Âàëþòûí çàõ çýýëËåêö-16
Àãóóëãà• Âàëþòûí çàõ çýýë ò¿¿íèéã  òîäîðõîéëîõ íü• Âàëþòûí çàõ çýýëèéí ýðýò,  íèéë¿¿ëýëò• Âàëþòûí õàíø• Óëñ õîîðîíäûí êàïè...
Âàëþò• Ìîíãîë óëñûí ¿íäýñíèé âàëþò, ãàäààä  âàëþò, óëñ õîîðîíäûí õóäàëäàà, ýäèéí  çàñãèéí        õàðèëöààíû        òºëáºðò...
¯íäýñíèé âàëþò• Ýðãýëòýíä äàõü òºëáºðèéí ÷àäâàð á¿õèé  ÌÓ-ûí ìºíãºí òýìäýãò òºãðºã, ò¿¿ãýýð  èëýðõèéëýãäñýí áºãººä îëîí óë...
Ãàäààä âàëþò• Ýðãýëòýíä áàéãàà òºëáºðèéí ÷àäâàð  á¿õèé íýã áóþó õýä õýäýí ãàäààä óëñûí  ìºíãºí       òýìäýãò,       òýäãýý...
Âàëþòûí çàõ çýýë• Âàëþòûí àðèëæàà íàéìàà õóäàëäàà  ÿâàãäàæ áàéãàà çàõ çýýëèéã õýëíý.• Ãàäààä âàëþòûí àðèëæàà íü àì  äîëëàð...
ÎÓ-í ñàíõ¿¿ãèéí õóäàëäààíä ãîëëîí          îðîëöäîã âàëþò:•   Àìåðêèéí àì äîëëàð•   Åâðî•   ßïîíû èåí•   Àíãëèéí ôóíò ñòåð...
Âàëþòûí ñèñòåì íü õºðâºëòèéí           áàéäëààðàà• ×ºëººòýé õºðâºäºã âàëþò• Õýñýã÷ëýí õºðâºäºã âàëþò• Õºðâºäºãã¿é áóþó õàà...
ºëººòýé õºðâºäºã âàëþò• ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóäûí âàëþò áóþó  ÿìàð ÷ õÿçãààðëàëò òàâèãäàëã¿é á¿õ  ãàäààäûí âàëþòààð ñîëèãää...
• Õýñýã èëýí õºðâºäºã âàëþò  – Òîäîðõîé íýã òºðëèéí òºëáºð òîîöîîã õèéõýä    õýðýãëýãääýã, õèë çàëãàà áîëîí çàðèì óëñ    î...
Âàëþòûí çàõ çýýëä ãîëëîí           îðîëöîã èä• Áàíêóóä• Âàëþòûí áðîêåð, äèëåð¿¿ä• Âàëþòûí ýðýëò á¿õèé ÀÀÍ-ä, õóâü õ¿ì¿¿ñ  ...
Âàëþòûí çàõ çýýë äýõ ýðýëò,           íèéë¿¿ëýëò• Èìïîðòëîã÷èä áàðààíû òºëáºðèéã óã îðíû  âàëþòààð áóþó ýñâýë ÷ºëººòýé õºð...
Âàëþòûí õàíø• Íýã îðíû ìºíãºí íýãæèéí ¿íèéã ººð îðíóóäûí ìºíãºíèé  íýãæýýð èëýðõèéëýõèéã õýëíý.• Âàëþòûí õàíøèéã òîäîðõîéë...
• Òºãðºãººð èëýðõèéëñýí äîëëàðûí õàíø íü  äîëëàð õóäàëäàí àâàã èéí õàíø áîëîõ áà  äîëëàðààð èëýðõèéëñýí òºðãºðíèé õàíø íü ...
Âàëþòûí õàíø 2 ÿíçààð òîãòîíî1. Âàëþòûí    çàõ     çýýë    äýõ ýðýëò,   íèéë¿¿ëýëòýýð çîõèöóóëàãääàã. ¯¿íèéã   âàëþòûí ÷ºë...
