გაკვეთილი № 17 2

1,306 views
1,151 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,306
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 17 2

  1. 1. გაკვეთილი № 17საშინაო დავალების შემოწმება:1. O O O H3CCH2C H3CCH2C H OH O O H3CCH2C + Ag2O  H3CCH2C + 2Ag H OH O O H3CCH2C + 2Cu(OH)2  H3CCH2C + 2CuOH H OH Cu2O + H2O O2. H3CCH2C H3. m (Cu2O) = 98,18გ4. O O H2C=CHC + Ag2O  H2C=CHC + 2Ag H OHXIV ტესტი1. რომელი რეაქციაა სწორი? Ag 2 O 1. H3CC≡CCH3 CH3AgC=CAgCH3 Ag 2 O 2. 2H3CC≡CH 2CH3C≡CAg + H2O 3. H2C CH2 H2C CH2 Ag 2 O Ag 2 H2C CHCH3 2 H2C C + H2 O CH3 H2C CH2 H2C CH2
  2. 2. -2- Ag 2 O 4. H3CCH=CH2 CH3CH=CAg2 + H2O2. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. ბენზინის დეტონაციისადმი მედეგობის შესადარებელი ეტალონები მზადდება ნორმალური ჰეპტანისა და იზოოქტანისაგან 2. ნარევში იზოოქტანის მასური წილი გვიჩვენებს ეტალონის ოქტანურ რიცხვს 3. ნარევში ნორმალური ჰეპტანის მასური წილი გვიჩვენებს ეტალონის ოქტანურ რიცხვს 4. ნ. ჰეპტანის დეტონაციური მედეგობა 0-ის ტოლია3. 3-მეთილ ბუტანოლ-1-ის ფორმულაა: 1. H3CCHCH2CH3  CH3 2. H3CCHCH2CH2OH  CH3 3. H3CCH2CHOH  CH3 4. H3CCHCH2CH3  OH4. რომელი რეაქციაა მცდარი? 1. H3CCH=CH2 + H2O  H3CCH2CH2OH 2. H3CCH=CH2 + H2O  H3CCHCH2OH  OH 3. H2C=CH2 + H2O  H3CCH2OH OH  4. H3CC=CH2 + H2O  H3CCCH3   CH3 CH3
  3. 3. -3-5. რომელი ფორმულაა არასწორი? OH  1. H3CCHCH2OH 2. H3CCCH2OH   OH OH 3. H3CCHCH2CH3 4. H3CCHCHCH3    OH OH OH6. გლიკოლი შეიძლება მივიღოთ: 1. აცეტილენის დაჟანგვით 2. ცხიმების ჰიდროლიზით 3. გლიცერინის დეჰირატაციით 4. ეთილენის დაჟანგვით7. რომელი რეაქციაა მცდარი? 1. C6H5OH + NaOH  C6H5ONa + H2O 2. C6H5OH + 3HNO3  C6H5(NO2)3 + H2O 3. C6H5CH2OH + NaOH  C6H5CH2ONa + H2O 4. 2C6H5CH2OH + 2Na  2C6H5CH2ONa + H28. ალდეჰიდების აღმომჩენი რეაქციაა: O O 1. RC + O  RC H OH O O 2. მხოლოდ RC + Ag2O  RC + 2Ag H OH O O 3. მხოლოდ RC + 2Cu(OH)2  RC + Cu2O + H2O H OH 4. (2) და (3) რეაქციები O C H O O9. სამი ფორმულიდან: 1. H3CCH=CHC 2. HC 3. H H
  4. 4. -4- ალდეჰიდებია 1. მხოლოდ (3) 2. (1) და (3) 3. (1) და (2) 4. სამივე 10. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. პოლიკონდენსაციის და პოლიმერიზაციის რეაქციები ერთმანეთისგან არაფრით განსხვავდება 2. ფენოლ-ფორმალდეჰიდური ფისების მიღების რეაქცია პოლიკონდენსაციის ტიპიური მაგალითია 3. პოლიმერიზაციისგან განსხვავებით, პოლიკონდენსაციის დროს ადგილი აქვს წყლის გამოყოფას 4. ფორმალდეჰიდი ერთადერთი ალდეჰიდია, რომელის ერთ მოლთან ორი მოლი ვერცხლის ოქსიდი შედის რეაქციაში კარბონმჟავები კარბონმჟავების ზოგადი ფორმულაა O RC OH კარბოქსილის ჯგუფის შედგენილობაა O C OH კარბოქსილის ჯგუფის ჟანგბადის ატომი იზიდავს ორმაგი ბმის  ელექტრონულწყვილს, რის შედეგადაც კარბონილის ნახშირბადატომზე წარმოიქმნებანაწილობრივი დადებითი მუხტი. ამ მუხტის ჩასაქრობად ჰიდროქსილის ჟანგბადატომის თავისუფალი ელექტრონული წყვილი გადაიხრება ნახშირბადატომისაკენ,რაც თავის მხრივ იწვევს OH ბმის საზიარო ელექტრონული წყვილის კიდევ უფრომკვეთრად გადახრას ჟანგბადის ატომისაკენ.
