Your SlideShare is downloading. ×
Martin 0001
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Martin 0001

199
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
199
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Авто замын засвар арчлалтын сангуудАсуудлыг судалсан байдал ба Анхдагч дүгнэлтүүд Мартин Кэрридж, 2012 оны 9-р сар
  • 2. Өнөөгийн зохицуулалтын хүндрэлүүдАвто замын ажлын санхүүжилт нь Улсын төсвийнбүрдэл хэсэг болсон Авто замын сангаас санхүүжигдэжбайгаа нь доорхи нөхцлийг үүсгэж байна. Үүнд: (i) Авто замын засвар арчлалтын санхүүжилтийг хийх үү Авто замын барилгын ажлын санхүүжилт хийх үү гэдэг асуудал бий болдог; (ii) Авто замын засвар арчлалтын санхүүжилт маш хангалтгүй; (ii) Төсвийн санхүүжилт хугацаа оройтож хийгддэгээс барилгын ажлын цонх улирлыг бүрэн ашиглаж чаддаггүй. 2
  • 3. Гаргасан шийдвэрүүд2011 оны 8-р сард Монгол улсын Засгийн газар авто замынсалбарт шинэчлэл хийхэд чиглэсэн Авто замын салбарын дундхугацааны Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх шийдвэрийг гаргасан.Энэхүү батлагдсан Хөтөлбөрийн 2.1.4-р зорилтонд: (i) Авто замын сангийн санхүүжилт нь Авто замын үндсэн хөрөнгийн менежментийн системд суурилан бэлтгэгдсэн төлөвлөгөөний дагуу зөвхөн Авто замын урсгал болон ээлжит засварын санхүүжилтэнд тусгайлан зарцуулагдана (ii) 2016 он гэхэд Авто замын засвар арчлалтын ажлын төсвийг 40 тэрбум төгрөгөөс доошгүй хэмжээнд хүргэнэ.2012 онд энэ төсөв 15 тэрбум төгрөг байгаатай харьцуулахадцаашид ихээхэн нэмэгдүүлэх зорилт тавьсан байна. 3
  • 4. Орлого зарлагын байдал 2009 оны үнээр 2007 2008 2009Авто замын сангаас 7.9 9.9 11.5 Нийт зардал 107.3 118.9 112.4 Засвар арчлалт 9.6 10.1 10.4 Хөрөнгө оруулалт 94.9 104.7 97.7 52,8 тэрбум төгрөг(Үүнээс 33,7 Засвар арчлалтын санхүүжилтийн тэрбум улсын 140 140 хэрэгцээ: чанартай замд ) 120 120 100 100 80 80 Total expenses Investment 60 60 From Road Fund Maintenance 40 40 20 20 0 0 2007 2008 2009 2007 2008 2009 4
  • 5. Авто замын засвар арчлалтын санХэд хэдэн давуу талууд бий. Үүнд:  Авто замын засвар арчлалтын санхүүжилт цаг хугацаандаа олгогдож зөвхөн засвар арчлалтын зориулалтаар л ашиглагдах байдал баталгаажина(урсгал засвар, өвлийн арчлалт, ээлжит засвар ба онцгой байдлын үеийн ажлууд)  Засгийн газрын зүгээс ач холбогдол өндөртэй авто замын хөрөнгө оруулалтын төслүүдийг (шинэ болон шинэчлэх) улсын төсвөөс, зээл тусламжын болон бусад эх үүсвэрээс санхүүжүүлэх ажилд саад учруулахгүй  Авто замын засвар арчлалт болон шинээр авто зам барих ажлын санхүүжилтийн асуудал тусдаа шийдэгддэг болно  Авто зам ашиглагчид авто замын сүлжээний бүрэн бүтээн байгуулалт болон сайжруулалтын ажилд зориулан хураамж өгөхгүй зөвхөн засвар арчлалтын ажилд зориулж өгөх учир төлөх төлбөрийн хэмжээ багасна  Авто замын засвар арчлалтанд санхүүжилт нэмэгдэхийн үр шимийг авто зам хэрэглэгчид хүртэх болно. 5
