Ebaluazio diagnostikoa Euskadin:
ITEM-azterketa
B04 Barakaldoko berritzegunea

KONPETENTZIAK
Ebaluazio-adierazleak
AZPI-KONPETENTZIAK
DIMENTSIOAK
Ikasleak Jakin eta
Dimentsio bakoitzak
- Ahozkoaren ulermena
egiten jakin behar
zertzen dira azpi-
duena: ebaluazio
- Idatziaren ulermena konpetentzietan
adierazleetan
- Mintzamena
azaltzen direnak
- Idazmena
- Ahozko elkarrekintza

HIZKUNTZA KOMUNIKAZIORAKO
KONPETENTZIA
DESCRIPTORES DE LA PRESENCIA DE COMPETENCIAS BÁSICAS (CCBB)
Esta competencia se refiere al uso del lenguaje como instrumento para la comunicación oral y escrita, la representación –
interpretación y comprensión de la realidad, la construcción y comunicación del conocimiento y la organización y autorregulación del
pensamiento, las emociones y la conducta.
Organización y autorregulación del
La comunicación La representación – interpretación y La construcción y comunicación del
pensamiento, de las emociones y la
Oral - escrita comprensión de la realidad conocimiento
conducta
• • • •
Conversar Adaptar la comunicación al Comprender textos literarios Adoptar decisiones
• • •
Dialogar: escuchar y hablar contexto. Dar coherencia y cohesión al Convivir
• • •
Expresar e interpretar de Buscar, recopilar y procesar y discurso, a las propias acciones Disfrutar escuchando, leyendo o
forma oral y escrita, comunicar información y tareas. expresándose de forma oral-escrita
• • •
pensamientos, emociones, Conocer las reglas del sistema Estructurar el conocimiento Eliminar estereotipos y expresiones
•
vivencias, opiniones, de la lengua. Formular y expresar los propios sexista.
• •
creaciones. Conocer otras culturas y argumentos de una manera Formarse un juicio crítico y ético
• •
Leer y escribir. comunicarse en otros idiomas convincente y adecuada al Interactuar de forma adecuada
• •
Utilizar códigos de Desenvolverse en contextos contexto lingüísticamente.
• •
comunicación. diferentes al propio. Realizar intercambios Realizar críticas con espíritu
• Generar ideas, hipótesis, comunicativos en diferentes constructivo.
•
supuestos, interrogantes situaciones, con ideas propias Usar la comunicación para resolver
• Manejar diversas fuentes de conflictos
•
información. Tener en cuenta opiniones distintas a
la propia.

A
Z
P
I
K
HIZKUNTZA KOMUNIKAZIORAKO KONPETENTZIA
Dimentsioak O
N
P
E
T
AHOZKO
E
AHOZKOAREN ULERMENA
MINTZAMENA IDAZMENA N
AHOZKOAREN ULERMENA ELKARREKINTZA
T
Z
I
A
K
1. Ahozko testuen 6. Idatzizko testuen zentzu 11. Komunikazio-
15. Komunikazio- 19. Komunikazio-
zentzu orokorra orokorra identifikatzea. egoeraren ezaugarriak
egoeraren ezaugarriak
identifikatzea. trukeetan modu
aintzat hartzea.
kontuan izatea.
aktibo eta egokian
7. Idatzizko testuen
2. Ahozko testuen helburua antzematea. parte hartzea.
helburua antzematea. 12. Ekoizpen-prozesua
16. Ekoizpen-prozesua
8. Idatzizko testuetan, planifikatzea.
planifikatzea.
3. Ahozko testuetan, proposatutako helburuei
proposatutako helburuei 20. Arau
begira garrantzia duten
begira garrantzia duten soziokomunikatibo
informazioak hautatzea. 13. Adierazi beharrekoa
17. Adierazi beharrekoa
informazioak egoki eta zuzen ak errespetatzea.
egoki eta zuzen
hautatzea. 9. Idatzizko testuen edukia adieraztea.
adieraztea.
kritikoki interpretatzea.
4. Ahozko testuen
edukia kritikoki 21. Komunikazioari
10. Idatzizko testu-mota 14. Kontroleko eta
18. Kontroleko eta
interpretatzea. eusteko eta haren
ezberdinak hobeto egokitzapeneko
egokitzapeneko
ulertzeko estrategiak eraginkortasuna
estrategiak erabiltzea. estrategiak erabiltzea
5. Ahozko testu-mota
erabiltzea. areagotzeko
ezberdinak hobeto
estrategiak
ulertzeko estrategiak
erabiltzea. erabiltzea

