• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
G 054 ახალი
 

G 054 ახალი

on

  • 561 views

 

Statistics

Views

Total Views
561
Views on SlideShare
561
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
12
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    G 054 ახალი G 054 ახალი Document Transcript

    • გაკვეთილი N 54საშინაო დავალების შემოწმება:1. კათოდზე Hg, ანოდზე Cl2.2. m (Ag) = 201,45გ m (O2) = 14, 92გVIII ტესტი1. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. ნივთიერებები, რომელთა წყალხსნარები და ნალღობები ელ.დენს ატარებენ, ელექტროლიტები ეწოდებათ 2. ელექტროლიტები იონური ან პოლარულ-კოვალენტური ბმის შემცველი ნივთიერებებია 3. დისოციაცია შექცევადი პროცესია 4. არაელექტროლიტები იონური ბმის შემცველი ნაერთებია2. მჟავები ისეთი ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალში გახსნისას დისოცირდებიან: 1. წყალბადის კათიონებად და ჰიდროქსილის ანიონებად 2. მეტალის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად 3. წყალბადის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად 4. არც ერთი პასუხი არ არის სწორი3. დისოციაციის რომელი სქემაა სწორი? 1. KMnO4 K+ + Mn7+ + 4O2- 2. NaClO3 Na+ + ClO32- 3. H2CrO4 2H+ + Cr6+ + 4O2- 4. KMnO4 K+ + MnO4-4. 0,1მოლი/ლ კონცენტრაციისას და 150C-ზე I ნივთიერების დისოციაციის ხარისხი უდრის 0,2 ანუ 1 =0,2, II ნივთიერების – 0,5, III ნივთიერების – 0,7, ეს ნიშნავს, რომ: 1. I ნივთიერება სუსტი ელექტროლიტია, II საშუალო, III ძლიერი
    • 2. I ნივთიერება საშუალო ელექტროლიტია, II და III ძლიერი ელექტროლიტებია 3. I, II და III სუსტი ელექტროლიტებია 4. I, II და III საშუალო ელექტროლიტებია5. ძლიერი ელექტროლიტებია: 1. HCl, NaOH, NaNO3, NaCl, Ca(OH)2 2. HCl, H2S, NaCl, NaNO3, NaOH 3. HCl, H2CO3, AlCl3, ZnCl2, Na2CO3 4. HCl, NaCl, Cu(OH)2, AgNO3, KCl6. HMnO4 + KOH = KMnO4 + H2O ამ რეაქციის შემოკლებული იონური ტოლობაა: 1. H+ + OH- H2O 2. K+ + MnO4- KMnO4 3. H+ + K+ + OH- KMnO4 + H2O 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი7. CaCl2 + Na2CO3 = CaCO3 + 2NaCl ამ რეაქციის შემოკლებული იონური განტოლებაა: 1. Ca2+ + 2Cl- + 2Na+ + CO32- CaCO3 + 2NaCl 2. Ca2+ + CO32- CaCO3 3. Na+ + Cl- NaCl 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი 8. ფოსფორმჟავას ხსნარში ყველა იონზე მეტია: 1. ფოსფატ იონები 2. ჰიდროფოსფატ იონები 3. წყალბადიონები 4. სამივე იონი თანაბრად იქნება წარმოდგენილი 9. ნატრიუმის კარბონატის წყალხსნარს ეაქნება 1. მჟავა რეაქცია 2. ტუტე რექცია 3. ნეიტრალური რეაქცია 4. პასუხები არასწორია, რადგან ნატრიუმის კარბონატი წყალში არ იხსნება 10. რომელი დებულებაა მცდარი?
