Risicomanagement en brandveilig ondernemenin casu bedrijven met logiesfunctie         The Hague University                ...
(blanco pagina)                                                                                    Risicomanagement en Bra...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenVoorwoordDe masterthesis is het eindproduct van de opleiding master in risicoman...
(blanco pagina)                                                                                    Risicomanagement en Bra...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenInhoudsopgaveVoorwoord ............................................................
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenManagementsamenvattingHet thesisonderwerp heeft betrekking op de Strategische Re...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenAanbevelingenDe thesis beschrijft een aantal algemene en specifieke aanbevelinge...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.1 - Inleiding, aanleiding, bedrijfskader en projectkaderHoofdstuk 1....
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenAanleidingAls beleidsmedewerker bij de brandweer, gedetacheerd in Tholen, zet je...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenFiguur 2 Ontwikkelingen van de brandweerDe voorkeursoptie: het Continuïteitsconc...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenKennisinstituten en de brandweer zullen samenwerken om fundamenteel onderzoek te...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.2 - Opdracht, doel van het onderzoek en de onderzoeksverantwoordingH...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenProbleemstellingWat: mensen worden niet wakker (gemaakt) bij brand tijdens een v...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenopleveren. Op het gebied van risicobeheersing liggen er dus ook kansen voor vern...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenTheorie (hoofdstuk 2 en 3)Deelvragen begripsvorming   1. Wat is de relevante for...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenBrainstorm vormgeving thesisOm een compleet beeld te krijgen aangaande relevante...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemen                                         Tabel 1 Inzicht in de resultaten per ho...
Fase 1 Opzet         Fase 2 Literatuuronderzoek   Fase 3 Conceptueel model en   Fase 4 Empirie                  Fase 5 Ana...
bedrijfskundig risicomanagement & strategische reis brandweerVooronderzoekHet vooronderzoek moet duidelijkheid geven over ...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.3 MethodologieHoofdstuk 1.3                          Fase 1 opzet   ...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemen                                                                   Brandveilig o...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenLiteratuuronderzoek;In het kader van het literatuuronderzoek zijn diverse nation...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenBinnen het onderzoek wordt gebruik gemaakt van triangulatie. Het klankbordgroepl...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenMethoden- en bronnentriangulatieHet kwalitatieve onderzoek verseist methoden- en...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenDe interviews worden semigestructureerd vorm gegeven, in de vorm van open vragen...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenVerhoudingsindicatoren24Aan de hand van combinaties van deze indicatoren kunnen ...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemen4. Act, bijstellen: maatregelen treffen om de procesprestaties continu te verbet...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.4 Optiek en kritische risico- en succesfactorenHoofdstuk 1.4        ...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemengeanalyseerd. De continuïteitsrisico’s zijn wel meegenomen in het onderzoek. De ...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenUitgangspunten doctrine brandveilig ondernemen vanuit optiek brandweer28De brand...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemen                                                              eigen verantwoor- ...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemende verstikkende werking van rook en de dodelijke gevolgen voldoende wordt beseft...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemen Onderwerpen                                   Kritische succesfactoren Risicoma...
Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 2.1 Literatuuronderzoek ten aanzien van de begripsvorming en nut en no...
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.

3,221
-1

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
3,221
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
29
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Thesis Risicomanagement en brandveilig ondernemen.

