• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
лекц№11
 

лекц№11

on

  • 1,594 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,594
Views on SlideShare
1,594
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    лекц№11 лекц№11 Presentation Transcript

    • Лекц№11 Сэтгэцийн эрүүл мэндХэвийн ба хэвийн бус зан байдал
    • Эрүүл мэндДЭМБ-ынтодорхойлолт:Эрүүл мэнд гэжэнгийнээрилэрхийлэхэд Сэтгэцөвчин эмгэггүйбайх төдийгүй,бас биеийн,сэтгэцийн болоннийгмийн эрүүлмэндийн төгс Биеийн Нийгмийнтөгөлдөрбайдлыг хэлнэ
    •  Сэтгэцийн эрүүл мэнд гэдэг нь өөртөө таалагдаж, өөрийгөө байгаагаар нь хүлээн авах хувь хүний чадвар юм.
    • СЭМ сайн хүний шинж: Сэтгэл гонсгор байдал, гуниглалыг даван туулж чаддаг, энэ нь мөнх үргэлжлэхгүй гэдгийг ойлгодог Ихэнхи цагт аз жаргалтай, идэвхтэй байдаг, амьдралын талаар эерэг үзэл бодолтой Өөрсдийн бодол мэдрэмжийг ухаардаг, үүнийгээ “эрүүл” байдлаар илэрхийлдэг Хүнд байдалд орсон үедээ уурлаж уцаарладаггүй, сэтгэлээр унадаггүй
    • Сэтгэцийн эрүүл мэндийн эерэг зуршилтай болохын тулд Өөрийгөө ойлгох (өөрийнхөө өөрчилж чадахгүй зүйлээ хүлээн зөвшөөрч, чадах зүйлээ өөрчлөхийн хичээх) Бусдыг ойлгох (бусдыг байгаагаар нь хүлээн авах, янз бүрийн араншинтай хүмүүсийг ойлгож сурах)
    • Сэтгэцийн эрүүл мэндийн байдлыг Цоо эрүүл Практикийн эрүүл Сэтгэцийн завсрын эмгэг Солиорлын түвшин Сэтгэцийн өөрчлөлтийн төгсгөл бүлэг
    • Сэтгэцийн эрүүл мэндийн байдлаар хүмүүсийг Эрүүл сэтгэцтэй Сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай Сэтгэцийн эмгэгтэй
    • ЭРҮҮЛ СЭТГЭЦ (СЭТГЭЦИЙН ЭРҮҮЛ БАЙДАЛ) Эрүүл сэтгэцтэй хүн гэж сэтгэцийн өвчингүй байхын сацуу нийгэмтэйгээ, бас хүрээлэн байгаа гадаад орчинтойгоо дасан зохицож, өөрийн бүхий л чадваруудаа хэрэгжүүлж, үр дүнтэй ажиллаж, нийгэмдээ зохих хувь нэмрээ оруулж чадаж байгаа хувь хүнийг хэлнэ.
    •  Ñýòãýöèéí ¿çýãäë¿¿ä ÿìàãò ãàäààä øàëòãààíòàé áàéõ ¸ñòîé. Õ¿íèé ÷óâñòâåííûé çðåëîñòü (äýýä ñýòãýëèéí õºäºë㺺íèé ºñºëòèéí ò¿âøèí) íàñòàéãàà òààð÷ áàéõ ¸ñòîé. Ñýòãýö áîë ñóáúåêòèâ òóñãàë. Îáúåêòèâ åðòºíöòýéãýý òààð÷ áàéõ ¸ñòîé. Õ¿íä òóñ÷ áàéãàà ãàäààä åðòºíöèéí þìñ ¿çýãäýë, ò¿¿íèé õ¿íèé ñýòãýëèéí õºäºë㺺í õºíäºõ áàéäàë, õ¿íèé õàíäëàãà 2 òîõèð÷ áàéõ ¸ñòîé. Õ¿íä ãàäíà îð÷íû þìñ ¿çýãäëèéí ¿éë÷ëýëä ºã÷ áàéãàà õàðèó ¿éëäýë íü õ¿÷, äàâòàìæèéí õóâüä ãàäààä îð÷íû þìñ ¿çýãäëèéí õ¿÷ äàâòàìæòàé òîõèð÷ áàéõ ¸ñòîé. Ãèïåðñòåçè ã.ì. Àìüäðàëûí ¿çýãäýë, ¿éë ÿâäëûã çºâººð òóñãàõ ¸ñòîé. Íèéòýýð õ¿ëýýí çºâøººðñºí, äàãàæ õýâøñýí õýì õýìæýýòýé ººðèéíõºº òºðõ áàéäëûã çîõèöóóëàõ, æîëîîäîõ ÷àäâàðòàé áàéõ. Òóõàéí áàéãàà ãàçðàà òºðõ áàéäëàà òààðóóëæ óäèðääàã áàéõ õýðýãòýé. Àìüäðàëûí õóâüñàí ººð÷ëºãäºæ áàéãàà íºõöºëä òºðõ ¿éëýý çîõèöóóëàí õóâèðãàæ ÷àääàã áàéõ õýðýãòýé Àìüäðàëûíõàà çàìûã ººðèéí áîäèò áîëîìæèíä òîõèðóóëæ òºëºâëºõ õýðýãòýé.