ISEI-IVEI proba
 Entzumenezko ariketa + galderak (7 item) (Marte)
 Irakurmena: GPS-a (7 item)
 Idazmena: Garraioak, ibilbidea kontatzea, azalpenenezko testua) 60 hitz.
Honetan zuzentzeko irizpideak komeni da irakurtzea
Desarrollar esta competencia supone aprender las lenguas
Konpetentzia hau garatzeak hizkuntzak erabileraren
mediante su uso en situaciones y contextos de comunicación
bidez ikastea dakar askotariko komunikazio-egoera eta
diversos, puesto que las destrezas o procedimientos, contenidos
-testuingurutan; izan ere, abileziak edo prozedurak, hizkuntza-
imprescindibles para la mejora de la competencia en comunicación
komunikaziorako konpetentzian funtsezko eduki direnak,
lingüística, sólo se desarrollan a partir del uso y de una reflexión
erabileraren poderioz -eta erabilera horren inguruan
sobre el mismo para lograr su mejora.
hausnartuta, hobetu ahal izateko- soilik garatzen dira.
La observación y análisis del lenguaje en situaciones de uso
Ezinbestekoa da hizkuntza erabilera-egoeratan behatu eta
es imprescindible para afianzar el dominio de este instrumento, y
aztertzea tresna hori hobeto menderatu ahal izateko, eta horrek
conlleva la reflexión sobre todos los elementos implicados en el uso de
hizkuntzaren erabileran esku hartzen duten osagai guztiei buruz
la lengua.
gogoeta egitera garamatza.
 Comprensión oral+ preguntas(7 item)(migración aves)
 Comprensión escrita: Aulas del mundo (10 item)
 Expresión escrita: noticia, fiestas del barrio, 60 palabras. Interesante leer
los criterios de corrección

ADIBIDEA
Datorren testua irakurri eta erantzun 1-7 bitarteko galderei, erantzunen orrian.
ZER DEMONTRE OTE DA \"GPS\"A?
 Aparatu horren bidez munduan egon daitekeen edozein pertsonaren,
autoren, itsasontziren eta abarren posizio zehatza jakin daiteke.
Zehaztasun handia du.
Autoetarako GPSak edota baso ibilbideak, itsas nabigazioa... egiteko GPSak
daude.
Modernoenek errepideetako mapa zehatzak dituzte edota hitz egiten dizute,
zer bide hartu behar duzun esanez.
Aparatu oso txikiak (ukabil bat bezalakoa) eta eramangarriak dira.
4-10 ordu irauten duen bateria izaten dute.
200-300 euro balio dute.
http://www.ibaizabal.com/txokogaztea

Zergatik testuaren esaldiek daramate puntu beltz bat
Testuaren arabera, zer da zehatz-mehatz GPS-a?
aurretik?
B. Pertsonak, soilik, non dauden seinalatzeko erabiltzen den
A. Testu hauetan horrela egiten delako beti.
aparatua
B. Informazioa era argitsu eta ordenatuan emateko.
C. Aparatu eramangarria mapa bat pantailan duena,
C. Gauza oso desberdinak aipatzen direla
zehaztasun handikoa.
markatzeko.
D. Zein bide hartu behar den esateko balio duen aparatu
D. Puntu horiek ez dute funtziorik: testua apaintzeko
eramangarri zehatza
balio dute soilik. D. Edozein izaki nahiz objekturen kokalekua zehazteko eta
ibilbidea markatzeko balio duen aparatua
Testuaren arabera, nolakoa da GPS-a?
A. Oso-oso txikia. GPS berri-berria erosi nahi dio Ainarak amari. Zergatik?
B. Karratua eta luzea. A. Zenbat eta modernoagoa orduan eta hobea delako.
C. Esku itxi baten tamainakoa. B. Modernoak beti zaharrak baino zehatzagoak direlako.
C. Berri-berriek zer bide hartu behar den adierazten
GPS-aren bateriak iraun dezake...
dutelako.
A. hamabi ordu.
D. Modernoek zaharrek baino iraupen handiagoko bateria
B. sei ordu inguru.
dutelako.
C. lau ordutara ez da iristen.
D. hamar ordu baino gehiago.
Zeintzuk dira testuaren ideia nagusiak?
A. Oso aparatu moderno eta txikia dela.
Non ager daiteke testu hau? B. 200 eta 300 euro bitarteko prezioa duela eta oso zehatza dela.
A. Nobela batean. C. Errepideetako mapa zehatzak dituela eta hitz egiten dizula, zer
B. Entziklopedia batean. bide hartu behar duzun esanez.
• Egunkari batean: albistea da D. Aparatua daramanaren posizioa zehaztasun handiz markatzen
• Aldizkari batean: informazio duela eta garraiotan bereziki erabiltzeko dela
laburra da

