Your SlideShare is downloading. ×
лекц№9
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

лекц№9

2,802
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,802
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. лекц №9ХҮНИЙ СЭТГЭЛЗҮЙН ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТТЕМПЕРАМЕНТ БА ЗАН ТӨЛӨВ
  • 2. Òåìïåðàìåíòèéí òàëààð îéëãîëò Õ¿ì¿¿ñ ÿíç á¿ðèéí àðàíøèíòàé áàéäàã. È÷èìõèé, á¿ðýã, íÿìáàé, ¿ã äóó öººòýé, óóðòàé, ýð÷ õ¿÷òýé, þìûã õóðö òóñãàæ àâäàã, õºãæèëòýé, íèéòý÷, öîâîî ñýðãýëýí ã.ì. Ýäãýýð íü ìýäðýëèéí òîãòîëöîîíû õýâ øèíæýýñ ¿¿äýëòýé áàéõ áºãººä òàíèí ìýäýõ¿éí ïðîöåññ, õ¿íèé ¿éë àæèëëàãàà, õàðèëöàà çýðýãò èëýð÷ õºãæäºã.
  • 3.  Temperamentum- ãýäýã íü ëàòèíû øèíãýí ãýñýí óòãàòàé ¿ãíýýñ ãàðàëòàé ¿ã. Òåìïåðàìåíò ãýäýã íü ìýäðýëèéí òîãòîëöîîíû õýâ øèíæýýð èëýð÷ áóé õàðüöàíãóé òîãòâîðòîé òîäîðõîéëîëò þì. Ìîíãîë õýëýíä òåìïåðàìåíòèéã àâèð àðàíøèí, ààø àðàíøèí ãì-ýýð íýðëýäýã. Õ¿í á¿ðèéí ñýòãýö äàâòàãäàøã¿é øèíæ ÷àíàðòàé. Àâèð àðàíøèí òºðºëõèéí, áèîëîãèéí øèíæòýé áàéäàã ó÷ðààñ õóâü õ¿íèé ñýòãýë ç¿éí îíöëîãèéã èë¿¿òýé òóñãàíà.
  • 4. Òåìïåðàìåíòèéí òàëààð ñóðãààë Òåìïåðàìåíòèéí õýâ øèíæ¿¿äèéã ýðòíèé ñýòãýã÷äèéí ¿åýñ ñóäàëæ ýõýëñýí áºãººä ýíý òàëààðõè ñóäàëãààã ¿íäñýí ÷èãëýë áîëãîí òàéëáàðëàäàã. Òåìïåðàìåíòèéã òàéëáàðëàñàí õàìãèéí ýõíèé ñóðãààë íü õ¿íèé áèåèéí øèíãýíòýé õîëáîîòîé áàéñàí áàéíà.
  • 5. Òåìïåðàìåíòèéí òàëààð øèíãýíèé îíîë Øèíãýíèé îíîëûã ¿íäýñëýã÷ íü ýðòíèé ãðåêèéí ýì÷ Ãèïïîêðàò /Ìݪ -ð çóóí/, Ãàëåí íàðûí ãàðãàñàí õ¿íèé áèå äýõ øèíãýíèé õàðüöààãààð òîäîðõîéëîãäîíî ãýñýí ¿çýë þì. Ôëåãìà- ñàëñ, õîëå- öºñ, ñàíãâå –öóñ, ìåëàíõîëå- õàð öºñ. Ýíý íýð òîìú¸î ºíººäºð ÷ ãýñýí õýðýãëýãääýã. Îðîñûí ýðäýìòýí Ëåñãàôò öóñòàé õîëáîí òàéëáàðëàäàã. ßïîíä öóñíû ãðóïïýýð õ¿íèé çàí áàéäëûã òàéëáàðëàäàã.
  • 6. Êîíñòèòóöèéí îíîë Áèå ýðõòíèé õàðüöààãààð Ãåðìàíû ýðäýìòýí Ý. Êðå÷ìåð, ÀÍÓ ýðäýìòýí Ó. Øåëäîí íàð òàéëáàðëàñàí. Ôëåãìàòèê – Ẻðºíõèé òîëãîéòîé, á¿ä¿¿í ãýäýñòýé Ñàíãâèíèê – øóâòàí ìºðòýé, øîíòãîð õàìàðòàé Ìåëàíõîëèê – áèåèéí хөгжил сул Õîëåðèê – øèð¿¿í ä¿ðòýé ãýõ ìýòýýð òîäîðõîéëñîí áàéäàã.
