Merapatkan dunia pelajar dan dunia luar sekolah:
Penilaian terhadap potensi projek Anjung Ilmu
sebagai sebahagian PKS (SBA) SPN 21
Rozaiman Makmun
UNIVERSITI BRUNEI DARUSSALAM

OBJEKTIF PEMBENTANGAN
Pembentangan ini bertujuan untuk:
G memperjelas tentang maksud dan tujuan Anjung
Ilmu
G memperinci tentang proses pelaksanaan Anjung
Ilmu;
G memaparkan kajian tindakan projek Anjung Ilmu
yang telah dilaksanakan;
G mendedahkan kesan projek Anjung Ilmu;
G mengemukakan potensi Anjung Ilmu sebagai
sebahagian PKS (SBA);
G mencadangkan pelaksanaan Anjung Ilmu secara
menyeluruh ke sekolah-sekolah pelbagai
peringkat.

Permasalahan Kajian
Kesilapan Konsep ‘lawatan sambil belajar’ (dapatan
soal selidik)
Lawatan sebagai aktiviti hujung tahun/penggal
Lawatan sebagai ‘ganjaran semata-mata’
Lawatan tanpa perancangan rapi
Lawatan lebih untuk riadah/berseronok
Pelajar kurang berperanan aktif
Tiada aktiviti susulan
Hanya sebilangan pelajar yang berpeluang

Permasalahan Kajian
‘Guru perlu menyediakan ruang dan peluang
kepada pelajar untuk memproses maklumat’
(Rohizani Yaakub, 2003)
Karangan pelajar kurang isi mantap
Karangan fakta pelajar berfaktakan fantasi

Permasalahan Kajian
‘Proses pembelajaran dipengaruhi oleh
perbezaan/pengalaman individu, kreativiti
dan pengaruh budaya (persekitaran)’ (Zon
Perkembangan Terdekat, Vygotsky)
Kurang hubung kait isi pelajaran dengan
dunia luar sekolah
Kurangnya interaksi pelbagai hala
Proses pembelajaran pasif

Permasalahan Kajian
Carl jung (1875-1961) Personaliti Individu terbahagi kepada 3
kumpulan:
Ekstrovert ‘proaktif, suka berinteraksi, suka pengalaman
baharu, gemar aktiviti luar dsb’
Introvert ‘pasif, tertutup, reflektif, pemalu dsb’
Ambivert ‘campuran kepada kedua-dua personalti di atas’
Suasana pengajaran di bilik darjah kurang kondusif/kurang
membantu dengan ketiga-tiga personaliti di atas, pelajar
terperuk di bilik darjah; pembelajaran kurang seronok; pasif;
tiada kaitan dengan pengalaman/persekitaran; dsb.

Maksud Anjung Ilmu
Maksud:
‘Anjung’ bermaksud ‘anak sekolah berkunjung’,
‘anak bangsa berkunjung’
‘Anjung’ bermaksud ‘bahagian tengah rumah untuk
tetamu berkunjung’, ‘bahagian hadapan / luar
seperti beranda’ (‘rumah’ bermaksud sekolah;
‘anjung’ bermaksud luar sekolah)
‘Anjung’ perkataan Brunei bermaksud ‘sanjung’ atau
‘mengangkat tinggi-tinggi’

Tujuan Anjung Ilmu
Berdasarkan maksud tadi, Anjung Ilmu bermaksud
mencari ilmu (maklumat) di luar sekolah melalui
kunjungan ke tempat-tempat tertentu.
Anjung Ilmu mengangat (menganjung) / membawa
strategi pendidikan (mencari ilmu) ke peringkat
yang lebih tinggi (SPN 21)
Anjung Ilmu merapatkan dunia pelajar (sekolah -
‘rumah’) dan dunia sebenar (luar sekolah - ‘anjung’)

Proses Pelaksanaan Anjung Ilmu
Proses pelaksanaan Anjung Ilmu
terbahagi kepada 3 tahap, iaitu:
Praanjung
Anjung
Pascaanjung

Praanjung
Terbahagi kepada 4 tahap utama:
Praanjung Tahap Diagnostik
Praanjung Tahap Persiapan
Praanjung Tahap Induksi Murid
4 Praanjung Tahap Rangsangan/Gambaran

Praanjung Tahap Diagnostik
Di tahap ini, guru melaksanakan pengajaran
seperti biasa tanpa menghubung kait subjek/
objek/isi pelajaran/komponen
bahasa/kemahiran bahasa dengan tujuan
lawatan.
Bertujuan untuk mengenal pasti dan
merekodkan pengetahuan sedia ada murid.

Praanjung Tahap Persiapan Guru
Praanjung Tahap Persiapan Guru:
Kertas kerja; kebenaran sekolah, ibu bapa,
tempat kunjungan; kemudahan seperti
kenderaan, peralatan, jamuan, keselamatan,
perbelanjaan; cenderamata; modul
pengajaran/aktiviti/persediaan mengajar
Praanjung Tahap Diagnostik, Tahap
Rangsangan, Pascanjung, Strategi penilaian
kendiri; dsb.

Praanjung Tahap Persiapan Murid
Praanjung Tahap Persiapan Murid:
mendapatkan keizinan ibu bapa;
menyediakan kelengkapan yang diperlukan
seperti kamera (video), alat tulis;
menyerahkan wang kutipan jika ada; pakaian
bersesuaian; memahami tugas dan peranan;
memahami objektif Anjung Ilmu; berjanji
untuk bekerja sama; dsb.

Praanjung Tahap Induksi Murid
1. Berkenalan dengan murid (ramah mesra)
2. Menyampaikan objektif Anjung Ilmu
3. Membina kumpulan
4. Melantik ketua
5. Memberi arahan
6. Memberi peranan/tanggungjawab
gambaran tentang lawatan
7. Menggalakkan pelajar mengamalkan
penggunaan BM baku

Praanjung Tahap Rangsangan
4 Melaksanakan aktiviti berkaitan dengan lawatan
4 Melatih pelajar menggunakan BM baku
4 Bersoal jawab tentang subjek (isi pelajaran/sasaran
lawatan)
4 Belajar tentang subjek, kemahiran bahasa yang
berkaitan (pengajaran bilik darjah)
4 Menyediakan soal selidik berdasarkan KWL
4 Berbincang secara berkumpulan - membuat andaian,
gambaran, ramalan, dsb.
4 Mengumpul maklumat
4 Membuat rujukan melalui internet
4 Pembentangan kajian awal sebelum lawatan
4 Dsb.

Tahap Anjung
Tahap Anjung merupakan tahap pelaksanaan
kunjungan. Murid secara aktif:
4 Mengumpul maklumat
4 Membuat pencerapan
4 Bersoal jawab (kaji selidik)
4 Menyelidiki, menganalisis, mengkategori,
4 Menghubung kait
4 Mengambil gambar / merakam
4 Membanding maklumat sedia ada
4 Berinterasi secara aktif
4 Bekerjasama, dsb.

Tahap Pascaanjung
Dalam Tahap Pascaanjung, aktiviti-aktiviti susulan seperti di
bawah ini telah dijalankan bagi menggunakan maklumat yang
diperoleh pelajar ketika kunjungan dalam aktiviti belajar
Bahasa Melayu:
4 Mencipta poskad
4 Menulis laporan berbentuk diari
4 Menyediakan dokumentasi dan pameran
4 Menulis karangan
4 Menghasilkan poster bermesej
4 Mencipta brosur
4 Mereka kad hari jadi
4 Mereka kad undangan majlis hari jadi
4 Mengarang karangan bergambar bersiri atau tunggal
4 Menulis bahan/carta aliran memasak kek
4 Penghargaan/Peneguhan/Ganjaran: Pameran, Sijil, markah,
Penerbitan dsb.

Kajian Tindakan Projek Anjung Ilmu
Melibatkan:
4 5 kumpulan tim pelaksana
4 Setiap kumpulan memilih sebuah sekolah
4 Melibatkan murid-murid sebuah/beberapa kelas
terpilih
4 Murid dibawa berkunjung ke suatu tempat
4 Proses melibatkan tahap praanjung, anjung dan
pascaanjung
4 Penilaian kendiri/projek

5 Kumpulan Tim Pelaksana
Kumpulan 1: Cg Shuzarina binti Hj Sharbini & Cg
Nurhidayatullah binti Md Hanafi
Kumpulan 2: Cg Siti Haidah binti Hj Mahmud & Cg
Norhamzeelah binti Hj Abd Hamit
Kumpulan 3: Cg Effiyanna binti Hj Awg Besar & Cg
Marinah binti Hj Rabaha
Kumpulan 4: Cg Mariany binti Hj Ibrahim & Cg Zelina
binti Handidi
Kumpulan 5: Cg Dk Juliana binti Pg Hj Metali, Cg
Zaleha binti Luang & Cg Dk Rojilawati
binti Pg Hjh Jeludin