  1. 1. Risicomanagement en brandveilig ondernemenin casu bedrijven met logiesfunctie The Hague University A.W. Maranus Thesis Master Risicomanagement Leergang 2010-2011 De doelstelling van deze thesis is een bijdrage leveren aan de discussie om risicobenadering (onderdeel van de Kandidaatnummer 67090534 nieuwe doctrine brandveiligheid) praktisch toepasbaar te maken en daadwerkelijk te integreren in bestaand beleid 20december 2011 bij bedrijven met een logiesfunctie. “De kans op het winnen van de loterij De meerwaarde van de uitkomsten van het onderzoek is wint is 1 op 10 miljoen. De kans op een dat brandveilig ondernemen als beleid kan worden brand is 1 op 1000.” opgenomen en dat er waarde kan worden gecreëerd http://www.watdoejijbijbrand.nl/ voor bedrijven met logiesfunctie en voor de brandweer van Nederland, beide met het oog gericht op continuïteit. Google Hits; brand in logiesbedrijf 1390 resultaten (20 december 2011) Google Hits; hotel in brand 748.000.000resultaten (20 december 2011)
  2. 2. (blanco pagina) Risicomanagement en Brandveilig ondernemen2 Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie
  3. 3. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenVoorwoordDe masterthesis is het eindproduct van de opleiding master in risicomanagement aan deHaagse Hoge School in de periode 2009-2011. Met de oplevering van de thesis wordt eenperiode van twee jaar intensief studeren afgesloten.Om intrinsiek gemotiveerd deze masterthesis vorm te geven is gekozen om onderwerpen tekiezen die mij persoonlijk boeien en die praktisch toepasbaar zijn. De onderwerpen van demasterthesis zijn risicomanagement en brandveilig ondernemen. Deze titel is de paraplu waarde subonderwerpen van de masterthesis onder vallen. De bedrijven met logiesfunctie is depraktijksituatie waarbij de theorie inzichtelijk wordt gemaakt, geanalyseerd en beoordeeld.Het blijkt dat de human factor een van de meest kritische factoren is in het geheel. Dehuman factor ligt in lijn van mijn persoonlijke benadering van risicomanagement, waarmeede masterthesis enthousiast is vormgegeven.Veel leesplezier toegewenst. "Saepe stilum vertas"1 Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie1 "Schrap en verbeter veel als gij schrijft." Horatius Romeins dichter (65 v.C. - 8 v.C.) 3
  4. 4. (blanco pagina) Risicomanagement en Brandveilig ondernemen4 Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie
  5. 5. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenInhoudsopgaveVoorwoord ....................................................................................................................................................3Managementsamenvatting......................................................................................................................6Hoofdstuk 1Hoofdstuk 1.1 - Inleiding, bedrijfskader en projectkader....................................................................8Hoofdstuk 1.2 - Opdracht, doel van het onderzoek en de onderzoeksverantwoording ...........12Hoofdstuk 1.3 - Methodologie.................................................................................................................20Hoofdstuk 1.4 - Optiek en kritische risico- en succesfactoren ..........................................................28Hoofdstuk 2Hoofdstuk 2.1 - Literatuuronderzoek nut en noodzaak van brandveilig ondernemen ...............34Hoofdstuk 2.2 - Literatuuronderzoek ten aanzien van risicomanagement....................................43Hoofdstuk 2.3 – Literatuuronderzoek ten aanzien van brandveilig ondernemen ........................49Hoofdstuk 2.4 - Literatuuronderzoek ten aanzien van implementatie RM en BVO......................60Hoofdstuk 3Hoofdstuk 3.1 - Criteria risicomanagement (RM), brandveilig ondernemen (BVO), deimplementatie van RM en BVO en het conceptueel model (tabel criteria) ................................65Hoofdstuk 3.2 - Hypothesen relatie RM, BVO en de implementatie van RM en BVO..................67Hoofdstuk 4Hoofdstuk 4.1 - Resultaten onderzoek huidige situatie ......................................................................70Hoofdstuk 4.2 - Resultaten veldonderzoek ...........................................................................................74Hoofdstuk 5Hoofdstuk 5.1 - Triangulatie en analyse huidige situatie en veldonderzoek..................................78Hoofdstuk 5.2 - Tabel criteria en toetsing hypothesen en conceptueel model en debeschrijving van de gewenste situatie..................................................................................................81Hoofdstuk 6Hoofdstuk 6.1 - Conclusies en aanbevelingen ....................................................................................87Hoofdstuk 6.2 - Ontwerpbeleid risicomanagement en brandveilig ondernemen.......................90 Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metBijlagenBijlage Scope thesislandschap .............................................................................................................100Bijlage Huidige situatie van de brandweer Nederland ...................................................................101Bijlage Begrippenlijst................................................................................................................................108Bijlage