  • 7.  Ãåðìàíû ýðäýìòýí Ý.Êðå÷ìåð: Áèåèéí ãàëáèð òóõàéí õ¿íèé òåìïåðàìåíòòàé øóóä õîëáîîòîé ãýæ òàéëáàðëàñàí. Áèåèéí ãàëáèðûã ÿíçààð òîäîðõîéëñîí. Àñòåíèê õýâ øèíæ- ºíäºð òóðàíõàé, íàðèéí çóóâàí öàðàéòàé, óðò íàðèéí õàìàðòàé, óðò õºëòýé. Èéì õ¿ì¿¿ñ á¿ðýã, äóó öººí, ñýòãýëèéí õºäºë㺺í èõòýé, çºð¿¿ä, ãàäààä îð÷èíä äàñàõäàà óäààí áàéäàã ãýæ ¿çñýí. Ïèêíèê õýâ øèíæ – Íàìõàí ýñâýë äóíä çýðãèéí íóðóóòàé, òàðãàí ìàõëàãäóó, áóë÷èí øºðìºñ ñóëòàé, õºäºë㺺íèé ýðõòí¿¿äèéí õºãæèë ñóë õ¿ì¿¿ñ. Òàéâàí, óÿí 纺ëºí, öàéëãàí, õóâèðàìòãàé çàí ààøòàé. Àòëåòèê õýâ øèíæ - ªíäºð ýñâýë äóíä çýðãèéí íóðóóòàé, áóëèà, ºðãºí ìºðòýé, öýýæ òîëãîé òîìòîé, í¿¿ðýýðýý ÿñàðõàã õ¿ì¿¿ñ. Òàéâàí, ãàäààä îð÷èíä äàñàõäàà ìóó, ñýòãýëèéí õºäºë㺺íèé èëðýë áàãà. Äèñïëàñòèê – Áèåèéí õºãæèë, õàðüöàà ìóó. Çàí ààø íü òîäîðõîéã¿é
  • 8.  ÀÍÓ-ûí ýðäýìòýí Ó.Øåëäîí: Ýíäîìîðô – 纺ëºí, äóãóéâòàð òºðõòýé, ÿñ áóë÷èíãèéí õºãæèë ñóë, äàãàí äóóðàéìòãàé, õ¿íòýé ñýòãýëýýñýý õàðüöäàã Ìåçîìîðô – ÿñ áóë÷èíãèéí õºãæèë ñàéí, õ¿÷òýé, àç ñîðèõ äóðòàé, èäýâõòýé, çàñàãëàõ äóðòàé, ò¿ðýìãèé, çîðèãòîé Ýêòîìîðô – ñóë áèåòýé, áèåý áàðüäàã, ñààòàë äàâàìãàéëñàí, íóóöëàã, ãàíöààðäìàë
  • 9. Äýýä ìýäðýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû õýâ øèíæèéí òóõàé ñóðãààë ¯íäýñëýã÷ íü È Ï. Ïàâëîâ. 1920 –èîä îíû ¿åä ñóäàëñàí. Àíõ Ëåíèíãðàäûí ¿åðýýð òóðøèëòûí ëàáîðàòîðèò ñóäàëæ áàéñàí íîõîä íü ÿíç á¿ðèéí àðàíøèí ãàðãàæ áàéñíààñ ñàíàà àâàí ñóäàëñàí áàéäàã. Äýýä ìýäðýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ïðîöåññòîé óÿëäóóëæ èõ ñóäàëãàà õèéñýí. Á¿õ òóðøèëòàà íîõîé äýýð õèéñýí. Èíãýýä õ¿íèé òåìïåðàìåíòèéí ôèçèîëîãè ¿íäýñ íü äýýä ìýäðýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû õººðºë, ñààòëûí ïðîöåññèéí õ¿÷, õàðüöàà, õºäºë㺺íòýé óÿëäààòàé þì ãýäãèéã áàòàëñàí. ¯¿í äýýðýý òóëãóóðëààä òåìïåðàìåíòèéí 4 õýâ øèíæèéã òîäîðõîéëñîí.
  • 10. ДМҮА хүчтэй сул тэнцвэртэй тэнцвэргүйхурдан удаан
  • 11.  Ýíý ñóäàëãààíû îëîëòòîé òàë íü: Òåìïåðàìåíòèéã èõ òàðõèíû ãàäðûí ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîí òàéëáàðëàñàí. Òóõàéí ¿åä áàéñàí îëîí îíîëóóäûã íýãòãýæ ÷àäñàí Òºðºëõèéí øèíæ õýìýýí òàéëáàðëàñàí Äóòàãäàëòàé òàë íü: Çàðèì õýâ øèíæèéã 3 øèíæ ÷àíàðààð, çàðèìûã íü 1 øèíæýýð òîäîðõîéëñîí Íîõîé äýýð òóðøèëò õèéãýýä õ¿í äýýð òàéëáàðëàñàí
  • 12.  Õîëåðèê – öî÷ìîã, øàðàëõóó, îìãîëîí ò¿ðãýí çàíòàé, àëõàà ãèøãýý ò¿ðãýí, õýð¿¿ë÷, çîäîîí÷, ãºæ¿¿ä áàéõ òàëòàé. ¯éë àæèëëàãààíû ¿åä ìàø îãöîì, çàí áàéäàë íü àìàðõàí ººð÷ëºãääºã. ͺõöºë áàéäàëä íü õ¿íäýòãýëòýé õàíäàõ þìóó ýâ ç¿éãýýð õàðèëöâàë äîðõíîî òàéâøèðäàã. Àëü áîëîõ ñºðãºëäºõã¿é áàéõ õýðýãòýé.
