Mehanik hodolgoon negj hicheel 8 p angi

8,961 views
8,634 views

Published on

Published in: Education
2 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
8,961
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
119
Actions
Shares
0
Downloads
312
Comments
2
Likes
5
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Mehanik hodolgoon negj hicheel 8 p angi

  1. 1. Àëòàé õîò Åñºíáóëàã ñóì.“Ìåõàíèê õºäºëãººí” íýãæ õè÷ýýëèéí õºòºëáºð /12æèëèéí 8-ð àíãè/ Õàíòàéøèð-Ýðäýì öîãöîëáîð ñóðãóóëü
  2. 2. 1. Àéí íýð: Ôèçèê áèå áà ¿çýãäýë 2Ôè1 2. Õàìðàõ õ¿ðýý: 2Ôè1 àéí õ¿ðýýíä ýçýìøèõ áàéãàëü áà òåõíèê äýõ äàâøèõ õºäºë㺺í ñýäâèéí ìýäëýã ýçýìøèõ ñóðàã÷èä áîëîí 12-í æèëèéí 8-ð àíãèéí ñóðàã÷äûã õàìðàíà. 3. Õýðýãöýý: Ñóðàã÷èäàä áàéãàëèéí àëüâàà õºäºë㺺íèéã àæèãëàõ õýìæèõ ,ò¿¿íä ä¿í øèíæèëãýý õèéõÀìüäðàë àõóéä òóëãàðàõ àëüâàà àñóóäàë, ñààä áýðõøýýëèéã ôèçèêèéíõýëýýð ÿðüæ îéëãîäîõ áàéõ 4. Çîðèëãî: Ìåõàíèê õºäºë㺺íèéã õýìæèãäýõ¿¿íýýð èëýðõèéëýõ, çàãâàð÷ëàõ, äèàãðàìààð èëýðõèéëýõ, òàëààð ñóóðü îéëãîëò àâàõ 5. Çîðèëò: • Ìåõàíèê õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõ õýìæèãäýõ¿¿íèéã ñóäëàõ ,òýäãýýðèéí õàìààðëûã òîãòîî , æèøýý ãàðãàõ ÷àäâàðòàé áîëîõ • Áèåèéí äóíäàæ õóðäûã òîîöîîëîõ • Õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõ àðãóóäûã ýçìøèõ 6. Íýãæ õè÷ýýëèéí öàãèéí òºëºâëºëò Õè÷ýýëèéí çîõèîí áàéãóóëàëò Ýýëæèò õýëáýð¹ Öàã ×àäâàð äàäàë õè÷ýýëèéí ñýäýâ Øèíý ìýäëýã ýçýìø¿¿ëýõ îëãîõ õè÷ýýë õè÷ýýë Ìåõàíèê õºäºë㺺í1 1 + ãýæ þó âý Áèåèéí õóðä ,2 1 + äóíäàæ õóðä Æèãä áà õóâüñàõ3 1 + õºäºë㺺í Õºäºë㺺íèéã4 1 + èëýðõèéëýõ àðãà Áîäëîãûí õè÷ýýë5 1 + Ñýäâèéí øàëãàëò6 1
  3. 3. 7. Íýãæ õè÷ýýëèéí õýðýãëýãäýõ¿¿í : - 8-ð àíãèéí ñóðàõ áè÷èã - ÅÁ 12æèëèéí ñóðãóóëèéí 8-ð àíãèéí õºòºëáºð ,òºëºâëºãºº, çºâëºìæ - ÒªÌ, ¿ç¿¿ëýí ïðîåêòîð - Íýìýëò ñóðàõ áè÷èã , áîäëîãûí õóðààìæ - Íýãæ õè÷ýýëèéí õºòºëáºð - Òóðøèëòûí áàãàæ òºõººðºìæ 8. Í эгж хичээлийн хүлээгдэж буй үр дүнÕºíäëºí õîëáîî Одоо эзэмших Áîñîî õîëáîî мэдлэгÕºäºë㺺íèé àìüäðàë Ìåõàíèê õºäºë㺺íèéã Æèãä, õóâüñàõäýýðõ æèøýýã ìýääýã áàéõ ãðàôèêààð èëýðõèéëýõ, õºäºë㺺íèé øèíæ,øèíæ ÷àíàðûã íýðëýõ , õÿëáàð áîäëîãî