Pemilihan Sekolah
4 Kumpulan 1: SR Dato Basir
4 Kumpulan 2: SR Lambak Kanan Jln 49
4 Kumpulan 3: SR Putat
4 Kumpulan 4: SR Bendahara Sakam
4 Kumpulan 5: SR DPS Ukong

Tempat Kunjungan kumpulan 1
Kumpulan 1: SR Dato Basir
- 8 Oktober 2008
- 15-20 orang murid
- Ladang Ternakan Lois, Batu 14, Bukit Timbunan, Katimahar,
Brunei Darussalam.
- kawasan lawatan
kawasan akuarium
kawasan ladang buaya
kawasan burung unta
kawasan burung emu
kawasan rusa
kawasan kolam ikan
- Aktiviti - menggambar, merakam menggunakan video, mengutip
telur emu, memberi ikan makan, menyaksikan penetasan telur
buaya, bersoal jawab, berbincang dan mengumpul maklumat.

Tempat Kunjungan kumpulan 2
Kumpulan 1: SR Lambak Kanan Jln 49
- 11 Oktober 2008
- 18 orang murid, darjah 5
- Pusat Latihan Bomba dan Penyelamat, Lapangan Terbang
Lama Berakas.
- kawasan lawatan
kawasan taklimat, kawasan letak kereta bomba, kawasan
tunjuk cara dan amali memadam api, menangkap ular,
memakai
- Aktiviti
mendengar taklimat, memakai topeng beroksigen,
memadam api, menyaksikan teknik menangkap ular,
menaiki kenderaan bomba, menggambar, merakam
menggunakan video, bersoal jawab, berbincang dan
mengumpul maklumat.

Tempat Kunjungan kumpulan 3
Kumpulan 3: SR Putat
- 11 Oktober 2008
- 8 orang murid, darjah 5
- Bread Culture Cake House, No. A8, Tingkat Bawah, Blok A,
Kompleks Pengakap, Kampong Mata-mata.
- kawasan lawatan
kawasan taklimat, kawasan demonstrasi
- Aktiviti
mendengar taklimat, bersoal jawab, mencatat maklumat,
menyaksikan tunjuk cara, amali menghias kek.

Tempat Kunjungan kumpulan 4
Kumpulan 4: SR Bendahara Sakam, Bunut
- 11 Oktober 2008
- 21 orang murid, darjah 4
- Pusat Pemuliharaan Penyu, Jabatan Perikanan Serasa.
- kawasan lawatan
Bilik Taklimat, Kawasan Pameran, Kawasan Pemuliharaan
Penyu
- Aktiviti
mendengar taklimat, sesi soal jawab, mencatat dan
mengumpul maklumat, menyaksikan pemuliharaan penyu,
dsb.

Tempat Kunjungan kumpulan 5
Kumpulan 4: SR Bendahara Sakam, Bunut
- 8 Oktober 2008
- 23 orang murid, darjah 4
- McDonalds.
- kawasan lawatan
Bahagian penyediaan makanan, penyediaan minuman,
penyimpanan makanan beku, kawasan taklimat, kawasan
permainan kanak-kanak.
- Aktiviti
mendengar taklimat, mencatat maklumat, menyaksikan
tunjuk cara penyediaan makanan, amali penyediaan
makanan, soal jawab, dsb.

Kesan Projek Anjung Ilmu, Khususnya Kepada Pelajar
G Berlaku peningkatan dalam penggunaan kosa kata dan binaan ayat
murid.
G Murid memberikan kerjasama dan berminat untuk mengikuti aktiviti
susulan.
G Pengalaman sebenar.
G Murid mudah menulis karangan.
G Murid berkeyakinan ketika berkomunikasi.
G Murid berfikiran ‘out of the box’.
G Murid semakin berkemahiran mengumpul maklumat.
G Murid semakin aktif ketika bersoal jawab.
G Murid memberikan respons yang positif dalam aktiviti susulan.
G Murid dapat menghasilkan pelbagai jenis karangan.
G Murid lebih kreatif dalam penulisan.
G Murid mampu memanfaatkan alam sekitar sebagai sumber
pembelajaran.
G Murid berjaya menyelesaikan penulisan dalam masa yang lebih
singkat.
G Murid lebih seronok belajar.