Itemen deskripzioa
DIMENTSIOA: IRAKURMENA
AZPI-KONPETENTZIA: Hizkuntzaren
DIMENTSIOA: IRAKURMENA
hainbat alorretatik heldutako ohiko
AZPI- KONPETENTZIA: Hizkuntzaren hainbat alorretatik heldutako ohiko idatzizko
idatzizko testuen (ikasgelako arauak,
testuen (ikasgelako arauak, gutunak, zuzendariari gutunak, arau orokorrak,
gutunak, zuzendariari gutunak, arau
ipuinak, narrazio laburrak, eskola-entziklopediak, hezkuntzako web orriak,
orokorrak, ipuinak, narrazio laburrak,
albisteak, oharrak...) edukia interpretatzea
eskola-entziklopediak, hezkuntzako web
ITEMAREN HELBURUA: Testuaren osagai inplizitu gehienak berreraikitzen ditu.
orriak, albisteak, oharrak...) helburua
antzematea.
DIMENTSIOA: IRAKURMENA ITEMAREN HELBURUA: Testuaren
AZPI-KONPETENTZIA: Hizkuntzaren hainbat alorretatik heldutako ohiko xedea identifikatzen du.
idatzizko testuetan (ikasgelako arauak, gutunak, zuzendariari gutunak, arau
orokorrak, ipuinak, narrazio laburrak, eskola-entziklopediak, hezkuntzako web
orriak, albisteak, oharrak...) proposatutako helburuei erantzuteko garrantzizko
informazioa hautatzea.
ITEMAREN HELBURUA: Testuaren garrantzizko informazioa bereizten du.
DIMENTSIOA: IRAKURMENA
AZPI-KONPETENTZIA: Hizkuntzaren hainbat alorretatik heldutako ohiko
idatzizko testuen (ikasgelako arauak, gutunak, zuzendariari gutunak, arau
orokorrak, ipuinak, narrazio laburrak, eskola-entziklopediak, hezkuntzako web
orriak, albisteak, oharrak...) zentzu orokorra identifikatzea.
ITEMAREN HELBURUA: Testuaren informazio-edukiari buruzko laburpen oso
eta ordenatua egiten du.

Matematika konpetentzia
DESCRIPTORES DE LA PRESENCIA DE COMPETENCIAS BÁSICAS (CCBB)
Habilidad para utilizar y relacionar los números, sus operaciones básicas, los símbolos y las formas de expresión y razonamiento
matemático, tanto para producir e interpretar distintos tipos de información, como para ampliar el conocimiento sobre aspectos
cuantitativos y espaciales de la realidad, y para resolver problemas relacionados con la vida cotidiana y con el mundo laboral
Ampliar el conocimiento sobre aspectos Producir e interpretar distintos tipos de información Resolver problemas relacionados con la vida cotidiana y con el
cuantitativos y espaciales de la realidad mundo laboral
• • •
Conocer los elementos Expresarse y comunicarse en el lenguaje Manejar los elementos matemáticos básicos (distintos
matemáticos básicos (distintos matemático. tipos de números, medidas, símbolos, elementos
•
tipos de números, medidas, Expresar e interpretar con claridad y precisión geométricos, etc.) en situaciones reales o simuladas de la
símbolos, elementos geométricos, informaciones, datos y argumentaciones. vida cotidiana.
• •
etc.) Seguir cadenas argumentales identificando las Aplicar algoritmos de cálculo o elementos de la lógica.
• •
Comprender una argumentación ideas fundamentales. Aplicar los conocimientos matemáticos a una amplia
•
matemática. Estimar y enjuiciar la lógica y validez de variedad de situaciones, provenientes de otros campos de
• Seguir determinados procesos de argumentaciones e informaciones. conocimiento y de la vida cotidiana.
• •
pensamiento (como la inducción Identificar la validez de los razonamientos. Poner en práctica procesos de razonamiento que llevan a
•
y la deducción, entre otros). Identificar situaciones cotidianas que requieren la obtención de información o a la solución de los
• Integrar el conocimiento la aplicación de estrategias de resolución de problemas.
•
matemático con otros tipos de problemas. Aplicar aquellas destrezas y actitudes que permiten
•
conocimiento. Seleccionar las técnicas adecuadas para razonar matemáticamente.
•
calcular, representar e interpretar la realidad a Utilizar los elementos y razonamientos matemáticos para
partir de la información disponible. enfrentarse a aquellas situaciones cotidianas que los
precisan.

MATEMATIKARAKO KONPETENTZIA
ALDAKETAK, ERLAZIOAK
ESPAZIOA ETA PROBLEMEN
KOPURUA ETA ZIURGABETASUNA
FORMA EBAZPENA
7. Hainbat problema
1. Oinarrizko zenbakizko ezaguerak proposatzea eta
4. Oinarrizko geometria- 6. Datuak
erabiltzea, eguneroko bizitzako hainbat ebaztea, gehienez
nozioak eta espazioa interpretatzearekin eta
egoeratan sortzen diren mezuak eta zenbaki arrunteko bi
adierazteko sistemak horiek antolatzearekin
informazioa interpretatzeko, ulertzeko, eragiketa aplikatuta,
erabiltzea, espazio fisikoari zerikusia duten problema
sortzeko eta komunikatzeko, eta, halaber, ebazpenean zenbait
buruzko informazioa errazak formulatzea eta
zenbakizko arrazoinamenduko egoera estrategia eta prozedura
interpretatzeko, ulertzeko, ebaztea
korapilatsuei aurre egiteko. erabilita, kalkulagailua
sortzeko eta barne; eta egindako
komunikatzeko, eta
2. Zenbaki arruntekin kalkuluak egitea, prozesua ahoz eta
orientazioko eta adierazpen
oinarrizko eragiketen esanahia eta idatziz adieraztea.
espazialeko hainbat
propietateak erabilita eta kalkulu-mota
problema ebazteko.
egokiena zein den segurtasun osoz
aplikatuta. 8. Problema-egoera
irekiak, matematika-
5. Forma eta erlazio ikerketak eta lan-proiektu
geometrikoen ezaguera
3. Neurriaren eta haren magnitudeen txikiak ebaztea,
erabiltzea, eguneroko
ezaguera aplikatzea, neurriarekin zerikusia horretarako, zenbait
egoerak interpretatzeko,
duten zenbakizko testuak interpretatzeko estrategia erabilita, eta
deskribatzeko eta
eta ulertzeko, iritzirako kalkuluak eta ikaskideek elkarri
ebazteko.
benetako neurketak egiteko eta lagunduta; eta
adierazteko, eta eguneroko bizitzako ebazpenean erabilitako
hainbat unetan sortzen diren egoera prozesua eta ondorioak
problematikoei aurre egiteko. ahoz azaltzea.