áîäîõ ÷àíàðûãìåõàíèê õºäºë㺺íèéã àðãàä ñóðàëöàõ ã¿íçãèéð¿¿ëýí ñóäëàõíýðëýæ ÷àääàã áàéõ Òóðøèëò ÿâóóëàõ àæëûí õ¿íýâòýð áîäëîãûã äàðààëàë, òàâèãäàõ òîîöîîëîõ ,äóíäóà øààðäëàãûã ìýäýõ õóðäûã îéëãîí óõààðàõ 9. А ðãà ç¿é Áààðèìæààëàí ÿëãàí Áàðèìæààã ýçýìøèõ Áàðèìæààã ¿íýëæ òàíèõ ¿åä õýðýãëýõ ¿åä õýðãëýõ àðãà õºãæ¿¿ëýõ ¿åä àðãà /òºñººëºë / /ìýäëýã/ õýðýãëýõ àðãà /÷àäâàð/ Àñóóäàë äýâø¿¿ëýí-Òàéëáàð ÿðèàíû àðãа øèéäâýðëýõ àðãà -Харилцан ярианы арга-Асуудал дэвшүүлэн -Харилцан ярилцах арга - àæèãëàëò, òóðøèëò,тайлбарлах арга -Багаар ажиллуулах арга õàðèöóóëàõ àðãà àøèãëàõ-Тоглоомын арга /Бөмбөг -Ажиглалт, òóðøèëòûí -Соло таксономын аргадамжуулах/ àðãà арга -Блум таксономын арга -Бүтээлч даалгаварын арга
  4. 4. 10. Сургалтын орчин ¯éë àæèëëàãààíû Ñýòãýë ç¿éí îð÷èí Ìàòåðèàëëàã îð÷èí -Áàãààð áîëîí õîñîîð -Áàãø ñóðàã÷èéí õàðèëöàà - Ôèçèê 7-8 ñóðàõ àæèëëàõ á¿ðýëäýõ¿¿í ýåðýã áàéõ áè÷èã -Áàãøèéí çààâàð÷èëãàà -Ñóðàõ ñóðãàõ ýðìýëçýë -¯ç¿¿ëýí, ãàð êàðò -Àæèëëàõ äàñãàë -Õýðýãëýãäýõ¿¿íèé á¿ðýí -Òàðààæ ºãºõ äààëãàâàðûí ñàí á¿òýí áàéäàë ìàòåðèàë -Áàãø ñóðàã÷äûí -Íýýëòòýé õ¿ëýýöòýé - -Сэдэвчилсэн õàìтûí ¿éë àæèëëàãàà áàéäàë зургууд -Àíãèéí ýð¿¿ë àõóéí -Íýìýëò ýõ ìàòåðèàë øààðäëàãà -Ñòàíäàðò -Æèøèã äààëãàâàð -Төлөвлөгөө -Нэгж хичээлийн õºòºëáºð 11. нэгж хичээлийн öàãèéí òºëºâëºëò Хугацаа/мин /Ýýëæèт Үйл Үйл ажиллагааны нэрõè÷ýýë ажиллгааны үе шат Багшин үйл ажиллагаа Сурагчийн үйл ажиллагаа Зохион байгуулах Ñóðàã÷èäûã çîõèîí áàéãóóëàõ Äýâòýð , íîìîî áýëòãýõ ,Ìåõàíè үе шат ,áàã áîëãîõ, õè÷ýýëèéí áàéð õóâààðèéí äàãóó ñóóõ ê áýëòãýõ 3õºäºë㺠ìèíºí ãýæ Äàâøèõ,Ýðãýëäýõ, õýëáýëçýõ Çóðãèéã àæèãëààä ÿìàð þó âý Сэдэлжүүлэх õºäºë㺺í õèéæ áóé çóðàã õºäºë㺺í õèéæ áàéãààã 5 ñóðàã÷äàä õàðóóëàõ ÿðèëöàõ ìèí Үйлийн баримжаа Àìüäðàëä áàéäàã õºäºë㺺íèé Õºäºë㺺íèé æèøýý ãàðãàæ , 8Байгал олгох үе æèøýý ãàðãóóëàõ òýäãýýðèéã ÿëãàõ ìèí ьхамгаа лал Үйлийн баримжааг Áèå õºäëºæ áàéíà óó, òàéâàí Íýã áèåèéã ººð áèåòýé 8 ялган таних үе áàéíà óó ãýäãèéí ÿëãààã õàðüöàíãóé õºäëºõ, ¿ë õºäëºõ ìèí ñóðàã÷äààð ãàðãóóëàí ÿðèëöàõ øèíæ ÷àíàðûí ÿëãààã ãàðãàõ Үйлийн баримжааг Ñóðàã÷èäàä òºðºë á¿ðèéí Ìåõàíèê õºäºë㺺í íü 10 эзэмших үе æèøýýã òàðààí ºã÷ õºäºë㺺íèéã äàâøèõ,ýðãýëäýõ, õýëáýëçýõ ìèí ÿëãóóëàõ ,òîäîðõîéëîëò õºäºë㺺íèé øèíæ ÷àíàð îéëãîëòûã áè÷¿¿ëýõ ÿëãàã òàíèí ìýäýõ ,òýìäýãëýæ àâàõ