    • СЭТГЭЦИЙН ÒÓËÃÀÌÄÑÀÍ ÀÑÓÓÄÀËÒÀÉ Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудалтай хүн гэж нийгэм сэтгэлзүйн гаралтай хийгээд зохистой шийдвэрлэх шаардлагатай сэтгэцийн, тухайлбал сэтгэхүйн, сэтгэл хөдлөлийн буюу зан үйлийн түр зуурын хямралд өртсөн хувь хүнийг хэлнэ.
    • Нийгэм сэтгэлзүйн гаралтай сөрөг хүчин зүйлс:  Ядуурал  Ажилгүйдэл  Архидалт буюу мансуурал  Хүчирхийлэл  Гэр бүл салалт  Амиа хорлох үзэгдэл  Бэлгийн гажуудал гэх мэт
    •  Сэтгэц нийгмийн тулгамдсан асуудлыг зохистой шийдвэрлэж эс чадваас уг хүн мансуурах бодист донтох өвчтэй болох, төрх үйлийн эмгэгээр өвчлөх, неврозоор өвчлөх, осол сүйдэлд өртөх, амиа хорлох мэтийн асуудалтай тулгарч мэднэ.
    • СЭТГЭЦИЙН ЭМГЭГТЭЙ Сэтгэцийн эмгэгтэй хүн гэж өвчний олон улсын ангиллын " Сэтгэцийн болон зан үйлийн эмгэгүүд" хэмээх бүлэгт заасан оношлолтын шалгууруудаар оношлогдож болох өвчнөөр өвчлөөд байгаа хувь хүнийг хэлнэ.
    • СЭТГЭЦИЙН ЭМГЭГИЙН ШАЛТГААН Ãàäààä øàëòãààíò ñýòãýöèéí ºâ í¿¿ä Õàëäâàð, хîðäëîãî Òàðõèíû ãýìòýë Ñýòãýö èäýâõèò áîäèñ õýðýãëýõ Íèéãìèéí ñºðºã ¿çýãäë¿¿ä, бèåèéí ºâ í¿¿ä Äîòîîä øàëòãààíò ñýòãýöèéí ºâ í¿¿ä Óäàìøèë Áîäèñûí ñîëèëöîî Сэтгэлийн шалтгаант сэтгэцийн өвчнүүд
    • СЭТГЭЦИЙН ЭМГЭГИЙН АНГИЛАЛ 1992 оны 1 дүгээр сараас эхлэн дэлхий даяар баримталж байгаа өвчний олон улсын 10 дугаар ангиллын 5 дугаар бүлэгт сэтгэцийн өвчнүүдийг сэтгэцийн болон зан үйлийн эмгэгүүд хэмээх нэр томьѐогîор илэрхийлж, англи хэлний Five гэсэн үгний товчлол болгон F үсгээр шифрлэжээ. Эл ангилал ѐсоор сэтгэцийн болон зан үйлийн эмгэгүүдийг биеэ даасан 400 гаруй өвчний нэгжид хуваан авч үздэг.