ATLETISMO-KLUBA
Atletismo-klubean badakite atletismo egitea oso jarduera
onuragarria dela.
Gainera, arduratsua izaten eta lagunak egiten laguntzen du
Klubeko zuzendariak ondoko taula egin du, neskak eta mutilak adinaren arabera
banatzeko:
7urte 8urte 9urte 10urte 11urte 12urte
23 23 23 20 15 13
mutilak
25 23 21 24 17 17
neskak
Zenbat neska gehiago dago atletismo-klubean mutilak baino? Aukeratu erantzun
zuzena:
B.7
C.8
D.9
E.10

Klubeko 10 urte dituzten 24 neskei inkesta bat egin zaie, zein atletismo-modalitate gustatzen zaien gehien
jakiteko. Erantzunak hauek izan dira:
- Erdiak altuera-jauzia aukeratu du.
- 7k luzera-jauzia aukeratu dute.
- Gainerakoek oztopo-lasterketa aukeratu dute.
Zenbat 10 urteko neskek aukeratu dute oztopo-lasterketa?
Erantzuna:_________________
Klubeko 244 kideak atletismo-lehiaketa bat ikustera joan dira. Bakoitzak autobuserako 5€ eta
estadioan sartzeko 3€ eman dizkio klubari. Estadiora heltzerakoan, sarrerak 2€ balio duela
konturatu dira.
Zenbat diru ordaindu du klubak guztira irteeragatik?
Problema ebatzi eta adierazi egin dituzun eragiketak eta emaitza.
Eragiketak:
Emaitza: ________

Itemen deskripzioa
Lehena:
DIMENTSIOA: 1. Kopurua
- AZPI-KONPETENTZIA: 2. Zenbaki arruntekin kalkuluak egitea, oinarrizko eragiketen esanahia eta propietateak erabilita eta kalkulu-
mota egokiena zein den segurtasun osoz aplikatuta.
ITEMAREN HELBURUA: Ebazteko metodorik egokiena aukeratzen du (buruz, algoritmoa edo kalkulagailua), eta kalkuluak
-
egiteko erabili duen prozedura azaltzen du, oinarrian.
Bigarrena:
DIMENTSIOA: 4. Problemen ebazpena.
-AZPI-KONPETENTZIA: 7. Hainbat problema proposatzea eta ebaztea, gehienez zenbaki arrunteko bi eragiketa aplikatuta, ebazpenean zenbait
estrategia eta prozedura erabilita, kalkulagailua barne; eta egindako prozesua ahoz eta idatziz adieraztea.
- ITEMAREN HELBURUA: Hainbat esanahi, erlazio, arrazoinamendu eta estrategia erabiltzen ditu, problemari dagozkion zenbakizko datuak garbi
identifikatu ahal izateko eta batuketa- edo biderketa-problemak ebatzi dezaketen eragiketa edo eragiketak hautemateko.
Hirugarrena:
-DIMENTSIOA: 4. Problemen ebazpena.
-AZPI-KONPETENTZIA: 8. Problema-egoera irekiak, matematika-ikerketak eta lan-proiektu txikiak ebaztea, horretarako, zenbait
estrategia erabilita, eta ikaskideek elkarri lagunduta; eta ebazpenean erabilitako prozesua eta ondorioak ahoz azaltzea.
- ITEMAREN HELBURUA: Behar baino datu gehiago dituen problema bat duela, berriro formulatzen du eta/edo beharrezkoak direnak
hautatzen ditu eta problema ebazten du.

ALGUNOS EJEMPLOS DE TAREAS(Txerra, B03)
ADIVINANZA NUMÉRICA Subcomp.1: razon. numérico
Buscamos un número de 4 cifras. Pistas:
- todas las cifras son diferentes
- tiene un cero
- es un número impar
- la cifra de los millares es el doble que la de las decenas
Subcomp.1: razonamiento numérico
LA NOTICIA DE LA RADIO
Tres amigos están hablando de una noticia de la radio:
- He oído la noticia de que el Ayuntamiento de Bilbao ha
comprado cuatro 4 mil y pico libros en el año 2007.
- Yo también lo he oído y recuerdo que al redonderarlo a
la decena más próxima eran 4.860 libros
- Y yo sé que acababa en 7
¿Cuántos libros ha comprado el ayuntamiento de Bilbao?

