ამოცანა 16-27

  • 208 views
Uploaded on

 

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
208
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ამოცანა №16 როგორია განზავებულ მჟავაში გოგირდმჟავას მასურიწილი თუ ის მიღებულია 1 მოცულობა 94%-იანი გოგირდმჟავისა ( =1,831გ/სმ3) და 5მოცულობა წყლის შერევით? ამოხსნა: მოც: V(ხსნარი)=1 მოცულობა ω1 (H2SO4) = 94% ანუ 0,94 ρ=1,831 გ/სმ3 V(H2O)= 5 მოცულობა უ.გ. ω2(საბოლოო ხსნარი) =? დავუშვათ აღებული იყო 1ლ (1000მლ) გოგირდმჟავას ხსნარი. მაშინ ამოცანისპირობის თანახმად მას უნდა დაემატოს 5ლ (5000მლ) წყალი. m1(ხსნარი) = V = 1,831 1000 = 1831გ რადგან (H2O) = 1გ/მლ m (H2O) = V = 1 5000 = 5000გ 14 ამოცანის განხილვისას მიღებული ფორმულის გამოყენებისას m1 m2 m1 + m2 გავითვალისწინოთ, რომ m2 2 შეესაბამება წყალს და რადგან წყალშიგოგირდმჟავას მასური წილი 2=0, ვიღებთ m1 1831 0,94 = = 0,295 anu 29,5% m1 + m2 1831 + 5000 pasuxi : 2 (sabo l o o xsnar i ) = 0,295 anu 29,5% ამოცანა №17 0,7გ ორვალენტიანი მეტალის მჟავსთან რეაქციისასგამოიყო 280მლ წყალბადი. დაასახელეთ ეს ლითონი.
  • 2. ამოხსნა: მოც: Me (II) m (მეტალი) = 0,7გ V0 (H2) = 280მლ ––––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. მეტალი Me + 2HCl MeCl2 + H2 შევადგინოთ პროპორცია იმის გათვალისწინებით, რომ 1 მოლი მეტალი მჟავიდანგამოყოფს 1 მოლ ანუ 22,4ლ წყალბადს 0,7გ მეტალი გამოყოფს 0,28ლ წყალბადს x “––––––––––––––––––––“ 22,4ლ “––––––“ x =0,7·22,4/0,28= 56 ე.ი. მეტალის ატომური მასაა 56გ/მოლი. მოვძებნოთ ელემენტთა პერიოდულისისტემაში ასეთი ატომური მასის მქონე ელემენტი. ეს რკინაა. პასუხი: Feამოცანა №18 აღნიშნული ამოცანის ამოხსნა მოცემულია როგორც პროპორციისშედგენის, ასევე “ალგორითმის” წესით. აუცილებელია ყურადღებით გაეცნოთორივე მეთოდს. რამდენი გრამი წყალბადია საჭირო 16 გ რკინის ოქსიდის აღსადგენად? რამდენი გრკინა მიიღება ამ დროს? ამოხსნამოც: m(Fe2O3) = 16 გ___________________Uუ. გ. m(H2) = ? m(Fe) = ?M(Fe2O3) = 160 გ/მოლიM(H2) = 2 გ/მოლიM(Fe) = 56 გ/მოლიFe2O3 + 3H2 2Fe + 3H2O რეაქციის ტოლობის თანახმად:160 გ Fe2O3 რეაგირებს 3,2 გ H2 – თან16 “ “ “ X “ “
  • 3. X = m(H2) = = 0,6 გ160 გ Fe2O3 შეესაბამება 2 56 გ Fe - ს16 ” ” ” X “ “X = m(Fe) = = 11,2 გპასუხი: m(H2) = 0,6 გ m(Fe) = 11,2 გ. ზოგადად : თუ რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგი გზით:სადაც A,B,C და D ნივთიერებათა მოლეკულების ფორმულებია, ხოლო a,b,c და dრეაქციის ტოლობის შესაბამისი კოეფიციენტებია.როდესაც ცნობილია რეაქციაში შესული ან რეაქციის შედეგად მიღებული რომელიმენივთიერების მასა, შესაძლებელია პროპორციის შედგენის გზით გამოითვალოსყველა დანარჩენი ნივთიერების მასა.