    • 1. თუ ხსნარში წყალბადიონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება მჟავა რეაქცია 2. თუ ხსნარში წყალბადიონების და მჟავური ნაშთის კონცენტრაციები ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია 3. თუ ხსნარში ჰიდროქსილ იონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება ტუტე რეაქცია 4. თუ წყალბად და ჰიდროქსილ იონების კონცენტრაციები ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქციაშენიშვნა: ჯერ ვისწავლოთ მოცემული გაკვეთილი და შემდეგ გავაკეთოთ ტესტი. მარილთა ჰიდროლიზიწყალბადის მაჩვენებელი pH (გაკვეთილის ამ ნაწილის ცოდნა სასურველია, მაგრამ აუცილებელი არ არის). სუფთა წყალს უმნიშვნელო სიდიდის ელგამტარობა ახასიათებს, თუმცაელგამტარობა მკვეთრად იზრდება ტემპერატურის ზრდასთან ერთად. წყლისელგამტარობა მხოლოდ მისი დისოციაციით შეიძლება აიხსნას. HOH ⇄ H+ + OH─ ამ რეაქციისათვის წონასწორობის მუდმივას გამოსახულებაა: Kდის = (ა) ოთახის ტემპერატურაზე წყლის 108 მოლეკულიდან მხოლოდ 1 მოლეკულაადისოცირებული. 1ლ წყალი არის 1000/18=55,5მოლი ე.ი. [H2O]=55,5მოლი/ლ. (ა) ფორმულიდან მივიღებთ რომ, Kდის [H2O]= [H+] [OH─] Kდის [H2O] სიდიდეს უწოდებენ „წყლის იონურ ნამრავლს“ და Kω სიმბოლოთიაღნიშნავენ. დადგენილია რომ, ოთახის ტემპერატურაზე Kω=10─14 , აქედანგამომდინარე შეგვიძლია დავადგინოთ რომ, წყლისათვის: [H+] = [OH─] =
    • ნამრავლი [H+] [OH─] როგორც წყლისათვის, ისე ყველაწყალხსნარისათვისმუდმივია და ტოლია: 10─14 . თუ იზრდება [H+], მაშინ შესაბამისად იკლებს [OH─] დაპირიქით. a a თუ რომელიღაცა ხსნარისათვის [H+] = 10 მაშინ [OH─] = 10─14─ . მაგალითად: მარილმჟავას 0,01მოლი/ლ ხსნარში რადგან HCl, როგორც ძლიერიმჟავა სრულად დისოცირებულია, [H+] = 0,01მოლი/ლ ანუ [H+] = 10─2. შესაბამისადასეთ ხსნარში [OH─] = 10─14─(─2) . ხსნარის მჟავიანობის (ფუძიანობის) რიცხობრივად დასახასიათებლადშემოტანილია სპეციალური პარამეტრი - წყალბადის მაჩვენებელი pH. წყალბადის მაჩვენებელი (pH) უდრის უარყოფითი ნიშნით აღებულ ათობითლოგარითმს წყალბადიონების მოლური კონცენტრაციიდან. pH= ─ lg[H+] . მარილმჟავას 0,001მოლი/ლ ხსნარში [H+] = 0,01მოლი/ლ, ამიტომ pH= ─ lg10─2 =2. ნატრიუმის ტუტის 0,1მოლი/ლ ხსნარში NaOH მთლიანადაა დისოცირებულიდა [OH─] = 0,1მოლი/ლ. ჩვენთვის ცნობილი ფორმულიდან: [H+] [OH─] = 10─14 [H+] = = 10─13 ე.ი. pH= ─ lg10─13 = 13 ცხადია რომ, როცა pH=7, მაშინ [H+] = [OH─] = 10─7 და ხსნარს ნეიტრალურირეაქცია აქვს. როცა pH<7, მაშინ ხსნარში ჭარბობს H+ კათიონები ანუ ხსნარს მჟავერეაქცია აქვს(ზოგჯერ ხმარობენ ტერმინს „მჟავე არე“), რაც უფრო მცირეა pH-ისმნიშვნელობა, მით უფრო ძლიერია მჟავე არე. თუ pH>7 მაშინ, ხსნარში OH─ ანიონებიჭარბობენ და ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს. რაც უფრო დიდია pH-ის მნიშვნელობა, მითუფრო ძლიერია ტუტე არე. ხსნარის რეაქცია, ინდიკატორები როგორც უკვე ავღნიშნეთ წყალი ძალიან სუსტი ელექტროლიტია და ის ძალიანმცირედაა დისოცირებული: HOH H+ + OH- სუფთა წყალში H+ და OH- იონები თანაბარი რაოდენობითაა. თუ წყალში გავხსნითმჟავას, მაგ: HCl, მისი დისოციაციის გამო ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები:
