Your SlideShare is downloading. ×
  • Like
Metodologia ogólna nauk i poznańska szkoła metodologiczna
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Now you can save presentations on your phone or tablet

Available for both IPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Metodologia ogólna nauk i poznańska szkoła metodologiczna

  • 352 views
Published

Celem prezentacji jest przybliżenie Idealizacyjnej Teorii Nauki Leszka Nowaka, jako koncepcji metodologii ogólnej nauk wywodzącej się z Poznańskiej Szkoły Metodologicznej. Przygotowano dla Sekcji …

Celem prezentacji jest przybliżenie Idealizacyjnej Teorii Nauki Leszka Nowaka, jako koncepcji metodologii ogólnej nauk wywodzącej się z Poznańskiej Szkoły Metodologicznej. Przygotowano dla Sekcji Epistemologii Studenckiego Koła Filozoficznego Uniwersytetu im. Adama

Published in Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
352
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
3
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Idealizacyjna Teoria Nauki Leszka NowakaRelikt Poznańskiej Szkoły Metodologicznej czy aktualne narzędzie badawcze? Barbara Konat Zakład Epistemologii i Kognitywistyki Spotkanie Sekcji Epistemologii KSF IF UAM 22.11.2012
  • 2. Pytania1. Czy Poznańska Szkoła Metodologiczna istniała naprawdę?2. Czy Idealizacyjna Teoria Nauki jest zwietrzała?3. Do czego możemy wykorzystać ITN współcześnie?
  • 3. Poznańska Szkoła Metodologiczna1968 – Studia nad teoretycznymi podstawami humanistyki, Kmita i Nowak Jerzy Kmita Leszek Nowak Jerzy Topolski Filozofia humanistyki, Metodologia nauk Metodologia historii Filozofia kultury przyrodniczych i społecznych
  • 4. Leszek Nowak 1943 - 2009• Prawo na UAM, filozofia na Uniwersytecie Warszawskim• Doktorat 1967 r. (u prof. Z. Ziembińskiego) z filozofii prawa• Habilitacja 1970 r. z metodologii ogólnej• Profesor zwyczajny 1990 r.
  • 5. Leszek Nowak - trzy wielkie teorieIdealizacyjna Teoria Nauki• 1971- U podstaw Marksowskiej Metodologii NaukNie-Marksowski Materializm Historyczny• 1983 - Property and Power.Towards a non-Marxian Historical MaterialismNegatywistyczna Metafizyka Unitarna• 1998-2007- Byt i myśl, t. 1-3
  • 6. Kogo zapytać? Filozofia polityczna oraz wydawnictwa podziemne: prof. Krzysztof Brzechczyn (kierownik Zakładu Epistemologii i Kognitywistyki IF UAM) Negatywistyczna metafizyka unitarna: dr Krzysztof Kiedrowski (ZEiK, IF UAM).
  • 7. Co to jest Idealizacyjna Teoria Nauki?„Zadanie nauki polega na tym, aby dotrzeć do owej wewnętrznej natury rzeczywistości pomijając w «pierwszym przybliżeniu» to, co jest w niej przypadkowe. Tak postępując, nauka sprzeciwia się zdrowemu rozsądkowi, według którego wszystko co widać, jest ważne po trochu” (Nowak, 1977, s. 12).
  • 8. Co to są założenia filozoficzne w nauce?„Tak tedy filozofia wywiera zasadniczy wpływ na nauki specjalne dzięki temu, iż badacze milcząco przyjmują określone założenia filozoficzne, które współkształtują treść głoszonych przez nich teorii” (Nowak, 1974, s. 83).
  • 9. Przełom idealizacyjnyWykres ilustrujący przełom idealizacyjny w wybranych dziedzinach nauki (Nowak 1977 s. 60).
  • 10. ITN - przykład• Czynniki wywierające wpływ na swobodny spadek ciała o c – ciężar danego ciała o R – opór powietrza o Zakładamy zatem, że R=0
  • 11. ITNPierwotnie rzeczywistość badana przez fizyka zakładała dwa czynniki: c, RKiedy przyjmuje założenie pomijające R, rzeczywistość badana zawiera tylko jeden czynnik, za to najistotniejszy cUproszczenie ma zatem postać: (1) c R=0 (0) c, RWpływ najistotniejszego czynnika na zjawisko badane: FS = c(gdzie FS to siła przyłożona do ciała swobodnie spadającego)
  • 12. Perspektywa ontologiczna• Wielkości typu L są istotne dla wielkości typu K.• Dla wielkości typu K, wielkości typu M są bardziej istotne niż wielkości typu N.