მაგ: თუ მოცემულია ამოცანის პირობის თანხმად, რომ A ნივთიერების მასაა m(A) მაშინ შესაძლებელია ვიპოვოთ m(B), m(C) და m(D) პროპორციის შედგენის გზით მივდივართ შემდეგ დასკვნებამდე: aA + bB cC + dD a გ A ნივთიერება რეაგირებს bM(B) – თან m(A) “ “ “ X X1=m(B) = (ა)ანალოგიურად : X2 = m(C) = (ბ) X3 = m(D) = (გ)ზემოთმოყვანილი ფორმულები შეიძლება გამარტივდეს. სამივე ფორმულა შეიცავს ფრაგმენტს, რომელიც A ნივთიერების მოლების რაოდენობაა. გავიხსენოთფორმულა n= შეგვიძლია სამივე ფორმულაში ფრაგმენტისნაცვლად ჩავსვათ n(A). შედეგად მივიღებთ: m(B) = M(B) n(A) (ა’) m(C) = M(C) n(A) (ბ’) m(D) = M(D) n(A) (გ’)ჩვენთვის ცნობილი ამოცანა ამოვხსნათ უკვე მზა ფორმულის გამოყენებით. ამმეთოდს “ალგორითმის” მეთოდს უწოდებენ.მოც: = 16 გ M(Fe2O3) = 160 გ/მოლი_____________________________უ.გ. m(H2) = ? M(H2 ) = 2 გ/მოლი
  • 4. m(Fe) = ? M(Fe) = 56 გ/მოლი Fe2O3 + 3H2 2Fe + 3H2n(Fe2O3) = = = 0,1 მოლიm(H2) = M(H2) n(Fe2O3) = 2 0,1 = 0,6 გm(Fe) = M(Fe) n(Fe2O3) = 56 0,1 = 11,2 გპასუხი: m(H2) =0,6 გ m(Fe) =11,2 გ ამოცანა №19 16გ CuSO4-ის შემცველ ხსნარს დაუმატეს 12გ რკინის ნაქლიბი.რამდენი გრამი სპილენძი გამოიყოფა ამ დროს? ამოხსნა: მოც: m (CuSO4) = 16გ m (Fe) = 12გ –––––––––––––––––––––––––– უ.გ. m (Cu) = ? Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu Mr (CuSO4) = 160 n (CuSO4)= = 0,1 მოლი n (Fe)= = 0,21 მოლი რეაქციის ტოლობის თანახმად 1მოლი CuSO4 რეაგირებს 1მოლ რკინასთან.ამრიგად ამოცანის პირობის თანახმად რკინა ჭარბადაა აღებული, ე.ი. გამოთვლებიუნდა ვაწარმოოთ სპილენძის სულფატის შესამაბისად. რეაქციის ტოლობიდანგამომდინარე ცხადია, რომ 0,1მოლი CuSO4 წარმოქმნის 0,1მოლ სპილენძს. m (Cu) = 0,1 64 = 6,4გ პასუხი: m (Cu) = 6,4გ
  • 5. ამოცანა №20 მალაქიტის Cu2(OH)2CO3 და ალუმინის ფხვნილის ნარევიჰაერზე გაახურეს. ამ დროს ნარევის საერთო მასა არ შეიცვალა. როგორი იყო საწყისნარევში კომპონენტების მასური წილები? ამოხსნა: მოც: Cu2(OH)2CO3 და Al m=0 ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. (Cu2(OH)2CO3) = ? (Al) = ? M(Cu2(OH)2CO3) = 222გ/მოლი M(CO2) = 44გ/მოლი M(H2O) = 18გ/მოლი დავწეროთ შესაბამისი რეაქციების ტოლობები t0 Cu2(OH)2CO3 2CuO + H2O + CO2 (a) 4Al + 3O2 2Al2O3 (b) როგორც ვხედავთ 1მოლი მალაქიტის გახურებისას აირის სახით გამოიყოფა1მოლი წყალი და 1მოლი ნახშირორჟანგი. სარეაქციო არის მასა ამ რეაქციის გამოუნდა შემცირდეს. (ბ) რეაქციის შედეგად კი ჰაერის ჟანგბადის ალუმინთან შეერთების გამოსარეაქციო ნარევის მასა უნდა გაიზარდოს. რადგან ამოცანის პირობის თანახმადსარეაქციო ნარევის მასა არ იცვლება, მაშინ რამდენი გრამიც აკლდება ნარევს (ა)რეაქციის გამო, იმდენივე უნდა ემატებოდეს (ბ) რეაქციის შედეგად. თუ დავუშვებთ, რომ ნარევში 1მოლი ანუ 222გ მალაქიტი გვაქვს, მან უნდამოიკლოს 1მოლი წყლის (18გ) და 1მოლი ნახშირორჟანგის (44გ) გამოყოფის გამო 18 +44 = 62გ ე.