  • 6. ‘Хэрэглэгч төлөх’ ба ‘Бохирдуулагч төлөх’ ЗарчмуудТээврийн үйл ажиллагаа нь хэрэглэгчдийн зүгээс төлөгддөггүй зарим нэмэлтзардлуудыг бий болгож байдаг. Жишээлбэл: Авто замын засвар арчлалт – Хүнд даацын тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөн замын эвдрэлийнгол шалтгаан боловч тэдний төлж байгаа хураамж нь энэ зардлыг бүрэн төлж хүрдэггүй; Замын түгжрэл үүсгэж байгаа зам хэрэглэгч нь бусдад ихээхэн цаг хугацааны чирэгдэл учруулдаг хэрнээ үүнийхээ төлөө хариуцлага хүлээдэггүй Агаарын бохирдол – тээврийн хэрэгслээс гарч буй утаа нь нийтийн эрүүл мэндийн хувьд ихээхэн хор учруулдаг ч үүний хор уршгийг иргэн өөрөө л үүрэх болдог Аваар осол, дуу чимээ, хүрээлэн буй орчны бохирдол…Хэрэв хэрэглэгч эсвэл бохирдуулагч тухайн өртгийг төлдөг болбол: a) Тэдний зүгээс дээрхи зүй бус зардлыг бууруулах эрмэлзлэл бий болно b) Бүрдүүлсэн санг дээрхи үйл ажиллагааны сөрөг нөлөөг бууруулахад ашиглах болно. 6
  • 7. Олон улсын туршлагаАвто замын сангийн хамаарах хүрээ: Шинэ Зеланд – тээврийн бүх төрлүүд (хөрөнгө оруулалт/засвар арчлалт); Гондурас, Гватемал, Бразил, Коста Рика, Никарагуа, Замби, Этиоп, Лаос – авто замын засвар арчлалт Этиоп – авто замын аюулгүй байдлыг сайжруулах санаачлагуудыг мөн санхүүжүүлдэг АНУ – Хөдөлгөөнд оролцож байгаа бүх тээврийн хэрэгсэл (нийтийн тээвэр орно) болон агуулахад хадгалагдаж байгаа шатахууны 1 литр тутмаас 5 центийн хураамж авдаг Франц – Орон нутгийн татвараас нийтийн тээврийн тусгайлсан санг бүрдүүлдэг.Нэмэлт зардлыг төлүүлэх хувилбарууд: a) Хүнд даацын тээврийн хэрэгслээс нэмэлт төлбөр авах (ЕХ болон олон улсууд) ба/ ,төлбөр хураах (Герман, Словаки…) b) Замын түгжрэлийн хураамж (Сингапур, Осло, Лондон Милан…) c) Агаарын бохирдлын хураамж (ЕХ, Монгол улс…) 7
  • 8. Судалж үзсэн асуудлууд1. Авто замын хэдэн сан хэрэгтэй вэ?2. Сангуудын эзэмшигч нь ямар байгууллага байх вэ?3. Сангуудын үйл ажиллагааг хэн хариуцах вэ?4. Одоогоор байгаа болон цаашид ашиглаж болох эх үүсвэрүүд5. Дизель түлшний хувьд үүсэж буй асуудал6. Ямар хураамжууд байж болох, хаана төвлөрүүлэх?7. Хураамжын хэмжээг хэрхэн тогтоож, өөрчилж байх вэ?8. Эх үүсвэрийг хэрхэн цуглуулж сангуудад төвлөрүүлэх вэ?9. Сангуудаас ямар үйл ажиллагааг санхүүжүүлэх вэ?10. Заавал хангах ёстой үүрэг хариуцлага ба нөхцлүүд11. Заавал хангах ёстой үүрэг хариуцлага ба нөхцлүүд12. Гэрээний болон төлбөр тооцооны үүргүүд 8
  • 9. 1. Авто замын хэдэн сан хэрэгтэй вэ? Санал Үндсэн шалтгаанХоёр Сан:  Хотын авто замын нөхцөл байдал баУлсын авто замын засвар шаардлага нь авто замын бусадарчлалтын Сан (УАЗЗАС) – нь улсын сүлжээнээс маш их онцлог өөр байдагавто замын сүлжээний засвар  Хотын замын засвар арчлалтын сан ньарчлалтанд зориулагдана. Мөнурьдчилан батлагдсан авто замын өөрөө бие даан эх үүсвэрээ бүрдүүлжаюулгүй байдлыг сайжруулах болнохөтөлбөрүүдийг санхүүжүүлж болно  Улсын авто замын сан нь авто замын аюулгүй байдалтай холбоотой заримХотын авто замын засвар арчлалтын үйл ажиллагааг өөртөө хамруулжсан (ХАЗЗАС) нь Улаанбаатар хотын болноавто замын засвар арчлалтанд  Улсын авто замын сан нь яваандаазориулагдана Улаанбаатар хотоос бусад орон нутгийн ангилалтай авто замуудыг хамарч болох юм 9