    • Сэтгэц, төрх үйлийн өөрчлөлтүүдийн оношийн нэршлийн жагсаалт (Өвчний олон улсын 10-р ангиллаар F0 Органик болон шинж тэмдгийн, сэтгэцийн өөрчлөлтүүд F1 Сэтгэц идэвхит бодисуудыг хэрэглэсний улмаас үүссэн сэтгэц, төрх үйлийн өөрчлөлтүүд F2 Шизофрени, шизофренийн хэв шинжит болон дэмийрэх өөрчлөлтүүд F3 Сэтгэл хөдлөлийн эмгэг өөрчлөлтүүд F4 Неврозын, стресстэй холбоотой тэрчлэн бие махбодийн эмгэг хэлбэрийн өөрчлөлтүүд
    •  F5 Физиологийн хямрал ба бие махбодийн хүчин зүйлстэй холбоо бүхий, төрх үйлийн хам шинжүүд F6 Насанд хүрэгсдийн төрх үйл ба хувь хүний сэтгэцийн чанарын өөрчлөлтүүд F7 Оюуны хомсдол F8 Сэтгэлзүйн хөгжлийн өөрчлөлтүүд F9 Их төлөв хүүхэд өсвөр насанд эхэлдэг, төрх үйл, сэтгэл хөдлөлийн өөрчлөлтүүд
    • Õ¿í àìûí õýäýí õóâü íü Äýëõèéí óëñ îðíóóä Ñóäëàà èä ñýòãýöèéí ºâ òýé áîëîõ Ñ. Áÿìáàñ¿ðýí 1984-1992Ìîíãîë 0.4-5.5 áóþó äóíäàæ íü 1.5 îíû ñóäàëãààíû ìàòåðèàëÅâðîï, Õîéä Àìåðèêèéí ýäèéí 10-15çàñãèéí ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóäÀçè, Äàëàé, Àôðèêèéí ýäèéí 6-9çàñãèéí ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóä Á. Ä. Ïåòðàêîâ, 1972Õóó èí íýðýýð Åâðîïûí ñîöèàëèñò 4 õ¿ðòýëîðíóóäÀçè, Äàëàé, äóíä áà ºìíºä Àôðèêèéí 2-5õºãæèæ áàéãàà îðíóóä
    • Монгол улсын хүн амын дундах сэтгэцийн өвчний тархалтын түвшин (1000 хүн амд, 1984-1992 оны түүвэр судалгааны материалаар) Судалгаанд Үүнээс хамрагдсан Хүн ам Ñэтгэцийн бүх өвчинбайгалийн муж, хот Îюуны хомсдол Àрхинд донтох өвчин суурин, хөдөө Хангай, Хэнтийн 167233 13.1+-0.2 5.54-0.1 1.5+-0.1 уулархаг их мужДорнодын талархаг их 112654 18.3+-0.3 9.84-0.2 1.6-1-0.1 муж (Хээрийн бус) Алтайн уулархаг их 44849 9.84-0.4 4.9-1-0.3 1.64-0.1 муж Гоâийн их муж 23673 23.5+-0.9 12.64-0.7 2.34-0.3 (говийн бүс) Хот (Дархан) 64054 14.6K0.4 6.81-0.3 1.3-1-0.1 Суурин(7 аймгийн 129288 12.41 -0.3 4.31-0.4 2.04-0.1 төв) Хөдөө (56 суì) 155067 17.5+-0.3 10.04-0.2 1.24-0.1
    • Өвчтөний тоо Зонхилон Хүн амын дунд явуулсан судалгааны тохиолдох материалаар сэтгэцийн эмгэгуүд Сэтгэцийн бүх эмгэгүүдийн мянган хүн амд дунд эçлэх хувьОюуны хомсдол 48.2 7.2Àðõàã ÿдаргаа 11.9 1.7Айдас түгшүүрийн эмгэг 2.1 0.3Сэтгэл гутрах эмгэг 1.0 0.15Архинд шартах хам шинж 7.2 1.09Тайлбарлаж болмооргүйбиåийн зовуурь 1.0 0.1шаналгаануóд
    • Сэтгэлийн хөдөлгөөний өөрчлөлт Emotional disorders Түгшүүрлэх эмгэг  Panic  Phobia  Generalized Anxiety Disorder  Obsessive Compulsive Disorder  PTSD Биеийн зовиураар илрэх эмгэг  Ипохондри
    • Төрх үйлийн өөрчлөлт Сэтгэл гутрал Сэтгэл хөөрөл Хоѐр туйлт эмгэг Амиа хорлолт
    • Бие хүний өөрчлөлт Параноид Шизо хэв шинжит Шизоид
    • Ñýòãýöèéí ãýìòýë, öîõèëòûí áóþó ºâ÷íèé áàéäàëä õ¿ðñýí ñòðåññ Ýíý íü áîëæ áàéãàà àþóë õ¿÷èðõèéëýë çýðãèéã áèåýðýý àìñàõ, í¿äýýðýý ¿çýõ, ãýíýòèéí àþóëûí ¿ð äàãàâðûã òîîöîîëîí óõàìñàðëàõ çýðãýýñ øàëòãààëûí áèé áîëäîã þì. Çàðèì öººí òîõèîëäîëä ýíý áàéäàë íü öààøèä ã¿íçãèéðýí PTSD “Ãýìòëèéí äàðààõ ñòðåññèéí ýìãýã” õýìýýõ ýìãýã áàéäàëä îðäîã. Ýíý òîõèîëäîëä çºâõºí ñýòãýöèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí ìýðãýæèëòýíä öààøäàà õàíäàõààñ ººð àðãàã¿é áîëäîã.