  • 13. Struktura esencjalna• S: (k) H (k-1) H, pk ………………... (1) H, pk, p2 (0) H, pk, p2, p1 .
  • 14. PrawidłowośćF(x) = fk(H(x)), o ile Z(x) i pk(x) = 0i…i p-1(x) =0
  • 15. Teoria naukowa wg ITNF(x) = fk(H(x)), o ile Z(x) i pk(x) = 0 i…i p-1(x) =0F(x) = fk-1(H(x), p-k(x)), o ile Z(x) i pk≠0 i pk-1(x) = 0 i…i p-1(x) =0.F(x) = fk-2(H(x), p-k(x), pk-1(x)), o ile Z(x) i pk≠0 i pk-1(x) ≠ 0 i pk-2 = 0 i…i p-1(x) =0.F(x) = f0(H(x), p-k(x),…, p2(x), p1(x)), o ile Z(x) i pk≠0 i…i p2 ≠ 0 i p­1(x) ≠ 0.
  • 16. ITN - podsumowanie• należy do ogólnej metodologii nauk• przyjmuje postawę esencjalną• idealizacja i konkretyzacja• czynnik główny i czynniki uboczne• struktura esencjalna• zależność i prawidłowość
  • 17. Zastosowanie ITNPraca doktorska złożona do recenzji: „Wybrane założenia filozoficzne oraz procedury badawcze w językoznawstwie kognitywnym i generatywnym. Analiza porównawcza z perspektywy Idealizacyjnej Teorii Nauki”
  • 18. Pytania, na które chcę odpowiedzieć:• Czym różnią się założenia teoretyczne GG i CL?• W jaki sposób doszło do ich ukształtowania?• Dlaczego to jest ważne? o Dlatego że zarówno antagoniści językoznawstwa kognitywnego, jak i czasem sami językoznawcy twierdzą, że jest ono „bezzałożeniowe” o Chcę pokazać, że CL stosuje w rzeczywistości metody stosowane w tzw. „naukach dojrzałych” – np. w biologii
  • 19. Newton i Chomsky – idealizacja Wyobraźmy sobie, że nie ma oporu ośrodka… W inercjalnym układzie odniesienia, jeśli na ciało nie działa żadna siła lub siły działające równoważą się, to ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym.
  • 20. Newton i Chomsky – idealizacjaWyobraźmy sobie, że nie działają dystraktory… „Teoria lingwistyczna odnosi się przede wszystkim do idealnego mówcy-słuchacza, w całkowicie homogenicznej wspólnocie językowej; do osoby, która biegle zna swój język i stosując w aktualnym wykonaniu swoją wiedzę językową nie podlega takim gramatycznie nierelewantnym uwarunkowaniom, jak ograniczenia pamięci, dystrakcje, fluktuacje uwagi i zainteresowania czy błędy (przypadkowe bądź charakterystyczne)” (Chomsky, 1977b, s. 183).
  • 21. Rekonstrukcja generatywizmu w ITN• Uniwersum badane: wypowiedzi• x ϵ U <-> W(x), gdzie• W(x) – x jest wypowiedzią• Czynnik badany• A(x) – akceptowalność x-a;
  • 22. • W(x) – predykat x jest wypowiedzią (założenie realistyczne),• G (x) – gramatyczność x-a• k (x) – kognitywność x-a• A (x) – akceptowalność x-a• f – zależność funkcyjna.
  • 23. Struktura esencjalna czynnika Ag ma zatem postać: (1) Gg (0) Gg, kg,
  • 24. Teoria generatywna w ITNJeśli W(x) i kg(x) = 0 to Ag(x) = f(Gg(x)).Jeśli W(x) i kg(x) ≠ 0 to Ag(x) = f’(Gg(x), kg(x)).
  • 25. Czy znane są sposoby konkretyzacji?
  • 26. Podsumowanie• Poznańska Szkoła Metodologiczna o od 1968 roku o Kmita, Nowak, Topolski• Idealizacyjna Teoria Nauki o metodologia ogólna nauk o struktura esencjalna w nauce• Zastosowanie ITN w analizach językoznawstwa o generatywizm uznaje Gramatyczność za czynnik główny o Chomsky idealizuje od czynników ubocznych (pamięć, uwaga).
  • 27. Obecność ITN we współczesnej filozofii nauki"The Structure of Idealization" Nowaka z 1980 jest cytowana 248 razy wg. google scholar, z czego 100 po 2000 roku. Na przykład:Fernández-González, M. (2011). Idealization in Chemistry: Pure Substance and Laboratory Product. Science & Education.Nola, R. (2004). Pendula, models, constructivism and reality. Science & Education, 13, 349–377.Suárez, M., & Cartwright, N. (2008). Theories: Tools versus models. Studies in History and Philosophy of Science Part B: Studies in History and Philosophy of Modern Physics, 39(1).Donato Rodríguez, X., & Arroyo Santos, A. (2012). The