  5. 5. Үйлийн баримжааг Õè÷ýýëèéí ÿâöàä çºâ Ñóðàã÷èä ººðèéí ìýäëýã 6 үнэлэн хөгжүүлэх õàðèóëñàí , çºâ ñàíàà æèøýý ÷àäâàðàà ¿íýëýõ àñóóëò ìèí үе ãàðãàñàí ñóðàã÷äûã óðàìøóóëàõ äààëãàâàðò õàðèóëàõ Æèãä Ñóðàã÷èäàä òºðºë á¿ðèéí æèøýý Ñóðàã÷èä çóðãèéã àæèãëàí áà áîëãîæ çóðàã ¿ç¿¿ëýõ õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõõóâüñàõ Сэдэлжүүлэх 3õºäºë㺠ìèí ºí / Үйлийн баримжаа Ñóðàã÷äàä òóðøèëò õèéõ Ñóðàã÷èä òóðøèëò õèéõ áàãàæ40ìèí олгох үе äàðààëàë , áàãàæ õýðýãñëèéã çºâ õýðýãñýëòýé òàíèëöàí íýðëýõ, 5 / àøèãëàõ àþóëã¿é àæèëëàãààã àæèë õèéõ äàðààëëûã àæèãëàí ìèíÁèåèéí òàéëáàðëàõ òýìäýãëýõ õóðä , 1. Камераар авсан саадгүй давхих замын хөдөлгөөний бичлэгäóíäàæ 2. Дуслын системээр хийсэнõóðä / гуурсан дундуур урсах усны урсгал 3. Өндөр шилэн хоолой дотор тос 5 áàãèéí ñóðàã÷èä çààâðûí40ìèí/ хийж түүн дотор тугалган жижиг үрэл 16 унагах äàãóó æèãä õºäºë㺺íèéã Үйлийн баримжааг 4. Мөн дээрх адил өндөр шилэн ìèí хоолой дотор ус дүүргэж түүн дотор ñóäëàõ, òóðøèëò ÿâóóëæ ялган таних үе хөвөгчтэй хамт бэхэлсэн төмөр үрэл õ¿ñíýãòèéã áºãëºõ унагах 5. Гөлгөр хатуу гадаргуу дээр төмөр үрэл өнхрүүлэх 6. Үйлийн баримжааг Ç¿é òîãòîëûã ãàðãàæ òîìú¸î Òîìú¸î ç¿é òîãòîëûã ãàðãàõ, 10 эзэмших үе ãàðãàõàä òóñëàõ , Áîäëîãî áîäîõ ò¿¿íèéã õýðýãëýõ ìèí çºâëºìæ ºãºõ Үйлийн баримжааг Õÿëáàð áîäëîãî ºãºõ , Áîäëîãî áîäîõ , æèøýýã 6 үнэлэн хөгжүүлэх õºäºë㺺íèé æèøýý ãàðãàõ òàéëáàðëàí ÿðèëöàõ ìèí үеÕºäºëã Сэдэлжүүлэх Õºäºë㺺íèéã 5 òºð뺺ð Ñóðàã÷èä çóðãèéã àæèãëàõººíèéã èëýðõèéëñýí çóðàã àøèãëàõèëýðõè éëýõ àðãà Үйлийн баримжаа Õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõ 5 Ñóðàã÷èä Õºäºë㺺íèéã /ìèí/ олгох үе àðãûí òàëààð ÿðèëöàõ èëýðõèéëýõ àðãóóäûã íýðëýõ øèíæ ÷àíàðûã òîãòîîõ òýìäýãëýë õºòëºõ 40 Үйлийн баримжааг Äèàãðàììàð èëýðõèéëýõ æèãä Äèàãðàììàð èëýðõèéëýõ æèãä ìèí ялган таних үе õºäºë㺺í ìºí ýñãèéã ÿëãààã õºäºë㺺í ìºí ýñãèéã òàíüäàã ñóðàã÷äààð ãàðãóóëàõ áàéõ Үйлийн баримжааг Çàì áà õóãàöààíû ãðàôèê, õóðä Ãðàôèê áéãóóëæ õóðä, çàìûí эзэмших үе õóãàöààíû ãðàôèê áàéãóóëàõ óòãûã æèøèõ àðãà÷ëàëûã ãàðãàõàä òóñëàõ Үйлийн баримжааг ªºðèé㺺 ñîðèîðîé äàñãàëûí Ñóðàã÷èä äààëãàâðûã үнэлэн хөгжүүлэх çààâðûã áàãø òàíèëöóóëàõ ã¿éöýòãæ ä¿ãí¿¿ëýõ үе