    •  Á¿õ þì æèíõýíýýðýý áîëæ áàéãàà áèø, õàð äàðæ ç¿¿äýëæ áàéãàà ìýò áîäîãääîã. Ýíý íü òóõàéí ¿éë ÿâäàë ÿàæ áèé áîëñíûã îéëãîõîä òºâºã ó÷ðóóëäàã Òîëãîé ºâäºõ, ºâ÷èí òóññàí, äààðñàí ìýò ñàíàãäàõ, õºëðºõ, áóë÷èí òàòàõ ãýõ çýðýã çîâèóð ãàð÷ áîëíî. Óéòãàðòàé, þóã ÷ ìýäðýõýý áîëüñîí áàéäàëòàé áîëíî. Áîëñîí áàéäëûã áîäîõ ¿åä àéäàñ òºðºõ, òýãñíýýðýý ñýòãýëèéí öîõèëòîîñ çàéëñõèéõèéã îðîëäîíî. Íîéðã¿éäýõ, òàéâàí óíòàæ ÷àäàõã¿é áîëîõ, ýñâýë õàð äàðæ ç¿¿äýëæ áîëíî. Õàðñàí ç¿éë äàõèí äàâòàãäàõ þì øèã áîäîãäîõ Àéìøãèéí ¿åèéí íºõöºë áàéäàë ñàíààíààñ ãàðàõã¿é áàéõ Ýíý áàéäàë äàõèí äàâòàãäàæ, óéòãàðò îðîõîîñ àéíà. Áîëæ ºíãºðñºí ¿éë ÿâäëûã äàõèí äàõèí òóíãààæ, ÿàãààä èéì áîëñíûã ººðººñºº àñóóõ, óõààð÷ ìýäðýõ, ÿìàð íýã ººð ç¿éë áîëîõã¿é ÿàâ äàà ãýæ õ¿ñ÷ áîëíî.
    • GAD. Сэтгэл түгээмлээр түгшүүрлэх өөрчлөлт ÄÝÌÁ-ûí ºâ÷íèé îëîí óëñûí X àíãèëàëä, F41.1 ãýñýí òîìú¸îëáîðîîð òýìäýãëýãäñýí “ñýòãýë ò¿ãýýìëýýð ò¿ãøèõ ººð÷ëºëò” ãýõ ýíý ýìãýãèéí ¿åä ò¿ãýýìýë øèíæ ÷àíàðòàé, òîãòâîðòîé óäààí èëýðäýã ò¿ãø¿¿ðëýë ºâ÷òºíä áèé áîëîõûã õýëíý ãýæýý. Ò¿ãýýìýë øèíæ ÷àíàðòàé ãýäýã íü ò¿ãø¿¿ð òºðºõ íü ãàäíû îð÷íû áóñäààñ ÿëãàðàõ çºâõºí òîäîðõîé íýã áîëîí á¿ð íýã õ¿ðýýíä áàãòàõ íºõöºë áàéäëóóäààð õÿçãààðëàãäàõã¿é, ÿìàð ë áîë ÿìàð “÷ºëººòýé ñýëýõ”, òîãòñîí áóñ ó÷èð áàéäëóóäààñ ¿¿ñ÷ áîëäãèéã õýëíý ãýñýí àãóóëãàòàé àæýý. Ñýòãýë ò¿ãýýìëýýð ò¿ãø¿¿ðëýõ ººð÷ëºëò õ¿í àìûí 5-10%- ä òàðõñàí áàéäàã ãýæ ãàäààäûí ñóäëàà÷èä ìýäýýëäýã, ìàíàé îðíû õóâüä îäîîãîîð ýíý òàëààðõ ñóäàëãàà áàðàã ýõëýýã¿é øàõàì áàéíà.
    •  Ñýòãýë íü ò¿ãø¿¿ðòýé áàéõ Àì õàòàõ, ç¿ðõ äýëñýõ, õ¿éòýí õºëñ ãàðàõ, ãàðûí àëãà ¿ðãýëæ íîéòîí áàéõ ¯å ¿å á¿õ áèå õàëóóí îðãèõ þì óó, ýñâýë æèõ¿¿äýñ õ¿ðýõ Àþóëõàé îð÷èìä ýâã¿é îðãèõ Õîîëîé äýýð þì òýýãëýõ ìýäðýìæ áèé áîëîõ Ãýäýñ ºâäºõ, ã¿éëãýõ Øýýñ îéð îéðõîí õ¿ðýõ Àìüñãàë äàâ÷äàõ Òîëãîé ýðãýõ
    • Obsessive Compulsive Disorder Сîëèîðëûí áèø ò¿âøèíä ICD-X-ààð F40-48 õîîðîíä ñòðåññòýé õîëáîîòîé ÿäàðãàà, íåâðîçûí ¿åä ãîëäóó èëýðäýã. Õ¿íèé õ¿ñëýýñ åðººñºº õàìààðäàãã¿é, õàð àÿíäàà, ººðºº áèé áîëäîã. Áèé áîë÷èõñîí ¿åä íü ºâ÷ëºë ãýæ îéëãîõã¿é, áàéæ áàéãàà ¿íýí ç¿éë ãýæ îéëãîîä áàéäàã. Ýíý áàéäëààñ ãàðñíûõàà äàðàà ºâ÷èí áàéæýý ãýæ óõààðäàã. Èéì áîäîë ñàíàà, íàâÿç÷èâîñòü áèé áîëñîí ¿åä ýíýíýýñ ñàëàõ þìñàí, óòãà ó÷èðã¿é þìàíä çîâîîä áàéíà ãýäãýý ìýääýã áîëîâ÷ ººðèéíõºº ñàíààãààð ãàð÷ ºãäºãã¿é, ýíý áàéäëûã àëãà áîëãîæ áîëäîãã¿é øèíæ. Ýì÷ëýãäýõýä òºâºãòýé. ßâààíäàà îëîí æèë áîëáîë øèçîôðåíè, ñîëèîðëûí øèíæ¿¿ä áîëäîã. Äîòðîî îëîí õýëáýðòýé.