Subcomp.1: razon. numérico
INVESTIGACIÓN NUMÉRICA
Buscamos números de 2 cifras que cumplan las siguientes condiciones:
- La suma de sus dos cifras es 6
- Es un número par
¿Cuántos números hay?
Subcomp.2-8: razon. operac-rrpp
• Inventa un problema de sumar
• ¿ Puedes inventar un problema que se solucione con la operación 108 : 6?
• ¿ Puedes inventar un problema que se solucione con la operación 12 x ½ ?
• ¿ Puedes inventar un problema que se solucione con la operación 6 : 0,5?

Subcomp.2-8: razon. operac-rrpp
Con esta oferta, compro 3 paquetes de
pulpo, ¿Cuánto dinero pago?
6€
Subcomp.3: razon. operac-medidas
He comprado unos zapatos que cuestan 41
€. Para pagar he dado 1 billete de 50 € y 1
moneda de 1 €. ¿Cuánto me devolveran?

PROBLEMAS DE CAMBIO Subcomp.7- 8: resoluc.problemas
1. Tienes 3 €. Te doy 2 €. ¿Que te puedes comprar?
2. Alberto tiene 4 €. ¿Se puede comprar el zumo de naranja?. ¿Le
sobra dinero? ¿Cuánto?
3. Amaia tiene 5 €. ¿Se compra las palomitas. ¿Cuánto le sobra?
2€
6€
1€
4. Iraia tiene 10 € . Se compra la paella. Inventa una pregunta
5. Inventa un problema parecido a éstos
Subcomp.8: estratg. heurísticas
8€
3€ 4€
Un hombre sale de casa para comprarse un pantalón. Ya en la tienda, y
como es un hombre precavido, sólo se gasta en el pantalón la mitad del
El hombre precavido dinero que tiene.
Camino de casa se encuentra con su madre:
- “Felicidades cariño” - le dice su madre. Ha sido tu cumpleaños y no te he
regalado nada. Toma 60 € y te compras lo que quieras.
Animado con el dinero que le ha dado su madre, decide comprarse también
una camisa. Pero como es un hombre precavido, de nuevo sólo se gasta en
la camisa la mitad del dinero que tiene.
Al volver a casa se da cuenta que todavía tiene 100 €. ¿Con cuánto dinero
ha salido de casa?. ¿Cuánto le han costado el pantalón y la camisa?

Subcomp.6: tratamiento información
Organiza una encuesta para hacer en el centro:
• Elegid el tema y a quién se la vais a hacer
• Realizad la encuesta
• Organizad y presentad los datos de resultados en un cuadro
PROYECTO
• Presentad los resultados en una gráfica
• Comunicad a los demás vuestras conclusiones
Subcomp.5: espacio y formas
Queremos poner el suelo nuevo de una habitación de 6m x 4 m.
4m
6m
¿Puedes decir algunas formas y medidas de baldosas para
hacerlo sin que haya que romper ninguna baldosa?

Subcomp.5: espacio y formas
A partir de un cuadrado y haciendo una recta, conseguir:
- 2 rectángulos
- 2 paralelogramos
- 1triángulo y 1 pentágono
- otras figuras
¿Puedes inventar otras condiciones?

Subcomp.4: orientación espacial
A partir del siguiente callejero, explica el recorrido realizado

Subcomp.4: orientación espacial
G
F
E
D
C
B
A
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Percepción visual
Subcomp.4: orientación espacial
¿Cómo se verá este edificio si lo miras desde donde
indica la flecha?
b)
a)
c)
d)

ZIENTZIA-, TEKNOLOGIA- ETA OSASUN-KULTURAKO
KONPETENTZIA
DESCRIPTORES DE LA PRESENCIA DE COMPETENCIAS BÁSICAS (CCBB)
Es la habilidad para interactuar con el mundo físico, tanto en sus aspectos naturales como en los generados por la acción
humana, de tal modo que se posibilita la comprensión de sucesos, la predicción de consecuencias y la actividad dirigida a la mejora y
preservación de las condiciones de vida propia, de las demás personas y del resto de los seres vivos.
En los aspectos naturales y los generados por la Posibilitando la comprensión de los sucesos y la Dirigida a la mejora y preservación de las condiciones de
acción humana predicción de sus consecuencias vida propia, de las demás personas y resto de seres vivos
• • •
Analizar los fenómenos físicos Conservar los recursos y aprender a Analizar los hábitos de consumo
• identificar y valorar la diversidad natural •
Realizar observaciones directas con Argumentar consecuencias de un tipo de vida frente
•
conciencia del marco teórico Comprender e identificar preguntas o a otro en relación con:
• o
Localizar, obtener, analizar y representar problemas y obtener conclusiones El uso responsable de los recursos
•
información cualitativa y cuantitativa Percibir las demandas o necesidades de las naturales.
• o
Aplicar el pensamiento científico técnico personas, de las organizaciones y del El cuidado del medio ambiente.
o
para interpretar, predecir y tomar medio ambiente Los buenos hábitos de consumo.
• o
decisiones con iniciativa y autonomía Interpretar la información que se recibe La protección de la salud, tanto individual
personal. para predecir y tomar decisiones como colectiva
• • •
Comunicar conclusiones en distintos Incorporar la aplicación de conceptos Tomar decisiones sobre el mundo físico y sobre la
contextos (académico, personal y social) científicos y técnicos y de teorías influencia de la actividad humana, con especial
• Reconocer las fortalezas y límites de la científicas básicas. atención al cuidado del medio ambiente y el
actividad investigadora consumo racional y responsable
• •
Planificar y manejar soluciones técnicas Interiorizar los elementos clave de la calidad de
vida de las personas

