Hool uildverleliin tehnologi lekts 12
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Hool uildverleliin tehnologi lekts 12

on

  • 3,664 views

 

Statistics

Views

Total Views
3,664
Views on SlideShare
3,664
Embed Views
0

Actions

Likes
2
Downloads
52
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Hool uildverleliin tehnologi lekts 12 Hool uildverleliin tehnologi lekts 12 Document Transcript

  • Сэдэв: Хүйтэн хоол, зууш, халуун зууш бэлтгэх технологи<br />Дэд сэдэв:<br />
    • Хүйтэн хоолны ангилал, ач холбогдол
    •Талхан зууш<br />•Загас, далайн бүтээгдэхүүнээр хийх зууш<br />•Мах, махан бүтээгдэхүүнээр хийх зууш<br />•Өндгөөр хийх зууш <br />•Салат<br />•Царцаамал<br />•Хүйтэн зууш, салатанд тавигдах чанарын шаардлага<br />•Хадгалах нөхцөл<br />
    • Халуун зууш
    Хичээлийн зорилго: Хүйтэн хоол зууш бэлтгэх технологи, нэр төрөл, чанарын шаардлагын талаар мэдлэг олгох<br />
    • Хүйтэн хоолны ангилал, ач холбогдол
    Хүйтэн хоол, зуушийг өглөөний цай, оройн хоолны цэсэнд үндсэн хоол байдлаар хэрэглэгдэж болно. Хүйтэн хоол нь хачиртай олгогддог учраас цатгах үйлчилгээтэй, үүгээрээ зуушнаас ялгаатай болно.<br />Хүйтэн хоол, зууш нь хооллох сонирхлыг бий болгох, хоол боловсруулах шүүс ялгаралтыг нэмэгдүүлэх, олон төрлийн шимт бодисуудын эх үүсвэр болно. Хүйтэн зууш нь гарц багатай байхаас гадна хачиргүй эсвэл бага хэмжээний хачиртай олгогдоно. <br />Зуушийг олгох үеийн температураар нь хүйтэн /+7 +14С/, халуун /+85 +95С/ гэж ангилна. Хүйтэн зууш бэлтгэхэд маш олон нэр төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг учраас тэжээллэг чанар нь харилцан адилгүй байна. Зуушны гадаад байдал чухал ач холбогдолтой. Бүтээгдэхүүний хэрчилт нямбай хийгдсэн, маш үзэмжтэй байна. Хүйтэн зууш хүлээн авалтын цэсэнд зайлшгүй орсон байдаг учраас ширээнд баяр, хүндэтгэлийн уур амьсгал оруулна. <br />Иймд зууш чимэглэх, таваглах онцлог аргуудыг хэрэглэнэ.<br />1. Нэг том тавганд 10 хүртэл хүнд олгох хэмжээгээр таваглаж болно.<br />2. Цэцгэн, цөгцөн аяганд хийх, шарсан талхан дээр тавих, талхаар хийсэн тавганд олгоно.<br />3. Загас, тахиа, торойг бүтэн байдлаар таваглаж чимэглэнэ.<br />4. Гоёмсог хийцийн шилэн болон металл таваг, том шаазан таваг сонгоно.<br />5. Царцмагтай майонез, царцмагтай улаан, цагаан гэх мэт өвөрмөц сүмстэй бэлтгэнэ.<br />6. Нийлмэл хачир ашиглана.<br />Талхан зууш: Чанаж, шарж болгосон хүнсний аль нэг бүтээгдэхүүнийг талхан дээр тавьж бэлтгэснийг талхан зууш гэнэ. <br />Талхан зуушны ангилал<br /> <br />Талхан зууш бэлтгэхэд анхаарах зүйл <br />• Талхыг жигд зүссэн байна.