren edhe medhenien hua te parave dhe ketu shfaqet edhe kapitali fajde dhe kamata fajde.Zhvillimi i puneve bankare ne Rome eshte bere ne baze te pervojave te Greqise antike. BankieretRomake jane quajtur ARGENTARIUS (argjend, para). Ata kane pranuar depozita, kane dhenehua me kamate fajde dhe kane kryer punet e qarkullimit te pagesave ne vend dhe ne boten ejashtme.Mirepo me shkatrimin e perandorise Romake shkatrrohet edhe organizimi i bankave neRome.Pra bankat e para ishin institucione kyresisht per kembimin e parave, te cilat punen e tyre ekryenin ne nje tavoline apo dyqan te vogel i vendosur ne vendin me frekuentues, duke indihmuar udhetareve qe vinin ne qytet qe ti kembejne parate e huaja ne para te vendit
  5. 5. 5Zhvillimi i bankave në evropëBankat gradualisht u përhapën nga civilizimi klasik i Greqisë e i Romës në Evropën Veriore ePerëndimore.Në Mesjetë paraqiten në Italin Veriore këmbyesit e quajtur”campores”(lat.cambio-këmbim),dhe bankierët të cilët pranonin para për të ruajtur,duke dhënë dëftesa,në bazë të tëcilave kanë mundur të tërhiqen paratë e deponuara te partnerët afarist të atyre bankierve nëvende të ndryshme.Viti 1407 mundë të merret si vitë bankarë,pasiqë në Gjenovë themelohet banka e parë,Casadi San Giorgio.Ajo ishte bankë në kuptimin e plotë të fjalës,dispononte shuma të mëdhamjetesh monetare dhe jepte hua të shumta.Bankat shtetrore të Venedikut ishin:Banko diRialto(1587-1617) dhe Banco del Giro(1617-1806).Në vitin 1694 themelohet në Angli Bank of England sipas planit të skotlandezit, ËilliamPaterson,dhe kjo bankë konsiderohet si bankë e parë emisionare modern në historinë bankare.Ndërsa në vitin 1800 themelohet në Francë Banque de France,e cila ishte bankë qëndrore tëcilën e themeloj Napoleoni për financimin e luftrave.Me kalimin e kohës zhvillohen bankat kështu që në shekullin e XIX fillojnë të themelohenbankat aksionare,të cilat me kohë ndryshojnë rolin e deri tashëm të huadhënësit dhendërmjetësuesit në qarkullimin e pagesave,kurse disponojnë capital të madh,i cili është krijuarnë procesin e koncentrimit të bankave dhe të shumave të mëdha të mjeteve të huaja.
  6. 6. 6SHERBIMET(OPERACIONET)BANKARE NË KUSHTET BASHKËKOHOREKLASIFIKIMI I PUNËVE BANKAREEkzistojnë kritere të ndryshme për klasifikimin e punëve bankare,por kriteret më tërëndësishme janë:a)sipas bilancit analitik,b)sipas parimit funksional dhec)sipas afatita)Ndarja e punëve bankare sipas bilancit analitik-është bërë varësisht nga pozita e njëpune bankare në bilancin e bankës ,dhe varësisht nga kjo se,në një punë të caktuar,a paraqitetbanka si debitore, besorëse apo vetëm si ndërmjetësuse.Sipas këtij kriteri,punët bankare ndahen në:-punët bankare passive,-punët bankare aktive dhe-punët bankare neutrale(ndërmjetësuse). b)Ndarja e punëve bankare sipas parimit funksional– është e kohës më të re dhe ipergjegjet më së miri afatizimit bankar të sotëm, i cili është gjithnjë e më i ndërlikuar.-punët e koncentrimit dhe të mobilizimit të mjeteve monetare,-punët e kreditimit,-punët ndërmjetësuese-komisionare,-punët vetijake dhe-punët administrative-kontrolluse dhe administrative planifikuse. c)Ndarja e punëve bankare sipas afatit-Kjo ndarje rezulton nga ndarja e mjeteve përriprodhim në mjete fikse dhe mjete qarkulluese, përkatësisht në mjete themelore dhemjete qarkulluese. Sipas,afatit punët bankare mund të ndahen:-punët bankare me afat të shkurtër dhe me afat të gjatë.