.
ZIENTZIA-, TEKNOLOGIA- ETA OSASUN-KULTURAKO KONPETENTZIA
Ikerkuntza zientifikoaren Ezaguera zientifikoen
Naturaren errealitatearen
Ezaguera zientifikoaren
funtsezko ezaugarrien erabilera erabaki-
azalpena
ulermena
azterketa hartzeetan
12.Dietaren, higienearen eta
Zientzien oinarrizko kontzeptuak
1. 9. Jarduera zientifikoarekin
4. Materia-propietateei eta horren aldaketei eragiten
natura- munduko sistemekin eta bizi-estiloaren garrantzia
lotutako jarrerak komunitate
dieten natura-fenomenoak azaltzea, kontzeptu
prozesuekin lotzea; hain zuzen, lege, aztertzea, eta osasun ona
zientifikoaren lana bideratzen
zientifikoak behar bezala erabiliz
eredu eta teoriak egingo dira, zentzua izatearekin, gaixotasunak
dutenak- ezagutzea,
har dezaten. prebenitzearekin eta
• Materiaren zikloak eta energiak naturan duen baloratzea eta erakustea.
norberaren ongizatearekin
fluxua azaltzea, izaki bizidunek elkarren artean eta
2. Zientzietako datuak, gertaerak, lotzea.
ingurunearekin dituzten elkarreraginak kontuan •Problema kualitatiboak nahiz
tresnak eta prozedurak ezagutzea eta hartuta.
kuantitatiboak ebaztea,
deskribatzea, eta, gero, azalpen 13. Gure gizarteko garapen
arrazonamendu zientifikoaren
zientifikoak emateko nahiz arazoak eta aplikazio teknologiko
• Ahozko zein idatzizko testuak eta grafikoak,
trebetasun bereziak erabiliz.
konpontzeko aplikatzea. garrantzitsuenak aztertzea,
taulak, diagramak eta beste idazkera- sinbolo
eta zientziak eta teknologiak
batzuk dituzten testu idatziak interpretatzea, eta
11.Dokumentazio- eta
3. Ezaguera zientifikoa eta giza giza garapenari eta garapen
adierazten dituzten loturak identifikatzea.
esperimentu-lan txikiak egitea;
pentsamenduaren beste eredu batzuk iraunkorrari egiten dioten
horretarako, goi- mailako
bereiztea; gainera, ezaguera • Behatutako objektuak eta fenomenoak ekarpena ikuspegi kritikoa
ezaguera- trebetasunak
zientifikoaren ezaugarritzat hartuko deskribatuz, informazioa, azalpenak eta erabiliz baloratzea.
(esaterako, eskuzkoak)
da gerora egiaztapen enpiriko bidez argumentuak ematen dituzten mezuak eta testuak
erabiliko dira, eta egoera
egitea; horrez gain, ezaguera zientifikoak baliatuko
froga daitezkeen iragarpenak 14. Gizakiaren jardueren
bakoitzerako egokiak diren
dira gertaerak interpretatzeko, edota, bestela,
egitea ondorioz ingurumenean
segurtasun-arauak
hipotesi, eredu edo teoria bat justifikatuko da.
sortzen diren arazoak
errespetatuko dira. deskribatzea, horren
8. Zientziarekin, teknologiarekin edo osasunarekin
arrazoiak eta/edo ondorioak
lotura duten gizarte- intereseko gaiei buruzko
kontuan hartuta.
informazio garrantzitsua aurkitzea eta hautatzea,
eta, gero, ikuspegi kritikoa erabiliz baloratzea

AMETSETAN
Nolatan lortzen duzu lagun baten etxerako bidea
gogoratzea? Zergatik klikatzen dituzu begiak konturatu
gabe? Nondik datoz ametsak? Gauza hauetaz guztietaz zure
garuna arduratzen da. Izan ere, garuna gorputzaren
\"zuzendaria\" da. Dena zuzentzen du eta egiten duzun ia
guztia kontrolatzen du. Berari esker, matematikako
problemak ebatz ditzakezu eta, baita ere, bideojokoekin
jolastu, zure arrainei jaten eman, dantzatu, zure neba-
arrebaren urtebetetzea gogoratu, marraztu...
1. Idatzi zuk egin dezakezun jardueraren bat, non zure inteligentzia erabili behar duzun.
Aurreko testuan aipatzen diren jardueretatik aparteko bat aukeratu
Erantzuna:

Dakizunez, gizakia Lurreko animaliarik azkarrena da. Klasean gizakiaren garuna beste animalia-espezie
batzuen garunarekin konparatzen ari gara. Jokinek, Amaiak eta Beñatek hurrengo datu hauek aurkitu
dituzte Interneten:
\"Garunaren pisua / gorputzaren pisua\" erlazioa
Satitsua (karraskari mota bat) Gorputzaren pisua garunaren pisua baino 10
aldiz handiagoa da
Gizakia Gorputzaren pisua garunaren pisua baino 60
aldiz handiagoa da
Elefantea Gorputzaren pisua garunaren pisua baino
1.000 aldiz handiagoa da
Brontosaurua (desagertutako Gorputzaren pisua garunaren pisua baino
animalia) 100.000 aldiz handiagoa da
Satitsua
Amaiak pentsatzen du ez dagoela zerikusirik garunaren pisuaren eta animaliaren
gorputzaren pisuaren artean. Honek azalduko luke garun handiko animalia batzuk
garun txikiagoko beste animalia batzuk bezain azkarrak ez izatea...
Gizakia
Afrikar elefantea
4. Amaiak adierazi duena, zer da zure ustez?
A. Inolako oinarririk gabeko ideia.
B. Egia zientifikoa eta frogatua.
C. Datuetatik atera duen ondorioa.
Brontosaurua
D. Asmatu egin du, ideia hau egiaztatzeko daturik ez baitago.

Ikasle talde bat ametsei buruzko informazioa biltzen ari da. Pertsona guztiek amets egiten ote duten
jakin nahi dute eta, baita ere, ametsak nola sortzen diren, zertarako balio duten eta abar. Hurrengo
informazio hau aurkitu dute Interneten:
Garuna etengabe ari da lanean. Lo zaudenean ere, era guztietako gauzak egiten ditu. Loa
zure gorputzarentzako atsedenaldi moduko bat da.
Zientzialarien ustetan, lo gaudenean, garunak egunean zehar gertatu zaiguna sailkatu egiten
du. Gauza garrantzitsuak oroimenean gordetzen dira eta gainerakoak desagertu egiten dira.
Jendeak etxeko gutunontzira heltzen denarekin bezala egiten du: garrantzitsua gorde eta
ezertarako balio ez duena bota.
Testua irakurri ondoren, Kikek berari berdin gertatzen zaiola esaten du: ez du gogoratzen egiten
duen guztia edo kalean ikusten dituen pertsona guztiak. Zergatik uste duzu gertatzen zaiola hau?
A. Oso lo sakona duelako.
B. Oroimen eskasa duelako eta amets egindakoa ahaztu egiten zaio.
C. Lo gaudenean garunak informaziorik garrantzitsuena bakarrik gordetzen duelako.
D. Jende askori gertatzen zaion bezala, hurrengo egunean ez duelako amets egindakoa
gogoratzen.

Itemen deskripzioa
Lehena:
DIMENTSIOA: 1. dimentsioa: Ezaguera zientifikoaren ulermena.
-AZPI-KONPETENTZIA: 1. azpi-konpetentzia: Zientzien oinarrizko kontzeptuak natura-munduko sistemekin eta prozesuekin lotzea; hain zuzen, legeak,
ereduak eta teoriak egingo dira, zentzua har dezaten.
-ITEMAREN HELBURUA: Burmuinak kontrolatzen dituen giza-jarduera adimenduak identifikatzen ditu eta animaliengandik bereizten gaituztenetatik
desberdin ditu.
Bigarrena:
DIMENTSIOA: 1. dimentsioa: Ezaguera zientifikoaren ulermena.
- AZPI-KONPETENTZIA: 3. azpi-konpetentzia: Ezaguera zientifikoa eta giza pentsamenduaren beste eredu batzuk bereiztea;
gainera, ezaguera zientifikoaren ezaugarritzat hartuko da gerora egiaztapen enpiriko bidez froga daitezkeen iragarpenak egitea.
- ITEMAREN HELBURUA: Iritziak, datuak eta hipotesiak bereizten ditu
Hirugarrena:
DIMENTSIOA: 2. dimentsioa: Naturaren errealitatearen azalpena.
-AZPI-KONPETENTZIA: 8. azpi-konpetentzia: Zientziarekin, teknologiarekin edo osasunarekin lotura duten gizarte-intereseko
gaiei buruzko informazio garrantzitsua aurkitzea eta hautatzea, eta, gero, ikuspegi kritikoa erabiliz baloratzea.
- ITEMAREN HELBURUA: Ulertzen ditu amets egiteak duen funtzioak.