<br />• Хар талхтай бэлтгэх бол тослог ихтэй болон хурц амттай бүтээгдэхүүн, цагаан талхтай бэлтгэх бол тослог багатай бүтээгдэхүүн хэрэглэнэ.<br />• Талхан дээр тавих бүтээгдэхүүн хальсгүй, ясгүй, сайн цэвэрлэгдсэн байна.<br />• Бүтээгдэхүүний өнгө өөрчлөгдөөгүй, хатаагүй байна.<br />• Хүнсний бүтээгдэхүүн талхыг бүрэн далдалсан байна.<br />• Хэд хэдэн төрлийн бүтээгдэхүүнийг хослуулан хэрэглэх бол тэдгээр нь үнэр, амт, өнгө, гадаад байдлаараа зохицсон байна.<br />• Цөцгийн тос, майонез, шинэ буюу давсалсан өргөст хэмх, амтат чинжүү, чанасан өндөг, нимбэг, ногоон ургамал, жимсээр чимэглэнэ.<br />Мах, махан бүтээгдэхүүнээр хийх зууш: Махан зууш бэлтгэхэд үхрийн махны зөөлөн хэсгийн болон тахианы чанасан, шарсан мах, чанасан, утсан үхрийн хэл, мах, хиам, гахайн торой ашиглана.<br />Чанасан, шарсан мах махан бүтээгдэхүүний ширхгийг хөндлөн 2-3 мм зузаантай нимгэн хавтгай хэрчиж, утсан махыг яснаас нь салгаад нимгэн хавтгай хэрчинэ. Хэлийг чанаж гаргангуут, хүйтэн усанд хийж, хөрөхөөс нь өмнө хальсыг хуулна. Тахианы чанасан, шарсан махыг яснаас нь салгаж, 1 тавагт цээж, гуяны хэсэг тус бүрээс оролцуулан бэлтгэнэ. <br />Үхрийн хэлийг өргөн талаас нь эхлэн нимгэн ташуу хэрчих нь зүйтэй.<br />Зуушны нэр төрөлд хэд хэдэн төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүн оролцуулан бэлтгэсэн цуглуулга зууш хүндтэй байр суурь эзэлнэ. Цуглуулга зуушинд 3-6 нэр төрлийн мах, махан бүтээгдэхүүн оролцуулан бэлтгэж, шинэ лооль, өргөст хэмх, ногоон ургамал, цэцэгт байцаа, цуужуулсан жимс, алим, улаан байцааны салат, мах, загасны шөлөнд бэлтгэсэн царцаамлаар чимэглэнэ.<br />Загас, далайн бүтээгдэхүүнээр хийх зууш: Загас далайн бүтээгдэхүүнээр хийсэн зууш нь хурц амттай, өвөрмөц үнэртэй байдаг учраас хооллох сонирхлыг бий болгоно. Зуушинд хар, улаан түрс, чанасан, шарсан, нөөшилсөн, давсалсан, цуужуулсан, шанзалсан загасны мах, далайн бүтээгдэхүүн, загасан бүтээгдэхүүнээр хийсэн нухаш хэрэглэнэ.<br />Өндгөөр хийх зууш: Өндгөөр олон нэр төрлийн зууш бэлтгэж хэрэглэнэ. Зуушинд зориулан өндгийг гүйцэд чанаад, төмс, вандуй, өргөст хэмх, хар, улаан түрс, улаан лооль, мөөг зэргээр шанзалж бэлтгэнэ.<br />Мөөгөөр шанзалсан өндөг. Гүйцэд чанасан өндгийг хальслаад уртааш нь таллан зүсч, шар уургийг авна. Мөөгийг чанаж гаргаад хярж хэрчсэн сонгинотой хамт шарна. Дээрээс нь шар уураг нэмээд сайтар хутгана. Өндөгний шар уурагны хонхорхойд бэлтгэсэн мөөг дүүргэж хийгээд чимэглэнэ.