  5. 5. -5- ელექტრონული სიმკვრივეების ასეთი გადანაწილება აადვილებს კარბონმჟავებისმოლეკულიდან წყალბადის კათიონის მოწყვეტას ანუ მჟავურ დისოციაციას: RCOOH RCOO─ + H+ ნაჯერი ერთფუძიანი მჟავების ჰომოლოგიური რიგის ზოგადი ფორმულაა O CnH2n+1C სადაც n=0,1,2…… ან CnH2nO2 სადაც n=1,2... OH O HC მეთანმჟავა, ჭიანჭველმჟავა H O CH3C ეთანმჟავა, ძმარმჟავა OH O CH3CH2C პროპანმჟავა, პროპიონმჟავა OH O H3CCH2CH2C ბუტანმჟავა, ერბოს მჟავა OH O C3H7C H O H3CCHC  2-მეთილპროპანმჟავა, იზოერბოს მჟავა CH3 OH ზოგადად სისტემატური ნომენკლატურის შესაბამისად მჟავების სახელწოდებაიწარმოება შესაბამისი ნახშირწყალბადის სახელზე დაბოლოება მჟავას დამატებით.
  6. 6. -6-ამასთან ნახშირბადოვანი ჯაჭვის პირველი ნახშირბადი კარბოქსილის ნახშირბადია.მაგ: 4-მეთილ-2-ეთილპენტანმჟავა ბუნებაში დიდი რაოდენობით გვხვდება ნაერთები, რომლებიც მაღალიმოლეკულური მასის მქონე ნაჯერი მჟავების ნაწარმებს წარმოადგენენ. ეს მჟავებია: H3C(CH2)14COOH ანუ C15H31COOH პალმიტინის მჟავა H3C(CH2)16COOH ანუ C17H35COOH სტეარინის მჟავა ზოგადად ორგანული რადიკალის ზრდასთან ერთად სუსტდება კარბონმჟავებისმჟავური ბუნება. მჟავების მიღების ზოგადი ხერხია შესაბამისი პირველადი სპირტების დაჟანგვა: O O O O RCH2OH RC RC H OH სპირტი ალდეჰიდი მჟავა კარბონმჟავების პირველი წარმომადგენლები სითხეებია. წყალში იხსნებიან. Rრადიკალის ზრდასთან ერთად იკლებს მათი ხსნადობა.