ი. ნარევში იმდენი ალუმინი უნდა გვქონდეს, რომ მან მიიერთოს 62გ ჟანგბადი. 4Al + 3O2 2Al2O3
  • 6. 4· 27გ Al რეაგირებს 3 ·3 2გ O2 x “ “ 64 “ x= m(Al)=64·4·27/3·27=69,75g ალუმინის მასა შეიძლება გამოითვალოს, როგორც პროპორციის შედგენის გზით,ისე “ალგორითმის” წესის გამოყენებით m (O2)= 62გ n (O2)= = 1,9375 მოლი m (Al)= · n (O2) · M (Al) = · 1,9375· 27 = 69,75გ გამოვიყენოთ ფორმულა ω(ნივთ) = m (ნარევი) = m (მალაქიტი) + m (Al) = 222 + 69,75 = 291,75გ (მალაქიტი)= m (მალაქიტი)/m (ნარევი)=222:291,75=0,761 ანუ 76,1% (ალუმინი)= m (ალუმინი)/m (ნარევი)=69,75:291,75=0.239 ანუ 23,9% პასუხი: ω(მალაქიტი)=0,761 ანუ 76,1% ω(Al)= 0,239 ანუ 23,9% ამოცანა №21 გოგირდის და ნახშირის 2გ ნარევის დაწვისას მიიღესგოგირდის და ნახშირის დიოქსიდების 6გ ნარევი. რამდენი გრამი გოგირდი დანახშირი იყო საწყის ნარევში? ამოხსნა: მოც: m (S + C) = 2გ m (SO2 + CO2) = 6გ ––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. m (S) = ? m (C) = ? M (SO2) = 64გ/მოლი M (CO2) = 44გ/მოლი შესაბამისი რეაქციებია
  • 7. S + O2 SO2 (ა) C + O2 CO2 (ბ) დავუშვათ საწყის ნარევში არის xგ გოგირდი, მაშინ ნახშირი იქნება (2 – x)გ. (a) რეაქციის ტოლობიდან ჩანს, რომ 32გ გოგირდი წარმოქმნის 64გ SO2 x “––––––––––––––––––––––“ a “–––“ 64x a= = 2x 32 (b) რეაქციის ტოლობიდან მივიღებთ 12გ ნახშირი წარმოქმნის 44გ CO2 2 - x “–––––––––––––––––––“ b “–––“ 44 (2 - x) b= = 7,33 - 3,67x 12 ამოცანის პირობის თანახმად ოქსიდების ნარევის მასაა 6გ ანუ a + b = 6 ჩავსვათ a-ს და b-ს მნიშვნელობები და ამოვხსნათ განტოლება: 2x + 7,33 – 3,67x = 6 x = 0,8 ე.ი. m (S) =0,8გ ხოლო m (C) = 2 - 0,8 = 1,2გ პასუხი: m (S) = 0,8გ m (C) = 1,2გ მსგავსი წესით ანუ განტოლების შედგენის გზით შეიძლება ნარევებისშედგენილობის დადგენა სხვა შემთხვევებშიც. ამოცანა №22 რკინისა და ცინკის 12,1გ ნარევის ჭარბი მარილმჟავათიდამუშავების შედეგად გამოიყო 4,48ლ (ნ.პ.) წყალბადი. როგორია ამ მეტალებისმასური წილები საწყის ნარევში? ამოხსნა: მოც: m (Fe + Zn) = 12,1გ