    •  Íàâÿç÷èâûå ñîìíåíèå. ßëèìã¿é çîâëîíò ýðãýëçýý. ªºðèéíõºº õèéñýí þìàíä äàíäàà ýðãýëçäýã. Áóðóó, äóòóó õèé÷èõñýí áàéõ ãýýä. Íýã õèéñýí þìàà îëîí äàâòàíà. ªã뺺 ãýðýýñýý ãàðààä ãýíýòõýí áîäîãäîíî. Ïëèòêýý ñàëãààã¿é áèø áàéãàà ãýýä øàëãàíà. Ýðãýýä ãàð÷ ÿâñíàà äóòóó øàëãàñàí þì áèø áàéãàà ãýæ áîääîã. Íàâÿç÷èâûå âëå÷åíèå. ßëèìã¿é çîâëîíò дур хүсэл. ßìàð íýã þì õèéìýýð ñàíàãääàã. Ãýõäýý ãîë òºëºâ áóðóó þì õèéìýýð ñàíàãääàã. Õýí íýãýí õ¿íä äîðîìæèëñîí ¿ã õýëìýýð, г.м. Ãýõäýý ¿¿íèéãýý õýçýý ÷ áèåë¿¿ëäýãã¿é. Ýíý áîäëîîñîî õ¿ñëýýðýý ñàëæ ÷àääàãã¿é. Íàâÿç÷èâûå ìûñëåé. ßëèìã¿é çîâëîíò áîäîë ñàíàà. Äýëõèé ÿàãààä Ẻðºíõèé áàéäàã þì áîë? Ãóðâàëæèí áàéñàí áîë ÿàõ áàéñàí áîë? Òýãâýë ìàíàé Ìîíãîë õààíà áàéðëàõ áàéñàí áîë? Öàã àãààð íü ÿìàð áàéñàí áàéõ áîë ãýýä ë ººðèéí ýðõã¿é áîäîãäîíî. Òýãýýä ãýíýò áè ÿìàð ÷ õýðýãã¿é þì áîäîæ áàéíà ãýäãýý ìýääýã. Ãýõäýý ñàëæ ÷àääàãã¿é, íýã ë ìýäýõýä íºãººõºº áîäîîä ñóó÷èõíà.
    •  Íàâÿç÷èâûå âîñïîìèíàíèå. Дурсамж. Àëü õýäýí æèëèéí ºìíº õ¿íòýé ìàðãàñàí, õ¿í ãîìäîîñîí èéì ç¿éëýý º÷èãäºð, ºíººäºð áîëñîí þì øèã áîäîîä, ñàíààíä íü îðîîä áàéäàã. Гýìøýýä, óó÷ëàë ãóéìààð. Òýð íü àëü õýäèéí ó÷èð õîëáîãäëîî àëäñàí, íºãºº õ¿í òýðèéã ìàðò÷èõñàí áàéõàä äîòðîî øàíàëààä ÿâäàã. Íàâÿç÷èâûå ïåðåïîìèíàíèå. Òóõàéí ¿åä ÿìàð ÷ à÷ õîëáîãäîëã¿é ç¿éëèéí íýðèéã ñàíàõ ãýýä áàéäàã. Áîäîîä, çààâàë îëîõ ãýýä áàéäàã. Óðàí çîõèîëûí íîìûí áààòàð ãýýä ë àéõòàð à÷ õîëáîãäîëã¿é ç¿éëèéã îëîõ ãýýä ¿éëýý ¿ç÷èõäýã. Íàâÿç÷èâîå äåéñòâèå. ßìàð íýã ¿éëäýë, ãîëäóó øàøíû çàí ¿éëòýé õîëáîîòîé ç¿éëèéã õèéõã¿é áîë ººðò íü ìóó þì áîëîõ þì øèã áîäîîä áàéäàã. Æ: Ãýðýýñýý ãàðàõäàà çóóõàà 3 òîéðîîä ãàðäàã ÷ þì óó. Èë¿¿ ¿éëäýë õèéäýã.