  7. 7. -7- ზოგიერთი ორგანულ მჟავის ფიზიკური თვისებები ლღობის დუღილის სიმკვრივე ფორმულა სახელწოდება ტემპ. oC ტემპ. oC გ/სმ3HCOOH ჭიანჭველმჟავა, 8,4 105,5 1,220 მეთანმჟავაH3CCOOH ძმარმჟავა, 16,6 118,2 1,049 ეთანმჟავაH5C2COOH პროპიონის, -22,0 141,1 0,998 პროპანმჟავაH7C3COOH ერბოს მჟავა, 7,9 163,5 0,964 ბუტანმჟავაH11C5COOH კაპრონის, -3,9 205,8 0,922 ჰექსანმჟავაH31C15COOH პალმიტინის, 62,8 139 (133 პა) 0,841 პენტადეკანმჟავა 80oC-ზეH35C17COOH სტეარინის, 69,6 160 (133 პა) 0,839 ოქტადეკანმჟავა 80oC-ზეH2C=CHCOOH აკრილის, 12 142 1,062 პროპენმჟავაH33C17COOH ოლეინმჟავა 14 233 (1995 პა) 0,898 14oC-ზეH5C6COOH ბენზოის მჟავა 122 240 1,264 ქიმიური თვისებები: ორგანული მჟავები მინერალურ მჟავებთან შედარებით სუსტი მჟავებია. ამ მჟავათადისოციაციის ხარისხი (0,1 მოლი/ლ კონცენტრაცია და 250C) 3%-ს არ აღემატება.საშუალო სიძლიერის მჟავებს მიეკუთვნება მხოლოდ ჭიანჭველმჟავა. R – ჯგუფის ბუნება ზეგავლენას ახდენს კარბონმჟავების თვისებებზე. თუ R ჯგუფიგანიზიდავს ელექტრონებს მაშინ ისინი ამცირებენ დადებით მუხტს კარბოქსილისნახშირბადატომზე, რაც ასუსტებს კარბონმჟავის მჟავურ ბუნებას. რაც უფრო დიდია
  8. 8. -8-ალკილის ჯგუფი, მით უფრო ძლიერია ელექტრონის განზიდვის უნარი და მითუფრო სუსტია შესაბამისი კარბონმჟავა. ამიტომ ძმარმჟავა CH3COOH უფრო ძლიერიმჟავაა ვიდრე პროპიონის მჟავა H5C2COOH და ა. შ . ამავე დროს ჯგუფები რომლებიც იზიდავენ ელექტრონულ წყვილებს, აძლიერებენმჟავურ ბუნებას. მაგ: მონოქლორძმარმჟავა ClCH2COOH უფრო ძლიერი მჟავაა ვიდრეძმარჟავა. კიდევ უფრო ძლიერი მჟავებია დიქლორ – და ტრიქლორძმარმჟავები: Cl2CHCOOH და Cl3 CCOOH ისევე როგორც მინერალური მჟავები, ორგანული მჟავებიც რეაგირებენმეტალებთან, ოქსიდებთან, ფუძეებთან და მარილებთან: 1. O O RC + 2Na  2 RC + H2 OH ONa 2. R C O O 2 RC + CaO  Ca + H2O OH C O R ანუ (RCOO)2Ca
  9. 9. -9- ტრადიციულად მარილის ფორმულაში ჯერ ვწერთ მეტალის ატომს, შემდეგ მჟავას ნაშთს, მაგრამ ორგანული მჟავების მარილების ფორმულები შეიძლება პირიქით ჩავწეროთ: 3. O RC + KOH  RCOOK + H2O OH 4. O RC + NaHCO3  RCOONa + H2O + CO2 OH 5. მჟავები რეაგირებენ სპირტებთან რთული ეთერების წარმოქმნით. ამ რეაქციას ეთერიფიკაციის რეაქცია ქვია: O O RC H 2 SO 4 RC + + H2O OH + H OR OR რთული ეთერი 6. კარბოქსილის ჯგუფის მეზობელ ნახშირბადთან მიერთებული წყალბადატომები ძალიან ადვილად შედიან ქლორირების რეაქციაში: O O Cl 2 RCH2C + RCHC + HCl  OH OH Cl Cl O O Cl 2  RCHC + RCHC + HCl   OH Cl OH Cl კერძო წარმომადგენლები: H-COOH ჭიანჭველმჟავა. ჭიანჭველმჟავა შედის ჭიანჭველას შხამის, ჭინჭრის და წიწვების შემადგენლობაში.მას შეიცავს ოფლი და სხვა გამონაყოფები. სხვა მჟავებისგან განსხვავებით ჭიანჭველმჟავას მოლეკულა ალდეჰიდის ჯგუფსაცშეიცავს:
  10. 10. - 10 - O RCOH და ყველა სხვა მჟავასგან განსხვავებით მას შეუძლია ალდეჰიდებისათვისდამახასიათებელ რეაქციებშიც შევიდეს, მაგ: O O RCOH 2O  +Ag HOCOH2Ag + CO2 H2O ჭიანჭველმჟავა შეიძლება მივიღოთ ნახშირჟანგისა და ნატრიუმის ტუტისრეაგირებისას მიღებული მარილის მჟავასთან ურთიერთქმედების გზით: CO + NaOH  HCOONa HCOONa + HCl  HCOOH + NaCl ძმარმჟავა. ძმარმჟავა მიიღება შემდეგი გარდაქმნების გზით: O O CaO  CaC2  HC≡CH  CH3C  CH3C H OH ძმარმჟავა მიიღება ღვინის “დაძმარებისას”. [O] H3CCH2OH CH3COOH ღვინის სპირტი ძმარმჟავა ჩვეულებრივი ღვინის ძმარი 8%-მდე ძმარმჟავას შეიცავს. ძმარმჟავა შეიძლებამივიღოთ ბუტანის დაჟანგვითაც: [O] CH3CH2CH2CH3 2CH3COOH ძმარმჟავას იყენებენ ხელოვნური ბოჭკოების, რთული ეთერების და სხვა მრავალიქიმიური ნაერთის მისაღებად. მას მჟავე გემოს და აგრეთვე ანტისეპტიკური (ლპობისსაწინააღმდეგო) თვისებების გამო იყენებენ კვების მრეწველობაში.
  11. 11. - 11 - უჯერი მჟავები. უჯერ მჟავებს ახასიათებთ როგორც კარბოქსილის ჯგუფის შესაბამისი, ისე ორმაგიბმებისთვის დამახასიათებელი თვისებები. ბუნებაში ფართოდაა გავრცელებულიუჯერი მჟავების ერთერთი წარმომადგენელი ოლეინის მჟავა. H3C(CH2)7CH=CH(CH2)7COOH ოლეინის მჟავა. ორფუძიანი მჟავები: უმარტივესი ორფუძიანი (ანუ კარბოქსილის ორი ჯგუფის შემცველი) მჟავაამჟაუნმჟავა. COOH  COOH სხვა ორფუძიანი მჟავებია COOH  CH2 მალონმჟავა CH2COOH   COOH CH2COOH ქარვის მჟავა და ა.შ. არსებობს უჯერი ორფუძიანი მჟავებიც, მაგ: CHCOOH  CHCOOH მალეინის მჟავა და ა.შ. საშინაო დავალება: 1. დაწერეთ გაკვეთილში მოტანილი ძმარმჟავას მიღების სქემის შესაბამისი რეაქციების ტოლობები. 2. დაწერეთ ძმარმჟავას ურთიერთქმედების რეაქცია კალციუმთან, მაგნიუმის ოქსიდთან, ცინკის ჰიდროქსიდთან, მაგნიუმის კარბონატთან, ეთილის სპირტთან და ერთ, ორ და სამ მოლეკულა ქლორთან. 3. აკრილის მჟავა H2C=CH-COOH უჯერი მჟავაა. დაწერეთ ამ მჟავას და ნატრიუმის, კალიუმის ჰიდროქსიდის, კალციუმის კარბონატის, მეთილის სპირტის, წყალბადის, HCl ურთიერთქმედების რეაქციები (HCl
  12. 12. - 12 - ურთიერთქმედების პროდუქტი მარკოვნიკოვის წესის საწინააღმდეგო მიმართულებით მიიღება).4. დაწერეთ მალონის მჟავას ურთიერთქმედება ნატრიუმთან, კალიუმის ოქსიდთან, ნატრიუმის ჰიდროქსიდთან და ერთ და ორ მოლეკულა მეთილის სპირტთან.5. დაადგინეთ ერთფუძიანი მჟავას ფორმულა თუ მჟავას 10გ ჭარბ ნატრიუმთან გამოყოფს 1,27ლ წყალბადს (ნ.პ.). მჟავას ნორმალური აღნაგობა აქვს.6. 20,8გ ორფუძიანი მჟავას განეიტრალებას 16გ NaOH სჭირდება. დაადგინეთ მჟავას ფორმულა.

×