  • 10. 2. Сангуудын эзэмшигч нь ямар байгууллага байх вэ? Санал Үндсэн шалтгаанУАЗЗАС – Зам Тээврийн  Зам Тээврийн Яам ньяам (ЗТЯ)-р төлөөлүүлэн хотын эзэмшил газраасЗасгийн газрын мэдэлд гаднах улсын чанартайбайна авто замыг бүрэн хариуцдагХАЗЗАС – Хотын Даргаар  Улаанбаатар хот өөрийнтөлөөлүүлэн хилийн цэс доторхи автоУлаанбаатар хотын замын асуудлыг бүрэнмэдэлд байна хариуцна 10
  • 11. 3. УАЗЗАС - г хэн хариуцах вэ? Санал Үндсэн шалтгаанУАЗЗАС – Зам Тээврийн Яам  Зөвлөл нь бодлого боловсруулах,тэргүүлэх цөөн хүнтэй УЗЗАС-н санхүүжилтийн саналуудыг батлах шалгуур болон сангийн эх үүсвэрийгМенежментийн Зөвлөл байх ба бүрдүүлэх, авто зам хэрэглэгчийнСангийн яам болон өөр цөөн хураамжыг тогтоонотооны яамд төлөөлөлтэй байж  Зөвлөл санг хариуцах Менежерийгболно томилж зөвлөлийн баталсан журмаар сангийн үйл ажиллагааг хариуцан эрхэлнэ. Менежерийн үүргийг Банк гүйцэтгэж болно.  Зөвлөл нь мөн замын сангийн зөвлөл хийгээд замын санг хариуцах Менежер байгууллагад техникийн зөвлөлгөө өгөх Инженерийн зөвлөх багийг томилно 11
  • 12. 4. Улсын авто замын засвар арчлалтын сан 12
  • 13. 5. Одоогоор байгаа болон цаашид ашиглаж болох эх үүсвэрүүд ? Орлогын эх үүсвэр 2011 тэрбум төгрөг Импортын татвар Ерөнхий суурь татварууд, НӨТ авто зам хэрэглэгчдийн хураамж үүнд Шатахууны онцгой албан татвар хамаарахгүй (Ерөнхий Төсөв)Шатахууны онцгой албан татвар (Тусгай 8.8 сан) Тээврийн хэрэгслийн татвар 10.1 in UBТөлбөрийн хураамж ( улсын авто зам ) 1.4 Төлбөр хураах цэг ( Улаанбаатар хот ) 0.5 Төлбөртэй зогсоолын орлого Мэдээлэл байхгүй Замын түгжрэлийн хураамж Хотын авто замын сангийн хувьд шинэ Агаарын бохирдлын хураамж эх үүсвэрүүдүүд байж болох юм 13
  • 14. 6. Дизель түлшний хувьд үүсэж буй асуудал Асуудал Шийдэл Монгол улсын хэмжээнд хэрэглэж байгаа нийт  Дизель түлшнээс татвар авах бус харин дизель түлшний бараг тэн хагас нь авто замын дизель хөдөлгүүрт тээврийн хэрэгслээс тээвэртэй шууд холбоогүй буюу ХАА, татвар авах Үйлдвэрлэл, уул уурхай болон эрчим хүчний зориулалтаар ашиглагдаж байна.  Ашиглагдаж байгаа дизель хөдөлгүүрт Магадгүй дизель түлшний хураамжыг нэмэх тээврийн хэрэгслээс авто замын засвар асуудалд эдгээр салбаруудаас ихээхэн арчлалтын зардалд нөлөөлж буй эсэргүүцэл ирдгээс дизель түлшнээс авах тээврийн жин болон тэнхлэгийн татвар өнөөгийн хэмжээнд хэт бага байгаа байдлаас нь хамаарч татвар авах болов уу.  Энэ нөхцөлд дизель түлштэй холбоотой Татварыг хөнгөлөх эсвэл татвараас чөлөөлөх хураамж бага байж болох юм. нь асуудлыг шийдвэрлэх хувилбар байж болох ч энэ нь хэрэгжүүлэхэд нэлээд хүндрэлтэй 14