Vink & thinklijst thesis...................................................................................................................111Bijlage Risicoanalyse onderzoeksontwerp..........................................................................................112Bijlage Vergelijking op hoofdlijnen tussen ASNZS 4360, ISO 31000 en COSO...............................114Bijlage Hoofdlijnen van de gehouden interviews .............................................................................118Bijlage Literatuur en andere informatiebronnen ...............................................................................132Bijlage Lijst met bijschriften van figuren in de tekst ...........................................................................136Bijlage Lijst met bijschriften van tabellen in de tekst.........................................................................137Bijlage Safehotels checklist / hotelsterren checklijst (management, building, systems)...........138Bijlage Persoonlijke reflectie op risicomanagementrollen...............................................................152 logiesfunctie 5
  6. 6. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenManagementsamenvattingHet thesisonderwerp heeft betrekking op de Strategische Reis van de brandweer. De nieuwerisicobenadering wordt binnen de brandweer als voorwaarde genomen om te kunnenontwikkelen, van het huidige model naar een continuïteitsconcept. De opleiding ‘Master inRisicomanagement’ aan de Haagse Hogeschool hanteert een bedrijfskundige benaderingvan risicomanagement voor bedrijven op mastersniveau.Door het wegnemen van risicobronnen worden onder andere imagoschade encontinuïteitsproblemen bij brand voorkomen en verminderd. Balans is van belang tussen deharde en zachte kant van risicomanagement binnen brandveilig ondernemen. Demaatregelen vanuit de risicobeheersing behelzen maatregelen op het gebied van risicosvan het gebouw (techniek), het gebruik (gedrag) en de organisatie. Bij het nemen vanbeheersingsmaatregelen moet in gedachten worden gehouden dat deze maatregelenbewust omzeild of terzijde kunnen worden geschoven. Een vangnet is dan noodzakelijk. Debrandweer gaat hierbij als vangnet voor het redden van mensen en niet overbrandveiligheid.Als de ondernemer lang genoeg wacht, wordt risicomanagement vanzelf crisismanagement.Ondernemers vervullen hun werkzaamheden in kwadrant 3 en 4 van de Eisenhowermatrix.Deze matrix, ook wel Eisenhower-schema genoemd, is een model dat zich laat typeren doorde beroemde uitspraak van Eisenhower: “Urgente zaken zijn zelden belangrijk en belangrijkezaken zijn zelden urgent.” De essentie van de matrix is dat de prioriteiten goed moetenworden vastgesteld, anders wordt van crisis naar crisis gewerkt zonder progressie. Als zakenmaar lang genoeg blijven liggen, worden ze vanzelf urgent en belangrijk en moeten zealsnog worden opgepakt. De kunst is de prioriteiten te stellen en de werkzaamheden teverdelen over kwadrant 1 en 2. Het gaat erom alles zo te organiseren dat het merendeel zichbevindt in het tweede kwadrant, want daar vindt het echte werk plaats en wordenuiteindelijk de kwaliteit van het werk en de resultaten bepaald. Het is van cruciaal belang omduidelijk te maken dat de ondernemer prioriteit moet geven aan risicomanagement omcrisismanagement te voorkomen. Crisisbeheersing Risicobeheersing Urgent Niet urgent Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metBelangrijk (1) (2)Niet belangrijk (3) (4) Geen tijd, geen geld voor Ondernemen risicomanagement en brandveilig zonder RM en BVO ondernemen; ondernemen gaat voor….Figuur 1 Eisenhowermatrix en projectieconclusies vanuit optiek thesisDe toegevoegde waarde van de beheersing van de risico’s wordt gevonden in verbeteringvan de efficiency en de kwaliteit en in een beter imago bij aandeelhouders en klanten.Risicomanagement is geen garantie tegen faillissement, omdat volledige beheersing eenmythe is. Bovendien leidt maximaal operationeel risicomanagement niet tot maximaletoegevoegde waarde, maar tot een auditexplosie, die meer kost dan oplevert. Goed logiesfunctierisicomanagement leidt tot bewust risico nemen in verhouding tot deondernemingsdoelstellingen, zodat risico’s de organisatie niet overkomen, maar een keuzezijn. 6
  7. 7. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenAanbevelingenDe thesis beschrijft een aantal algemene en specifieke aanbevelingen. De algemeneaanbevelingen zijn: 1. Rendement door kennismanagement, 2. Publiek als bron, 3.Permanente aandacht voor veiligheid. De specifieke aanbevelingen zijn: 4. Crisisbeheersingals vangnet, 5. Risicobeheersing door risicomanagement, 6. Borging brandveiligheid doorbrandveilig ondernemen.De eerste aanbeveling betreft het rendement van kennismanagement. Het NIFV zou deregie moeten gaan voeren over kennismanagement aangaande (brand)veiligheid. Hetrendement van kennismanagement wordt groter als de budgetten worden gebundeld.Als tweede aanbeveling is gesteld dat het publiek als bron gezien moet worden. Bedrijven ende wetenschap zien dikwijls het