Recht Doen In Het Gezin

890 views
638 views

Published on

Workshop presented @ the Dutch national probation and parole conference 2012.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
890
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Recht Doen In Het Gezin

  1. 1. Deelsessie 8: Werken met het sociaal systeem Marco Brok Bureau Buitenland Reclassering Nederland Bas Vogelvang Expertisecentrum Veiligheid Avans HogeschoolExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 1
  2. 2. Bevorderen van desistance from crime tijdens reclasseringstoezicht met de gezinsrelaties als aangrijpingspunt Bas Vogelvang Lector reclassering en veiligheidsbeleidExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 2
  3. 3. • Vogelvang, B.O., & Van Alphen. H. (2011): Justice for all: Family matters in offender supervision. In: C. Trotter, P. Raynor, F. McNeill (red.), Offender Supervision: New directions in theory, research and practice. Cullompton, Willan Publishing. • Vogelvang, B.O (2011): Familierelaties en het stoppen met misdaad. Aangrijpingspunten voor het reclasseringswerk. Justitiële Verkenningen (5): pp. 102-120Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 3
  4. 4. Familie duurt een mensenleven lang • Een cliënt van de reclassering: verdachte of dader en altijd ook een kind van zijn ouders, en vaak een broer, een partner, vader van zijn kinderen, en een oom of neef. • Periode van (detentie en) reclasseringstoezicht is relatief kort, maar familie duurt een mensenleven lang *. • Het adequaat vervullen van de diverse familie- en gezinsrollen draagt bij aan de persoonlijke levensvervulling. Een goede partner, vader of kind zijn, leidt tot acceptatie en wederkerigheid in relaties. • Van der Knaap & Alberda 2007: – Problemen met gezinsrelaties zijn nadrukkelijk aanwezig bij 56% cliënten van de reclassering (n=2.797 RISc afnames) – Gezinsproblemen leveren geen significante bijdrage aan de voorspelling van recidive, m.u.v. huiselijk geweld.. * Gerrit Achterberg: gedicht BruiloftExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 4
  5. 5. Family matters … • Reclasseringswerkers rapporteren ook positieve aspecten van gezinsrelaties. In minimaal 30% zelfs uitsluitend positief (Bambacht & van Deursen 2009). • Partners en andere gezinsleden: – Bieden steun en advies – Kunnen dader wijzen op de negatieve gevolgen van dreigend nieuw delictgedrag. – Kunnen dader aanspreken op zijn verantwoordelijkheid en hem aanmoedigen hulp en begeleiding te accepteren en vol te houden. – Bredere familie is vaak van cruciaal belang voor huisvesting en het vinden van werk na detentie (La Vigne, Schollenberger & Debus 2009). • Impact van justitiële interventies en slagen van re-integratie na detentie kan worden verhoogd wanneer partners en andere gezinsleden worden betrokken (Garland, Pettigrew & Saunders 2001, POPS 2007). • Naast de W van Wederhelft is er ook de W van WortelsExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 5
  6. 6. Sociaal kapitaal • Gezins- en partnerrelaties: cruciaal voor het stoppen met en voortaan afzien van delictgedrag menselijk kapitaal (desistance) (Farrall 2000; Gendreau, Little & Goggin 1996, McNeill 2002; Maruna & Toch 2003). • Farrall en Calverley (2006) benadrukken hierbij circulaire sociaal kapitaal narratieve causaliteit / wederkerigheid: en levensovergangen identiteit – het sociaal netwerk „geeft‟, maar desistance ontwikkelt zich juist door & motivaties het aangrijpen daarvan door de dader (en angst voor verlies respect en reputatie), waardoor hij zijn discipline, • Keerzijde: Sociaal kapitaal kan vaardigheden en zelfwaardering door de interventie van justitie ontwikkelt en daarmee geeft. Deze vorderingen dragen weer bij aan het onder grote druk komen te staan geven door het sociaal netwerk.Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 6
  7. 7. Wordt het potentieel van de gezinsrelaties door de reclassering aangesproken? • Onderzoek Avans 2010: – Gezin vaak alleen informant, zoekt naar meer betrokkenheid – Gezinsprobleem RISc  37% doel – Positief aspect gezin  41% doel • Gezinsgericht werken onder druk – Individuele verantwoordelijkheid en gedragsverandering (RNR) – Recent meer ruimte voor desistance in strategisch beleidskader 2011-2015 Reclassering Nederland, „Continuïteit en vakmanschap‟. Huisbezoeken. • Summiere aanwijzingen (herstel in 2012) – Drempels? Is het gezin een leeuwenkuil ? • Opmaat: kader Nagy voor verbinding gezinsgerichte aandacht met desistanceExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 7