Âàëþòûí ºëººò õàíø• ׺뺺ò õàíøíû ¿åä âàëþòûí äîòîîäûí çàõ  çýýë äýõ ýðýëò íü èìïîðòûí çàðäëààð• Íèéë¿¿ëýëò       íü   ýêñ...
Âàëþòûí                                              Âàëþòûí çàõ çýýë çóðàã(16.1)õàíøÒºãðºãººð èëýðõèéëñýí äîëëàðûí õàíø  ...
• Ýêñïîðòûí òîãòìîë ò¿âøèíд âàëþòûí õàíøíû  áóñ õ¿ èí ç¿éëñèéí íºëººë뺺ð èìïîðò  ºñºõºä, çàõ çýýëä âàëþòûí õîìñäîë ¿¿ñ  ó...
Âàëþòûí                                                                          Èìïîðòûí çàðäëûí ºñºëò                   ...
Âàëþòûí ºëººò õàíøèíä íºëººëºõ         õ¿ èí ç¿éëñ:• Äîòîîä ãàäààäûí ¿íèéí ò¿âøíèé ººð ëºëò• Õóäàëäààíû áàëàíñûí ººð ëºëò•...
Âàëþòûí õàòóó õàíø• Òºðººñ âàëþòûí õàíøèéã çîõèöóóëæ áóé  íýëýýä ò¿ãýýìýë õýëáýðèéí íýã áîë àëòàí  ñòàíäàðò þì.• Àëòàí    ...
• Æèøýýëáýë:• 20$=1óíö àëò áóþó 1$=0.05 óíö àëò• 4000 òºã=1 óíö àëò áóþó 1 òºã=0.00025  óíö àëò• 20$=4000 òºã áóþó (4000òº...
• 2 îðíû ìºíãºíèé íýãæýýð èëýðõèéëñýí íýãæ  àëòíû ¿íèéã õîîðîíä íü õàðüöóóëàõ ¿íäñýí  äýýð òîãòîîñîí âàëþòûí õàíøèéã õàòóó...
Âàëþòûí                                                   D3                            S1õàíø                            ...
• Ýêñïîðò, èìïîðòûí òýíöâýð õàíãàãäñàí ¿åä  õàíøíû áóñ õ¿ èí ç¿éëñèéí óëìààñ èìïîðò ºñ  âàëþòûí ýðýëòèéí ìóðóé á¿õýëäýý ºñ...
Óëñ õîîðîíäûí êàïèòàëûí øèëæèëò áà             âàëþòûí õàíø• Óëñ õîîðîíäûí ¿íýò öààñíû àðèëæààã  êàïèòàëûí øèëæèõ õºäºë㺺...
• Ìàíàé õºðºí㺠îðóóëàã èä ãàäààä äàõü  õºðºí㺠îðóóëàëòààñ îëîõ àøãèéí íîðì ìîíãîëîîñ  äîîãóóð áàéâàë áàéâàë óã îðíû ¿íýò...
Âàëþòûí íýðýëñýí áà áîäèò õàíø• Íýðýëñýí õàíø ãýäýã íü: òóõàéí îðíóóä  äàõü õàíø óíàëòûã òîîöîõã¿éãýýð  ñîëèëöîãäîæ áàéãàà...
Áîäèò áà íýðýëñýí õàíøíû               õàìààðëûã                    Pd                * ;                    Pf•   ρ- á...
• Õýðýâ áîäèò õàíø ºíäºð áîë ãàäààäûí  áàðàà õàðüöàíãóé õÿìä, äîòîîäîä  ¿éëäâýðëýæ áóé áàðàà õàðüöàíãóé ºíäºð  ¿íýòýé• Õàð...
