Ara 015

305 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
305
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ara 015

  1. 1. 1 გაკვეთილი N15 საშინაო დავალების შემოწმება 1. C + O2 → CO2 CO2 + 2NaOH→ Na2CO3 Na2CO3+H2O + CO2→2NaHCO3 Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2↑ 2NaHCO3 + H2SO4 → Na2SO4+ H2O + CO2↑ 2NaCl + H2SO4 → Na2SO4 +2HCl↑ 2. Dჰაერ = 1,24 D H2= 18 3. ϕ(CO2) = 0,75 ϕ(H2) = 0,25 4. m(CaO) = 50,4გ V0(CO2) = 20,16ლ 5.ω(CaCO3) = 80,36% სილიციუმი ელემენტი სილიციუმი მოთავსებულია ელემენტთა პერიოდული სისტემის IIIპერიოდის IV ჯგუფში. რიგობრივი ნომერია 14. M(Si) = 28გ/მოლი. ატომის აღნაგობაასე შეიძლება გამოვსახოთ K L M 3d 3p 3s +14 2 8 4 [1s2 2s2 2p6] 3s2 3p2 -4 +4 ახასიათებს დაჟანგულობის ხარისხები Si და Si . იშვიათად ავლენსორვალენტიანობას, ძირითადად ოთხვალენტიანია (ამის მიზეზებზე უკვევისაუბრეთ IV ჯგუფის ელემენტების ზოგადი დახასიათებისას). სილიციუმზე მოდის დედამიწის ქერქის მასის დაახლოებით მეოთხედი. ისგვხვდება ოქსიდის (SiO2) სახით, რომლის კრისტალური ფორმებია მთის ბროლი დაკვარცი. ქვიშაც სილიციუმის ოქსიდია, რომელიც შეფერილია სხვადასხვამინარევებით. მთის ქანები ალუმინოსილიკატებია. ბუნებრივი სილიკატებისილიციუმის მჟავას მარილებია. სილიკატებს და ალუმინოსილიკატებს რთულიშედგენილობა აქვთ და მათ ფორმულებს როგორც წესი ერთმანეთთანდაკავშირებული ოქსიდების სახით წერენ. მაგ: K2O ⋅ Al2O3 ⋅ 6SiO2 – მინდვრის შპატი Al2O3 ⋅ 2SiO2 ⋅ 2H2O – თეთრი თიხა (კაოლინი) Na2O ⋅ Al2O3 ⋅ 6SiO2 – ნეფელინი და ა.შ. სილიციუმის მიღება ხდება SiO2–ის აღდგენით: SiO2 + C → Si + CO2
  2. 2. 2 SiO2 + 2Mg → Si + 2MgO 3SiO2 + 4Al → 3Si + 2Al2O3 განსაკუთრებით სუფთა სილიციუმს სილიციუმის ქლორიდის აღდგენით იღებენ. SiCl4 + 2Zn → Si + ZnCl2 სილიციუმი მუქი ნაცრისფერი, მეტალური ბზინვარების მქონე მყარინივთიერებაა. ქიმიური თვისებები 1. ფტორთან სილიციუმი რეაგირებს ჩვეულებრივ პირობებში, გაცხელებისას კი ჟანგბადთან და ქლორთან: Si + 2F2 → SiF4 Si + 2Cl2 → SiCl4 Si + O2 → SiO2 ნახშირბადთან შელღობისას კარბორუნდი მიიღება: Si + C → SiC მას ალმასის მსგავსი აღნაგობა აქვს, მაგარია და გამოიყენება სალესი ქვების დასამზადებლად. 2. სილიციუმი აქტიურ მეტალებთან გაცხელებისას წარმოქმნის სილიციდებს: 2Mg + Si → Mg2Si მაგნიუმის სილიციდზე მარილმჟავას მოქმედებით სილანი მიიღება: Mg2Si + 4HCl → 2MgCl2 + SiH4↑ (სილანი) 3. მჟავებიდან მხოლოდ მლღობი მჟავა რეაგირებს სილიციუმთან: Si + 4HF → SiF4 + 2H2 4. გავარვარებული სილიციუმი რეაქციაში შედის წყლის ორთქლთან: Si + 2H2O → SiO2 + 2H2 5. სილიციუმი რეაგირებს ტუტეებთან: Si + H2O + 2NaOH → Na2SiO3 + 2H2 SiO2 – სილიციუმის ორჟანგი, სილიციუმის მჟავა – H2SiO3 SiO2–ის შესაბამისი მოლეკულა O=Si=O არ არსებობს, რადგან სილიციუმის ატომსარ შეუძლია ორმაგი ბმის წარმოქმნა.