  8. 8. Ivan Boszormenyi-Nagy • Boedapest, 1920 - Glenside (Pennsylvania), 2007 • Hongaars-Amerikaanse psychiater en psychotherapeut die op de praktijk van gezinstherapie in Nederland, Vlaanderen en Frankrijk grote invloed heeft gehad. • Kernthema: relationele ethiek, met hierin de begrippen loyaliteit en verdienste. • Elk gezinsleven is doortrokken van (on-) rechtvaardigheid. Een voorbeeld: – Reclasseringswerker: Kreeg u steun van uw familie toen u vastzat? – Vader: Nauwelijks. Het was een rotperiode. – Kind: Maar pa, hoe kun je dat nu zeggen! We kwamen steeds op bezoek!Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 8
  9. 9. Relationele ethiek • Een relatie wordt ervaren als eerlijk of rechtvaardig als de ander wordt ervaren als een betrouwbaar persoon. • De mate waarin een gezinslid als betrouwbaar wordt ervaren is afhankelijk van zijn acties, zijn concrete gedrag (zoals visites tijdens detentie). • Iemand vertrouwen betekent in Nagy‟s perspectief: bereid zijn om afhankelijk te zijn van iemand die we betrouwbaar achten op grond van zijn gedrag. • Het totale systeem van de ervaren rechtvaardigheid in gezinnen en families berust op concreet geven en ontvangen, en niet op praatjes, beloften of goede wil.Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 9
  10. 10. Reclasseringswerk • Welke voorbeelden van relationele ethiek vind je in casuïstiek? – Onbetrouwbaar / betrouwbaar zijn van cliënt of familie / partner? – Jezelf verdienstelijk maken door je gedrag: concreet geven en concreet ontvangen, geen praatjes of beloften?Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 10
  11. 11. Loyaliteit • Eerste en meest fundamentele factor. • Onuitwisbare en sterk gevoelde verplichting om binnen bloedverwantschap of aangetrouwde relaties aan de anderen te geven en ook de verplichting om te ontvangen. • Geven en ontvangen van alle gezinsleden moet onderling in evenwicht zijn, waardoor het gehele gezinssysteem betrouwbaar blijft. Elk gezinslid houdt daarom rekening met de rechten en behoeften van alle andere gezinsleden. – Wanneer een gezinslid een delict pleegt, kan hij de behoeften van alle gezinsleden in gevaar brengen. Daardoor brengt de dader zijn gezinssysteem uit balans. • De tegenhanger van loyaliteit is „gerechtigd zijn‟ (entitlement), de overtuiging het recht te hebben om te geven en te ontvangen. – Mishandelde partner: ik heb recht op rust en veiligheid (ontvangen). Laat hij nu eerst maar eens zien dat hij wil veranderen door in therapie te gaan (geven). • Destructieve gerechtigdheid : de overtuiging het recht te hebben anderen – ook anderen buiten het gezin - te beschadigen en/of hen voor eigen gewin te gebruiken. Nemen zonder te geven. RISc: antisociale attitude.Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 11
  12. 12. Verdienste • Een goede partner, vader, kind zijn (concreet geven en concreet ontvangen) leidt tot verdienste, en dat maakt je betrouwbaar. • De verdiensten van alle gezinsleden worden bijgehouden op een grootboek: gezinsleden weten precies wie bij elkaar nog in de schuld staat en wie verdienste heeft opgebouwd. – Dit maakt ook de familierelaties hybride • Wie een delict pleegt (ook uit loyaliteit!) en zijn gezin daarmee in de problemen brengt, verliest zijn verdienste, komt in de schuld te staan. • Tegelijkertijd moet ook degene die recht op inlossing heeft, loyaal blijven! Anders wordt men onbetrouwbaar naar elkaar. • Loyaliteit het meest basaal, maar het is de verdienste die telt. • Kinderen voelen door de bloedbanden een onverbrekelijke loyaliteit en een diepe wens om koste wat kost verdienstelijk voor de ouders te zijn. De ouders houden recht op deze loyaliteit, zelfs als zij erg onbetrouwbaar zijn geweest en hun verdienste hebben verloren (ook bij adoptie  Spoorloos).Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 12
  13. 13. Toezicht = ethiek • In het reclasseringswerk is aandacht voor relationele ethiek onontkoombaar. • In gang helpen zetten van een desistance-proces met de gezinsrelaties als aangrijpingspunt, moet via het besteden van aandacht aan relationele ethiek verlopen. • Geven en ontvangen door dader en gezinsleden is gratis, onbaatzuchtig, echt, appelleert aan herstel en maakt mogelijk dat gezinsleden zich op de toekomst kunnen richten. – Primary good in Good Lives Model • Complexe dynamiek: ingewikkelde en ambivalente situaties. Een reclasseringswerker is geen gezinstherapeut.Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 13
  14. 14. De wereld van Westside:“Loyaliteit” (AT5) • Het betreft een Marokkaans gezin. • Moeder heeft (samen met haar dochter) informatie ingewonnen over een baan in het ziekenhuis. • Vader weet dit nog niet en vraagt zich af waar zij zijn geweest. • Bij thuiskomst probeert hij de regie over het gezin weer duidelijk in handen te nemen. Dit leidt tot een conflict. • Wanneer je de video bekijkt, zul je opmerken dat er verschillende dingen door elkaar heen lopen:Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 14