ËÅÊÖ ÄÓÓÑÀÂ
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Mac l 13

1,624 views
1,533 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,624
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
633
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Mac l 13

  1. 1. Âàëþòûí çàõ çýýëËåêö-16
  2. 2. Àãóóëãà• Âàëþòûí çàõ çýýë ò¿¿íèéã òîäîðõîéëîõ íü• Âàëþòûí çàõ çýýëèéí ýðýò, íèéë¿¿ëýëò• Âàëþòûí õàíø• Óëñ õîîðîíäûí êàïèòàëûí øèëæèëò áà âàëþòûí õàíø• Âàëþòûí íýðýëñýí õàòóó õàíø• Âàëþòûí õàíøèíä íºëººëºõ õ¿ èí ç¿éëñ
  3. 3. Âàëþò• Ìîíãîë óëñûí ¿íäýñíèé âàëþò, ãàäààä âàëþò, óëñ õîîðîíäûí õóäàëäàà, ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíû òºëáºðò õýðýãëýãäýæ áóé òîîöîîíû íýãæ, ìºíãæñºí àëò áîëîí âàëþòûí ¿íýò ç¿éëñèéã õýëíý.
  4. 4. ¯íäýñíèé âàëþò• Ýðãýëòýíä äàõü òºëáºðèéí ÷àäâàð á¿õèé ÌÓ-ûí ìºíãºí òýìäýãò òºãðºã, ò¿¿ãýýð èëýðõèéëýãäñýí áºãººä îëîí óëñûí òºëáºð òîîöîîíä ò¿ãýýìýë õýðýãëýãääýã, ¿íýò öààñ, òºëáºðèéí õýðýãñëèéã õýëíý.
  5. 5. Ãàäààä âàëþò• Ýðãýëòýíä áàéãàà òºëáºðèéí ÷àäâàð á¿õèé íýã áóþó õýä õýäýí ãàäààä óëñûí ìºíãºí òýìäýãò, òýäãýýðýýð èëýðõèéëýãäñýí áºãººä îëîí óëñûí òºëáºð òîîöîîíä ò¿ãýýìýë õýðýãëýãääýã ¿íýò öààñ, òºëáºðèéí õýðýãñëèéã õýëíý.
  6. 6. Âàëþòûí çàõ çýýë• Âàëþòûí àðèëæàà íàéìàà õóäàëäàà ÿâàãäàæ áàéãàà çàõ çýýëèéã õýëíý.• Ãàäààä âàëþòûí àðèëæàà íü àì äîëëàðààñ ãàäíà áóñàä îðíû ÿíç á¿ðèéí âàëþòààð õèéãäýæ áàéäàã.• Äýëõèéí âàëþòûí àðèëæààí ãîë òºâ¿¿äýä: “Ëîíäîí, Íüþ-Éîðê, Òîêèî” îðäîã.
  7. 7. ÎÓ-í ñàíõ¿¿ãèéí õóäàëäààíä ãîëëîí îðîëöäîã âàëþò:• Àìåðêèéí àì äîëëàð• Åâðî• ßïîíû èåí• Àíãëèéí ôóíò ñòåðëèíã• Êàíàä äîëëàð• Áóñàä âàëþòóóä òóñ òóñ îðíî.
  8. 8. Âàëþòûí ñèñòåì íü õºðâºëòèéí áàéäëààðàà• ×ºëººòýé õºðâºäºã âàëþò• Õýñýã÷ëýí õºðâºäºã âàëþò• Õºðâºäºãã¿é áóþó õààëòòàé âàëþò
  9. 9. ºëººòýé õºðâºäºã âàëþò• ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóäûí âàëþò áóþó ÿìàð ÷ õÿçãààðëàëò òàâèãäàëã¿é á¿õ ãàäààäûí âàëþòààð ñîëèãääîã âàëþòûã õýëíý.