  6. 6. Дүгнэлт Бүлэг сэдвийн хичээл мэдлэгийн Áàãø áýëòãýñýí ìàòåðèàëûã Ñóðàã÷èä õóãàöààíä õÿíàëòûí 40/40ìèí / бататгах òàðààõ àæëûí ìàòåðèàëûã ã¿éöýòãýõ ìèí Нийт 5 цаг
  7. 7. 12. Íýãæ õè÷ýýëèéí àãóóëãà: Ýýëæèò õè÷ýýëèéí Àãóóëã๠Öàã ñýäýâ Ìýäëýã ×àäâàð Õºäºë㺺íèé õàðüöàíãóé ÷àíàðûã Ìåõàíèê õºäºë㺺í ãýæ 11 òàíèõ, õºäºë㺺íèéã ¿ãýýð Õºäºë㺺íèé øèíæ ÷àíàðûã ìýäýõ þó âý èëýðõèéëýõ Áèåèéí õóðä , äóíäàæ Õóâüñàõ õºäºë㺺íèéã æèãä Áèåèéí äóíäàæ õóðäûã òîîöîîëîõ2 1 õóðä õºäºë㺺íòýé àäèëòãàõ ÷àäâàðòàé áàéõ Õºäºë㺺íèéã ñóäëàõ ýíãèéí òóðøèëò Õºäºë㺺íèéã õýìæèãäýõ¿¿íýýð Æèãä áà õóâüñàõ õèéäýã áàéõ , òóðøèëò ÿâóóëàõ çààâàð3 1 èëýðõèéëýõ, æèãä áà õóâüñàõ õºäºë㺺í àøèãëàõ, òóðøèëòûã ÿâóóëàõäàà õºäºë㺺íèé ÿëãààã ìýäýõ àþóëã¿é àæèëëàãààã õàíãàõ Õºäºë㺺íèéã çàãâàð÷ëàõ, Õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõ Ãðàôèê äèàãðàìì àøèãëàõ,4 1 äèàãðàììààð èëýðõèéëýõ, òàëààð àðãà çàãâàð÷ëàõ ,çàãâàð àøèãëàõ ñóóðü îéëãîëò àâàõ Áîäëîãûí õè÷ýýë Ìýäëýãýý õºäºë㺺íèé ýíãèéí5 1 Áîäëîãî áîäîõ àðãàä ñóðàëöàõ áîäëîãî áîäîõîä àøèãëàõ Õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëýõäýý çàì- Ñýäâèéí øàëãàëò6 1 Ìýäëýã ÷àäâàðûã ¿íýëýõ õóãàöàà, õóðä – õóãàöààíû ãðàôèêûã àøãëàæ ÷àäàæ áºàéãààã
  8. 8. Ээлжит хичээлийн сэдэв: Жигд хөдөлгөөний хурдЗорилго: Сурагчид байгалийн аливаа үзэгдэл дээр хэмжилт хийх, хэмжилтийн тоонутгуудыг шинжилж, боловсруулах, хамаарлыг судлах, математик илэрхийллээр томъёолохзэрэг шинжилгээний аргуудаар жигд хурд хэмээх физикийн ухагдахууны тухай багааражиллан олон талаас нь хэлэлцэн мэдлэгээ бүтээн суралцана.Тус ээлжит хичээлийн зорилтот алхамууд • Уртыг хэмжих чадвар, арга барилыг бататгах • Тодорхой үзэгдлийн өнгөрүүлсэн хугацааг хэмжих чадвараа бататгах • Хөдөлж байгаа биеийг өөр биетэй харьцуулж ялган таньдаг байх • Явсан зам ба хугацааны тоон утгуудын харьцааг шинжлэх • Зам ба хугацааг хамааралтай байгааг математик