  7. 7. 7Punët bankare pasivePunët bankare pasive me afat të shkurtërNë këto punë me afat të shkurtër hyjnë:1)Emisioni i kartëmonedhave2)Mobilizimi dhe mbajtja e mjeteve afatshkurtëra-depozitave me te pare(a vista depozitave)3)Marrja hua te bankat tjera4)Lëshimi i bonave të arkës dhe5)Eskontimi i kambialeve.1)Emisioni i kartëmonedhave-si punë bankare pasive paraqitet në shekullin e kaluar meevolimin e standartit të arit.Mirpo me zvoglimin gradual të mbulesës të arit d.m.th.me lëshimin e vlerës më të madhetë kartëmonedhave se që është mbulesa e tyre në ari,si dhe intervenimi më i madh i shtetit nëemisionin e parasë,ndryshojn edhe botëkuptimet e parasë dhe paraja bëhet mjet ligjor ipagesës në teritorin e një vendi.Emisioni i parasë në sistemin bashkohor është e drejt ekskluzive e priveligjuar e bankësqendrore.Prandaj emisioni i parasë bëhet me anë të emisionit të kredisë përkatëse me anë tëlejimit ndaj bankës qendrore1, emisioni i parasë bëhet edhe me ndryshimet që ndodhin nërezervat monetare të sektorit bankar,emisioni i parasë bëhet edhe me blerjen e letrave mevlerë nga ana e bankës prej organizatave si dhe kur depozitat e afatizuara në depozit në tëpare(kur depozitat e afatizuara aktivizohen).1) Dr.S.Komoni:financat f.187
  8. 8. 82)Mobilizimi dhe mbajtja e mjeteve afatshkurtër-depozitat me të pare-karakteristikkryesore e depozitave me të pare se banka ato i paguan në qdo kohë dhe se ato paraqesinmasën monetare,e cila mund të shëndrrohet në para të gatshme ose në depozita,qëshërbejn për pagesat e pronarit të depozitave.Varësisht nga deponuesi i mjeteve, depozitat me të pare mund t’i ndajmë në disa grupe:b)depozitat e popullsë(depozitat e kursimit)dhec)depozitat tjera në llogaritë e ndryshme të bankës.a)Depozitat në rrjedhëse dhe xhirollgaritë e ndërmarrjeve-paraqesin mjetet monetare tëndërrmarrjeve, të cilat në dobi të ketyre mjeteve I kryejen të gjitha pagesat në lidhje mepridhimin e qarkullimit,kurse ne dobi te tyre arketimin e realizuar ne ketë mënyrë banka,duke bërë bartjen e para më tve prej një llogarie në tjetren, shpejton qarkullimin e mjetevemonetare, i zvogelon shpenzimet rreth pagesave dhe krijon mundësinë që me nje masë më tëvogël të mjeteve monetare të kryhet një numër më I madhë i pagesave.b)Depozitat e popullsisë(depozitat e kursimit)- Këto janë mjete e sektorit të popullsisë tëdepozituara në bankë. Në sistemet bankare bashkëkohore depozitave të kursimit u kushtohetnjë vëmendje e veqant dhe ato paraqesin mjetet e mëdha monetare,të cilat mundë tëshfrytëzohen për qëllim produktiv. Pra bankat tentojnë që me anë të kursimit, tëaaklumulojnë sa më shumë se mjetet minetare të cilat më vonë do ti shëndërrojë në kapitaldhe me të do të realizojë fitim sa më të madhë.c)Depozitat e tjera në llogaritë të ndryshme të bankës-kto janë mjete e depozituara nëbankë të cilat ngelin një kohë të caktuar në bankë.Përkatësisht ngelin mjetet e lira tëpaangazhuara në bankë,andaj për bankën janë shumë të rëndësishme meqë depozitat e tillaedhe pse në intervale kohore.