  • 15. 7. Ямар хураамжууд байж болох, хаана төвлөрүүлэх Төвлөрөх жилийн Хураамжын төрөл Тайлбар орлого Тэр бум төгрөгөөрШатахууны онцгой татвар Авто зам хэрэглэгчээс авах шатахууны 12,8 (Тусгай сан) хураамж хэлбэрээр Тээврийн хэрэгслийн жин ба авто замыгТээврийн хэрэгслийн татвар 34,0 гэмтээж байгаа хүчин зүйлээс харгалзсан Засвар арчлалт сайн хийгдсэн Төлбөрийн хураамж ( ашиглалтын түвшин өндөртэй замд л 1,9 улсын авто зам ) үргэлжлүүлэх ? Тэнхлэгийн ачааллыг хэтрүүлсний төлөөДаац хэтрэлтийн торгууль Авто замын тухай хуульд ногдуулах торгууль өөрчлөлт оруулах Нийт 48,7 Улсын чанартай авто замын урсгал болон Шаардлагатай ээлжит засварын ажил хэвийн явагдах 38,5 тооцоогоор 15
  • 16. 8. Хураамжын хэмжээг хэрхэн тогтоож, өөрчилж байх вэХураамжын төрөл Санал УАЗЗАС-ын Менежментийн Зөвлөл сангийн бусад эх үүсвэрүүдийг төвлөрүүлснийШатахууны онцгой татвар дараа дараагийн жилийн засвар арчлалтын хөтөлбөрд шаардлагатай санхүүжилтийн (Тусгай сан) хэмжээтэй уялдуулж тогтооно Тээврийн хэрэгслийн төрөл бүрээр тэнхлэгийн ачааллын байдал, жилийн зорчилтын уртТээврийн хэрэгслийн татвар болон хүлэмжийн хийн хэмжээ зэргээр үндэслэн тогтооно Торгуулийг тооцоолохдоо ердийн 100 км зорчилтоос авто замд учруулах гэмтэл гэжДаац хэтрэлтийн торгууль үндэслэх хэдий ч нөлөөллийн хүчин зүйлийг нь 30 дахин өсгөж тооцно Төлбөрийн хураамж ( Одоо байгаа хэлбэрээрээ явж болох ч яваандаа тухайн төлбөртэй замын засварт улсын авто зам ) шаардагдах жилийн дундаж зардлыг шингээсэн байдлаар авдаг болох хэрэгтэй 16
  • 17. 9. Эх үүсвэрийг хэрхэн цуглуулж сангуудад төвлөрүүлэх вэ? Хураамжын төрөл СаналШатахууны онцгой татвар Одоогийн Тусгай санд төвлөрүүлдэг Онцгой татвар хэлбэрээр цуглуулаад АЗЗАС-нд (Тусгай сан) татан төвлөрүүлэх Зам Тээврийн яамны албадууд, шуудангийн салбар, банкны шилжүүлэг эсвэлТээврийн хэрэгслийн татвар интернетээр дамжуулан УАЗЗАС-нд төвлөрүүлэх ЗЦГ эсвэл ЗТЯ-ны байцаагчдын торгуулийн мэдэгдэлийг үндэслэн дээр дурьдсан Даац хэтрэлтийн хяналт төлбөрийн арга замуудаар 14 хоногийн дотор торгуулийг барагдуулах ёстой. Торгууль төлөх тээврийн хэрэгслийг УАЗЗАС урьдчилан батална Төлбөрийн хураамж ( Орлогыг өдөр тутам УАЗЗАС-ын дансанд банкаар шилжүүлнэ улсын авто зам ) 17
  • 18. 10. Авто замын засвар арчлалтын сангаас санхүүжүүлэх үйл ажиллагаа Үүрэг ТайлбарҮндэслэл, зардал ба чанарын хяналтыг сайн хийх шаардлагатай: Улсын чанартай авто замын урсгал, ээлжит, өвлийн улирлын авто замын Сангийн хувьд улсын арчлалт болон онцгой шаардлагат засвар арчлалтын ажлууд чанартай авто замын засвар арчлалт болон Замын бага хэмжээний засвар арчлалтын ажлууд үүнд суваг шуудууг сэргээх хөдөлгөөний аюулгүй гэх мэт (санхүүжүүлэх хязгаарыг зааж өгөх хэрэгтэй) байдлыг хангах бага Улсын чанартай авто замын засвар арчлалтын ажлыг гүйцэтгэж байгаа хэмжээний төрийн болон хувийн компануудад тоног төхөөрөмжийн зээл олгох санхүүжилт