Structure of Idealization in Biological Theories: The Case of the Wright-Fisher Model. Journal for General Philosophy of Science, 43(1), 11–27.Portides, D. P. (2005). A Theory of Scientific Model Construction: The Conceptual Process of Abstraction and Concretisation. Foundations of Science, 10(1), 67–88.Kowalenko, R. (2009). How (not) to think about idealisation and ceteris paribus-laws. Synthese, 167(1), 183 – 201.Hanzel, I. (2008). Idealizations and Concretizations in Laws and Explanations in Physics. Journal for General Philosophy of Science, 39(2), 273 – 301.
  • 28. Bibliografia- o Leszku Nowaku i PSMBrzeziński, J., Klawiter, A., Kuipers, T., Łastowski, K., Paprzycka, K., & Przybysz, P. (Red.). (2002). Odwaga filozofowania: Leszkowi Nowakowi w darze. Wydaw. Fundacji Humaniora.Buksiński, T. (Red.). (2010). Filozofia na Uniwersytecie w Poznaniu. Jubileusz 90-lecia. Pobrano z https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/handle/10593/2180Klawiter, A., & Łastowski, K. (2002). Oryginalność, odwaga, odpowiedzialność. Leszka Nowaka zasady uprawiania filozofii. W J. Brzeziński, A. Klawiter, T. Kuipers, K. Łastowski, K. Paprzycka, & P. Przybysz (red.), Odwaga filozofowania: Leszkowi Nowakowi w darze. Wydaw. Fundacji Humaniora.Klawiter, A., & Łastowski, K. (2010). O łamaniu filozoficznego lodu. Od idealizacyjnej teorii nauki do metafizyki unitarnej. W T. Buksiński (red.), Filozofia na Uniwersytecie w Poznaniu. Jubileusz 90-lecia. Pobrano z https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/handle/10593/2180Zamiara, K. (2010). U początków Poznańskiej Szkoły Metodologicznej. W T. Buksiński (red.), Filozofia na Uniwersytecie w Poznaniu. Jubileusz 90-lecia. Pobrano z https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/handle/10593/2180
  • 29. Leszek Nowak w sieciStrona Leszka Nowaka:http://www.staff.amu.edu.pl/~epistemo/Nowak/welcome.htmStrona o szkole poznańskiej:http://segr-did2.fmag.unict.it/~polphil/PolPhil/Poznan/PoznanEngl.htmlArtykuł "Models in Science" w Stanford Encyclopedia of Philosophyhttp://plato.stanford.edu/entries/models-science/Książka "Filozofia na Uniwersytecie w Poznaniu"https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/bitstream/10593/2180/1/Filozofia%20na% 20Uniwersytecie%20w%20Poznaniu.pdf
  • 30. Bibliografia -metodologia językoznawstwaChomsky, N. (1964). Current Issues in Linguistic Theory. Janua Linguarum. London  The Hague  ; ; Paris: Mouton.Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax. MIT Press.Dirven, R. (2001). Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa. w: Universitas.Lakoff, G. (1970). Irregularity in Syntax. The Transatlantic Series in Linguistics. New York: Holt, Rinehart and Winston.Lakoff, G. (1991). Cognitive versus generative linguistics: how commitments influence results. Language & Communication, Language & Communication, (11), 53-62.Lakoff, G., & Johnson, M. (2003). Metaphors We Live By University Of Chicago Press.Lyons, J. (1998). Chomsky (Wyd. 3, rozsz.). Warszawa: ski i S-ka.Łastowski, K. (1987). Rozwój Teorii Ewolucji: Studium Metodologiczne. Filozofia i Logika / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Poznao: Wydaw. Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.Newmeyer, F. J. (1997). Generative Linguistics: A Historical Perspective. Routledge History of Linguistic Thought. London  New York: Routledge. ;Nowak, L. (1977). Wstęp Do Idealizacyjnej Teorii Nauki. Wybrane Zagadnienia Metodologii Nauk, Naukoznawstwa i Informacji Naukowej. Warszawa: Paostwowe Wydaw. Naukowe.Nowak, L. (2004). O metodologii Karola Darwina. W K. Łastowski (Red), Teoria i metoda w biologii ewolucyjnej, Poznanskie Studia z Filozofii Humanistyki (T. 7(20)). Poznao: Zysk i S-ka.