    • HCl H+ + Cl- ხოლო თუ წყალში გავხსნით ტუტეს, ხსნარში ჭარბად OH- იონები წარმოიქმნება: NaOH Na+ + OH- პირველ შემთხვევაში ამბობენ, რომ ხსნარს მჟავა რეაქცია აქვს (ან ამბობენ “მჟავაარეა”). მეორე შემთხვევაში კი, ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს (სხვაგვარად “ტუტე არეა”).ხოლო, სუფთა წყალს, აგრეთვე ისეთ ხსნარებს, რომლებშიც წყალბადის დაჰიდროქსილის იონები თანაბარი რაოდენობითაა, სხვაგვარად, როცა [H+] = [OH-] (ე.ი.წყალბადისა და ჰიდროქსილის იონების მოლური კონცენტრაციები თანაბარია)ნეიტრალური ხსნარები (“ნეიტრალური არე”) ეწოდებათ. არსებობენ ისეთი ნივთიერებები, როლებიც სხვადასხვა რეაქციის მქონე ხსნარებშიიღებენ სპეციფიკურ შეფერილობას. ამ ნივთიერებებს ინდიკატორები ქვიათ. ზოგიერთი ინდიკატორის შეფერილობა სხვადასხვა არეში ინდიკატორის შეფერილობა ინდიკატორი მჟავა არე ნეიტრალური ტუტე არე არე ლაკმუსი წითელი ლურჯი ლურჯი ფენოლფტალეინი უფერო უფერო ჟოლოს- ფერი მეთილნარინჯი წითელი ნარინჯისფერი ყვითელი მარილთა ჰიდროლიზი ნორმალური მარილები არც H+ და არც OH- იონებს არ შეიცავენ. ამიტომ უნდაგვეფიქრა, რომ მარილების წყალხსნარებს ნეიტრალური რეაქცია ექნებოდათ. ესმართლაც ასეა ისეთი მარილებისთვის, რომლების ძლიერი მჟავებისა და ძლიერიფუძეებისგანაა წარმოქმნილი. გავიხსენოთ: რაც უფრო კარგადაა დისოცირებულიმჟავა ან ფუძე, მით უფრო ძლიერია ის. მაგ: KNO3 წარმოქმნილია ძლიერი მჟავის(HNO3) და ძლიერი ფუძისგან (KOH).
    • HNO3 ძლიერი m Zl i er i მჟავა Java KNO3 KOH Zl i er i fფუძე ძლიერი uZe ანუ HCl ძლიერი m Zl i er i მჟავა Java NaCl NaOH Zl i er i fფუძე ძლიერი uZe ასევეა განვიხილოთ პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობენ კალიუმის ციანიდისწყალში გახსნისას . KCN წარმოქმნილია სუსტი მჟავისგან და ძლიერი ფუძისგან: HCN ციანწყალბადმჟავა - სუსტი მჟავაა - პრაქტიკულად არ არისდისოცირებული ebul i c i anwyal bad mJava - sust i mJavaa - pr aqt i kul ad ar ar i s d i so c i r KCN KOH კალიუმისsტუტეe - Zl i er iფუძეა - სრულადad aa d i so c i r ebul i kal i um t ut - ძლიერი f uZe - sr ul არის არისდისოცირებული i კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას მარილი რეაგირებს წყალთან და მყარდებაწონასწორობა. KCN + HOH KOH + HCN რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება ძლიერი რეაგენტი KOH, რომელიც შეაბრუნებსამ რეაქციას. წონასწორობა მარცხნივაა გადახრილი, მაგრამ ხსნარში ოთხივეკომპონენტი იქნება. აღნიშნული რეაქციის იონური ტოლობაა: - - K+ + CN + HOH K+ + OH + HCN შემოკლებული ტოლობაა: - - CN + HOH OH + HCN როგორც ვხედავთ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება OH- ანიონები დახსნარს ტუტე რეაქცია ექნება. მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რეაქციას ჰიდროლიზის რეაქციაეწოდება. ამ მაგალითიდან კარგად ჩანს, რომ მარილთა ჰიდროლიზი ნეიტრალიზაციისრეაქციის შებრუნებული რეაქციაა. ანალოგიურად ჰიდროლიზდება Na2CO3 – ნატრიუმის კარბონატი – სოდა H2CO3 naxSi r m - სუსტი iმჟავაა - პრაქტიკულად არ არის დისოცირებულიr ebul i ნახშირმჟავა sust m Java, Javaa - pr aqt i kul ad ar ar i s d i so c iNa2CO3 NaOH nat r i um sტუტეe - Zl i er i f uZeსრულად არის არისდისოცირებული ნატრიუმის t ut - ძლიერი ფუძეა - - sr ul ad aa d i so c i r ebul i i ამ მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა
    • H OH H OH + O Na O + Na O C O C O Na O Na ანუ Na2CO3 + HOH NaHCO3 + NaOH ნატრიუმის ჰიდროკარბონატი 2Na+ + CO32- + HOH Na+ + HCO3- + Na+ + OH- იონურად 2- შემოკლებურად CO3 + HOH HCO3- + OH- ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება OH- იონები და ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს. განვიხილოთ ამონიუმის ქლორიდის ჰიდროლიზის რეაქცია: NH4OH ამონიუმის ჰიდროქსიდი - ,სუსტი ფუძეა - pr aqt i kul ad ar ar i s დისოცირებული am ni um s hi d r o qsi d i sust i f uZe - პრაქტიკულად არ არის d i so c i r ebul i o iNH4Cl HCl m il m ar Java, Zl i მჟავაა მარილმჟავა - ძლიერიer i m - სრულად არის არისდისოცირებული Javaa - sr ul ad aa d i so c i r ebul i მჟავა რეაქცია ექნება ამონიუმის ქლორიდის წყალხსნარს: NH4Cl + HOH NH4OH + HCl იონურად NH4+ + Cl- + HOH NH4OH + H+ + Cl- NH4+ + HOH NH4OH + H+ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც აქვს ხსნარს მჟავარეაქცია. Mმჟავა რეაქცია აქვს ალუმინის ქლორიდის წყალხსნარსაც. Al(OH)3 ალუმინისni s hi d r o qsi d-i სუსტიi ფუძეა - პრაქტიკულად არ არისs d i so c i r ebul i al um ჰიდროქსიდი , sust f uZe - pr aqt i kul ad ar ar i დისოცირებული iAlCl3 HCl m il m ar Java, Zl i er i mJavaa - sr ul ad aa d i so c i r ebul i მარილმჟავა - ძლიერი მჟავაა - სრულად არის არისდისოცირებული მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა. Cl Cl Cl Al Cl Cl Al + Cl HO H OH H AlCl3 + HOH AlCl2(OH) + HCl ალუმინის ჰიდროქსოქლორიდი იონურად:
    • Al3+ + 3Cl- + HOH Al(OH)2+ + 2Cl- + H+ + Cl- შემოკლებულად: Al3+ + HOH Al(OH)2+ + H+ ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც ხსნარს აქვს მჟავა რეაქცია. ჰიდროლიზის რეაქცია შეაძლება კიდევ გაგრძელდეს: შესაძლებელია OH OH Cl Al Cl Cl Al + HCl HO H OH ანუ Al(OH)Cl2 + HOH Al(OH)2Cl + HCl ალუმინის დიჰიდროქსოქლორიდი იონურად: Al(OH)2+ + 2Cl- + HOH Al(OH)2+ + Cl- + H+ + Cl- შემოკლებულად: Al(OH)2+ + HOH Al(OH)2+ + H+ იწვევს ხსნარის მჟავა რეაქციას შემდეგი საფეხურია: OH OH HO Al Cl HO Al + HCl HO H OH ანუ Al(OH)2Cl + HOH Al(OH)3 + HCl იონურად: Al(OH)2 + Cl- + HOH + Al(OH)3 + H+ + Cl- შემოკლებულად: Al(OH)2+ + HOH Al(OH)3 + H+ იწვევს ხსნარის მჟავა რეაქციას ე.ი. ძლიერი მჟავის და სუსტი ფუძის მარილების წყალხსნარებს მჟავე რეაქცია,ხოლო სუსტი მჟავისა და ძლიერი ფუძის მარილების წყალხსნარებს ტუტე რეაქციააქვთ (ხსნარის რეაქციას ადვილად გავიგებთ ინდიკატორის საშუალებით). ამის
    • მიზეზია მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რეაქცია, რომელსაც მარილთაჰიდროლიზი ეწოდება. თუ მარილი სუსტი მჟავისა და სუსტი ფუძისგანაა წარმოქმნილი, მაშინჰიდროლიზი ბოლომდე მიმდინარეობს, ანუ რეაქცია შეუქცევადია. Al(OH)3 ალუმინის ჰიდროქსიდი i ,სუსტი ფუძეა - pr aqt i kul ad ar არის დისოცირებული al um ni s hi d r o qsi d - sust i f uZe - პრაქტიკულად არ ar i s d i so c i r ebul i iAl2S3 H2S გოგირდწყალბადმჟავა - სუსტი მჟავაა - პრაქტიკულადad ar arდისოცირებული i go gi r d wyal bad mJava, sust i mJavaa - pr aqt i kul არ არის i s d i so c i r ebul ეს მარილი მხოლოდ უწყლო გარემოში არსებობს, წყალში კი იშლება. Al2S3 + 6HOH 2Al(OH)3 + 3H2S საშინაო დავალება: 1. როგორი არე ექნებათ მარილების წყალხსნარებს? Na2SO4, K3PO4, Fe2(SO4)3, Cu(NO3)2 2. დაწერეთ K2CO3 და FeBr3 –ის ჰიდროლიზის რეაქციები. VIII ტესტის პასუხები: 1. 4 2. 3 3. 4 4. 2 5. 1 6. 1 7. 2 8. 3 9. 2 10. 2 თემაN 10 ძირითადი დებულებები.1. ნივთიერებებს, რომელთა წყალხსნარები ან ნალღობები ატარებენ ელექტრულ დენს, ელექტროლიტები ეწოდებათ. ელექტროლიტებია მჟავები, ტუტეები და მარილები. ამ ნივთიერებებში პოლარულკოვალენტური ან იონური ბმებია განხორციელებული.2. წყალში გახსნისას ან გალღობისას ელექტროლიტები დისოცირდებიან (იშლებიან) დადებითად და უარყოფითად დამუხტულ ნაწილაკებად_ იონებად. დადებითი იონები კათიონებია, უარყოფითი _ანიონები.3. დისოციაცია შექცევადი პროცესია. დისოციაციის ხარისხია ელექტროლიტის დისოცირებული მოლების რიცხვის შეფარდება ელექტროლიტის გახსნილი
    • მოლების რაოდენობასთან. დისოციაციის ხარისხის მიხედვით ელექტროლიტები იყოფა ძლიერ, საშუალო და სუსტ ელექტროლიტებად.4. ელექტროლიტის წყალხსნარებს შორის მიმოცვლის რეაქციები წარიმართება მაშინ, როდესაც რეაქციის შედეგად ერთი არადისოცირებული ნივთიერება მაინც გამოიყოფა.5. ჟანგვააღდგენის რეაქციებს რომლებიც მიმდინარეობენ ელექტროდებზე ელექტროლიტის წყალხსნარში (ნალღობში) მუდმივი ელექტრული დენის გატარებისას.6. მარილის შემადგენელი იონების და წყლის მოლეკულების ურთიერთქმედება მარილების ჰიდროლიზის რეაქციაა.