Penilaian Terhadap Anjung Ilmu
G Anjung Ilmu menepati konsep ‘Lawatan Sambil Belajar’
G Anjung Ilmu sesuai dengan harapan SPN 21
G Perancangan rapi Praanjung sangat penting untuk mencapai
objektif lawatan
G Dengan perancangan rapi, kesan lawatan terhadap keperluan
pelajar dapat dicapai
G Anjung Ilmu mampu menghubung kait aktiviti lawatan
dengan isi pelajaran
G Peranan aktif dan mengumpul maklumat perlu dimainkan
oleh pelajar
G Tahap Pascaanjung Ilmu mementingkan aktiviti susulan
G Pelajar mampu memanfaatkan pengalaman lawatan dalam
aktiviti susulan
G Pelajar berjaya mengumpul maklumat bagi aktiviti susulan /
isi pelajaran

Potensi Anjung Ilmu Sebagai SBA
Berdasarkan kajian tindakan yang telah
dilaksanakan, Anjung Ilmu mampu dikaitkan
dengan pelbagai bentuk penilaian kendalian
sekolah (SBA) seperti:
1. Kerja Rumah
2. Kerja Kelas
3. Projek Mini
3. Lawatan

Komponen Penilaian Kendalian Sekolah (SBA)
Tahun 1-3 (60%)
Semester 1 Semester 2 Total (60%)
Task
Penilaian Penggal 1 Penggal 2 Penggal 3 Penggal 4
Kerja kelas 3 3 3 3 12 (24%)
Kerja Rumah 2 2 2 2 8 (16%)
Projek Mini 1 1 2 (10%)
Lawatan 1 1 2 (10%)
Jumlah 60%
Sumber: Kerangka dan Panduan bagi Kurikulum dan Penilaian Bahasa Melayu
Tahun 1, (2008). Jabatan Perkembangan Kurikulum, Kementerian Pendidikan,
Negara Brunei Darussalam.

Komponen Penilaian Kendalian Sekolah (SBA)
Tahun 4-6 (30%)
Semester 1 Semester 2 Total (30%)
Task
Penilaian Penggal 1 Penggal 2 Penggal 3 Penggal 4
Kerja kelas 3 3 3 3 12 (10%)
Kerja Rumah 2 2 2 2 8 (10%)
Projek Mini 1 1 2 (5%)
Lawatan 1 1 2 (5%)
Jumlah 30%
Sumber: Kerangka dan Panduan bagi Kurikulum dan Penilaian Bahasa Melayu
Tahun 4, (2008). Jabatan Perkembangan Kurikulum, Kementerian Pendidikan,
Negara Brunei Darussalam.

Cadangan Pelaksanaan Anjung Ilmu
G Dilaksanakan ke seluruh peringkat sekolah.
G Setiap pelajar berpeluang mengikuti Anjung Ilmu 2 kali
setahun.
G Elaun Anjung Ilmu diberikan kepada setiap pelajar (akaun
sekolah).
G Dijadikan sebagai salah satu bahagian SBA (Lawatan - dan
berkaitan dengan projek/amali/penyelidikan dsb).
G Mewujudkan unit khas Anjung Ilmu di Kementerian
Pendidikan.
G Mewujudkan kerjasama pelbagai institusi kerajaan dan
swasta.
G Mendapatkan dana dan sponsor daripada pelbagai institusi
swasta dalam dan luar negara.

Blog Saya
http://www.anjungbahasa.blogspot.com

Sebahagian Rujukan
4 Jabatan Perkembangan Kurikulum, 2008. Kerangka dan
Panduan bagi Kurikulum dan Penilaian Bahasa Melayu Tahun 1.
Kementerian Pendidikan, Negara Brunei Darussalam.
4 Jabatan Perkembangan Kurikulum, 2008. Kerangka dan
Panduan bagi Kurikulum dan Penilaian Bahasa Melayu Tahun.
Kementerian Pendidikan, Negara Brunei Darussalam.
4 Shahbuddin Hashim, Rohizani Yaakub & Mohd. Zohir Ahmad,
2003. Pedagogi: Strategi dan Teknik Mengajar dengan
Berkesan. Pahang Darul Makmur: PTS Publications &
Distributor Sdn Bhd.
4 Mohamad Shatar Sabran dkk, 2002. Pelajar Berstrategi Pelajar
Cemerlang. Serdang: Penerbit Universiti Putra Malaysia.

Sekian, Terima Kasih.