  9. 9. 93. Marrja hua te bankat tjera-Kryesisht motivi i hyrjes borxh të një banke në bankat tjera ështësigurimi i likuiditetit të bankes dhe rritja e potencialit kreditor. Të këtilla janë kreditë e bankesqendrore që u lejojnë bankave të tjera. Me këtë, banka i siguron mjetet e nevojshme monetare përlejimin e kredive. Këtu hynë:a) Rieskontib) Rilombardic) Kreditë postared) Kreditë ndërbankarea) Rieskonti-është punë bankare passive, me të cilen banka eskonton kambialet ngaportofoli i vet te një bankë tjeter-banka qendrore, me qrast banka shëndrron një punëbankare active-kredinë eskonte, me punë passive dhe ia shet bankës tjatër kambialet, tëcilar më parëi ka blerë me lejimin kredisë eskonte. Me këtë punë, banka rritë obligimet esaja mirëpo njëkohsisht ajo siguron mjetet e nevojshme monetare për kreditim dhe përsigurimin e likiuditetit të saj.b) Rilombardi-është mënyra e dytë e marrjes hua të bankës te banka qendrore apo te ndonjëbankë tjetër. Rilombardi bënë transformimin e të drejtave të letrave me vlerë. Nëse bankaka nevojë për mjete monetare. Atëherë ato letrat me vlerë që janë lënë peng te ajo (lënjapeng e letrave me vlerë quhet Lombard), i lë peng përsëri dhe kështu i siguron mjetet përruajtjen e likuiditetit të saj.Te lombardi dhe rilombardi, baza për lëjimin e kredive është çmimi i letrave me vlerë në bursë.Zakonisht, bankat nuk lejojnë kredi në vlerë e plotë të letrave me vlerë, por deri në 75% të vlerëssë tyre në bursë.Për shkak se letrat me vlerë ndryshojnë shumë shpejt në bursë, andaj edhe përkëtë kreditë lejohen me afat të shkurtër prej disa ditësh deri në 15 ditë.
  10. 10. 10c) Kreditë postare- Apo kreditë revolving janë kredi të cilat ia lejojnë bankat njëra tjetrëspër kryerjen më ekspeditive e më të shpejtë të punëve. Bankat të cilat kanë lidhje afaristedhe gjenden në vende të ndryshme të largëta, lidhin kontratën për korrespodencën e tyre.Zakonisht me këtë kontratë parashihet nevoja që bankat ta kreditojnë njëra-tjetrën në mesveti përkohsisht. Këto kredi të cilat janë në shuma të vogla quhen kredi postare, sepse përkëto kredi pritet që në posten tjetër të arrijë mbulesa. Te këto kredi nuk parashihet pagimi ikamatës apo i shpenzimeve tjera.d) Kreditë ndërbankare- paraqesin një lloj të veçantë të kredive, të cilat bankat ia lejojnënjëra-tjetrës, më së shpshti nëpërmjet llogarive rrjedhëse. Këto kredi më së shpeshti bëhenpër të siguruar rentabilitetin e deponimeve ose për kryerjen më lukuide të bankës tjetër.