  • 13.  Ñàíãâèíèê – Àìüäðàëûí áàÿð áàÿñãàëàíòàé, ÷àíãà ÿðüäàã, öîâîî íèéòý÷, îð÷èíäîî èäýâõòýé õàíääàã, çàðèìäàà õºíãºìñºã, îëîí ç¿éëä ñàìãàðäàõ òàëòàé. ¯éë àæèëëàãààíû òàëààñàà ñàíãâèíèê õ¿í ìàø õºãæèëòýé, ñýðãýëýí çàí áàéäëûã òºð¿¿ëæ áàéäàã. ªºäðºã, àëèà õîøèí, á¿õ þì ñàéõàí áîëíî ãýæ íàéääàã, àìàðõàí óóðëàõ áîëîâ÷ äîðîî ìàðòäàã. Òýðýýð ñîíèðõîëòîé ÿðèëöàã÷ áàéõûí õàìò õ¿í á¿ðòýé íºõºðëºæ îéëãîëöîæ ÷àääàã.
  • 14.  Ôëåãìàòèê – Òàéâàí äºë㺺í, òîãòóóí, íóõàöòàé, ¿ã äóó öººí, áóóðüòàé ãýõäýý õºø¿¿í, áèåý áàðüñàí, ñàíàà÷ëàãàã¿é. ¯éë àæèëëàãààíä ìàø áóóðü ñóóðüòàé, òàéâàí õàíäàíà. Íýëýýí ààæóó óäààí ñýòãýë íü õºäëºõ áà íýãýíò õºäºëñºí áîë òýð áàéäàë íü óäààí õóãàöààãààð ¿ðãýëæèëäýã îíöëîãòîé.
  • 15.  Ìåëàíõîëèê – Áóóðüòàé, ä¿íñãýð, á¿ðýã íîîìîé, õÿíóóð, óðèàëãàõàí áàéäàëòàé. Ýìçýã, ìýäðýìæ èõòýé, ãîìäîìòãîé, àæèëä õè÷ýýíã¿é, äóóëãàâàðòàé. ¯éë àæèëëàãààã óéòãàðòàé áîëãîäîã, ººðò íü õàìààðàëòàé á¿õ ç¿éëèéí òàëààð ñýòãýë çîâæ, äîãäîëæ áàéäàã. Áèåý áàðèõ òàë ìàø ñóë, ÿìàð íýãýí àìëàëò ºãäºãã¿é.
  • 16.  Ýäãýýð òåìïåðàìåíòèéí èëðýë¿¿äèéã àâ÷ ¿çýõýä àëü íýã íü ìóó ãýñýí ç¿éë áàéõã¿é. ̺í õ¿íä äàí ãàíö òåìïåðàìåíò èëðýõã¿é. Õîëèëäîæ áàéäàã. Àëü íýã íü äàâàìãàéëñíààð òîäîðõîéëîãääîã. ̺í àíãèëàõààñ ãàäíà , , …..ãýõ ìýò àíãèëäàã. Èõýíõ ýðäýìòýä òåìïåðàìåíòèéã òîäîðõîéëîõ õàìãèéí ãîë øèíæ áîë èäýâõè, ñýòãýë õºäëºë ãýæ ¿çñýí.
  • 17.  Òåìïåðàìåíòèéã òîäîðõîéëîõ ¿íäñýí øèíæ /Â.Ñ Ìåðëèí/: Ìýäðýìòãèé Õàðèó ¿éëäýë Èäýâõ, ýð÷ õ¿÷ Õàðèó ¿éëäëèéí õóðä Óÿí õàòàí øèíæ Ýêñòðàâåðò, èíòðîâåðò Ñýòãýëèéí õºäºë㺺íèé øèíæ ÷àíàð
  • 18. Экстраверт Эхлээд ярих, дараа нь бодох хандлагатай. “Ам султай” гэж зэмлүүлэх нь олонтой. Олон найз нөхөдтэй, олон хүнтэй танилцахыг эрмэлзэнэ. Анхаарлын шилжилт сайн учир чимээ шуугиантай нөхцөлд тайван ажиллах чадвартай. Нэг зүйлээс нөгөөд шилжих нь хялбархан Бусдад хялбархан ойлгогддог, танихгүй хүнтэй ярихаас зайлсхийдэггүй Сэтгэлийн хөдөлгөөн ихтэй, энэ нь гаднаа харагддаг бусадтай яриа дэлгэх дуртай Шийдвэрлээгүй асуудлын талаар бусадтай санал солилцох, санаа бодлоо илэрхийлэхийã чухалчилдаг Ийм хүний хувьд өөрөө ярих нь бусдыг сонсохоос хялбар учир “сонсох чадвараа сайжруулах” нь чухал Юмыг нүдээрээ биш, үгээрээ харж сурсан байдаг: “Би чинь үүнийг яаж хийх билээ? Аа ингэх юм байна. Одоо л учрыг нь оллоо” гэх зэргээр өөрөө өөртэйгээ ярьж сэтгэдэг. Найз нөхөд, ойр дотны хүмүүсийн туслалцаа дэмжлэг тэдний хувьд маш чухал юм. Бусдын урамшуулал нь ямар нэг зүйлийг зөв хийж байна гэсэн итгэлийг тэдэнд өгдөг.