<br />Салат: Энэ зуушийг төрөл бүрийн хүнсний ногоо, жимс жимсгэнээр бэлтгэнэ. Түүнээс гадна мах, загас, шувууны мах, далайн бүтээгдэхүүн, гоймон, будаа оролцуулан бэлтгэж болно.<br />Салатны гол үүрэг нь хооллох сонирхлыг нэмэгдүүлэн, ходоодны шүүсийг ялгаруулж, хоолны шингэцийг сайжруулж өгдөг. Иймд салат нь сайхан амттай байхаас гадна гоёмсог чимэглэлтэй байх ёстой. <br />Салатанд зориулж шинэ, түүхий, чанасан, нөөшилсөн, цуужуулсан, давсалсан, хөлдөөсөн ногоог хэрэглэнэ. Салатны найрлаганд төрөл бүрийн аминдэм, эрдэс бодис, нүүрс-ус агуулагддаг учраас хүний биед чухал ач холбогдолтой.<br />Салатыг: <br />• Шинэ ногооны салат <br />• Болсон ногооны салат гэж ангилна.<br />Салат бэлтгэхэд анхаарах зүйл <br />• Сав, багаж хэрэгслийг гарын дор бэлтгэсэн байна.<br />• Салат бэлтгэхэд сайн чанарын, гүйцэд боловсорсон ногоог сонгон авна.<br />• Гампанз нь нягт сайтай хуванцар эсвэл гантигаар хийгдсэн байна.<br />• Модон гампанз нь жимс, ногооны шүүсийг шингээж авдаг учраас хэрэглэхэд тохиромжгүй.<br />• Цэвэрлэсэн ногоог усанд удаан хугацаагаар хадгалж болохгүй. Энэ үед ногооны найрлага дахь аминдэм, эрдэс бодис болон нүүрс-ус алдагдаж, тэжээллэг чанар нь буурна.<br />• Цэвэрлэж, хэрчсэн ногоог буцламгай халуун усанд хийж, тагтай саванд чанана.<br />• Ногоог хүйтэн усаар угааж, хальстай нь бүтнээр нь чанана.<br />• Чанасан ногоог бэлэн болмогц шүүж авна. Чанасан усанд нь удаан байлгахад амт чанар нь буурна.<br />• Чанасан ногооны хальсыг маш нимгэн авна.<br />• Салат бэлтгэх технологиос хамаарч ногоог шоо дөрвөлжин, нарийн савхан, нимгэн хавтгай, нимгэн дугуй хэрчинэ. Эсвэл үрэгчээр үрж жижиглэнэ.<br />• Цэвэрлэсэн шар лууванг тэр дор нь хэрэглэх хэрэгтэй. Түүнийг усанд удаан байлгаж болохгүй. Лууван тод шар өнгөтэй байх нь каротины агууламж их байгааг харуулна.<br />• Шар луувангийн салатыг цөцгий, ургамлын тосоор амтлахад А аминдэмийн шингэц сайжирна.<br />• Салатыг шил, шаазан, хуванцар, никель саванд хийж амтална.<br />• Шинэ ногоо, жимс жимсгэний салатыг амт оруулаад шууд олгоно. Харин гоймон, будаа орсон салатыг амт оруулаад 30 минут байлгаж, будаа, гоймонд бүрэн шингэсний дараа олгоно.<br />• Том хэсгээр шарсан мах, тахиа, утсан махыг тэвшинд, загасны төрлийн бүтээгдэхүүнийг зориулалтын гампанз дээр хуурай алчуураар бүтээж, хадгалаад олгохын өмнө хэрчиж, зүснэ.