გაკვეთილი № 21
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

გაკვეთილი № 21

on

  • 523 views

 

Statistics

Views

Total Views
523
Views on SlideShare
523
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

გაკვეთილი № 21 Document Transcript

  • 1. გაკვეთილი № 21საშინაო დავალების შემოწმება1. 1 (Fe) = 0,49 ( (FeO) = 0,512. 2 (FeCl2) = 0,077 ) (HCl) = 0,14723.4. m(Al) : m(Fe2O3) = 1 : 2,965. m(Al) : m(Fe3O4) = 1 : 3,22XI ტესტი1. ნატრიუმი შეიძლება მივიღოთ: 1. ნატრიუმის მარილის წყალხსნარში რკინის ღეროს ჩაშვებით 2. ნატრიუმის ქლორიდის წყალხსნარის ელექტროლიზით 3. ნარიუმის ქლორიდის ნალღობის ელექტროლიზით 4. ნატრიუმის ტუტის წყალხსნარის ელექტროლიზით2. რომელი დებულებაა ამომწურავი - წყლის სიხისტე გამოწვეულია: 1. ტუტე მეტალების კარბონატების და ჰიდროკარბონატების არსებობით 2. მხოლოდ მაგნიუმის და კალციუმის ჰიდროკარბონატების არსებობით 3. მაგნიუმის და კალციუმის კარბონატების არსებობით 4. მაგნიუმის და კალციუმის ხსნადი მარილების არსებობით3. ნებისმიერ პირობებში რომელი რეაქციაა მცდარი? 1. 3TiO2 + 4Al = 2Al2O3 + 3Ti 2. 2PbO + C = 2Pb + CO 3. Hg + FeCl2 = HgCl2 + Fe 4. 3Fe + 4H2O = Fe3O4 + 4H24. რომელი დებულებაა სწორი? 1. ალუმინი ჩვეულებრივ პირობებში ადვილად შედის რეაქციაში კონცენტრირებულ მინერალურ მჟავებთან (HCl, HNO3, H2SO4) 2. ალუმინოთერმიით მეტალების მიღებას საფუძვლად უდევს აღმდგენლად ალუმინის გამოყენება 3. ალუმინის ოქსიდი ფუძე ოქსიდია, ამიტომ ის ტუტეებთან არ რეაგირებს
  • 2. 2 4. ალუმინოთერმიით მეტალების მიღებას საფუძვლად უდევს დამჟანგველად ალუმინის გამოყენება 5. ნებისმიერ პირობებში რომელი რეაქციაა შეუძლებელი? 6. ჩვეულებრივ პირობებში არ მიმდინარეობს: 7. რომელი ნივთიერების წყალხსნარია კირიანი წყალი? 1. CaO 2. CaCO3 3. CaCl2 4. Ca(OH)2 8. რომელი რეაქციაა მცდარი? 9. ნებისმიერ პირობებში რომელი რეაქციაა მცდარი? 10. თუჯის ბრძმედში გამოდნობის პროცესში: 1. CO აღადგენს რკინის მადანში შემავალ ოქსიდებს, მაგრამ ვერ აღადგენს მადანში შემავალ SiO2 და MnO2 2. რკინის და კოქსის ურთიერთქმედებით მიიღება ცემენტიტი Fe3C, რომელიც გამლღვალ რკინაში აღარ იხსნება 3. კაზმი შეიცავს ფლუსებს, რომლებიც კალციუმის და მაგნიუმის სულფატებია 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორიშენიშვნა! ჯერ ვისწავლოთ XXI გაკვეთილი დაშემდეგ ვუპასუხოთ ტესტის კითხვებს. თუჯის და ფოლადის წარმოება როგორც უკვე აღვნიშნეთ, სუფთა რკინა რბილი, პლასტიკური, ჭედადი და გლინვადიმეტალია. რკინის შენადნობები – თუჯი და ფოლადი ფართოდ გამოიყენება ტექნიკასა დაყოფაცხოვრებაში.