  3. 3. 3 O O O Si O Si O O O O Si O Si O O O ამ სტრუქტურის შესაბამისი ფორმულაა (SiO2)n. სიმარტივისთვის იყენებენ SiO2-ს SiO2 წყალში არ იხსნება. რეაგირებს ტუტეებთან, მლღობ მჟავასან და ზოგიერთმარილთან შელღობისას SiO2 + 2NaOH → Na2SiO3 + H2O SiO2 + 4HF → SiF4 + 2H2O შელღ Sel R SiO2 + Na2CO3 Na2SiO3 + CO2 შელღ Sel R 3SiO2 + Ca3(PO4)2 3CaSiO3 + P2O5 H2SiO3 H O Si O H O ამ ფორმულის შესაბამისი ნივთიერება არ არსებობს (როგორც ავღნიშნეთსილიციუმი ვერ წარმოქმნის ორმაგ ბმას). სილიციუმის მჟავას ჭეშმარიტი ფორმულაა OH H O Si O H OH n და რადგან რამდენიმეჯერ მეორდება H2SiO3 ფრაგმენტი, სიმარტივისთვის მასH2SiO3 ფორმულა მიეკუთვნება. მიღება Na2SiO3 + 2HCl H2SiO3 + 2NaCl ნატრიუმის nat r i um s i სილიციუმის სილიკატი si l iმჟავა i s c i um si l i kat i mJava გახურებით იშლება H2SiO3 → H2O + SiO2 სილიკატებიდან წყალში ხსნადებია Na2SiO3 და K2SiO3. მათ ხსნად მინებსუწოდებენ. თუ შევურევთ სოდას, ცარცს და ქვიშას მოლური თანაფარდობით 1:1:6 დამიღებულ ნარევს გავაცხელებთ მანამ სანამ არ შეწყდება აირის გამოყოფა, მივიღებთ
  4. 4. 4უფერო გამჭვირვალე მასას, რომელიც მაღალ ტემპერატურაზე პლასტიკურია,დაბალზე კი – მყიფე. ეს მასალა მინაა. Na2CO3 + CaCO3 + 6SiO2 Na2O ⋅ ⋅ 2 + 2CO2 CaO 6SiO მინაm na i თუ სოდის ნაცვლად ავიღებთ პოტაშს - K2CO3 – მივიღებთ ძნელად ლღობად მინას.ხოლო თუ ცარცის ნაცვლად ავიღებთ ტყვიის ორჟანგს, მივიღებთ ბროლის მინას. თუ შევურევთ თიხას და კირქვას და გავაცხელებთ, დავფქვავთ მიღებულ მასას,რომელსაც კლინკერს ეძახიან, მივიღებთ ფხვნილს, რომელსაც ცემენტი ქვია. ზოგჯერთიხის (Al2O3 ⋅ SiO2 ⋅ 2H2O) და კირქვის (CaCO3) ნაცვლად იღებენ მინერალ მერგელს,რომელიც ბუნებრივად შეიცავს ამ ორ კომპონენტს. ცემენტი კალციუმისალუმინატებისა და კალციუმის სილიკატებისგან შედგება. თუ ცემენტს შევურევთქვიშას და წყალს მიიღება ცემენტის დუღაბი. ხრეშის (ქვისა და ქვიშის ნარევი),ცემენტის და წყლის ნარევი გაშრობის შემდეგ წარმოქმნის მონოლითს (ხელოვნურქვას), რომელსაც ბეტონი ქვია. თუ ბეტონის ნარევს მოვათავსებთ ყალიბში,რომელსაც ფოლადის არმატურის კარკასი აქვს, გამყარების შემდეგ მივიღებთრკინაბეტონს. საშინაო დავალება 1. დაწერეთ შემდეგი გარდაქმნის შესაბამისი რეაქციების ტოლობები SiO2 X Y SiO2 kr i st al ur i კრისტალური am r f ul i o ამორფული f or m a f or ma ფორმა ფორმა (kvar c i ) (კვარცი) 2. რამდენი ლიტრი წყალბადი გამოიყოფა 100გ სილიციუმის (რომელიც შეიცავს 15% მინარევს) და ნატრიუმის ტუტის ურთიერთქმედებისას? 3. რამდენი გრამი Mg არის საჭირო 20გ SiO2_თან ურთიერთქმედებისათვის? რამდენი გრამი სილიციუმი შეიძლება მივიღოთ ამ დროს?

×