publiek over het hoofd als het gaat om innovatie. Veelvoorbeelden tonen aan dat er een enorme potentie sluimert onder de mensen. Oplossingenzullen meer gericht moeten zijn en beter en breder moeten worden gedragen. Richt eenafdeling publieksourcing op binnen het NIFV, om invulling te geven aan de ontwikkeling vannieuwe toepassingen.De derde aanbeveling pleit voor permanente aandacht voor veiligheid. De onderzoeksraadheeft gaandeweg geleerd dat, door tal van oorzaken, veiligheid niet de aandacht krijgt diezij verdient. Richt binnen het NIFV ook een afdeling (integrale) risicobeheersing op. Deze kanvorm geven aan risicobeheersing door het in kaart brengen en het geven van adviesomtrent het (laten) wegnemen van bronnen van structurele onveiligheid.De vierde aanbeveling betreft het vangnet crisisbeheersing door crisismanagement.Crisismanagement omvat methodieken om noodsituaties te kunnen voorspellen, beoordelen,analyseren en voorkomen. Een stap voorafgaand aan het crisismanagement is om technischen menselijk falen te voorkomen. Ondernemers en brandweer fungeren als vangnet alsrisico’s zich manifesteren. Bedrijven met logiesfunctie (zonder verplichte brandmeldcentrale)moeten zich hierop voorbereiden door de implementatie van brandveilig ondernemen. Debrandweer fungeert als adviseur en moet horizontaal inspecteren.De vijfde aanbeveling betreft het maatschappelijk rendement en risicodifferentiatie alsrisicobenaderingsvormen. Deze kunnen praktisch toepasbaar worden gemaakt door het Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metlaten nemen van de eigen verantwoordelijkheid van ondernemers. Bedrijven metlogiesfunctie (zonder verplichte brandmeldcentrale) moeten risicomanagementimplementeren (zie volgend hoofdstuk) en vervolgens mitigerende maatregelen nemen ophet gebied van techniek, gedrag en organisatie. Dit wordt beloond door de verzekeraars.Effectieve waarde kan gecreëerd worden door het leggen van prioriteit waar het risico hethoogst is, en de perceptie het laagst.De zesde aanbeveling betreft de borging van brandveiligheid. Veel adviseurs, coaches engoeroes koppelen (organisatie)verandering anno 2011 (nog steeds) alleen aangedragsverandering van mensen, buiten de context van technologie en organisatie.Hiermee creëren ze een aparte, op zichzelf staande en te simpel en te positief voorgesteldegedragswereld; gedragsverandering als selffulfilling prophecy. ‘Gedragsanalyses dielosgekoppeld zijn van het technologie- en organisatiedeel kunnen nooit de echtewerkelijkheid van een verandering raken. Verkeerde of incomplete adviezen overgedragsverandering werpen dan eerder blokkades op dan dat ze positief bijdragen.’Brancheorganisaties en alle bedrijven met logiesfunctie moeten de daarvoor opgestelde logiesfunctieEuropese normen gaan hanteren om de brandveiligheid cyclisch te borgen; zie bijlagesafehotels checklist / hotelsterren checklist (management, building, systems). 7
  8. 8. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.1 - Inleiding, aanleiding, bedrijfskader en projectkaderHoofdstuk 1.1 Opzet onderzoek: Inleiding, aanleiding, Fase 1 opzet(Fase 1.1 ) onderzoek bedrijfskader en projectkaderHoofdstuk 1 omvat achtereenvolgens de inleiding, de aanleiding, de resultaten en de opzetvan de thesis. Vervolgens worden het bedrijfs- en projectkader omschreven.InleidingPer hoofdstuk wordt het volgende beschreven: onderwerpen en volgorde • H1 - Opzet van het onderzoek • H2 - Literatuuronderzoek • H3 - Conceptueel model en hypothesen • H4 - Empirie • H5 - Analyse • H6 - Conclusies en aanbevelingenTeneinde het overzicht te behouden in alle elementen wordt elk hoofdstuk opgedeeld inmaximaal vier subhoofdstukken. Resultaten per hoofdstuk:Hoofdstuk 1 In dit hoofdstuk wordt de opzet van het onderzoek beschreven. Met de beschrijving van de opzet wordt onder andere het doel van het onderzoek, bedrijfskader en het projectkader beschreven. Een apart subhoofdstuk wordt gewijd aan de methodologie. Als laatste wordt in hoofdstuk 1 de optiek vanuit de context van het onderzoek en de kritische risico- en succesfactoren (kansen en bedreigingen) beschreven.Hoofdstuk 2 In dit hoofdstuk worden de resultaten van het literatuuronderzoek beschreven. Als eerste wordt de nut en noodzaak van brandveilig ondernemen beschreven. Daarna volgt de beschrijving van de resultaten van het literatuuronderzoek ten aanzien van risicomanagement en brandveilig ondernemen. Het hoofdstuk wordt afgesloten met het resultaat van het literatuuronderozek naar de implementatie van risicomanagement en brandveilig ondernemen.Hoofdstuk 3 In dit hoofdstuk wordt het conceptueel model en de hypthesen beschreven. Achtereenvolgens wordt in eerste subhoofdstuk de criteria van risicomanagement (RM), van brandveilig ondernemen (BVO) en de Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met implementatie hiervan beschreven. Vervolgens wordt het conceptueel model en de hypothese opgesteld.Hoofdstuk 4 Dit hoofdstuk beschrijft de empirie met als eerste hoofdstuk de resultaten van het onderzoek naar de huidige situatie. Vervolgens een subhoofdstuk met de resultaten van het veldonderzoek.Hoofdstuk 5 In dit hoofdstuk worden de analyses van zowel de huidige situatie als het veldonderzoek beschreven. Vervolgens wordt de opgestelde tabel van de criteria ingevuld. Wat volgt is een beschrijving van de gewenste situatie. Als laatste worden zowel de hypothese als het conceptueel model getoetst.Hoofdstuk 6 In dit hoofdstuk worden de conclusies en aanbevelingen beschreven. De thesis wordt afgesloten met het ontwerpbeleid voor risicomanagement en brandveilig ondernemen logiesfunctie 8