илэрхийллээр томьёолох, хамаарлын коэффициент нь хурд хэмээх хэмжигдэхүүн болохыг ойлгох • Урт, хугацаа, хурдын нэгж шилжүүлэх • Биеийн хурдыг мэдрэмжээрээ болон тооцоолон олж тогтоохБэлтгэл ажилТус хичээлийг туршилтаар мэдлэгээ бүтээх арга зүйгээр явуулахаар бэлгэнэ. Иймээснэгэн үзэгдлийг сурагчид олон талаас нь ажиглаж өөр өөрийн санаа бодлоо уралдууланажиллах, мөн туршилтын багаж хэрэгслийн хүрэлцээнээс шалтгаалан 6 болон түүнээсдоош сурагчид нэг багт байхаар ангийн сургачдыг багуудад хуваахаар төлөвлөнө.Жигд хөдөлгөөн нь байгальд маш ховор байх тул жигд хөдөлгөөн хийх багаж, кинобичлэгүүдийг урьдчилан бэлтгэж, багуудад хуваарилна. Үүнд: 7. Камераар авсан саадгүй давхих замын хөдөлгөөний бичлэг a. Замын боржур тод ялгарах зам бүхий камерийн бичлэг b. Бичлэг үзэх компьютер c. Секундомер буюу гар утсны хугацаа тоологч 8. Дуслын системээр хийсэн гуурсан дундуур урсах усны урсгал a. Дуслын системийн гуурс b. Устай шилэн сав 2 ширхэг c. Штатив, муфт, хавчаар, тавцан d. Сантиметрийн хуваарьтай шугам e. Секундомер буюу гар утсны хугацаа тоологч 9. Өндөр шилэн хоолой дотор тос хийж түүн дотор тугалган жижиг үрэл унагах a. Өндөр шилэн сав b. Ургамалын тос c. Тугалган үрэл d. Сантиметрийн хуваарьтай шугам e. Секундомер буюу гар утсны хугацаа тоологч 10. Мөн дээрх адил өндөр шилэн хоолой дотор ус дүүргэж түүн дотор хөвөгчтэй хамт бэхэлсэн төмөр үрэл унагах a. Өндөр шилэн сав b. Ус c. Хөвөгч бүхий металл үрэл d. Сантиметрийн хуваарьтай шугам e. Секундомер буюу гар утсны хугацаа тоологч 11. Гөлгөр хатуу гадаргуу дээр төмөр үрэл өнхрүүлэх a. Гөлгөр, хатуу, тэгш гадаргуу бүхий тавцан b. Төмөр үрэл
  9. 9. c. Налуу хавтгай d. Сантиметрийн хуваарьтай шугам e. Секундомер буюу гар утсны хугацаа тоологчБаг бүрд хэмжилтийн хүснэгт бэлтгэнэ. 1-р хүснэгт Цэгүүд, ба Цэгийн Цэг бүр Хугацааны Зай ба цэг байрлал ба дээрх завсар хугацааны хоорондын хоорондох хугацааны харьцаа завсар зай агшинХэм А 0 смжилт Б ... ... ... смийн В ... ... ... смхэсэ Г ... ... ... смгТооц А – Бооло А – Вх А – Гхэсэ Б – Вг Б – Г В – Г ДундажХичээл эхлэхээс өмнө сурагчдаа багуудад хуваан суулгаж багажуудыг ширээн дээрбайрлуулсан байна.