  15. 15. De wereld van Westside:“Loyaliteit” (AT5) • Er worden feiten genoemd. Bijvoorbeeld: “wij zijn al vier jaar niet op vakantie geweest”. • Er worden individuele wensen, opvattingen en karakters zichtbaar. • Er zijn systeemkenmerken zichtbaar. Deze zijn moeilijker te onderscheiden, want zij zijn abstracter. Je kunt die ontdekken door te letten op de betrekkingen (regels, grenzen, rollen) en vooral op de communicatie in het gezin. • Er is altijd relationele ethiek aanwezig. Probeer met name in de video hierop te letten: – De gezinsleden proberen zich vanuit hun loyaliteit verdienstelijk te maken door te geven. Bij welke thema’s zie je dat in de video? Hoe willen zij betrouwbaar zijn? – De gezinsleden zijn vanuit hun loyaliteit ook verplicht te ontvangen. Hoe doen zij dat? Let daarbij ook op de rol van de kinderen. – Op een bepaald moment wordt vader agressief. De kinderen grijpen in. Wat betekent dit voor de relationele ethiek?Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 15
  16. 16. 4 dimensies • Nagy brengt de risico‟s en kansen voor (on)betrouwbaarheid onder in vier dimensies. • Zij vormen ook voor het reclasseringswerk een kader om met kwesties rond relationele ethiek om te gaan. 1. Feiten 2. Individuele psychologie 3. Systeemkenmerken 4. Relationele ethiekExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 16
  17. 17. Vaardigheden, Delict 4 contextuele dimensies Denkpatronen, Slachtofferschap Emoties, Motivaties, Handicaps Identiteit Leeftijd Individuele Feiten psychologie Gezinspatronen Loyaliteit en rond affectie en verdienste. structuur (regels, Grootboek, macht, taken) Ontschuldiging Systeem- Relationele kenmerken ethiekExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 17
  18. 18. Toepassing door de reclasseringswerker • Adviesfase: – Nadruk op het stoppen met criminaliteit op basis van feiten en hun gevolgen voor gezinsleden en het hele gezin. – Hoe kan de cliënt verdienstelijk en (weer) betrouwbaar zijn? – Hoe kan het gezin en de familie daarbij helpen? – Reclasseringswerker is meerzijdig partijdig. hij neemt de rechten en behoeften van alle gezinsleden serieus. Niemand wordt vergeten. – Genogram maakt gesprek over de vier dimensies aantrekkelijk. – Gedrag van de cliënt om weer verdienstelijk te zijn moet een bijzondere betekenis hebben – Stress door justitiële bemoeienis en andersoortige problemen: adequate verwijzing naar individuele hulp of gezinsbegeleiding.Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 18
  19. 19. Toepassing door de reclasseringswerker • Toezicht: idem adviesfase, plus: • Kans op uitsluiting of ingezogen raken groter  Drie typen interventies voor empowerment (“in de eigen kracht zetten”) van het gezin en de familie van de cliënt: • 1. Geef alle betrokkenen de ervaring dat zij controle kunnen hebben over de gesprekken en samenwerking. – motiverende gespreksvoering. – familieberaad of de echt-recht bijeenkomst • 2. Geef cliënt en de gezinsleden de ervaring dat zij in staat zijn tot verandering. – Anders definiëren van problemen en hun oorzaken, werken met kleine, haalbare doelen. Benadruk verandering van toon in het gesprek zelf. – Kijk of ontschuldiging haalbaar is • 3. Responsieve context rondom het gezin: betrouwbare bemoeienis. – wraparound careExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 19
  20. 20. Discussie • Stelling: “Er is teveel aandacht voor het individueel functioneren in relatie tot andere drie dimensies” • Welke tips / best practices zijn er voor reclasseringswerkers om het systeem te activeren en relationele ethiek als thema te gebruiken? • Hoe verhoudt het werken met het sociale systeem zich met hybride werken (begeleiding en controle)? De reclasseringswerker „eist‟ dat de cliënt zich betrouwbaar gedraagt.Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 20
  21. 21. Slot • Aandacht van de reclassering voor het gezin kan komen op het moment dat het gezin dit het hardst nodig heeft. • De reclasseringswerker heeft de aandacht van het gezin voor de cliënt hard nodig. • Relationele ethiek in het gezin is belangrijk aangrijpingspunt, dat kan bijdragen aan het desistance-proces van daders. • Voorwaarden: – Nalopen van instrumenten voor gestructureerde risicotaxatie, begeleidingsmethoden / interventies, en case-management (Mullins & Toner 2008). – Aanvullende training • Desistance from crime kan zo sterker worden ondersteund, omdat ook het „recht doen in het gezin‟ methodisch onderbouwd wordt. • Handboek methodiek WIGK 2012Expertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 21
  22. 22. Twee stellingen voor het plenaire deelExpertisecentrum Veiligheid Avans Hogeschool 22

×