  9. 9. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenAanleidingAls beleidsmedewerker bij de brandweer, gedetacheerd in Tholen, zet je wet- en regelgevingom naar beleid. Met name inzicht in de achterliggende strategische en visionairevraagstukken blijkt als meerwaarde van doorslaggevend belang bij de opstelling vantactisch en operationeel beleid. De opleiding master in risicomanagement versterkt enontwikkelt het strategisch en visionair denken. Met name de Strategische Reis van debrandweer is een ontwikkeling die met enthousiasme wordt gevolgd. Door het organiserenvan een zogenaamde ‘risk excellence day’ heb ik in het kader van de opleiding de visie vande brandweer voorgelegd aan ongeveer zestig risicomanagers. Het is voor mij persoonlijk envoor brandweer en bedrijven van meerwaarde om mijn enthousiasme voor de StrategischeReis te gebruiken bij de opstelling van het onderzoek naar brandveilig ondernemen.Bedrijfskundig risicomanagement en de Strategische Reis versterken elkaar en creërenwaarde voor bedrijven.De gewenste resultaten van de thesisMet deze thesis worden de volgende resultaten gehaald. In plaats van afwachten tot (eendeel van) de bedrijven de eigen verantwoordelijkheid neemt, wordt een actieve bijdragegeleverd om het continuïteitsconcept voor de brandweer te bewerkstelligen. Derisicomanagement benadering van het creëren van kansen geeft een meerwaarde, in ditgeval voor bedrijven met een logiesfunctie, bij het beleid van brandveilig ondernemen alswaardecreatie. Door maatschappelijke ontwikkelingen met een terugtredende overheid eneen meereizende burger ten aanzien van veiligheid biedt het gekozen onderwerp juist veelkansen.Doelgroepen thesisDe thesis bedient de volgende doelgroepen: • bedrijven met logiesfunctie (thesis als startdocument) • Brandweer Nederland (thesis als discussiedocument) • geïnteresseerden in strategisch vertaalde bedrijfskundige vraagstukken • geïnteresseerden in het ombuigen van fysieke bedreigingen in kansen.Bedrijfskader van het onderzoek ‘Ontwikkelingen bij de brandweer’2De brandweer heeft de afgelopen jaren te maken gekregen met veel veranderingen opdiverse gebieden. Vakinhoudelijke ontwikkelingen, toenemende kwaliteitseisen, complexere Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metmaatschappij en hogere eisen ten aanzien van de wet- en regelgeving. Dat alles gaatgepaard met toenemende kosten, krimpende begrotingen en een steeds meer knellendefinanciering.De brandweer heeft de laatste jaren veel geïnvesteerd om de organisatie te verbeteren. Delijst met knelpunten neemt echter niet af. Doorgaan met verbeteren zal uiteindelijk leiden toteen onbetaalbare brandweer. De grenzen van het verbeteren van de brandweer zijnbereikt, vandaar dat in opdracht van de Raad van Regionaal Commandanten (RRC) hetproject ‘Strategische Reis Brandweer’ is gestart. logiesfunctie2 Someren T.C.R. van (Ynnovate), De Strategische Reis als basis voor de vernieuwingen voor de brandweer vanovermorgen, Arnhem: pagina 44 9
  10. 10. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenFiguur 2 Ontwikkelingen van de brandweerDe voorkeursoptie: het Continuïteitsconcept als stip op de horizonNadrukkelijk is niet gekozen voor ‘continuïteitsdienst of continuïteitsorganisatie’, omdatdaarmee verwarring zou kunnen ontstaan. Duidelijk is immers dat er geen sprake zal kunnenzijn van één organisatie, maar van een netwerk van organisaties, waarvan de brandweerdeel uit zal maken. Zo kan uit het Continuïteitsconcept gedestilleerd worden dat het gaat omgrote nadruk op proactief denken en handelen. Voor een uitgebreidere toelichting van de‘Strategische Reis Brandweer’ zie bijlage.Koppeling met het thesisonderwerpOp dit moment is er onvoldoende kennis van continuïteitsbarrières die kunnen wordenweergegeven. Er is dus grote behoefte aan wetenschappelijke kennisontwikkeling. Verderkan het element ‘maatschappelijk rendement’ als leidraad dienen. Andere elementen die Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metontwikkeld moeten worden zijn: zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid.ProjectkaderDe brandweer gaat de komende jaren de brandveiligheid vergroten door fundamenteel tevernieuwen in plaats van te verbeteren. De nadruk komt minder op de brandbestrijding teliggen, maar meer op het voorkomen van branden. Onder de noemer ‘Brandveilig Leven’gaat de brandweer activiteiten ontplooien om ervoor te zorgen dat burgers en bedrijveneen hoog ontwikkeld brandveiligheidbewustzijn krijgen. De brandweer gaat dit niet alleendoen, maar vormt een netwerkorganisatie die samen met (nieuwe) partners de doelen gaatrealiseren. Daarbij kan worden gedacht aan woningcorporaties en verzekerings-maatschappijen, die belang hebben bij brandveilig wonen. Woningen worden voorzien vanrookmelders en woningsprinklers. Het meubilair, de elektrische apparatuur en installatiesworden brandveilig uitgevoerd. Daardoor bestaat een reële kans dat de brandweer minderin actie hoeft te komen om mensen uit brandende panden te redden. De volgendeuitspraak uit de beschrijving van de Strategische Reis vormt de basis voor de thesis:3 logiesfunctie3 Someren T.C.R. van (Ynnovate), De Strategische Reis als basis voor de vernieuwingen voor de brandweer van overmorgen, Arnhem: pagina 20 10