Хичээлийн явцБаг бүрийг нэр ба уриатай болгоод уриагаа дуу нэгтгэн хэлж зоригжуулвал сурагчидурамтай ажиллах байх. Үүний дараа багуудыг үнэлэх үнэлгээний хүснэгт танилцуулна.Багш хөдөлж байгаа биеийг хэрхэн ялган таних вэ гэдгийг дараах үзүүлэх туршилтаарсэдэлжүүлж асуулт тавина.Үзүүлэх туршилт: 1. Багшийн ширээн дээр том хэмжээтэй номон дээр ачаа тавиад уг ачааг номон дээгүүр аажим чирнэ. 2. Ачааг номон дээр хөдөлгөөнгүй байлган номыг ширээн дээгүүр алгуур чирнэ. 3. Ачааг номон дээр байхаар штативнаас хавчаараар хавчиж бэхлээд ширээн дээгүүр ачааны доогуур номыг алгуур чирнэ.Дээрх 3 тохиолдолд “Аль нь хөдөлж байгаа вэ?” гэсэн асуултанд сурагчид дарааххариултуудыг хэлнэ.1-р тохиолдолд: Ачаа л хөдөлж байна. Ном ширээ огт хөдөлгөөнгүй байна.2-р тохиолдолд: Ачаа номтой хамт хөдөлж байна. Ширээ хөдлөхгүй байна.3-р тохиолдолд: Ачаа ширээ 2 хөдлөөгүй. Харин ном л хөдөлсөн. гэсэн хариултууд цуглахбайх.Багш дахин асуулт тавина. “Хэрвээ та нар маш жижиг болоод 2-р тохиолдолын номондээр зогсоцгоож байгаа бол юу нь хөдөлж байгаа харагдах вэ?”, нэмэлт дөхүүлэх асуултнь “Хэрвээ та нар 3-р тохиолдолд ачаан дээр зогсож байгаа бол юу нь хөдөлж байгаамэт та нарт санагдах вэ?”, дараагийн нэмэлт асуулт нь “Энэ ачаанд дээр та нар зогсож
  10. 10. байгаа мэт нуурын усан дээр салтай зогсож байгаа тохиолдолд сал ба усны аль ньхөдөлж байна гэх вэ?”Энэ бүх асуултын эцэст дээр өгсөн хариултуудаас гадна хөдөлгөөний харьцангуй чанарыгилэрхийлсэн дараах ойлголтонд хүрэх ёстой.1-р тохиолдолд: Ачаатай харьцангуй ном, ширээ доогуур нь хөдөлж байна.2-р тохиолдолд: Ачаа номтой харьцуулахад хөдөлгөөнгүй, харин ачаа ба номтойхарьцангуй ширээ хөдлөж байна.3-р тохиолдолд: Номтой харьцангуй ачаа хөдөлсөн, мөн номтой харьцангуй ширээ хөдлөжбайна. Эдгээр ойлголтыг хөдөлгөөний харьцангуй чанар гэж ойлгоно, гэсэндүгнэлтэнд хүрч аливаа зүйлтэй харьцуулж хөдөлгөөнийг тодорхойлоно. Иймээс туршилтаахийх үед хөдөлгөөнийг харьцуулах цэгүүдийг анхаараарай гэдгийг сануулна.