    •  Íàâÿç÷èâûé ñ÷åò. Áàéíãà ë þì òîîëæ ÿâäàã. Àâòîáóñàíä ñóóãààä õàæóóãààðàà ºíãºð÷ áàéãàà ìàøèí, øàòààð ºãñºõ人 øàò, ºíãºð÷ ÿâàà ìàøèíû äóãààðûã öýýæèëæ áàéäàã. ßìàð ÷ óòãà ó÷èðã¿é òàðõèà ÿäðààæ ÿâäàã ãýäãýý ìýääýã. Íàâÿç÷èâîå ðåçîíåðñòâà. Öýöýðõýõ òàëûí þì áàéäàã. Çààâàë öýöýí ìýðãýí òàëûí ñàíààãààð èëýðõèéëýõ ãýýä áàéäàã.
    • Фоби /айдас/ Байгалийн үзэгдэл Эд юмс Нөхцөл байдал Тоо Амьтан Хүн Газар Цаг агаар Өндөр, ус, нээлттэй орон зай, давчуу г.м.
    • Äóð õ¿ñëèéí ººð÷ëºëò Õîîëëîõ èíñòèíêòèéí ººð÷ëºëò. Àíîðåêñèÿ. ªëñäºãã¿é, ºëñºõºº ìýäðýõýý áîëèíî. Ìàíàéä òºäèéëºí äýëãýðýýã¿é. Îðîñ, Åâðîïîä èõ äýëãýðñýí, ÿëàíãóÿà çàëóó îõèäûí äóíä. Òàðãàëíà, æèí íýìýãäýýä áàéíà ãýñýí áîäëûí ¿¿äíýýñ õîîëîî ñîéæ ýõýëäýã. Ýõýí ¿åäýý áàãàñãàæ áàéãààä ñ¿¿ëäýý èäýõýý áîëèíî. Õîîë æèãøèнэ. Îëîí õîíîã, ñàðààð õîîë èäýõã¿é òóðààëä îðíî, áîäèñûí ñîëèëöîîíä ººð÷ëºëò îðíî. Èíãýýä íåâðîç ìàÿãèéí ñýòãýöèéí ººð÷ëºëò îðæ ýõýëäýã. Äèñìîðôîôîáèÿòàé õîëáîîòîé. Íåãàòèâèçì. Õèé ãýñýí ¿éëäëèéí ýñðýã. Õîîëíîîñ òàòãàëçàõ ººð÷ëºëò.Çàðèì íýã õîðäîãäîõûí äýìèéðýëòýé õ¿í áàéíà. Ìàíàé ãýðèéíõýí ýìíýëãèéí õîîëîîð äàìæóóëæ íàìàéã õîðäóóëæ àëàõ ãýæ áàíéà ãýýä áàñ èääýãã¿é. Áóëèìèÿ, ýñâýë ïîëèôàçèÿ. Õîîëîíä öàäàõàà áîëüäîã. Õîîëíû õîðõîéòîé, ¿¿íýýñýý áîëîîä çàðèìûíõ íü æèí íýìýãäýíý. Ãýõäýý èéì õ¿í èäñýíýý øèíãýýæ ÷àäàõã¿é. Õîîë íü õîð áîëäîã.
    •  Ïàðàáóëèìèÿ. Õîîë èäýõ äóð ñîíèðõîë õóâèðíà. Õ¿íий èääýãã¿é þì èääýã. Õ¿íñíèé áóñ ç¿éë, õàäààñ, òºìºð, øîðîî, ¿ñ, óòàñ, õàëáàãàíû èø èääýã. Øîðîíãèéí õ¿ì¿¿ñ, øîðîíä îëîí æèë áîëñîí, ýâäýðñýí õ¿ì¿¿ñ ºòãºí, øèíãýíýý èääýã. Õîðäëîãî áîëîîä ýìíýëýãò õýä õîíîã áàéõ çîðèëãîîð. Îþóíû ã¿íçãèé õîìñäîë, çàí òºðõèéí ººð÷ëºëòòýéãýýð ýõýëñýí øèçîôðåíè, ýìãýã òºðõèéí ¿åä ãîëäóó èëýðíý. Ïîëèäèïñè. ¯ðãýëæ öàíãàæ, ìàø èõ þì óóäàã. ×èõðèéí øèæíèé ¿åä, ãîëäóó áîäèñûí ñîëèëöîîíû ººð÷ëºëòèéí ¿åä íýìýëò òýæýýë øààðäëàãàòàé ¿åä òýãäýã. Ãýõäýý áàñ ýâ ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñò áàéäàã. Òºâ õàëõûí ýð÷¿¿ä þó ÷ èäýõã¿éãýýð ºäºðòºº 40-50 ë àéðàã óó÷èõäàã.