  11. 11. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenKennisinstituten en de brandweer zullen samenwerken om fundamenteel onderzoek te doennaar continuïteitsrisico’s en hoe deze proactief kunnen worden voorkomen.De situatie waarin de brandweer is beland na de vele veranderingen en ontwikkelingen vande afgelopen jaren, zowel vakinhoudelijk als organisatorisch, én de waslijst aan lopende ennog komende ontwikkelingen is in het bedrijfsleven een bekend fenomeen. Het markeert hetmoment waarop een sprong zou moeten worden gemaakt naar een nieuw bedrijfsmodel.Dit bedrijfsmodel is alleen mogelijk als burgers en bedrijven de eigen verantwoordelijkheidnemen voor brandveiligheid. Niet alleen de wettelijke verantwoordelijkheid maar ook deprincipiële verantwoordelijkheid naar klanten, medewerkers en medeburgers. Hetmaatschappelijk verantwoord ondernemen stopt niet met het kiezen van verantwoordeproducten of een verantwoord productieproces. Een ondernemer heeft een eigenverantwoordelijkheid bij het brandveilig ondernemen, ongeacht het gewenste‘continuïteitsconcept’ van de brandweer.SamenvattingDe basis voor de thesis vormt het gedachtegoed van de Strategische Reis van debrandweer. Het toekomstige continuïteitsconcept van de brandweer en de continuïteit vanbedrijven vormen het fundament van de thesis. De brandweer gaat van het verbeteren vande repressie naar het vernieuwende bedrijfsmodel door meer, betere en structureleaandacht aan proactie en preventie van brand. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie 11
  12. 12. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.2 - Opdracht, doel van het onderzoek en de onderzoeksverantwoordingHoofdstuk 1.2 Fase 1 opzet Opzet onderzoek: De opdracht, doel van het(Fase 1.2) onderzoek onderzoek en de onderzoeksverantwoordingIn dit hoofdstuk wordt de opdracht, de probleemstelling en de motivatie voor de opdrachtbeschreven. Vervolgens komen het doel van het onderzoek en de randvoorwaarden aan deorde. De vraagstelling en deelvragen worden daarna behandeld. In het volgendedeelhoofdstuk wordt aandacht besteed aan de uitkomsten van het onderzoek en aan hetonderzoeksmodel in relatie tot de deelvragen. Vervolgens wordt de hoofdstukindelinggerelateerd aan de fasen en het onderzoeksmodel als hart van het onderzoek. Na hetonderzoeksmodel worden de strategie en de onderbouwing van de strategie behandeld.Daarna volgt een deel over het vooronderzoek en de literatuuronderzoek. Als laatste wordtde motivatie en de wijze van begeleiding en intervisie behandeld.De opdrachtDe stip aan de horizon van de brandweer (vanuit de Strategische Reis Brandweer) is deontwikkeling naar het continuïteitsconcept. Deze ontwikkeling moet leiden naar eenorganisatie die vooral in proactieve en preventieve zin zorg draagt voor het borgen van decontinuïteit van het maatschappelijk leven. Deze visie kan pas worden gerealiseerd als demaatschappij (burgers en bedrijven) de nieuwe inzichten ten aanzien van de eigenverantwoordelijkheid voor brandveiligheid hebben genomen.Op het gebied van de risicobeheersing blijft de brandweer in grote lijnen op dezelfde veldenactief. Het betreft dan adviestaken op het gebied van risicoprofielen en industriële veiligheid(brandrisico’s zijn verwerkt in de nieuwe doctrine brandveiligheid). Er gaan echter nieuweprincipes en uitgangspunten gelden. Deze principes zijn maatschappelijk rendement,risicobewustzijn, risicobenadering en risicoacceptatie, zelfredzaamheid en eigenverantwoordelijkheid. Welke nieuwe mogelijkheden biedt de nieuwe visie van de brandweervoor risicomanagement (risicomanagers) van bedrijven?Op basis van bovenstaande vraag, wordt de onderzoeksopdracht geformuleerd. Deopdracht luidt als volgt:Onderzoek hoe de risicobenadering als onderdeel van de nieuwe doctrine brandveiligheid Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metpraktisch toepasbaar kan worden gemaakt voor bedrijven met een logiesfunctie.De opdracht is tot stand gekomen op 10 november 2010 met dr. Ir. Ricardo Weewer, Lectorbrandweerkunde en René Hagen, Lector brandpreventie van het Nederlands instituut vanfysieke veiligheid (NIFV). Bij de opdrachtbepaling werden de volgende punten als uitkomstenvan de strategische reis als uitgangspunt genomen:4 • onbewuste keuzes omtrent restrisico’s van bedrijven • effecten van brand groter dan men weet (faillissementen) • faalkans bouwkundige voorzieningen groter dan sprinklers? (brandonderzoek) • foutief beeld: brandweer blust het wel, echter de brandweer kan niet alles! • schade door brand € 715 miljoen op jaarbasis • wat in de preventie wordt nagelaten kan niet worden goedgemaakt met repressie. logiesfunctie4 Prof. dr. Someren T.C.R. van (Ynnovate), De Strategische Reis als basis voor de vernieuwingen voor de brandweervan overmorgen, Arnhem: http://www.nvbr.nl 12