Туршилтын ажил:Багш сурагчдад дараах асуултаар туршилтийг эхлүүлнэ. “Одоо хөдөлгөөнийг харьцуулантодорхойлж чаддаг боллоо. Явсан зам ба уг замыг туулахад зарцуулсан хугацаа нь ямарнэгэн хамааралтай байх уу туршиж үзэцгэе.”Туршилтийг эхлүүлэхийн өмнө багуудад багажуудаа тайлбарлаж ажиллах зааварыг өгнө.“Та нарт жигд хөдөлгөөн хийх багажуудыг баг бүрд тараан өгсөн байгаа. Та бүхэнтуршилтаар биеийн явсан зам ба хугацааг хэмжиж, хамаарлыг нь тогтоох болно”. Багуудөмнөх хичээл дээр үзсэн “Уртыг хэмжих”, “Үзэгдлийн үргэлжлэх хугацааг багажаар болонтооцоолж хэмжих” аргуудыг сэргээн санаж, тухайн баг бүр өөрт ноогдсон багаж дээрээхэрхэн хэмжилт хийх талаар зөвлөлдөж нэгдсэн саналаа танилцуулна.Багууд туршилт хийх явцдаа дараах үйлдлүүдийг гүйцэтгэнэ.Тухайн нэг хөдөлгөөний хувьд явах замын дунд А, Б, В, Г гэсэн цэгүүдийг хэмжигдэжзайтайгаар тэмдэглэнэ. А цэгийг хөдөлгөөн жигдэрсэн байх цэгээс тэмдэглэх нь зүйтэйбайх. Хөдөлгөөн эхлээд А цэг дээр ирэхэд хугацааг тоолж эхлэх ба дараа дараагийнцэгүүдийг дайран өнгөрөх эгшин бүрийн хугацааг тэмдэглэн авна. Энэ тэмдэглэгээнүүдээсявсан зам ба хөдөлгөөнийг туулсан хугацааны зурвасуудыг тэмдэглэн авна. 1-р хүснэгтийнбүдгэрүүлсэн хэсэгт бичилт хийх шаардлагагүй.Дээрх зөвлөгөөг өгсний дараа багууд туршилт ба тооцоог боловсруулах ажилдааорцгооно. 1. Туршилтийг эхлээд хийж үзээд А цэгийг тэмдэглэнэ. Түүнээс цааш Б, В, Г цэгүүдийг хугацаа харж хэлж, болохоор адил биш зайд тэмдэглэнэ. 2. Хэмжилтийн хүснэгт дээр тухайн нэг хөдөлгөөний олон тохиолдол болох А, Б, В, Г цэгүүд дээрх хэмжилтийн тэмдэглэл хөтлөнө. Энэ үед багийн нэг гишүүн туршилтийн үйл ажиллагааг зохицуулна, 2-р гишүүн секундомерээр хэмжилт хийнэ, 3, 4, 5-р гишүүд туршилтын үед 2-р гишүүний хэлсэн тоон утгуудыг цаг алдалгүй тэмдэглэж авна. 3. Уг туршилтыг дахин шинээр цэгүүдээ тэмдэглэн, шинэ хүснэгт дээр хийж, тэмдэглэл хөтлөнө. Хэрвээ хугацаа байгаа бол дахин туршиж үзэж болно. 4. Цэгүүдийн хоорондох зайнаас явсан замыг хүснэгтийн тооцоолох хэсэгт бөглөнө. 5. Хугацааны агшинуудыг хүснэгтийн тооцооны хэсэгт туулсан хугацааны завсар болгож бичнэ. 6. Явсан зам ба хугацааны завсрын тоон утгуудыг харьцуулан сүүлийн баганад бичнэ.