<br />Салат – коктейль: Энэ нь хэрэглэхэд бэлэн болсон сүмс, салат амт оруулагч, ааг амттан, ногоон ургамалтай хольж, найруулж бэлтгэсэн салат юм. Салат-коктейлийг шилэн аяга, цөгцөнд хийж олгоно. Коктейльд орох бүтээгдэхүүнийг жижиг шоо дөрвөлжин, эсвэл нарийн савхан, эсвэл жижиг нимгэн хавтгай хэрчээд, хольж хутгахгүй, харин сүмс эсвэл салат амт оруулагчаар найруулна. Чимэглэлд зориулан яншуй, салатны навч, зорхдос, бүтэн жимсгэнэ, нимгэн дугуй эсвэл саримс хэлбэртэй хэрчсэн нимбэг, жүрж хэрэглэнэ. Коктейльд тахианы мах, сам хорхой, наймаалж, загасны түрс, хавчны сүүл, бяслаг, утсан мах, амтат гуа зэрэг хүнсний зүйл оруулж, онцлог сүмсээр амт оруулна.<br />Царцаамал: Царцаамлыг мах, загас, ногоогоор хийнэ. Үүнээс гадна цэлцэгнэсэн бие бүтэц үүсгэхийн тулд царцмаг хэрэглэнэ. Дэвтээсэн царцмагийг сайн шүүсэн мах, загас, тахианы шөлөнд хийж, хөнгөн халаагаад мах, загас, ногоог бүрхүүлэн бэлтгэнэ. <br />Хүйтэн зууш, салатанд тавигдах чанарын шаардлага<br />• Бүх төрлийн хүйтэн хоол, зууш нь нямбай, гоёмсог чимэглэгдсэн байна. Өнгө, үнэр нь тухайн бүтээгдэхүүнд тохирсон байна. Ямар нэг муудаж гэмтсэн шинж тэмдэггүй байна. Үүнд: өнгөний өөрчлөлт, иссэн шинж тэмдэг, гадны үнэр, амт гэх мэт. Гарц нь жоронд заасан хэмжээнд тохирч байна.<br />• Салатанд орсон ногоон ургамал нь гандаж шарлаагүй, шинэ, өнгөлөг байна. Улаан байцааны салат нь хурц улаан өнгөтэй, навч нь гандаагүй байна.<br />• Шинэ ногоонууд болох өргөст хэмх, улаан лооль нь гүйцэд боловсорсон, хатуу хальс, том үргүй байна. Ногоон сонгино нь зөөлөн, гандаж шарлаагүй, шар өнгөгүй байна. <br />• Чанасан ногоонууд гүйцэд зөөлөрсөн, хэт чанагдаагүй, сайн цэвэрлэгдсэн, хальсны үлдэгдэл болон хар толбогүй байна.<br />• Загасны мах нь сайн цэвэрлэгдсэн, нямбай зүсэгдсэн, ясгүй, арьсгүй бэлтгэх бол гадаргууд нь хурууны хэв ороогүй байна. Май загас нь бага давсархаг, дотор талдаа хар хальсгүй байна. Царцаасан загасны царцмаг харимхай, зөөлөн, тунгалаг өнгөтэй, тундасгүй байна. Чанасан загасны гадаргуу нягт, хэлбэрээ хадгалж байна.<br />• Зуушинд зориулж чанасан махны өнгө ямар нэг өөрчлөлтгүй, царцаамалд орсон махан бүтээгдэхүүн жижиг хэрчилттэй, царцмагаар бүрэн хучигдсан, жигд тархсан байна.<br /> <br />
    • Халуун зууш
    Халуун зууш нь хурц амттай, хачиргүй байдгаараа үндсэн хоолноос ялгагдана. Хоолны цэсэнд хүйтэн зуушны дараа оруулна.<br /> <br />Тахианы махны жульен <br />Тахианы цул мах, мөөгийг тус тусад нь хөнгөн шараад, савхан хэлбэртэй хэрчинэ. Мөөг, махыг нийлүүлээд зөөхийн сүмсээр найруулж, давс, повоороор амт оруулна. Гал дээр тавьж, 5-6 минут хөнгөн халаана. Кокотницаг тослоод бэлтгэсэн хольцыг хийж, дээгүүр нь үйрүүлсэн бяслаг цацаад, шарах шүүгээнд битүү шарна.<br />Орц: Тахианы цул мах 400 г, мөөг 200г, цөцгийн тос 80 г, зөөхийн сүмс 400 г, үйрүүлсэн бяслаг 50 г<br />