12 sar
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

12 sar

on

  • 2,889 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,889
Views on SlideShare
2,887
Embed Views
2

Actions

Likes
1
Downloads
44
Comments
0

1 Embed 2

http://ubuntu84.blogmn.net 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

12 sar 12 sar Presentation Transcript

  • АРВАН ХОЁР ЖИЛИЙН ТООЛОЛ Монголчуудын өвөг дээдэс эртний Хүннүчүүд нар, сар, буга, могой,гахай, луу, бар зэрэг амьтныг онгон шүтээн болгон бишрэн шүтдэг байжээ. Нүүдэлчин Хүннү нар салхи, шуурга, цас, бороо, аянга, ган гачиг зэрэгбайгалийн элдэв үзэгдлийг нар, сар, од гарагийн хөдөлгөөн эргэлттэйхолбон цаг улиралыг шинжин ажигладаг байжээ. Тэр ажиглалтаасаа санааавч, нэг жилийг дөрвөн улиралд хувааж улмаар дөрвөн улирлаа 12 сарболгожээ. Ингээд сар бүрийг хулгана, үхэр, бар, туулай, луу, могой, морь, хонь, бич,тахиа хэмээн аж амьдралдаа ойр дөт байдаг буюу бишрэн шүтдэгамьтдынхаа нэрээр дэс дараагаар нэрлэсэн байна. Эдгээр арван хоёр амьтны нэрээр бас нарны эргэлтийн арван хоёржилийг нэрлэжээ. Хулгана жил, үхэр жил, бар жил, туулай жил, луу жил,могой жил, морь жил, хонин жил, бичин жил, тахиа жил, нохой жил, гахайжил хэмээн нарны эргэлтийн бүхэл тойрог болгон нэрлэжээ. Хүннү нар өдрийг 12 цагт хувааж, мөн арван хоёр амьтны нэрээрнэрлэсэн байна. Арван хоёр жилийн тоолол ийнхүү монголчуудын дээд өвөг Хүннү нарынаж амьдралын зайлшгүй хэрэгцээтэй уялдан үүсчээ.
  • ХҮННҮ - МОНГОЛ ЧУУДЫН ЭРТНИЙ ӨВӨГ ДЭЭДЭСОНГОН ШҮТЭЭН - ЭРТ ДЭЭРҮЕЭС ЭРХЭМ ДЭЭД ЗҮЙЛЭЭ БОЛГОН ШҮТЭН БИШЭРЧ ИРСЭН ЗҮЙЛ.
  • 1. Эртний монголчуудын шүтээн юу байсан бэ?Эртний монголчуудын өвөг дээдэсэртний Хүннүчүүд нар, сар, буга,морь, могой, гахай, луу, бар зэрэгамьтдыг онгон шүтээнээ болгонбишрэн шүтдэг байсан.
  • Нар шиг гийгүүлж, сар шиг гэрэлтэхийг бэлгэддэг байжээ.
  • Хурдан хөдөлгөөнтэй, хүч чадалтай, ухаантайболохоор нь “ХУРД ХҮЧ, АВХААЛЖ САМБАА” - г бэлгэддэг.
  • МОГОЙ - г эрт дээр үеэс одоо хүртэл муу муухай бүхнээс хамгаалдаг гэж бэлгэдсээр иржээ.
  • Лууг тэнгэрийн амьтан гэх бөгөөд.Бэлгэдлийн чанартай хийсвэрлэн сэтгэсэн амьтан юм.
  • Хүч чадал ихтэй, эрэлхэг зоригтой, заль мэхтэй, хурдан шаламгай амьтан болохоор нь“ХҮЧ ЧАДАЛ,ЭРЭЛХЭГ ЗОРИГ ” - ийг бэлгэддэг.