  • 3. 3 თუჯს იღებენ სპეციალურ ღუმელებში, რომლებსაც ბრძმედი ქვიათ. ბრძმედშიიტვირთება “კაზმი”, რომელიც რკინის მადნის, კოქსის და ფლუსებისგან შედგება. კოქსიმიიღება ქვანახშირის გადამუშავებით. ის ნახშირბადისგან შედგება. კარგად იწვის დაწვისას ძალიან მაღალ ტემპერატურას იძლევა. სპეციალური ხვრელიდან შეუშვებენჟანგბადით გამდიდრებულ ჰაერს. კოქსის წვისას: C + O2 → CO2↑ CO2 + C → 2CO↑ CO აღადგენს რკინის მადანში შემავალ რკინის ოქსიდებს 450-5000 3Fe2O3 + CO → 2Fe3O4 + CO2 0 600 Fe3O4 + CO → 3FeO + CO2 7000 FeO + CO → Fe + CO2 CO აღადგენს არამარტო რკინას, არამედ მადნის შემადგენლობაში შემავალმინარევებსაც, მაგ: SiO2 + 2CO → Si + 2CO2 MnO2 + 2CO → Mn + 2CO2 გამლღვალი რკინა ბრძმედის ფსკერზე ჩამოედინება (აქ ტემპერატურა 18000-ს აღწევს).რკინაში იხსნება Si, Mn და მინარევების აღდგენის სხვა პროდუქტები. ამასთანავერკინისა და კოქსის ურთიერთქმედებით მიიღება ცემენტიტი 3Fe + C → Fe3C (რკინის კარბიდი, ცემენტიტი) რომელიც აგრეთვე იხსნება გამლღვალ რკინაში. მინარევების დიდი რაოდენობა შეიძლება ასე ავიცილოთ ნადნობში: კაზმი შეიცავსფლუსებს. ფლუსები კალციუმის და მაგნიუმის კარბონატებია. გახურებისას ისინიიშლებიან CaCO3 → CaO + CO2 MgCO3 → MgO + CO2 ეს ფუძე ოქსიდები რეაგირებენ სილიციუმის ორჟანგთან და წარმოქმნიან რკინაშიუხსნად სილიკატებს, რომლებიც წიდის სახით რკინის ნადნობს ზემოდან მოექცევა. სპეციალური ხვრელიდან ჯერ გამოუშვებენ წიდას, მეორე ხვრელიდან კი ნადნობს.ღუმელის მთელი შემცველობა იწევს ქვემოთ. ზემოდან ემატება ახალი ულუფა კაზმი დაასე განუწყვეტლივ მიმდინარეობს პროცესი. მიღებული ნადნობი შეიცავს არანაკლებ 92% რკინას. 4%-მდეა ნახშირბადი, 4%-მდეასილიციუმი და 1% მანგანუმი და მცირე რაოდენობით სხვა კომპონენტები. ასეთშენადნობს თუჯი ქვია. თუჯი მაგარი შენადნობია, მყიფეა, არ იჭედება და არ იგლინება.ძნელად მუშავდება სახარატო და საზეინკლო ინსტრუმენტებით. მაგრამ თუჯს კარგისამსხმელო თვისებები აქვს. ე.ი. წინასწარ გამზადებულ ყალიბში თუ ჩავასხამთგამლღვალ თუჯს ის ბოლომდე ავსებს ამ ფორმას, გაცივებისა და გამყარების შემდეგშემოეცლება ყალიბი და მიიღება მზა დეტალი. მიღებული თუჯის უდიდესი ნაწილი გამოიყენება ფოლადის მისაღებად. ფოლადისმიღების ერთ-ერთი მეთოდია მარტენის ღუმელის მეთოდი. საჭიროა რკინისშენადნობიდან მოვაცილოთ სილიციუმი, მანგანუმი და სხვა მინარევები, ხოლონახშირბადის შემცველობა უნდა გახდეს 1,7%-ზე ნაკლები. მარტენის ღუმელში თავსდებაგამლღვალი თუჯი, ჯართი და ამ ნარევში სპეციალური მილებით ჩაუშვებენ ჟანგბადითგამდიდრებულ ჰაერს. მიმდინარეობს რეაქციები: 2Fe + O2 → FeO მიღებული რკინის ოქსიდი ჟანგავს არასასურველ მინარევებს
  • 4. 4 2FeO + Si → 2Fe + SiO2 FeO + Mn → Fe + MnO FeO + C → Fe + CO CO აირის სახით მოცილდება, SiO2 და MnO რკინაში არ იხსნება და წიდის სახითზემოდან მოადგება ნალღობს, რომლის მოცილების შემდეგ გადმოღვრიან გამლღვალფოლადს. ფოლადი მაგარი, ჭედადი, გლინვადი შენადნობია. ადვილად მუშავდება და ერთადაღებულ ყველა მეტალზე და შენადნობზე ბევრად უფრო მეტი იწარმოებამეტალურგიულ კომბინატებში. გამოიყენება მშენებლობაში (არმატურა),მანქანათმშენებლობაში, ყოფაცხოვრებაში და .ა.შ.