  13. 13. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenProbleemstellingWat: mensen worden niet wakker (gemaakt) bij brand tijdens een verblijf in een bedrijf metlogiesfunctie zonder brandmeldcentrale. Uit Onderzoek Fatale Woningbranden, door hetNIFV in mei 2009, blijkt dat na korte tijd (5 minuten) de mensen overleden zijn als gevolg vande inademing van rook door de brand. De aanrijdtijd van de brandweer bedraagt 8minuten voor bedrijven met logiesfunctie.5Wie: bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale.Waar: Nederlandse bedrijven met logiesfunctie; in verband met de huidige Nederlandsewetgeving is het een specifiek Nederlands probleem. Bouwwerken met logiesfunctie Bedrijven met logiesfunctie Bouwwerken met logiesfunctie zonder vereiste bewaking conform NEN 2535 Bedrijven met logiesfunctie zonder vereiste bewaking conform NEN 2535 Bedrijven met logiesfunctie zonder vereiste brandmeldcentraleFiguur 3 Filtering bedrijven met logiesfunctie, geografisch afgebakendVolgens het Besluit brandveilig gebruik bouwwerken, artikel 2.2.1 eerste lid (besluit 26 juli 2008)van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is bepaald dat voorbepaalde bedrijven met logiesfunctie geen bewaking NEN2535 (brandmeldcentrale) isvereist. Voor sommige categorieën bedrijven met logiesfunctie kan dus geenbrandmeldcentrale worden geëist. Dit is een probleem omdat blijkt dat mensen niet wakkerworden bij brand. Slapende mensen zullen stikken door de rook, bewijst het verleden. Het isdus noodzakelijk om bij slapende mensen functionerende rookmelders in gebruik te hebben,die zijn aangesloten op een meldsysteem. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metMotivatie voor de opdrachtOp het gebied van de traditionele brandpreventie is een vernieuwingsslag voor de handliggend. De huidige bouwregelgeving is gebaseerd op effectreductie en niet op verkleiningvan de kans op brand. Dit werkt door in de toepassing van gelijkwaardigheid, die nu vooralwordt gebruikt om effect te bereiken (prestatie-eisen).Nieuwe bouwontwerpen, bouwmaterialen en bouwwijzen kunnen daardoor vaak moeilijkworden ingepast. Door het toepassen van engineering of de toepassing van derisicobenadering kan gelijkwaardigheid ook leiden tot het stellen van minder eisen.Daarnaast blijkt in de praktijk dat 80% van de gebouwen uiteindelijk niet wordt opgeleverdzoals de bedoeling was. Blijkbaar is het voor aannemers en bouwbedrijven moeilijk om devereiste bouwkundige preventiemaatregelen goed uit te voeren. Dit leidt tot een roep ommeer toezicht en handhaving.Men kan zich afvragen of bouwkundige brandpreventiemaatregelen inmiddels niet eengrotere faalkans hebben dan (zoals altijd wordt aangenomen) installatietechnischemaatregelen, en of installaties zoals sprinklers niet uiteindelijk veel meer rendement logiesfunctie5 Aanrijdtijden brandweer volgens Leidraad repressieve basisbrandweerzorg, versie 6.2 18 augustus 2006. 13
  14. 14. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenopleveren. Op het gebied van risicobeheersing liggen er dus ook kansen voor vernieuwing.(Bron: Visie op brandveiligheid, Ministerie van Vrom, april 2009)Doel van het onderzoekOnder het doel verstaat de onderzoeker een nuttig, realistisch en binnen de tijd haalbaar,eenduidig en informatierijk doel. Het doel van het onderzoek luidt als volgt:Aanbevelingen doen om risicomanagement (het onderdeel risicobenadering van denieuwe doctrine brandveiligheid) en het brandveilig ondernemen praktisch toepasbaar temaken en te implementeren bij bedrijven met logiesfunctie zonder verplichtebrandmeldcentrale binnen de gemeente Tholen.RandvoorwaardenRandvoorwaarden voor het behalen van de doelstellingen:- de doelstelling behalen zoals geformuleerd is het meest belangrijk.- het onderzoek moet voor eind december 2011 zijn afgerond. De vink & thinklijst zoalsopgenomen in de bijlage zal tijdens het gehele proces worden gebruikt.- het onderzoeksproces is dynamisch en de processen verlopen iteratief. Het kwalitatieveeindresultaat is belangrijker dan een vast onderzoek en het proces.- persoonlijk enthousiasme en commitment bij het onderwerp en onderzoek zijn noodzakelijk.- draagvlak voor het onderzoek en het onderzoeksproces van de werkgever moet wordengeborgd door geregelde en open communicatie.- draagvlak voor het onderzoek en het onderzoeksproces van de klankbordgroepleden moetworden geborgd door geregelde en open communicatie, onder andere via feedback.- een 80% kwalitatief eindresultaat met een 100% bruikbaarheid geniet de voorkeur boveneen 100% resultaat en een 20% bruikbaarheid.- het geografisch onderzoeksgebied is Tholen, omdat de onderzoeker op Tholen werkt.VraagstellingOnder de vraagstelling verstaat de onderzoeker binnen dit onderzoek een nuttige,realistische en binnen de tijd haalbare, eenduidige en informatierijke aanpak. Devraagstelling van het onderzoek luidt als volgt: Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metHoe kan risicomanagement praktisch toepasbaar worden gemaakt en geïmplementeerd bijbedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale binnen de gemeenteTholen en tot welk effect (risicobeheersingsniveau) leidt dit?Als de thesis wordt opgeleverd moet aan de doelstelling zijn voldaan. Het tweede deel vande doelstelling geeft aan hoe dat moet gebeuren. Dit is de reden dat dit tweede deel debasis vormt voor de vraagstellingen. logiesfunctie 14