  11. 11. Туршилтын дүгнэлт хэсэг:Хүснэгтийн сүүлчийн багана доторхи тоонуудыг харьцуулан харж тоон утгууд нь хэрзөрөөтэй байгааг ажиглана. Уг тоонууд ойролцоо болохыг тогтоож дараах хамааралбайгааг ажиглалтаар илэрүүлнэ.Туулсан зам s нь уг замын турш өнгөрсөн хугацаа t –д шууд хамааралтай болохыгажиглах ба хамаарлын коэффицентыг “v” үсгээр тэмдэглэж хурд хэмээх хэмжигдэхүүнболохыг багууд ажигласан туршилтын үр дүнгээс гаргаж ирэх асуултаар багш хөтлөнө.Ингэснээр жигд хөдөлгөөний хурдны томъёо нь дараах хэлбэрээр бичигднэ.Хэрвээ сурагчид хугацаандаа амжиж тооцоолон гаргаад томъёолон бичиж чадах болсурагчдаар хэлүүлж, багуудыг өрсөлдүүлэн багын нэг гишүүн самбарт бичих нь чухалбайх.Цааш хурд хэмээх хэмжигдэхүүний тухай дэлгэрүүлэн мэдээлэл өгнө. Үүнд:СИ системд нэгж нь байхыг сурагчдаа бодуулах, энэ нь 1 метр замыг 1секундынхугацаанд туулахад 1м/с хурдтай хөдөлсөн байна гэдгийг тооцоолуулах. Дараа нь км/цаггэсэн хэмжээсийг тооцоолно. Мөн тэдгээрийн хоорондох холбоог дараах томъёоллооргаргана. ;Шинэ мэдлэгийг бататгах, үзэж судалсан зүйлсээ дүгнэх хэсэг:Дээр үзсэн, судалсан бүх зүйлүүдээ нэгтгэн дүгнэж, дараах асуултуудыг сурагчдаасасууна. 1. Хөдөлж байгаа галт тэргэнд суусан хүн галт тэрэгтэй харьцангуй газар өөдөөс явж байна гэх нь зөв үү? 2. Жигд хөдөлгөөний үед туулсан зам ба хугацааны харьцаа нь ямар байдаг вэ? 3. Хэрвээ жигд биш хөдөлж байвал зам ба хугацааны харьцаа ямар байх вэ? 4. Шууд хамааралтай хоёр хувьсагчийг яаж томъёолох вэ? 5. Хурдны томъёог яаж бичиж болох вэ? 6. 6 м/с хурдтай гүйж байгаа тамирчин 20 км/цаг хурдтай давхиж байгаа морьтой хүн хоёрын аль нь хурдан байна вэ? 7. 40 км/цаг хурдтай яваа жип машин, 12 м/с хурдтай давхих хурдны морьтой хүүхдийн аль нь хурдан байна вэ?Үнэлгээ:
  12. 12.  Үнэлгээг багаар үнэлэх бөгөөд сурагчдын суудлын байрлалыг цаасан дээр багш тэмдэглэн багийн доторхи болон нийтийн дунд манлайлан оролцогч, мөн идэвхигүй байгаа гишүүдийг “+” ба “-” тэмдэгүүдээр тус тус тэмдэглэх байдлаар дүгнэж болох юм  Сурагчдын байрлалаар стандарт бус үнэлгээг гаргах бөгөөд эцсийн үнэлгээг багаар дүгнэн үнэлэж байх нь чухал юм.  Багуудыг уралдуулах үүднээс 2-р хүснэгтийг ил өлгөөд дээр нь оноог тэмдэглэж, сурагчдыг идэвхижүүлэх хэрэгтэй. 2-р хүснэгтДаалгаваруу 1-р 2-р 3-р 4-р 5-р багд баг баг баг багҮзүүлэхтуршилтТуршилтынявцТуршилтынхүснэгтТуршилтындүгнэлтХурднытомъёололНэгжийгтомъёолохНэгжшилжүүлэлтДүгнэлтасуултНийт байрГэрийн даалгаварт: Дараах графикийг байгуулна. Үүнд: a. Доорх график дээр хурдны хоёр тэнхлэгийн тэнцүү утгуудыг тооцоолж, харгалзуулан бичнэ. b. Жигд хөдөлгөөн хийж байгаа явган хүн алхах, гүйх, дугуйтай хүн хурдтай явах, гудамжаар явах автомашины болон бусад хөдөлж байгаа зүйлсийн хурдыг хэмжиж тэмдэглэн авах c. Дээрх цуглуулсан утгуудаар график дээр баганан график зурахV(м/с)V(км/ц)Явган алхахГүйхДугуйтай хурдан явахТөв замын машинБусад хөдөл-гөөн

×