  • 19. Интроверт Юмыг хэлэхээсээ өмнө сайтар бодно. “Би жаахан бодож байгаад хариулъя” гэх буюу гадаад байдал нь иймэрхүү харагддаг. Чимээгүй орчинд ганцаараа байх дуртай, тайван байдлаа нэг алдчихвал эргээд хийж байснаа үргэлжлүүлэх нь хэцүү учир шуугиантай орчинд ажиллахдаа төвөгшөөдөг Анхаарлын шилжилт удаан учир хийж байсан зүйлээ орхиод өөр зүйлд хандахад зохих хугацаа шаарддаг. Сонсох чадвар сайтай, бусдын ярианд тэвчээртэй ханддаг. Сэтгэлийн хөдөлгөөн нь гаднаа тодорхой илэрдэггүй, бүрэгдүү, бодлогошронгуй. Тэмдэглэлт үйл явдлыг ойр дотны цөөн найз нөхөдтэйгөө өнгөрөөхийг илүүд үздэг. Өөрийн үзлээ илүү шийдвэртэй илэрхийлэхийг боддог ба хэлэх гэсэн зүйлийг нь бусад хүмүүс урдуур нь орж ярихад дотроо дургүйцдэг. Өөрийнхөө үгийг таслалгүй сонсоосой гэж хүсдэг, өөрөө бусдын яриаг тасалдаггүй. Зарим хүмүүс түүнийг нийтэч биш гэж үзэх ба хүнтэй амархан танилцдаггүй. Хоосон яриа бол дэмий зүйл гэж үзэх учраас хэт магтах ба нэг үгийг олон давтан хэлэхэд дургүй.
  • 20.  È.Êàíò õ¿íèé àâèð àðàíøèíã ìýäðýìæèéí áà ¿éë àæèëëàãààíû ãýæ ¿íäñýí õýâ øèíæèä àíãèëñàí. Ìýäðýìæèéí õýâ øèíæèä ñàíãâèíèê áîëîí ìåëàíõîëèêèéã õàìààðóóëäàã. Ñàíãâèíèêèéí õóâüä çàí áàéäàë ãàäíà òàëäàà îíöãîé ýð÷ õ¿÷òýé èëýð÷ ìýäýãäýõ àòëàà äîòîîääîî òºäèéëºí ã¿í ã¿íçãèé, óäààí ¿ðãýëæèëäýãã¿é, áàò áºõ óë ìºð ¿ëäýýäýãã¿é. Ìåëàíõîëèêèéí õóâüä ãàäààä èëðýë òóí ¿ë ÿëèõ õýìæýýòýé, èë òîä áèø õàðèí óõàìñðûí äîòîîä äàõ èëðýë ìàø ã¿í ã¿íçãèé, óäààí ¿ðãýëæèëäýã áàéíà.
  • 21.  Ýíäýýñ ¿íäýñëýýä ñýòãýë ç¿é÷èä äîòîãøîî õàíäñàí àâèð àðàíøèíòàé /ìåëàíõîëèê, ôëåãìàòèê/ õ¿ì¿¿ñòýé àæèëëàõäàà òýäýíä àñóóäëûã øèéäýõ õóãàöàà ºãºõ, ÿàðóóëæ ñàíäðààõã¿é áàéõ, ººð áóñàä õ¿ì¿¿ñòýé ñàíààòàé õèéãýýä ñàíàìñàðã¿éãýýð õàðüöóóëàõã¿é áàéõ, õýò ºíäºð äóóãààð çàõèðñàí ºí㺠àÿñààð ÿðèõã¿é áàéõ õýðýãòýé. Õýðýâ èíãýæ õàðüöñàí òîõèîëäîëä òýäíèé ñýòãýë ñàíààíû áàéäàë òîãòâîðã¿é, ººðòºº èòãýëã¿é áîëæ øàíàëæ ýõýëäýã. Õàðèí ãàäàãøàà õàíäñàí /ñàíãâèíèê, õîëåðèê/ çàí ¿éëèéí îíöëîãòîé õ¿ì¿¿ñòýé àæèëëàõäàà þóíû ºìíº íýýëòòýé, øóóðõàé, àæèë õýðýã÷, “õ¿íäýëñýí” ºí㺠àÿñòàé õàðèëöàõ íü ç¿é.
  • 22. Çàí òºëºâ
  • 23.  Áèå õ¿íèé ñýòãýë ç¿éí øèíæ¿¿äèéí íýã íü çàí òºëºâ áºãººä àìüäðàë ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöàä á¿ðýëäýí òîãòäîã. Çàí òºëºâ ãýäýã íü óë ìºð ¿ëäýýõ ãýñýí ãðåê ¿ãíýýñ ãàðàëòàé. Çàí òºëºâ íü àâèð àðàíøèíãèéí íýã àäèëààð õ¿íèé ¿éë àæèëëàãàà, õàðèëöààíû ÿâöàä èëýð÷ áîëîõ áîëîâ÷ òóõàéí õ¿íèé çàí ¿éëèéí ºâºðìºö, äàõèí äàâòàãäàøã¿é øèíæ îíöëîã, ºí㺠àÿñûã ººðòºº áàãòààæ áàéäàã îíöëîãòîé. Õ¿íèé ¿éë àæèëëàãààíä ººðòýéãýý áîëîí áóñàäòàé õàðèëöàõàä èëðýí ãàð÷ áàéãàà ñýòãýë ç¿éí ºâºðìºö îíöëîãóóäûí íèéëáýð öîãöûã çàí òºëºâ ãýíý. Çàí òºëºâ á¿ðýëäýõýä ñóðãàëò, õ¿ì¿¿æëèéí ¿éë àæèëëàãàà, õºäºëìºð ÷óõàë ¿¿ðýãòýé.
