Lab 6

1,271 views
1,102 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,271
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
11
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lab 6

  1. 1. Лабораторийн ажил 6 Архи болон спиртийн физик химийн їзїїлэлтийг тодорхойлох Хэрэглэгдэх багаж хэрэгсэл :1) Хуруу шил2) Хундага3) Цилиндр 150-250 мл4) Колбо 150-250 мл5) Секундомер6) Шимїїр7) Термометр8) Спиртомер, Ареомер9) Нэрлэгийн тєхєєрємж10) Колориметр Урвалж:1) Этилийн спирт2) 0,1н НСI3) Метилоранж4) Фенолфтлалеин5) Бромтимол хєх6) Хїхрийн хїчил7) Марганц хїчлийн кали8) Натрийн шїлт9) Хїхэрлэг фуксин /I/10) Хїхэрлэг фуксин /II/11) Нэрмэл ус
  2. 2. 1. Єнгє, тунгалагжилт тодорхойлох Аргын мєн чанар: Шинжлэх архийг нэрмэл устайхарьцуулан харж мэдрэхїйн аргаар тодорхойлоно.Òîäîðõîéëîõ ÿâö : Архины єнгє, тунгалагжилтыг тодорхойлохынтулд адил єндєр голчтой хоёр хуруу шил авч нэгд нь 10мл архи,нєгєєд нь 10мл нэрмэл ус хийж гэрлийн шууд тусгалд єнгийгхарьцуулан тунгалагжилтыг тодорхойлно.2. Їнэр, амт тодорхойлох Аргын мєн чанар: Мэдрэхїйн эрхтэнээр їнэр, амтыгшалгаж їнэлгээ єгнє.Òîäîðõîéëîõ ÿâö: 50мл шинжлэх архийг амталгаанызориулалттай аяганд хийж сайтар сэгсэрсний дараа їнэр, амтыгтодорхойлно.Хэрэв харьцуулах эталон архи байвал тїїнтэй харьцууланамталж болно. Мэдрэх эрхтэнээр їнэлэх їзїїлэлтийг цэвэр,саруул, агааржуулсан, гадны янз бїрийн їнэргїй єрєє, тасалгаандшалгана.3. Гадаад байдлыг тодорхойлох Аргын мєн чанар: Мэдрэхїйн аргаар бїтээгдэхїїнийгадаад байдлыг тодорхойлно.Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Архийг гадаад байдлаас лонхыг доошхаруулан дотор, гадна нь янз бїрийн жижиг хольц байгаа эсэх,тунадас буусан, булингартсан эсэхийг шалгахаас гадна. Шилнийгадаад тал цэвэр эсэх, хаягийг тэгш зєв наасан эсэх, он, сар,єдєр тэмдэглэсэн эсэх, бєглєсєн байлдлыг шалгана.4. Савалгааны дїїргэлтийн хэмжээг тодорхойлох Аргын мєн чанар: Савласан архины эзэлхїїнийгтоäîðõîéëîõîä îðøèíî. Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Шилтэй архийг урьдчилан угааж цэвэрлээдшинжлэх архиар зайлсан 500 мл-ийн хэмжээт колбондболгоомжтой юїлнэ. Дуслыг 30 секунд шавхана. Архи тогтоосонхэмжээндээ хїрэхгїй бол 10мл-ийн хуваарьтай шимїїрээр тухайн
  3. 3. шинжлэх архинаас хийж хэмжээс хїртэл дїїргээд нэмсэнхэмжээг тооцоолно. Хэрэв тогтоосон хэмжээнээс илїї бол 10 мл-ийн хуваарьтай соруулаар сорон авч илїї хэмжээг тооцоолно.Архины савлалтын хэмжээг 200С ын температурт тодорхойлно.Хэрэв температур нь 200С –ээс их буюу бага тохиолдолд 3-рхїснэгтийг ашиглана. Архины дїїргэлтийг шалгахдаа єнгєгїйархийг цилиндрийн хэмжээсийн доод тївшингээр, єнгєтэй архийгцилиндрийн хэмжээсийн дээд тївшингээр харна.Тайлбар : Архи 200С –ээс их температуртай їед температурынкоэффициентийн архины эзэлхїїнээс хасч, 200С –аас багатемпературтай їед нэмж 200С-тай їеийн савлалтын эзэлхїїнийггаргана.