  10. 10. • Õýñýã èëýí õºðâºäºã âàëþò – Òîäîðõîé íýã òºðëèéí òºëáºð òîîöîîã õèéõýä õýðýãëýãääýã, õèë çàëãàà áîëîí çàðèì óëñ îðíû ìºíãºí òýìäýãòòýé ñîëèãäîõ àäâàðòàé âàëþòóóä• Çºâõºí äîòîîäûí òºëáºð òîîöîîíä õýðýãëýãääýã óëñûí ìºíãºí òýìäýãò¿¿ëèéã õºðâºõ àäâàðã¿é âàëþò ãýíý.
  11. 11. Âàëþòûí çàõ çýýëä ãîëëîí îðîëöîã èä• Áàíêóóä• Âàëþòûí áðîêåð, äèëåð¿¿ä• Âàëþòûí ýðýëò á¿õèé ÀÀÍ-ä, õóâü õ¿ì¿¿ñ ãýõ ìýò
  12. 12. Âàëþòûí çàõ çýýë äýõ ýðýëò, íèéë¿¿ëýëò• Èìïîðòëîã÷èä áàðààíû òºëáºðèéã óã îðíû âàëþòààð áóþó ýñâýë ÷ºëººòýé õºðâºõ âàëþòààð õèéäýã òóë èìïîðò íü âàëþòûí çàõ çýýë äýõ ýðýëòèéã òîäîðõîéëîõ áà ýêñïîðò íü âàëþòûã ãàäíààñ àâ÷ðàõ òóë íèéë¿¿ëýëòèéã èëýðõèéëíý.
  13. 13. Âàëþòûí õàíø• Íýã îðíû ìºíãºí íýãæèéí ¿íèéã ººð îðíóóäûí ìºíãºíèé íýãæýýð èëýðõèéëýõèéã õýëíý.• Âàëþòûí õàíøèéã òîäîðõîéëîõ õýä õýäýí õ¿÷èí ç¿éë áàéäàã. ¯¿íä: – Ãàäààä õóäàëäàà ýðõëýõ – Ãàäíààñ çýýë àâàõ – Ãàäíààñ õºðºíãèéí õºäºë㺺í õèéõ ¿åä âàëþòûí ñîëèëöîî çàéëøã¿é õýðýãöýýòýé áîëäîã.
  14. 14. • Òºãðºãººð èëýðõèéëñýí äîëëàðûí õàíø íü äîëëàð õóäàëäàí àâàã èéí õàíø áîëîõ áà äîëëàðààð èëýðõèéëñýí òºðãºðíèé õàíø íü төгрөг õóäàëäàí àâàã èéí õàíø þì.
  15. 15. Âàëþòûí õàíø 2 ÿíçààð òîãòîíî1. Âàëþòûí çàõ çýýë äýõ ýðýëò, íèéë¿¿ëýëòýýð çîõèöóóëàãääàã. ¯¿íèéã âàëþòûí ÷ºëººò õàíø ãýíý.2. Òºðººñ øóóä òîãòîîæ ºãäºã. 1. ¯¿íèéã âàëþòûí õàòóó õàíø ãýíý. (òºðèéí çîõèöóóëàëòòàé çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñàãò âàëþòûí õàíø õîëèìîã áàéäëààð çîõèöóóëàãääàã)
  16. 16. Âàëþòûí ºëººò õàíø• ׺뺺ò õàíøíû ¿åä âàëþòûí äîòîîäûí çàõ çýýë äýõ ýðýëò íü èìïîðòûí çàðäëààð• Íèéë¿¿ëýëò íü ýêñïîðòûí îðëîãîîð òîäîðõîéëîãäîíî.• Âàëþòûí õàíø õýäèéí ÷èíýý ºíäºð áàéíà íýãæ âàëþòàä òºëºõ òºãðºãèéí õýìæýý òºäèé ÷èíýý èõ áàéíà.