  • 24.  Çàí òºëºâ íü: 1-ðò. Áóñàä õ¿ì¿¿ñò õàíäàõ õàíäëàãààð 2-ðò. ªºðòºº õàíäàõ õàíäëàãààð 3-ðò. Àæèë õýðýãò õàíäàõ õàíäëàãààð 4-ðò. Ýä þìñàä õàíäàõ õàíäëàãààð èëýðíý.
  • 25.  Çàí òºëâèéí îíöëîã: Õ¿íèé îíòîãåíåç õºãæëèéí õàðüöàíãóé ýõýí ¿åä òºëºâøèæ, àìüäðàëûí öààøäûí ÿâöàä ýíý íü òîãòâîðòîéãîîð èëðýí ãàðäàã. Èëðýí ãàð÷ áóé øèíæ¿¿ä íü çàí òºëâèéí õýâ øèíæèéã á¿ðä¿¿ëäýã. Ýíýõ¿¿ õýâ øèíæýýñ õàìààðàí á¿ëã¿¿äýä õóâààãääàã.
  • 26. Òåìïåðàìåíò áîëîí çàí òºëâèéí ÿëãàà Çàí ÷àíàð õýðõýí òºëºâøäºã, ò¿¿íèé ìºí ÷àíàð, ººð÷ëºãäºõ áîëîìæ áèé ýñýõ íü ìàðãààíòàé àñóóäàë. Ìýäðýëèéí òîãòîëöîîíû øèíæ ÷àíàðààð òåìïåðàìåíò òºðºëõèéí áàéäàã. Ýíý áîë çàí òºëâèéí ÿëãààòàé áàéõ óðüäà÷ øàëòãààí. Äàðàà íü àìüäðàëûí ÿëãààòàé íºõöºë áàéäàë. Õ¿ì¿¿æèë, ñóðãàëò, ººðèéí óõàìñàð íºëººëíº. Õ¿ì¿¿ñèéí çàí òºëâèéí àâèð àðàíøèíãààñ ÿëãààòàé íü ìýäðýëèéí òîãòîëöîîíû îíöëîãîîñ áèø õàðèí òóõàéí õ¿íèé ñî¸ëûí ò¿âøèí, íèéãìèéí çàí ¿éë, õ¿ì¿¿æèë, çàí ñóðòàõóóí, áîëîâñðîëûí áàéäëààñ õàìààðíà.
  • 27. Çàí òºëâèéí òàëààð ñóðãààë Ñýòãýë ñóäëàëûí óõààíû õºãæëèéí ò¿¿õèéí ÿâöàä çºí òºëâèéí õýâ øèíæèéã ÿëãàõ, àíãèëàõ îðîëäëîãî îëîí óäàà õèéãäýæ áàéëàà. Äýýð ºã¿¿ëñýí Ý.Êðå÷ìåð, Ó.Øåëäîí, Ý.Ôðîìì, Ê.Ëåîíãàðä, À.Ëè÷êî íàðûã íýðëýæ áîëíî. Àíõàíäàà õ¿íèé ãàäààä øèíæ ÷àíàðààð òîäîðõîéëîõ îðîëäëîãî õèéæ áàéñàí. Áîîëûí íèéãìèéí ¿åä áóë÷èíãèéí õºãæèë, íàñ ã.ì.-ýýð áîîëûã øèíæäýã áàéâ.
  • 28.  Ôèçèîíîìè. Àðèñòîòåëü, Ïëàòîí íàð ¿íäýñëýñýí. ßâöóó øèíæòýé. Õ¿íèé çàíã àìüòíû ÿìàð íýã øèíæòýé ç¿éðë¿¿ëýí òîäîðõîéëäîã. Æèøýý íü, áóõûí õàìàð øèã á¿ä¿¿í ñàðòãàð õàìàðòàé áîë çàëõóó, ãàõàéõ øèã õàìàðòàé áîë òýíýã, àðñëàí øèã õàìàðòàé áîë èõ çàíòàé, ÿìààíû íîîñ øèã íàðèéí ¿ñòýé áîë àéìõàé, áîäîí ãàõàéíõ øèã øèð¿¿í ¿ñòýé áîë äîãøèí çàí àâèðòàé ãýõ ìýò.