  11. 11. 114)Lëshimi i bonave të arkës- Ato janë letra me vlerë, të cilat i lëshon banka në shuma të plota tëparave, me ç’rast banka obligohet që në afatin e kontraktuar do t’ia paguaj regjistruesit të bonitshumën e shënuar në të bashkë me kamatën e kontraktuar. Bonat e arkës zakonisht lëshohen nëafat prej 3 deri në 12 muaj.Bonat e arkës duhet t’i permbajnë këto elemente kryesore:-shenjën se është bon i arkës-emërtimin dhe selinë e lëshuesit të bonit të arkës-emërtimin e personit që ka regjistruar bonin e arkës shumën e bonit të arkës-afatin e skandimit të bonit të arkës-nënshkrimet e personave të autorizuar të bankës, e cila i ka lëshuar bonat e arkës6) Eskontimi i kambialeve vetiake- është po ashtu një nga mënyrat për grumbullimin e mjetevetë nevojshme për afarizimin e bankës. Parakusht për kryerjen e këtij operavioni është ekzistimi itregut të zhvilluar monetar.Punët bankare pasive me afat të gjatëPunët bankare pasive me afat të gjatë paraqesin koncentrimin dhe akumilimin e mjeteve nëbankë për një periudhë të gjatë.Mjetet e këtilla bankat i shfrytëzojnë për financimin einvestimeve. Akumulimin e këtyre mjeteve banka e bënë me anë të këtyre punëve pasive:1) Emisionet e aksioneve dhe të letrave të tjera me vlerë2) Depozitave të afatizuara3) Depozitave afatgjata të shtetit, të enteve të institucioneve publike,4) Leshimi në fletë i obligacioneve5) Marrjen e kredive me afat të gjatë në botën e jashtme.
  12. 12. 121)Emisioni i aksioneve dhe i letrave të tjera me vlerëMe emisionin e aksioneve banka i rritë mjetet e saj për lejimin e kredive dhe kështu krijonkapitale të reja që deri atëherë kan qenë në duartë eregjstruesëve të aksioneve. Në letrat me vlerë nëpërmjet të cilave mobilizohen mjetet me afat tëgjatë i numërojnë:a) Fletëobligacionetb) Aksionetc) Dëftesat e pengut, qertifikatat pë mjetet e bashkuara dhe vërtetimet mbi mjetet edeponuara.1) Fletëobligacioni është një dokument i shkruar në bazë të të cilit dhënësi obligohet qësubjektit të shënuar në fletëobligacion, ose sipas urdhërit të tij ose prurësit tëfletëobligacionit t’ia paguaj shumën e shënuar në fletëobligacion bashkë me kamatënpërkatëse në afat të caktuar. Dëftesat e pengut janë letra me vler emisionin e të cilave ebejnë bankat hiportektare ose organizatat tjera financiare të cilat merren me lejimin e kredishiportektare.2) Depozitat e afatizuar- paraqesin mjetet e deponuara në bankë për të cilat pronarët e tyrekan lidhur kontrat me bankën dhe janë obliguar që ato mjete nuk do ti shfrytzojn në afatin ekontraktuar. Për këto depozita banka paguan kamatë më të lartë se sa paguan për depozitame të parë. Këto mjete shfrytëzohen për afat të gjatë pasi që banka e di se kur skandon afatie këtyre depozitave dhe kur do të ketë mjete të mjaftueshme për pagimin e tyre.3) Depozitat me afat të gjatë të shtetit, të enteve e të instucioneve publike- vendet ezhvilluara për ndërtimin e objekteve të caktuara të cilt janë me interes për zhvillim të vendit,ndajnë mjete të konsiderueshme financiare të cilat deponohen në bankat e priveligjuara. Poskëtyre mjeteve në bankë deponohen edhe mjetet efondeve të enteve apo të instuticioneve publike te cila kan karakter afatgjatë dhe mbesin tëdeponuara bë bankë një kohë të gjatë.