  17. 17. Âàëþòûí Âàëþòûí çàõ çýýë çóðàã(16.1)õàíøÒºãðºãººð èëýðõèéëñýí äîëëàðûí õàíø D èìïîðò S ýêñïîðò E P Ýêñïîðòûí îðëîãî, èìïîðòûí çàðäàë Âàëþò ($)
  18. 18. • Ýêñïîðòûí òîãòìîë ò¿âøèíд âàëþòûí õàíøíû áóñ õ¿ èí ç¿éëñèéí íºëººë뺺ð èìïîðò ºñºõºä, çàõ çýýëä âàëþòûí õîìñäîë ¿¿ñ óëìààð âàëþòûí õàíø ºñíº.• Èéíõ¿¿ âàëþòûí õàíø íü ýêñïîðò, èìïîðòûí íºëººãººð ººð ëºãäºæ áàéäàã.
  19. 19. Âàëþòûí Èìïîðòûí çàðäëûí ºñºëò D1 èìïîðòõàíø çóðàã(16.2) Òºãðºãººð èëýðõèéëñýí äîëëàðûí õàíø D èìïîðò S ýêñïîðò E2 P1 E1 P Ýêñïîðòûí îðëîãî, èìïîðòûí çàðäàë Âàëþò ($)
  20. 20. Âàëþòûí ºëººò õàíøèíä íºëººëºõ õ¿ èí ç¿éëñ:• Äîòîîä ãàäààäûí ¿íèéí ò¿âøíèé ººð ëºëò• Õóäàëäààíû áàëàíñûí ººð ëºëò• Óëñ îðíû äîòîîä äàõü çýýëèéí õ¿¿ãèéí ò¿âøèí• Ñàíõ¿¿, ìºí㺠çýýëèéí áîäëîãî• Âàëþòûí çàõ çýýë äýõ òºðèéí çîõèöóóëàëò
  21. 21. Âàëþòûí õàòóó õàíø• Òºðººñ âàëþòûí õàíøèéã çîõèöóóëæ áóé íýëýýä ò¿ãýýìýë õýëáýðèéí íýã áîë àëòàí ñòàíäàðò þì.• Àëòàí ñòàíäàðòûí ¿åä çàéëøã¿é áàðèìòëàõ 3 çàð èì áàéäàã. ¯¿íä: – Һ𠺺ðèéí ìºíãºíèé íýãæèéã àëòààð ¿íýëäýã. – Һ𠺺ðèéí ìºíãºí òýìäýãòèéã àëòààð õóäàëäàí àâàõûã á¿ðýí õ¿ëýýí çºâøººðäºã. – Òºð òºâ áàíêèíäàà ã¿éëãýýíä ãàðãàñàí ìºíãºíèé õýìæýýòýé òýíö¿¿ õýìæýýíèé àëòíû íººöòýé áàéõ ó èðòàé.
  22. 22. • Æèøýýëáýë:• 20$=1óíö àëò áóþó 1$=0.05 óíö àëò• 4000 òºã=1 óíö àëò áóþó 1 òºã=0.00025 óíö àëò• 20$=4000 òºã áóþó (4000òºã:20$)= 200 òºã• 1$=200òºãðºã• Èéìä ìºíãºíèé íýãæèéí àëòàí ¿íýëãýý ººð ëºã人ã¿é íºõöºëä âàëþòûí õàíø ººð ëºãäºõã¿é
  23. 23. • 2 îðíû ìºíãºíèé íýãæýýð èëýðõèéëñýí íýãæ àëòíû ¿íèéã õîîðîíä íü õàðüöóóëàõ ¿íäñýí äýýð òîãòîîñîí âàëþòûí õàíøèéã õàòóó õàíø áóþó àëòàí æèøìýë õàíø ãýíý.