  • 29.  Ôèçèîãíîìè. 18-ð çóóíû ¿åä È.Ê Ëàôàòåð õ¿íèé òîëãîéã ñýòãýë ñàíààíû òîëü ãýæ ¿çñýí. Ëàôàòåð îëíû òàíèë õ¿ì¿¿ñèéí òàðõèíû õýëáýðèéã ñóäàëæ, Ôèçèîãíîìèêà ãýäýã íîì áè÷ñýí. Îãò øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñã¿é áîëîâ÷, ñîíèðõîëòîé. Èãíàòè Ëîéîë /öýðýã áàéñíàà áîëüæ, èåçóò øàøíû á¿ëýãëýëèéí ¿íäýñëýã÷ áîëñîí/ - ûã ñóäàëæ, äàé÷èí øèíæòýé õ¿íèé í¿¿ð, óðóóë íü õóðö áàéíà ã.ì. Ôèçèîãíîìèêà íü óòãà çîõèîëûí øèíæ ÷àíàðòàé áàéñàí. Digital Physiognomy ïðîãðàìì çîõèîñîí áàéíà.
  • 30.  Ôðåíîëîãè. Ãåðìàíû ýì÷ Ô.Ãàëüòîí çàí òºëâèéí á¿õèé ë øèíæ èõ òàðõèíû ãàäðûí íýã òºâòýé õîëáîîòîé áàéíà. Õýñýã á¿ðèéí õýìæýý, õîòãîð çýðýã íü çàí ÷àíàðûí øèíæèéã èëýðõèéëíý ãýæ ¿çñýí. 27 õýñýã áîëãîí õóâààñàí.
  • 31.  Êîíñòèòóöè. Êðå÷ìåð, Øåëäîí, Þíã íàðûí ¿çýëòýé õîëáîîòîé. Äàðâèí õ¿í áà àìüòäûí ñýòãýëèéí õºäºë㺺í, ìýäðýìæèéí ¿åä áóë÷èí, øºðìºñíèé ¿éë àæèëëàãàà òîäîðõîé ººð÷ëºëòºíä îðäîã. ¯¿íýýñ õàðàêòåðèéã òîäîðõîéëæ áîëíî ãýñýí. Æ: õºìñ㺺 çàíãèäñààð áàéãààä ¿ð÷ëýýòýé áîëîõ. Êðå÷ìåðèéõýýð öèêëîòèìèê íü õºãæèëòýé ÷àë÷èã÷èä, òàéâàí å㺺äºã÷èä, äóíäàæ äóóã¿é õ¿ì¿¿ñ, èäýâõòýé ïðàêòèêóóä, àìüäðàëä èäýâõã¿é õ¿ì¿¿ñ, õàðèí øèçîòèìèê íü ìàø íàðèéí ìýäðýìæ á¿õèé æåíòåëüìåí, èäåàëèñò ìºðººäºã÷, õ¿éòýí õ¿ì¿¿ñ, çàñàãëàëä äóðòàé õ¿ì¿¿ñ, õóâèà õè÷ýýã÷, èäýâõ çîðèëãîã¿é, èéì õýâ øèíæèéí õ¿ì¿¿ñ áàéäàã ãýæ ¿çñýí áàéíà.
  • 32.  Ãðàôîëîãè. Áè÷èã ¿ñýã ¿¿ññýí ¿åýñ ÿðèãäàæ ýõýëñýí. Ýðòíèé Ãðåêýä Ñâåíòîíè ãýäýã õ¿í èìïåðàòîð Àâãóñòèíû áè÷èãò àíàëèç õèéæ áàéñàí. 1622 îíä Èòàëèéí ýðäýìòýí Áàëüäî áè÷ãýýð õ¿íèé çàí ÷àíàðûã òîäîðõîéëîõ îðîëäëîãî õèéñýí. 1903 îíä îðîñûí ýðäýìòýí Ã.Ìîðãåíøòåðí Ïñèõîãðàôîëîãèÿ ãýñýí íîì áè÷ñýí.
  • 33.  À.Å.Ëè÷êî çàí òºëâèéí àëü íýã øèíæ áóñäààñ òîä èëðýõ ¿çýãäýëä òóëãóóðëàí 11 õýâ øèíæ áîëãîí àíãèëñàí.
  • 34. Зан төлвийн хэв шинжүүд Сэтгэцийн хүчтэй хэв шинж Сул хэв шинж Тогтворгүй хэв шинж
  • 35. Хүчтэй хэв шинж Эпилептойд Гипертим Истероид Параноид
  • 36.  Ýïèëåïòîèä. Ãàäààä áàéäëûã Ã.Å Ñóõàðåâà áàäèðóóí áèåòýé, õ¿ç¿¿ áîãèíî, äîîä ýð¿¿ òîì, õºäºë㺺í óäààíòàé, õ¿íä àëõààòàé, ýð÷ õ¿÷ èõòýé òóë ÷àíãà äóó õîîëîéòîé ãýæ òîäîðõîéëñîí áàéíà. Ãîë øèíæ íü äèñôîðèÿ, ñýòãýë öî÷èðäîë, óäààí õºäºë㺺í, ºñºðõºã, ººíòºã÷, àìèà õè÷ýýñýí, èõýìñýã çàíòàé, íÿãò íÿìáàé, öýâýð÷. Äèñôîðè íü õýäýí ºäºð, öàãààð ¿ðãýëæèëíý. Ñýòãýë öî÷èðäîë ãýíýò ýõýëíý, óäààí ¿ðãýëæèëíý. Ãýð îðîíäîî öýâýð÷ áàéäëûã ýðõýìëýíý. Àéëûã òýð áàéäëààð íü ¿íýëíý. ̺íãºíä íàðèéí òîîöîîòîé, õ¿íýýñ ìºí㺠çýýëäýãã¿é, õ¿íä ìºí㺠çýýëäýãã¿é. Îþóíû õóâüä ã¿í ã¿íçãèé ìýäëýãòýé áàéõ íü õîâîð. Ãýõäýý ñóð÷ áîëîâñðîõûí òºëºº òºðñºí ìýò áàéäàã. Ýäèéí çàñàã÷, õóóëü÷, öýðãèéí äàðãà çýðýã ìýðãýæèëä òýíöýíý. ¯åðõýë, íºõºðëºë人 ¿íýí÷, õóóëü ä¿ðìèéã ÷àíä áàðèìòàëíà.