  13. 13. 134) Lëshimi i fletëobligacionit- është instrument shumë i përshatëshem për mobilizimin emjeteve monetare me afat të gjatë. Kjo letër me vlerë që sjell kamatë fikse dhe me të cilënlëshuesi obligohet, qe personit të shënuar në flet obligacion apo sipas urdhërit të tij,perkatësishtë prurësit të fletëobligacionit tja paguaj shumën e shënuar në obligacion, bashkëme kamatë përkatëse. Ndryshe nga letrat tjera me vlerë, fletobligacionet kanë këtokarakteristika:5) -paraqesin dokumentin, i cili jep të drejtë pronarit që ti kthehet huaja e regjistruar bashkë mekamatë.-fletëobligacioni lëshohet në formë të caktuar. Përbëhet nga fletobligacioni dhe kuponat, qëmund të jenë të kamatës dhe të anuiteteve-paraqesin dokumentin, i cili jep të drejtë pronaritqë t’i kthehet huaja e regjistruar bashkë me kamaten,-fletobligacioni lëshohet në formë të caktuar, përbëhet nga fletobligacioni dhe kuponat, qëmund të jenë të kamatës dhe të anuiteteve.Me kuponat e kamatës pronari i arkëton kamatatpër periudhat e kaluara, kurse me kuponat e anuieteve arkëton kamatat dhe pjsesenpërkatëse të kryegjësë për periudhen e kaluar.-Mund të bëhet shitë blerja e obligacioneve në tregun e kapitalit. Varëshisht nga oferta ekerkesa përcaktohet edhe qmimi i tyre në treg.-Paraqesin intrumente të rëndësishëm në politikën e tregut të hapur, me anë të tëilit BankaQëndrore bënë rregullimin e masës monetare.1) Lartësia e kredisë së lejuar regjistrohet në llogarin rrjedhëse dhe komitenti i bakës mundtë debitojë deri në lartësinë e kredisë së lejuar. Hyrja dhe dalja tërsishme e mjeteve rryhetpërmes llogarisë rrjedhëse, gjë që i mundëson bankës qënë mënyrë kontinuale ta përcjellafarizimin e komitentit të vetë.Baza juridike për kredin e lejuar është kontrate që lidhet në mes të bankës dhe bartësit tëkredisë, ku përcaktohen kushtet për kredin e lejuar si: shuma e kredis së lejuar, afati përtë cilin lejohet kredia, lartësia e kamatave aktive e pasive sipas kontokorentës, lartësia eprovizionit, kushtet e prishjes së kontratës, menyra e valutimit etj.22) Dr.G.Luboteni:bankat dhe afarizim bankar f.138
  14. 14. 14PërfundimiMë parë bankat kanë qenë krijuese të vetëme të likuiditetit dhe bartëse të funksionitdepozitarë.Mirpo me zhvillimin e ekonomisë bashkëkohore zhvillohen edhe punët bankare.Zakonishtë me konceptin bankë janë lidhura punët rredh krijimit të parave, grumbullimit tëdepozitave dhe kryerjes së qarkullimit të pagesave.Duke u bazuar në këtë mund të themi se banka është një instuticion i posaqëm financiar isistemit monetaro-kreditorë, qe merret me marrjen dhe dhenjën e kredisë në mënyrëprofesionale, si dhe me ndërmjetësimin me qarkullimin e pagesave të komitentëve.Esenca e konceptit qëndron në marrjen dhe dhënjen e kredive që përfshin dy grupe themelore tëpunëve financiare të bankës :punët e krijimit të parave dhe punët e ndërmjetësimit financiar.Escenca ekonomike e krijimit të parave që zakonishtë bëhet nga ana e bankës qëndrore ështëfurnizimi i procesit të riprodhimit shoqëror me sasisë të nevojshme.Ndërsa funksioni i ndërmjetësimit është funksioni bazik i bankave, ngase është prezentë në gatinë tërë afatizimin bankarë dhe i përshkon të gjitha punët, intrumentet dhe teknikën e bankave.Me plot të drejtë mund të themi se sot në kushtet bashkëkohore bankat po bëhen gjithnjë më tërëndësishtme për ekonoimin e një vendi sepse kryejn punë të ndryshme financiare, pasiqë atojanë burim kryesor i kredive për individët,familjet,si dhe institucionet dhe ndërmarrjet endryshme.
  15. 15. 15LITERATURA1. Prof.dr.Gazmend Luboteni:Bankat dhe AfarizimiBankar, Prishtinë 2002.2. Prof.dr.Sabahudin Komoni: Financat, Enti i teksteve dhe i mjeteve mësimore të kosovës,Prishtinë 1986.3. Prof.dr.Skender Berisha: Financat Ndërkombëtare, Prishtinë 2000.

×