    • Èíñòèíêò ñàìîñîõðàíåíèå. Áèåý õàìãààëàõ èíñòèíêò. 2òàëûí ýìãýã áàéäàã. ªºðèé㺺 õàìãààëàõ èíñòèíêò áóóðàõ. Èëðýë íü àìèà õîðëîõ ¿çýãäýë. Ìàíàéä ýíý ¿çýãäýë õîâîð áàéñàí. Àðä÷èëëààñ õîéø ýïèäåìè áîëñîí. 100000 õ¿íä 0.17 áàéíà. ªºðèé㺺 õàìãààëàõ èíñòèíêò èõñýõ. Èïîõîíäðèÿ, ýãîèçì áèé áîëíî. Àìèí÷èðõàõ ¿çýë
    • Сэтгэц эмгэгийн зарим хам шинж Дэмийрэл  ̺ðäºãäºõ. ªºðèéã íü õ¿í ìºð人ä áàéãàà þì øèã. “̺ðäºãäºæ áóé ìºðäºã÷èä”.  Õàðüöààíû äýìèéðýë. Îéð äîòíû õ¿ì¿¿ñèéí õàðüöààòàé õîëáîîòîé.  Áðåä îòâðàëåíèå. Õîðäîãäîõûí äýìèéðýë.  Áðåä ðåâíîñòè. Õàðäàõын äýìèéðýë.  Àãóó èõèéí äýìèéðýë. ªºðèé㺺 õºðºíãºòýé, àâüÿàñòàé, ºíäºð àëáàí òóøààëòàé ãýæ òºñººëäºã.  Áðåä ñàìîîáâèíåíèå. ªºðèé㺺 áóðóóòãàõ  Áðåä ñàìîóíèæåíèå. ªºðèé㺺 áàñàìæëàõ  Áðåä îáâèíåíèå. Áóñäûã áóðóóòãàõ  Áðåä Êîòàðà. Õ¿¿õä¿¿äèéãýý õîîë ºãäºãã¿é, äîòîð ýðõòýí ÿëçðààä ¿ã¿é áîëñîí, õ¿¿õäү¿äýý ìóóëäàã.  Çàðãàëäàõ äýìèéðýë. Çàðãàà àâñàí ÷ ãààðààä î÷äîã ãàçàð íü äýýøëýýä áàéíà.
    • Õýò ¿íýëñýí ñàíàà 1. Ñâåðõöåííûå èäåé èçîáðåòåíèÿ. Çîõèîí á¿òýýõèéí áîäèò áàéäëûã õýòð¿¿ëýí ¿íýëñýí ñàíàà áîäîë. Æèæèãõýí þì ñàíàà÷ëàí õèéñýí áàéæ áîëíî. Õîãèéí ø¿¿ðíèé èøèíä íîéòîí àë÷óóð óÿàä, òîîñ òàòäàãã¿é, ýñâýë øàëûã íü ÷èéãëýõ íºëººòýé þì õèéæ áîëíî. ¯¿íèéãýý ïàòåíò àâàõ õýìæýýíä ¿íýë¿¿ëýõ ãýæ ç¿òãýäýã, õººöºëääºã. Çîðèóäààð äàðæ áàéíà, ¿íýëýõã¿é áàéíà ãýäýã. Ýñâýë æèæèã өгүүлэл áè÷÷èõýýä äèññåðòàöèéí õýìæýýíä îéëãîîä ýðäìèéí çýðýã öîë îëãîõ ò¿âøèíä ¿íýëäýã. 2. Ñâåðõöåííûå èäåé êâåðóëÿíñòâî. Çàðãûí ãýñýí ¿ã. ªºðèéíõ íü õóóëü ¸ñíû ýðõ àøèã æèæèãõýí õýìæýýíä õºíäºãäñºí áàéæ áîëíî. ¯¿íèéãýý òîì ãýìò õýðãèéí çîëèîñ áîëñîí ò¿âøèíä ¿íýëæ, íýð òºðºº ñýðãýýõ, õîõèðëîî áàðàãäóóëàõ ãýæ àñàð èõ õººöºëääºã. Ãîëäóó çàðãàà àâäàã. Çàðãàà àâñàí ÷ ãýñýí ñýòãýë íü õàíàäàãã¿é. Çàðãà íü áàðàãääàãã¿é. 3. Ñâåðõöåííîñòíûé èäåé ðåâíîñòè. Õàðäàõ. 4. Ñâåðõöåííûå èäåé èïîõîíäðèé. Õºíãºâòºð æèæèã ºâ÷èí òóññàí, ºâ÷íèé øèíæ èëýðñýí áàéæ áîëíî. Òýãýýä ¿íýòýé ýì àâàõ, çóðàã àâõóóëàõ, ëàì õóâðàã, ãàäàãøàà äîòîãøîî ÿâàõ ãýõ ìýò. ªºðòºº õýðýãöýýã¿é ýì èõ óóíà. ªâ÷èí íü ãàéã¿é áîëñîí ÷ ãýñýí ñýòãýëäýý õºòëºãäºí ÿâäàã. Îíãèðîî ñàãñóó õ¿í áàéäàã. Ýä íàðûã ñâåðõöåííûå èäåé ãýíý. Çàí òºðõèéí îëäìîë áîëîí òºðºëõèéí ººð÷ëºëòòýé ¿åä ãîëäóó èëýðäýã. áîäîë.