  4. 4. Àðõèíû ä¿¿ðãýëò òåìïåðàòóðûí õàìààðàë Õ¿ñíýãò 3 Ý çýëõ¿¿ít0 Àðõèí û ÷àí ãà 100 ñì 3 500 ñì 3 250 ñì 330 -7.3 -3.6 -1.829 6.5 3.3 1.028 5.8 2.9 1.427 5.6 2.5 1.326 4.8 2.1 1.125 3.6 1.6 0.924 2.9 1.4 0.723 2.1 1.1 0.422 1.4 0.7 0.421 0.7 0.4 0.220 0.0 0.0 0.019 +0.7 0.3 +0.218 1.4 0.7 0.417 2.1 1.0 0.516 2.8 1.4 0.715 3.5 1.7 0.914 4.1 2.1 1.013 4.8 2.4 1.212 5.5 2.7 1.411 6.1 3.1 1.510 6.8 3.4 1.79 7.4 3.7 1.98 8.0 5.0 2.07 8.7 4.3 2.26 9.8 4.7 2.35 10.0 5.0 2.5
  5. 5. 1. Архины жинхэнэ ба їзэгдэх чангыг тодорхойлох Аргын мєн чанар: Архины спиртийн хэмжээг эзэлхїїний хувиар тодорхойлно.Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Архины этилийн хэмжээг /чангыг/ нарийн хуваарьтай металл ба шилэнспиртомерээр тодорхойлно. Мєн жинхэнэ эзэлхїїний хувьд байгаа архины чанга /спиртийнхэмжээ/ -ыг нэрэх аргаар буюу архи хийж байгаа усны хуурай їлдэгдлийн хэмжээгээр їзэгдэхчангад засвар хийж тооцох замаар тодорхойлно. Архинд ууссан байдалтай бодисууд / эрдэс, давс, сахар, органик/ нь архины чангыг багасгахнєлєєтэй байгаагаас архины этилийн спиртийн хэмжээ бодит байдалд жинхэнэ чангаас доогуурбайдаг. Иймд архины жинхэнэ чангыг тодорхойлохын тулд 250 мл архи авч нэрлэгийн колбондхийж шулуун хєргєчтэй холбон дээжийн 3/2-ийг нэрэн авна. Энэ нэрэгдэс дээр эзэлхїїнийг анхныхэмжээс хїртэл нэрмэл ус хийж 200С-ийн температуртай болгон чангыг спиртомер буюупикнотетрээр тодорхойлно.2. Архины шїлтийг тодорхойлох Аргын мєн чанар: 100мл архийг саармагжуулахад зарцуулах 0,1н давсны хїчлийнхэмжээгээр шїлтийг тогтооно.Òîäîðõîéëîõ ÿâö: 250мл багтаамжтай шувтан колбонд 100мл архи хэмжиж хийгээд хоёр дусалметилоранж дусааж 0,1н давсны хїчлийн уусмалаар ягаан єнгє їїстэл саармагжуулна. 100мл архийгсаармагжуулахад зарцуулсан 0,1н давсны хїчил нь архины шїлтлэгийн хэмжээ болно.3. Альдегид тодорхойлох Аргын мєн чанар: Харьцуулах уусмал ба шинжлэх архины альдегидыг хїхэр хїчлийнфуксинтай урвалд оруулж харьцуулах уусмалын єнгєтэй шинжлэх архины єнгийг харьцууланколориметрээр тодорхойлно.Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Ижил єнгєтэй, ижил хэмжээтэй хоёр хуруу шил авч аль нэгэнднь 10млхарьцуулах уусмал, нєгєєд нь 10мл шинжлэх архи хийж хуруу шил бїрт хїхэрлэг фуксин хийжзєєлєн сэгсэрч холиод 200С –д (2) 20 мин байлгана. Дараа нь хїхэрлэг фуксины урвалжтайшинжлэх архи ба харьцуулах уусмал урвалд орсны дараа цагаан дэлгэц дээр харьцуулан харахэсвэл фотоэлектрокалориметрийн 20мм-ийн зузаантай тэвшинд ногоон гэрэл шїїгч хэрэглэн єнгийгхарьцуулж тодорхойлно. Шинжилж байгаа архины єнгє нь харьцуулах уусмалаас тод биш байвалзохино.4. Сувсны тосны хэмжээ тодорхойлох Аргын мєн чанар: Архи ба харьцуулах уусмалд агуулагдах сувсны тосыг хїчтэйхїчиллэг орчинд салициллийн альдегидтэй урвалд оруулж їїссэн єнгєний эрчимчилтээр сувснытосны хэмжээг тодорхойлно. . Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Нарийн хїзїїтэй /50-70мл-ийн багтаамжтай/ хоёр колбо авч нэгэнд нь50 мл шинжлэх архи, нєгєєд нь 50 мл харьцуулах уусмал хийж тус бїрт нь 0,2мл 1%-ийнсалицилийн харьцуулах уусмал хийх ба 10мл хїчтэй хїхрийн хїчил колбоны ханыг дагуулан машболгоомжтой хийж зєєлєн сэгсэрч холиод, 200С –д 20 минут байлгасны дараа єнгийг цагаандэлгэц дээр харьцуулан харах эсвэл фотоэлектрокалориметрийн 20мм-ийн зузаантай тэвшиндногоон гэрэл шїїгч хэрэглэн єнгийг харьцуулж тодорхойлно. Шинжилж байгаа архины єнгє ньхарьцуулах уусмалаас тод биш байвал зохино5. Нийлмэл эфир тодорхойлох Аргын мєн чанар: Архинд агуулагдах эфирийг шїлтээр саармагжуулан нийлмэлэфирийн хэмжээг тодорхойлно.Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Нэрлэгийн колбонд шинжлэх архинаас 200мл-ийг авч дээр нь 10мл 10%-ийн хлортбарийн уусмал хийж шулуун хєргєгчтэй холбон нэрлэгийг явуулна. Дээжийн 2/3 ийг нэрж авааддээр нь нэрмэл ус нэмж 200мл эзэлхїїнтэй болгоод 500мл-ийн багтаамжтай шувтан буюу хавтгайёроолтой колбонд шилжїїлэн хийж эсрэг хєргєгчтэй холбон угсарч 15 мин буцалгаад (нїїрсхїчлийн хийнээс чєлєєлєхийн тулд цахилгаан халаагуур дээрээс авч эсрэг хєргєгчийн дээрнатрийн шохой бїхий хоолойгоор бєглєн) тасалгааны температур хїртэл хєргєнє. Хєргєсний дараа
  6. 6. колбо руу 10 дусал бромтимол дусааж 0,05н натрийн шїлтийн уусмалаар хєх єнгє їїсгэн 1-2минут арилахгїй болтол саармагжуулна. Ингэж саармагжуулсны дараа 10мл 0,1н шїлтийн уусмалнэмж дахин эсрэг хєргєгчид холбон 1цаг буцалгана. Дараа нь тасалгааны хэм хїртэл натрийншохойн нунтагтай хоолойгоор эсрэг хєргєгчийг їе їе бєглєж хєргєнє. Хєргєсний дараа 10мл 0,1нхїхрийн хїчлийн уусмал нэмж илїїдэл хїхрийн хїчлийн хэмжээг 0,05н натрийн шїлтийн уусмалаарсаармагжуулна.Эфирийг саармагжуулахад зарцуулсан 0,1н натрийн шїлтийн уусмалын мл-ийн хэмжээнд їндэслэн1000мл усгїй спиртэн дэх цуу этилийн эфирийн хэмжээг дараах томъёогоор бодож, мг –ээрилэрхийлнэ. 8.8 × 100 × Y × 5 4400 × Y X = = C C8,8 – 0,1 н натрийн шїлтийн уусмалын 1мл-т харгалзах цуу этилийн эфирийн хэмжээY - эфирийг саармагжулахад зарцуулсан 0,1н натрийн шїлтийн уусмалын хэмжээ, мл5 – 1мл-т шилжїїлсэн коэффициент, %С – шинжилж байгаа архины чанга, %100 C - усгїй спиртэнд шилжїїлсэн тооцооЭфирийг саармагжуулахад зарцуулсан 0,1н натрийн шїлтийн /Y/ уусмалыг дараах томъёогоорбодно. Y2 Y =( + 10) × K − 10 2Y2 – илїїдэл хїхрийн хїчлийг саармагжуулахад зарцуулсан 0,05 н натрийн шїлтийн хэмжээ, мл10 – 0,1 н натрийн шїлт ба хїхрийн хїчлийн хэмжээ, млK – 0.1 н натрийн шїлтийн уусмалын засварын коэффциент. Засварын коэффциентийг дараахтомъёогоор бодож олно. 10 K= Y 10 + 3 2Y3 – илїїдэл хїхрийн хїчлийг саармагжуулахад зарцуулсан 0,05 н натрийн шїлтийн хэмжээ, мл10 – 0,1 н натрийн шїлт ба хїхрийн хїчлийн хэмжээ, млНатрийн шїлтийн уусмалыг бэлтгэхэд засварын коэффциент нь 0,97 -1,0 байх шаардлагатай.Шинжилгээний эцсийн дїнг зэрэгцээ хоёр шинжилгээний дїнгийн дунджаар авах ба зєвшєєрєгдєхзєрїї нь 10%- иас ихгїй байна.6. Метилийн спирт тодорхойлох Аргын мєн чанар: Хїхэр хїчлийн фуксиныг формальдегидтэй урвалд орууланмарганц хїчлийн калиар метилийн спиртийг исэлдїїлэхэд їїссэн эрчмийг калориметрээр хэмжихэдїндэслэгдэнэ. Òîäîðõîéëîõ ÿâö: Їрмэл бєглєєтэй хоёр хуруу шил авч нэгд нь шинжлэх архинаас 0,2 млнєгєєд нь 0,2 мл харьцуулах уусмал хийж колбо тус бїрд 5мл 1%-ийн марганц хїчлийн уусмал ,1%-ийн хїхэр хїчлийн калийн уусмал 0,4 мл, 0,4 мл хоёр дахин сулруулсан хїхрийн хїчил нэмжбєглєєд сэгсэрч тавиад 3 минут байлгана. Дараа нь 1мл хурган чихний ханасан уусмал нэмжхийнэ. Хуруу шилтэй шингэн цайвар шар єнгєтэй болоход хуруу шил бїрт хїчтэй хїхрийн хїчил 1млхийнгїїт сэгсэрч уусмалыг єнгєгїй болгоно. Єнгєгїй болсон уусмалд тус бїрд нь 5мл фуксин /II/ буюухїхэрхїчлийн фуксины урвалжийг нэмнэ. 35 минут байлгасны дараа єнгїїдийг харьцуулан харна.Архины єнгє харьцуулах уусмалын єнгєтэй адил буюу сулавтар байвал зохино.
  7. 7. Òóðøèëòûí ¿ð ä¿íÄ¿ãíýëò

×