  • 8. V0 (H2) = 4,48ლ ––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. (Fe) = ? (Zn) = ? დავწეროთ შესაბამისი რეაქციის ტოლობები Fe + 2HCl → FeCl2 + H2 (ა) Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2 (ბ) როგორც ვხედავთ ორივე რეაქციის შედეგად გამოიყოფა წყალბადი. დავუშვათმეტალთა ნარევში xგ რკინაა. მაშინ ცინკის შემცველობა იქნება (12,1–x)გ. როგორც (ა) რეაქციის ტოლობიდან ჩანს 1მოლი (56გ) რკინა გამოყოფს 1მოლ ანუ22,4ლ წყალბადს. შეგვიძლია შევადგინოთ პროპორცია: 56გ რკინა გამოყოფს 22,4ლ წყალბადს xგ “–––––––––––––––––“ a “––––––––––“ 22,4x a= = 0,4x 56 იგივე შეგვიძლია გავაკეთოთ (ბ) რეაქციის ტოლობის საფუძველზე. 65გ ცინკი გამოყოფს 22,4ლ წყალბადს (12,1 – x)გ “–––––––––––––“ b “––––––––“ 22,4 (12,1 - x) b= = 4,17 - 0,345x 65 რადგან ორივე მეტალი ერთად გამოყოფს 4,48ლ წყალბადს a + b = 4,48 ჩავსვათ a-ს და b-ს მნიშვნელობები და ამოვხსნათ განტოლება : 0,4x + 4,17 – 0,345x = 4,48 x = 5,6გ ე.ი. m (Fe) = 5,6გ მაშინ m (Zn) = 12,1 - 5,6 = 6,5გ ფორმულიდან ω(ნივთ) = მივიღებთ ω(Fe)= = 0,4628 ანუ 46,28%
  • 9. ω(Zn)= = 0,5372 ანუ 53,72% პასუხი: (Fe) = 46,28% (Zn) = 53,72% ამოცანა №23 რომელიღაც მჟავას შედგენილობაა (H) = 2,4%; (S) = 39,1%; (O) = 58,5%. შეადგინეთ მჟავას ფორმულა. ამოხსნა: მოც: (H) = 2,4% (S) = 39,1% (O) = 58,5% ––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა ამოცანის პირობის თანახმად 100გ მჟავა შეიცავს 2,4გ წყალბადს, 39,1გ გოგირდს და58,5გ ჟანგბადს. ე. ი. მჟავის ფორმულაა: HxSyOz დავადგინოთ მჟავას შემადგენელი ელემენტების ატომების მოლურითანაფარდობა. X : Y : Z = n(H) : n(S) : n(O)= : : = 2,4 : 1,22 : 3,66 ≈ (მიღებულირიცხვები გავყოთ უმცირესზე) ≈ 2 : 1 : 3 ე.ი. ფორმულაა H2SO3 პასუხი: H2SO3 ამოცანა №24 მარილის შედგენილობაა (Mg) = 9,9%; (S) = 13,0%; (O) =71,4%; (H) = 5,7%. დაადგინეთ მარილის ფორმულა.
  • 10. ამოხსნა: მოც: (Mg) = 9,9% (S) = 13,0% (O) = 71,4% (H) = 5,7% –––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა Mga SbOcHd 9,9 13 5,7 a:b:c:d= n(Mg) : n(S) : n(O) : n(H) = : : 71,4 : = 24 32 16 1 = 0,41 : 0,41 : 4,46 : 5,7 = 1 : 1 : 11 : 14 ე.ი. მარილის ფორმულაა MgSO11H14. ცხადია რომ ეს კრისტალჰიდრატია, რომლისმოლეკულაში მარილთან 7 მოლეკულა წყალია დაკავშირებული. აქედანგამომდინარე ვიღებთ MgSO4 7H2O პასუხი: MgSO4 7H2O ამოცანა №25 როგორია კალიუმის ტუტის კრისტალჰიდრატის ფორმულა თუის 39,1% წყალს შეიცავს? ამოხსნა: მოც: (H2O) = 39,1% ––––––––––––––––––––––––– უ.გ. ფორმულა M(KOH) = 56გ/მოლი M(H2O) = 18გ/მოლი ცხადია, რომ კრისტალჰიდრატში (KOH) =100– 39,1 = 60,9%. კრისტალჰიდრატისფორმულა იქნება (KOH)x (H2O)y. დავადგინოთ კალიუმის ტუტის და წყლისმოლეკულების თანაფარდობა კრისტალჰიდრატში:
  • 11. 6,9 x:y = n(KOH) : n(H2O) = : 39,1 = 1,09 : 2,17 1:2 56 18 ე.ი. კრისტალჰიდრატის ფორმულაა (KOH) (H2O)2. ანუ KOH 2H2O პასუხი: KOH 2H2O ამოცანა №26 49გ გოგირდმჟავას შემცველ ხსნარს დაუმატეს 20გნატრიუმის ჰიდროქსიდი. რომელი მარილი მიიღება ამ დროს? ამოხსნა: მოც: m(H2SO4) = 49გ m(NaOH) = 20გ –––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. მარილის ფორმულა M(H2SO4) = 98გ/მოლი M(NaOH) = 40გ/მოლი გოგირდმჟავას, როგორც ორფუძიან მჟავას შეუძლია როგორც ნორმალური, ისემჟავა მარილის წარმოქმნა. თუ 2მოლ ტუტესთან რეაგირებს 1მოლი მჟავა, მაშინმიიღება ნატრიუმის სულფატი 2NaOH + H2SO4 Na2SO4 + 2H2O ხოლო თუ 1მოლ ტუტესთან რეაგირებს 1მოლი მჟავა მაშინ მიიღება ნატრიუმისჰიდროსულფატი. NaOH + H2SO4 NaHSO4 + H2O დავადგინოთ როგორია მჟავისა და ტუტის მოლური თანაფარდობა ამოცანისპირობის თანახმად. n (H2SO4)= = 0,5 მოლი n (NaOH)= = 0,5 მოლი n(H2SO4) : n(NaOH) = 0,5 : 0,5 = 1 : 1
  • 12. ე.ი. რეაქციის შედეგად მიიღება NaHSO4 პასუხი: NaHSO4 ამოცანა №27 9,8გ ფოსფორმჟავასთან რეაგირებს 9გ ნატრიუმის ტუტე.რომელი მარილები მიიღება ამ დროს? rogoria maTi masa? ამოხსნა: მოც: m(H3PO4) = 9,8გ m(NaOH) = 9გ –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. მარილების ფორმულები და მასები M(H3PO4) = 98გ/მოლი M(NaOH) = 40გ/მოლი დავადგინოთ მჟავისა და ტუტის რაოდენობები: 9,8 9 n(H3PO4) = = 0,1m l i o n(NaOH) = = 0,225m l i o 98 40 n(H3PO4) : n(NaOH) = 0,1 : 0,225 = 1 : 2,25 ფოსფორმჟავა როგორც სამფუძიანი მჟავა ნატრიუმის ტუტესთან სამი ტიპისმარილს წარმოქმნის. H3PO4 + 3NaOH → Na3PO4 + 3H2O (ა) H3PO4 + 2NaOH → Na2HPO4 + 2H2O (ბ) H3PO4 + NaOH → NaH2PO4 + H2O (გ) ცხადია, რომ (ა) რეაქციის განხორციელებისთვის საჭიროა, რომ მჟავა და ტუტეგვქონდეს მოლური თანაფარდობით 1 : 3; (ბ) – 1 : 2; (გ) – 1 : 1. ჩვენ შემთხვევაში მჟავისა და ტუტის მოლური თანაფარდობაა 1 : 2,25, ე.ი. ტუტეუფრო ნაკლებია, ვიდრე საჭიროა (ა) რეაქციისათვის და უფრო მეტია, ვიდრე საჭიროა(ბ) რეაქციისთვის.
  • 13. ამიტომ ჯერ მიმდინარეობს (ბ) რეაქცია H3PO4 + 2NaOH Na2HPO4 + 2H2O რადგან n(H3PO4) = 0,1მოლი მასთან შედის რეაქციაში 0,2მოლი NaOH და რეაქციაშიშეუსვლელი რჩება 0,225 – 0,2 = 0,025მოლი NaOH. წარმოიქმნება 0,1მოლი Na2HPO4. შემდეგ საფეხურზე რეაქციაში შეუსვლელი ტუტე (0,025მოლი) შედის რეაქციისშედეგად მიღებულ მარილთან. Na2HPO4 + NaOH Na3PO4 + H2O რადგან დარჩა რეაქციაში შეუსვლელი n(NaOH) = 0,025მოლი, რეაქციის შედეგადწარმოიქმნება 0,025მოლი Na3PO4 და გარდაიქმნება 0,025მოლი Na2HPO4. ანუ საბოლოოდ გვრჩება 0,025მოლი Na3PO4 და 0,1 – 0,025 = 0,075მოლი Na2HPO4. აქედან, რადგან M(Na3PO4) = 164გ/მოლი M(Na2HPO4) = 142გ/მოლი m(Na3PO4) = 0,025 164 = 4,1გ m(Na2HPO4) = 0,075 142 = 10,65გ პასუხი: m(Na3PO4) =4,1გ m(Na2HPO4) = 10,65გ