    • Õ¿÷ëýãäñýí äóð õ¿ñýë Äèïñîìàíèÿ. Ãýâ ãýíýò àðõè óóõ õ¿ñýë õ¿÷òýé òºðíº. ßàæ èéæ áàéãààä àðõè îëæ, õýäýí ºäðººð õàìààã¿é óóíà. Òýãñíýý ãýíýò áîëèíî. Äàõèæ õºäëºõã¿é áîë òýð õîîðîíä àðõè óóõ õ¿ñýë ñîíèðõîë áàéõã¿é. Äðîìîìàíèÿ. Òýíýõèéí äîí. Ãýâ ãýíýòõýí õààøàà ÷ õàìààã¿é ÿâìààð õ¿ñýë òºðººä ºâëèéí õ¿éòýí, çóíû õàëóóí, ìºíãºòýé ýñýõ, ãýäýñ õîîñîí ÿìàð ÷ õàìààã¿é. Òýíä î÷íî ãýñýí çîðèëãî, òºëºâëºãºº áàéõã¿é. Äîí íü çîãñîõîîð áóöààä ãýðòýý õ¿ðýýä èðíý. Õààãóóð ÿâñíàà õàãàñ äóòóó ìýäíý. ªâ÷èí, ãîëäóó áèå äààñàí, èõ òºëºâ人 îðãàíèê ìàÿãèéí ºâ÷íèé ¿åä èëýðíý. Êëåïòîìàíèÿ. Ãýâ ãýíýò õóëãàé õèéìýýð ñàíàãäàíà. Õýðýãòýé õýðýãã¿é, þó ÷ õàìààã¿é. Áóöààä ýçýíä íü ºãºõ, õàÿõ ãýõ ìýò øóíàõàéí ñýäýëòýé áóñ. Äîí çîãñîõîîð áîëèíî. Ïèðîìàíèÿ. Øàòààõûí äîí. Ãýâ ãýíýòõýí þì øàòààõ õ¿ñýë òºðíº. Øàòààæ áîëîõ ë þì áàéâàë õàìààã¿é. Õîðîí ñàíàà îð òàñ áàéõã¿é. Ãýíýò çîãñîíî. Îëîí æèëèéí ºìíº íýã ýìýãòýé ø¿¿õèéí ñýòãýöèéí ýìãýã ñóäëàëûí øèíæèëãýý õèéëãýõ ãýýä èðæ áàéñàí. Ǻí人 îëîí àéëóóäûã øàòààñàí. ßàãààä áàðèãäñàí ãýõýýð øàòààñàí ãàçàðòàà òàíàé ãýðèéã áè øàòààëàà ãýýä ººðèéíõºº õàÿãèéã áè÷ýýä îðõè÷èõñîí. Ãîëäóó îðãàíèê øàëòãààíòàé. ßã ýíý ¿åäýý õýðýã õ¿ëýýõ ÷àäâàðã¿é. ªâ÷èí õºäºëñºí ¿åäýý áàðèãäàõ áîë þó ÷ áèø. Òýð á¿ðèé îëîí òîõèîëäîîä áàéäàãã¿é. Ïëþøêèíà ñèíäðîì. Ïëþøêèíà ñèìïòîì. Õîã íîâø, ÿìàð ÷ õýðýãã¿é ç¿éë öóãëóóëäàã. Òýðèéãýý õàÿäàãã¿é. Íàñíû òýíýãðýë áîë÷èõñîí õ¿ì¿¿ñ.
    • Сэтгэцийн эрүүл мэндээ хамгаалах Асуудлыг хэт гүнзгий хүлээн авч ургуулан бодох Нэг зүйлийн учир шалтгааныг бусад зүйлстэй холбон тайлбарлах Амьдралын асуудлуудыг хөнгөн хүлээн авч сурах Ямар ч хэцүү асуудалд орсон гарц заавал бадаг гэдгийг ухаарах
    •  Өнгөрсөн таагүй дурсамжийг сэргээхгүй байх Хувийн зохион байгуулалттай байх Биеийн эрүүл мэнддээ анхаарах Бусадтай дасан зохицох чадвартай байх Уян хатан байх Гомдол, бухимдал, хямралыг дотроо удаан хадгалахгүй байх
    •  Ямар ч үед сэтгэлээ барьдаг байх Зөв амарч сурах Зорилго чиглэлтэй байх Нийтэч нээлттэй байх Ямар нэг эрсдэлийг урьдчилан тооцож байх Гэмтэж бэртэх нөхцлөөс болгоомжлох?