шаардах ажлуудыг АЗЗАС ба АЗГ-аас зохион байгуулах авто замын засвар арчлалтын санхүүжүүлэхэд сургалтууд(АЗГ, НАЗГ ба гүйцэтгэгч компануудад зориулсан) ашиглагдана. АЗЗАС-ын менежментийн зардлууд (Зарцуулах дээд хэмжээг зааж өгөх) Яваандаа сангийн эх Зам тээврийн яам, ЭМЯ, ЗЦГ болон Нийслэлийн захиргаатай хэлэлцэж үүсвэр болон нөөц баталсан замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг сайжруулах зориулалт бүхий хангалттай болох үед зарим хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх Улаанбаатар хотоос гаднах орон нутгийн Төслийн ач холбогдлыг эрэмблэх болон замын хөдөлгөөний аюулгүй зарим авто замын байдлын хөтөлбөр ба төлөвлөгөөг боловсруулахын тулд шаардлагатай засвар арчлалтыг тохиолдолд Зөвлөхийн үйлчилгээг авах гүйцэтгэж болох юм. Банкны төлбөр хураамж ба Аудиторын төлбөр. 18
  • 19. 11. Заавал хангах ёстой үүрэг хариуцлага ба нөхцлүүд Үүрэг ТайлбарДоорхи шаардлагуудын аль нэгийг хангаж байгаа төслүүдийгсанхүүжилт авах эрхтэй төсөлд тооцно: Авто замын их засвар болон Урьдчилан батлагдсан дунд хугацааны эсвэл жилийн шинэчлэлтийн төслүүдийн хувьд төлөвлөгөөнд орсон эсвэл урьдчилан тооцоолоогүй тохирохгүй юм. Тэдгээрийн хувьд гэнэтийн нөхцөл байдлын улмаас хийгдэхээр шийдэгдсэн төсвийн хүрээнд улсын хөрөнгө байх ; оруулалтын батлагдсан хөтөлбөрөөр Нийгэм эдийн засгийн тогтсон хэм хэмжээг гажаагүй байх; гүйцэтгэгдэх нь зүйтэй. УАЗЗАС-ын Сангийн Менежментийн зөвлөлөөс тогтоосон үнийн санхүүжилтэнд мөрдөх 1 км авто хязгаарыг даваагүй байх; замын ажлын үнийн хязгаарыг тогтоож Тухайн төслүүд нь зам засварын ажлын өртгийг болон өгснөөр энэхүү бодлого хэрэгжих замын ашиглалтын зардлыг бууруулж замын чанарыг нөхцөл баттай хангагдана. сайжруулахаар төлөвлөгдсөн байх.Тодорхой заагдсан үнээс давсан үнийн дүнтэй төслийгдотоодын өрсөлдөөнт тендерээр шалгаруулна. 19
  • 20. 12. Гэрээний болон төлбөр тооцооны үүргүүд Үүрэг ТайлбарҮйл ажиллагаа болон төсөл батлагдсан даруй саналболгосон ажлуудыг чанарын түвшинд, хугацаа болон Батлагдсан үйл ажиллагаандтөсөвт нь багтаан гүйцэтгэх талаархи гэрээг замын сан зарцуулагдах хөрөнгө эх үүсвэрба хүсэлт гаргагч тал харилцан байгуулна. санд баттай бай ёстой ба мөн хөрөнгө эх үүсвэрийгХүсэлт гаргагч тал нь ажлыг гүйцэтгүүлэх тендерийг зориулалтын дагуу зүй зохистойзохион байгуулах асуудлыг хариуцах ба тогтоосон зарцуулах ёстой. Хэрэгжүүлэлтжурмын дагуу худалдан авалтын болон төлбөрийн болон зардлын хяналтын хувьдасуудлыг мөн хариуцна. хэрэгжүүлэгч Агентлаг хариуцахЗамын сангаас урьдчилан зөвшөөрөл авалгүйгээр ба сангууд хяналт тавина.хэтрүүлэн зарцуулсан зардлыг нөхөн олгохгүй. Жилийн тайлан нь олон нийтэдЗамын сан жилийн ажлын санхүүгийн тайланг нээлттэй баримт бичиг байххүргүүлэх ёстой ба сангийн санхүүгийн үйл ёстой ба хэвлэмэл байдлааражиллагаанд Сангийн яамны зөвшөөрсөн Аудитор гарахаас гадна интернетэдхяналт хийнэ. байршуулна. 20