  • 2. Гараг ертөнц,байгалийн үзэгдэл, амьтныг нэрлэсэн утгатай үгийг түүн бүлэглээрэй.Гараг ертөнц: Нар, сар.Байгалийн үзэгдэл: Салхи, шуурга, цас,бороо, аянга, ган гачиг.Амьтныг нэрлэсэн: Буга, морь, могой,гахай, хулгана, үхэр, бар,туулай,луу,хонь, бич, нохой, тахиа.
  • Эхээс жинхэнэ нэр, тооны нэр, үйл үгийг түүж бич.Жинхэнэ нэр: Монгол, өвөг дээдэс,Хүннүчүүд, нар, сар,од, цас, бороо,салхи, шуурга, ган гачиг, үхэр, бар,туулай, луу, могой, морь, хонь, бич,тахиа, нохой, гахай.Тооны нэр: арван хоёр сар, арван хоёржилҮйл үг: Шүтдэг,бишрэн, байжээ,ажигладаг, болгожээ,хувааж, байдаг,нэрлэсэн, нэрлэжээ, үүсчээ.
  • Амьтдаа, нүүдэлчин, амьдралын, амьтныг Эдгээр үгсийг бүтцээр задал. нүү + дэл + чин амь + д + р + л + ын амь + тан + ыг амь + тан + д + аа
  • Ёс заншлын тайлбар толиос ...
  • Арван хоёр жилд ордог амьтдын онцлогийг тоочоорой.Хулгана: Том чихтэй, урт сүүлтэй. Үхэр: Томгэдэстэй /гүзээтэй/. Бар: Урт соёотой, алагэрээн өнгөтэй. Туулай: Урт чихтэй, сэтэрхийуруултай. Луу: Загасан хайрстай, дуу ихтэй,хүчтэй. Могой: Урт биетэй. Морь: Цомбондөрвөн туурайтай. Хонь: Хотгор газрыгхолголоороо дүүргэдэг. Бич: Элдэвлэхавьяастай. Тахиа: Эртэч амьтан. Нохой:Эзэндээ үнэнч. Гахай: Дугуй хүчирхэгхоншоортой.
  • Тэмээн байдаг арван хоёр жилд ордог амьтдын шинжийг нэрлэнэ үү? 1. Хулгана чихтэй. 2. Үхэр гэдэстэй. 3. Бартавагтай. 4. Туулай уруултай. 5. Луу биетэй. 6.Могой хүзүүтэй. 7. Морь дэлтэй. 8. Хонь нүдтэй. 9. Бич хамартай. 10. Тахиа өрөвлөгтэй. 11.Нохойгуятай. 12. Гахай сүүлтэй
  • 1-р сар “БАР САР”Барын үс дэлгэрч, дуу нь гарч эхэлдэг.
  • 2 -р сар “ТУУЛАЙ САР”Туулай хэвтрээсээ босож дэгддэг учир...
  • 3-р сар “ЛУУ САР”Тэнгэрийн дуу дуулддаг учир...
  • 4-р сар “МОГОЙ САР”Могойн хальс гууждаг учир...
  • 5-р сар “МОРИН САР”Адууны нийлүүлгийн гол үе
  • 6-р сар “ХОНИН САР”Хонь хяргах үе тул...
  • 7-р сар “БИЧ САР”Бичний сүрэг газар бууж явдаг тул...
  • 8-р сар “ТАХИА САР”Тахиа төлтэйгөө олшрох тул...
  • 9-р сар “НОХОЙ САР”Нохойд гүйдэл орох тул...
  • 10-р сар “ГАХАЙ САР”Гахай хүчирхэг бол зулзагалах тул...
  • 11-р сар “ХУЛГАНА САР”Хулгана үүрэндээ орж хүнс хураах тул...
  • 12-р сар “ҮХЭР САР”Үхэр арчилгаа маллагаа их шаардах тул...
  • Олон үгийн оосор нэгТүмэн үгийнтүлхүүр нэг
  • Мэдэхэд илүүдэхгүй Төрсөн жил сарыг хамаа бус хүнд хэлэхийг цээрлэнэ.Төрсөн жилийн төөргөөр ньхүний хувь заяаг зурхайгаархялбархан мэдэж болдог тул ийнхүү цээрлэдэг бөлгөө. Монгол ёс заншилаас ...