  • 37.  Ïàðàíîèä. Õóâèà õè÷ýýñýí, çºâõºí ººðèéõºº çîðèëãîä õ¿ðýõèéí òóëä á¿õíèéã çîðèóëíà. Ñýòãýë ñàíàà íü òîãòâîðòîé áàéõ áîëîâ÷, çîðèëãî íü áèåëýõã¿é áîë ñýòãýëýýð óíàíà. Ãàäààä òºðõ íü: äóíä çýðãèéí ýð¿¿ë ÷èéðýã áèåòýé, äàé÷èí øàðãóó, äóó õîîëîé ÷àíãà, ò¿ðãýí øàëìàã õºäºë㺺íòýé, öýâýðõýí ñàéõàí õóâöàñëàäàã. Èéì õ¿íèé çîðèëãî, áîäîë ñàíàà íü èõýâ÷ëýí õýò ¿íýëýõ øèíæòýé áàéäãèéí õàæóóãààð íèéãìèéí àìüäðàëä èäýâõòýé îðîëöäîã. Àæèë íü ò¿¿íèé õàìãèéí ýðõýì ç¿éë ó÷èð ò¿¿íä ë á¿õíýý çîðèóëíà. ªºðèé㺺 ýð¿¿ë ãýæ áàéíãà áîääîã ó÷ðààñ ãýíýò ìóóäñàí ¿åäýý ë ýìíýëãèéí áàðàà õàðäàã. Íàéç íºõäèéí õóâüä ººðòºº õýðýãòýé ãýñýí õ¿íèéã ñîíãîäîã.
  • 38.  Ãèïåðòèì. Øíàéäåð, Ãàííóøêèí íàð òîäîðõîéëñîí. Ãàäààä òºðõ: ýð¿¿ë ÷èéðýã áèåòýé, òàðãàëàõ õàíäëàãàòàé. Ñýðãýëýí, õºäºë㺺íòýé, ñóóñàí ãàçðàà òîãòîõã¿é, ÿíç ÿíçààð õóâöàñëàõ áîëîâ÷ õàéø ÿéø íü èëò õàðàãäàíà. Ñýòãýë ñàíàà íü áàéíãà õººð¿¿ ÿâíà. Ñýòãýë õºäºë㺺íèé èëðýë á¿ð íü õîðîìõîí àñ÷ óíòàðíà. Óóð íü äîðõíîî ãàðíà. Àìèà õè÷ýýõèéã ìýäýõã¿é, ºãººìºð ñàéõàí ñýòãýëòýé. Ýìõ öýãö ìóóòàé, áîäîë ñàíàà íü òºâëºðäºãã¿é, ãýðòýý áàéõ òèéì ÷ äóðòàé áèø. Í¿¿äýë ñóóäàë õèéõ äóðòàé, àÿ òóõûã ýðõýìëýäýãã¿é. ̺í㺠¿ðýìòãèé, áèåèéí áàéäàë áàðàãòàé ë áîë ºâäºõã¿é. Îþóí ñàíàà, ìýäëýãèéí õ¿ðýý ºðãºí áîëîâ÷ ºíãºö. Ñýòãýë ñàíàà íü õóâèðàìòãàé. Àæëûíõàà ¿ð ä¿íä õ¿ð÷ ÷àäàõã¿é øàíòàðäàã. Òîãòâîðòîé áàéð ñóóðü ýçýëæ ÷àäàõã¿é, îëîí íàéç íºõºäòýé, àëèà ìàðçàí çàíòàé, äóð ñîíèðõîë íü àìàðõàí ººð÷ëºãääºã.
  • 39.  Èñòåðîèä. Ãàäààä òºðõ íü èõýìñýã, äýýã¿¿ð õàðæ àëõàëíà, õàìãèéí ãàíãàí, ÷àìèí õóâöàñëàíà. Ýòãýýä áàéäëààð í¿¿ð, ç¿ñýý ÿíçàëíà. Õ¿ì¿¿ñèéí àíõààðëûí òºâä áàéõ, ººðèé㺺 õ¿íäë¿¿ëýõ áàéíãûí ýðìýëçýëòýé, õóäàë÷, íºãºº òàëàà𠺺ðèé㺺 õýò äýýã¿¿ð ¿íýëíý. Ñýòãýë ñàíàà íü òîãòâîðã¿é, áàÿðëàæ ãîìäîõ íü àìàðõàí, àëäàð íýðä äóðòàé. Ãýð îðîí íü ¿çìýð øèã. ̺íãºíä øóíàëã¿é, áóñäàä ìºí㺠çàðöóóëàõ äóðã¿é. ªâ÷íºº õýò ºñãºæ ¿íýëíý, ýì÷ íàðûí îíîøèä èòãýäýãã¿é. Îþóíû õóâüä ºðãºí áîëîâ÷ ã¿í áóñ. Àëáàí òóøààëä õýòýðõèé äóðòàé. ¯åðõýë íºõºðëºëèéí õóâüä íýð öóóòàé õ¿íòýé íàéçëàõûã õ¿ñäýã.