  24. 24. Âàëþòûí D3 S1õàíø D2 S2 Òºãðºãººð èëýðõèéëñýí äîëëàðûí õàíø D1 P1 E1 P U1 U2 U3 U Ýêñïîðòûí îðëîãî, èìïîðòûí çàðäàë
  25. 25. • Ýêñïîðò, èìïîðòûí òýíöâýð õàíãàãäñàí ¿åä õàíøíû áóñ õ¿ èí ç¿éëñèéí óëìààñ èìïîðò ºñ âàëþòûí ýðýëòèéí ìóðóé á¿õýëäýý ºñºõºä âàëþòûí õàíø Ð1 ò¿âøèíä èìïîðò íü ýêñïîðòîîñ äàâæ òºëáºðèéí áàëàíñ àëäàãäàëòàé áîëíî.• Ýíý ¿åä âàëþòûí æèøìýë õàíø òîãòñîí ó ðààñ òýð íü Ð1-ñ äýýø ºñºõã¿é.• Ýêñïîðòûí îðëîãîîñ äàâñàí èìïîðòûí çàðëàãà áóþó áàëàíñûí àëäàãäàë áîëíî. (U3-U1)
  26. 26. Óëñ õîîðîíäûí êàïèòàëûí øèëæèëò áà âàëþòûí õàíø• Óëñ õîîðîíäûí ¿íýò öààñíû àðèëæààã êàïèòàëûí øèëæèõ õºäºë㺺í ãýíý.• Ýíý íü âàëþòûí çàõ çýýëä õ¿ òýé íºëººëäºã.• Ìîíãîëûí õºðºí㺠îðóóëàã èä ãàäíû ¿íýò öààñûã õóäàëäàí àâáàë êàïèòàëûí äîòîãøëîõ õºäºë㺺í áîëîõ áºãººä ìàíàé âàëþòûí çàõ çýýë äýõ ýðýëòèéã íýìýãä¿¿ëýíý.• Ýñýðãýýðýý ãàäíû âàëþòûí íèéë¿¿ëýëòèéã íýìýãä¿¿ëíý.
  27. 27. • Ìàíàé õºðºí㺠îðóóëàã èä ãàäààä äàõü õºðºí㺠îðóóëàëòààñ îëîõ àøãèéí íîðì ìîíãîëîîñ äîîãóóð áàéâàë áàéâàë óã îðíû ¿íýò öààñûã õóäàëäàí àâàõûã ñîнèðõîíî.• Èéìýýñ êàïèòàëûí óðñãàë íü àøãèéí íîðì áàãàòàé îðíîîñ, àøãèéí íîðì ºíäºðòýé îðîí ðóó èãýëñýí áàéäàã.• Àøãèéí íîðì ºíäºð áîë çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð áàéäàã.
  28. 28. Âàëþòûí íýðýëñýí áà áîäèò õàíø• Íýðýëñýí õàíø ãýäýã íü: òóõàéí îðíóóä äàõü õàíø óíàëòûã òîîöîõã¿éãýýð ñîëèëöîãäîæ áàéãàà âàëþòóóäûí òýð ¿åèéí ¿íýýð èëýðõèéëñýí õàíø• Áîäèò õàíø ãýäýã íü: òóõàéí îðíóóä äàõü áàðàà ¿éë èëãýýíèé ¿íèéí ò¿âøíèé ººð ëºëò áóþó õàíø óíàëò òóñãàãäàæ òîãòîîãäñîí õàíø þì.
  29. 29. Áîäèò áà íýðýëñýí õàíøíû õàìààðëûã Pd   * ; Pf• ρ- áîäèò õàíø• Є- íýðýëñýí õàíø• Pd- äîòîîäûí ¿íèéí ò¿âøèí• Pf- ãàäààä îðíû ¿íèéí ò¿âøèí
  30. 30. • Õýðýâ áîäèò õàíø ºíäºð áîë ãàäààäûí áàðàà õàðüöàíãóé õÿìä, äîòîîäîä ¿éëäâýðëýæ áóé áàðàà õàðüöàíãóé ºíäºð ¿íýòýé• Õàðèí áîäèò õàíø áàãà áîë ãàäààäûí áàðààíû ¿íý ºíäºð, äîòîîäûí áàðààíû ¿íý õÿìä áîëîõûã òóñ òóñ èëýðõèéëíý.
  31. 31. ËÅÊÖ ÄÓÓÑÀÂ

×