ATAZA ETA EGOERA-PROBLEMEN EREDUAK
ATAZA ETA EGOERA - PROBLEMA OROKORRAK INGURUAREN EZAGUTZAN – 1
EZAGUTZA ZIENTIFIKOA BALIATZEKO HASTAPENAK
1.- GALDERAK ETA PROBLEMAK IDENTIFIKATU ETA PLANTEATZEA
• Egoera zehatzei eta lan-kontuei buruzko hasierako galdesortak bete
• Ideia-jasak burutu, egoera zehatzei eta lan-kontuei buruzko galdera, problema eta abarren hasierako
zerrenda bat osatzeko.
• Laneko egoera eta testuinguruei buruzko solasaldi eta debateak egin.
• Problemak identifikatu eta planteatu
• Ikasgelara gonbidatutako aditu batek solasaldi-debate batean emandako azalpenak entzun
• Ikasgelatik kanpo egindako erakusketetara joan
• Egoera problematikoak azaltzen dituzten gai jakin bati buruzko materialak irakurri
2.- PROBLEMAK EBAZTEKO IRITZIAK, HIPOTESIAK, PROPOSAMENAK ETA ABAR FORMULATU
•Hasierako galdesortak bete
•Ideia-jasa burutu
•Solasaldiak eta debateak egin
•Hasierako ideiak marrazkien bidez adierazi
•Mapa kontzeptualak egin
•Auzi zehatzei buruz iritziak edo hipotesiak formulatu
•Problema zehatzen inguruan konponbideak proposatu

3.- INFORMAZIOA BILATU ETA BILTZEA:
Iturri ezberdinetatik:
•Testuliburuak.
•Ikasgelako, ikastetxeko eta familiako liburutegiak nahiz liburutegi publikoak
•Ikasgela edo ikastetxeko nahiz kanpoko artxiboak
•Testu-dokumentuak
•Dokumentu grafikoak: diagramak, mapak, marrazkiak, argazkiak, irudiak, irudi-orriak
•Aldizkako argitalpenak: eguneroko prentsa, aldizkariak
•Bideo-grabazioak
•Telebista- eta irrati-programak
•Informatika-materialak: fitxategiak, datu-baseak, multimedia-materialak
•Internet: web orriak, irudiak, bideoak, blogak, webquest-ak, dokumentuak, musika eta soinu-erregistroak,
programak
•Diapositibak, powerpoint, gardenkiak
•Audio-erregistroak
•Bestelako iturri askotarikoak
•Elkarrizketen bidez
•Inkesten bidez
PROZESUA:
•Jomuga, bilaketaren xedea garbi izan
•Bilaketa-plan bat taxutu
•Informazioa biltzeko tresnak moldatu: fitxak
•Informazioa bildu

3.2.- ESPERIMENTUAK EGITEA ETA IKERTZEA
Mota ezberdineko esperientziak eta ikerketa txikiak planifikatu eta gauzatu
•Objektu eta prozesuei buruzko esperientziak ikasgelan edo laborategian.
•Objektu eta prozesuei buruzko esperientziak landa-ingurunean, hiri-ingurunean eta natur ingurunean
PROZESUA
•Esperientziaren xedea finkatu
•Eman beharreko urratsak pentsatu eta adierazi: aldagaien kontrola, prozesua, segurtasun-neurriak
•Zein tresna, material eta erreminta behar diren adierazi eta horiek eskuratu
•Datuak biltzeko fitxak egin
•Esperientzia egin (behatu, manipulatu...) eta emaitzak jaso
•Datuak interpretatu: datuen tratamendua, inferentziak egin, iragarpenak, azalpenak eta beste eskaini.
•Bateratze-lana, beharrezkoa izanez gero.
•Proposatutako helburuari buruz sintesia egin eta ondorioak atera.
•Esperientzia, emaitzak eta ondorioak komunikatu.
3.3.- LANDA-LANAK, IBILBIDEAK, IRTEERAK, BISITAK ETA ABAR EGITEA:
Ikastetxetik atera bisitak, ibilbideak, landa-lanak eta beste egiteko; horietan behaketak, esperientziak, datu-
bilketak, egiaztapenak eta abar txertatuko dira.
PROZESUA
- Planifikatu:
•Garatu beharreko ikerketa-xedea, arazoa edo proiektua aukeratu.
•Eman beharreko urratsak adierazi.
•Zein tresna eta material behar diren adierazi.
- Planifikatutakoa gauzatu:
•Egindako behaketa eta esperientziei, landutako gaiari... buruzko datuak, informazioa, laginak eta abar bildu
- Bateratze-lana egin, ordenatu eta eskuratutako informazioa landu.
-Sintesia egin eta ondorioak atera
-Emaitzak eta garatutako prozesua baloratu.
- Komunikatu.

MATERIAL OSAGAIA
1.- Docs: tipo actividades cono / jarduera mota inguru
2.- Unitate didaktikoaren adibidea: La sequía
44or.. curriculoEPCEPCReal.pdf
3.- Escenarios: 62 or.
4.- Ebaluazioa: 31 or.

Atazaren osagaiak,oinarrizko konpetentziei begira