  • 40. Сул хэв шинж Шизоид Психоастеник Сензитив Гипотим
  • 41.  Øèçîèä. 1921 îíä àíõ Êðå÷ìåð ýíý íýð òîìü¸îã ãàðãàñàí. Ãàäààä òºðõ: Öýâýð öýìöãýð, ãàíãàí äýãæèí õóâöàñëàõã¿é, í¿¿ð öàðàé íü ìýëèéñýí öîíõèãîð, ä¿íñãýð óéòãàðòàé. Óäààí ÿðèíà, îíîâ÷òîé ¿ã õýëæ ÷àäàõã¿é. Ãýð îðíû õóâüä òîõü òóõã¿é, õ¿éòýí õºíäèé, àõóé áàéäàëäàà àíõààðäàãã¿é, ìºíãºã¿é ÿâàõ íü èõýâ÷ëýí òîõèîëääîãã¿é. Ýð¿¿ë ìýíäýýð ìóó, ºâ÷ëºìòãèé, ãýâ÷ ¿¿íäýý ñàíàà çîâäîãã¿é. ªðãºí õ¿ðýýíèé ìýäëýãòýé. Îé ñàéòàé, íîìîíä õîðõîéòîé áîëîâ÷ ººðèé㺺 áóñäàä èë÷èëäýãã¿é. Óäèðäàõ àëáàí òóøààë çîõèõã¿é. Öººí õýäýí õ¿íòýé îéð áàéäàã.
  • 42.  Ïñèõîàñòåíèê. Èéì õýâ øèíæòýé õ¿ì¿¿ñ þìíààñ ýìýýäýã, õºäºë㺺íèé ýâñýëã¿é, õºøèíãº, þìûã èõ òóíãààæ áîääîã, øèéäìýã áóñ, ººðòºº õýò àíàëèç õèéäýã. ªºð øèãýý îþóíû ñîíèðõîëòîé õ¿íòýé íºõºðëºäºã.
  • 43.  Ãèïîòèì. Ýöýíõèé òóðàíõàé, í¿¿ð öàðàéä íü ¿ðãýëæ ñýòãýë äóíäóóð áàéäàë èëýð÷, ÿðâàéæ ÿâäàã. Ãýð àìüòàé, òàâ òóõûã ìàø èõ ýðõýìëýäýã. ̺íãèéã ÿàæ îëîõûã ìýääýã¿é ó÷èð ìºí㺠ìóóòàé ÿâäàã. ªâ÷èðõºõ õàíäëàãà ãàðãàäàã. Ýì÷ íàðò èòãýäýãã¿é. Îþóíû õóâüä ìýäëýã äóëèìàãõàí. Àìüäðàëûí ìóó òàëûã áàéíãà õàðíà. Òîäîðõîé ñîíèðõäîã ç¿éë áàðàã ¿ã¿é. Õ¿íòýé áàðàãòàé íºõºðëºäºãã¿é. ¯ðãýëæ ìóó òàëààñ íü õàðíà.
  • 44.  Ñåíçèòèâ õýâ øèíæ. Õýò ìýäðýã, ñýòãýë äóíäóóð, ¸ñ ñóðòàõóóíû ºíäºð øààðäëàãàòàé, õýò áîëãîîìæòîé, á¿ðýã äóóã¿é, ýðãýëçñýí áàéäàëòàé, è÷èìõèé, ãîìäîìõîé, àìèà õîðëîõ òàëààð áîäíî
  • 45. Тогтворгүй хэв шинж Циклоид Даган дуурайгч Тогтворгүй
  • 46.  Êîíôîðì. Áóñàä øèã áàéõ ãýñýí ñýäýëòýé. Íàéç íºõäèéíõºº õ¿ðýýã ñîëèõã¿é, òîãòâîðòîé. Õóó÷èíñàã ¿çýëòýé, øèíý ñîðãîã ç¿éëä äàñäàãã¿é. Òîãòâîðã¿é. “Ñèþìèíóòíûé” óðàì çîðèãòîé. Öèêëîèä. Ñýòãýöèéí èäýâõ ¿å ¿å áóóð÷, äýýøèëæ ÿâäàã. Ãèïåðòèì, ãèïîòèì áàéäëààð ñîëèãääîã. 2-3 äîëîî õîíîãèéí õýëáýëçýëòýé.
  • 47.  Õ¿íèé çàí áàéäàë òîãòîõîä ýìçýã ¿å íü 2-3, 9-10 íàñ ãýæ ¿çñýí áàéäàã. Ó÷èð íü ýäãýýð íàñ íü èäýâõòýé õàðèëöààíû ¿å þì.

×