  15. 15. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenTheorie (hoofdstuk 2 en 3)Deelvragen begripsvorming 1. Wat is de relevante formele basis, wat zijn de kaders en wat betekent dit voor de bedrijven met logiesfunctie? 2. Wat is brandveiligheid en wat is het belang van brandveiligheid voor de bedrijven met logiesfunctie?Deelvragen risicomanagement 3. Wat is risicomanagement en op welke wijze biedt risicomanagement meerwaarde bij ondernemen in het kader van brandveiligheid? (‘best practice’) 4. Welke relevante risicomanagementmodellen zijn er en welk model biedt de ondernemer toegevoegde waarde in het kader van brandveilig ondernemen?Deelvragen brandveilig ondernemen 5. Welke wijze van risicomanagement binnen ondernemen biedt de beste basis voor het brandveilig ondernemen? 6. Wat is brandveilig ondernemen en op welke wijze kan dit het beste vormgegeven worden? (‘best practice’)Deelvragen implementatie risicomanagement en brandveilig ondernemen 7. Wat is de risicobenadering en op welke wijze kan de risicobenadering praktisch toepasbaar worden gemaakt? (‘best practice’) 8. Wat is de nieuwe doctrine brandveiligheid en wat is de meerwaarde hiervan?Deelvragen relatie risicomanagement, brandveilig ondernemen en de implementatie(hoofdstuk 3) 9. Hoe kan de relatie tussen risicomanagement en brandveilig ondernemen, de implementatie en het effect op de risicobeheersing worden gemeten? 10. Wat is de relatie tussen risicomanagement en brandveilig ondernemen, de implementatie en het effect op de risicobeheersing?Empirisch (hoofdstuk 4)Deelvraag risicomanagement in de praktijk 11. Wat is de huidige situatie aangaande risicomanagement van bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale binnen de gemeente Tholen?Deelvraag brandveilig ondernemen in de praktijk 12. Wat is de huidige situatie aangaande brandveilig ondernemen van bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale binnen de gemeente Tholen?Deelvraag implementatie risicomanagement en brandveilig ondernemen in de praktijk Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met 13. Wat is de huidige situatie aangaande de implementatie van risicomanagement en brandveilig ondernemen van bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale binnen de gemeente Tholen?Deelvraag risicobeheersing in de praktijk 14. Wat is de huidige situatie aangaande risicobeheersing van bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale binnen de gemeente Tholen?Implementatie risicobeheersing (hoofdstuk 6)Deelvraag conclusies en aanbevelingen 15. Wat zijn de conclusies en aanbevelingen om risicomanagement praktisch toepasbaar te maken en te implementeren bij bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale binnen de gemeente Tholen en tot welk effect leidt dit?Randvoorwaarden aan onderzoeksvragenDe onderzoeksvragen zijn richtinggevend en geen vast gegeven; voortschrijdend inzichtbiedt de mogelijke noodzaak tot aanpassing van het onderzoek en daarmee de fasen en logiesfunctieeventueel de onderzoeksvragen. Het proces is iteratief. 15
  16. 16. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenBrainstorm vormgeving thesisOm een compleet beeld te krijgen aangaande relevante onderwerpen van de thesis is eenbrainstormsessie georganiseerd. De brainstormsessie is met een aantal inhoudelijk- enprocesdeskundigen gehouden. Het resultaat wordt afgebeeld in de onderstaande figuurFiguur 4 Mindmap brainstorm6 thesisDe oorsprong van het onderzoek is bedrijfskundig risicomanagement en de strategische reisvan de brandweer. De gebieden vanuit de segmenten worden onderzocht op basis van denader te bepalen optiek (zie hoofdstuk 4). Het onderzoek legt de nadruk op deFiguur 5 Brainstorm vormgeving thesisUitkomsten van het onderzoek en het onderzoeksprocesDe uitkomsten van het onderzoek leiden tot een ontwerp implementatieplan ten aanzienvan beleid voor brandveilig ondernemen in bedrijven met logiesfunctie. Belangrijk is tevermelden dat het onderzoek en het onderzoeksproces dynamische processen zijn. Mogelijkwordt het onderzoek scherper uitgevoerd dan gesteld in dit onderzoeksontwerp. Uiteraardwordt het onderzoek en het onderzoeksproces verantwoord, indien is afgeweken van eeneerder plan.Het onderzoeksmodel en onderzoeksvragen Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metHet onderzoek wordt verdeeld in verschillende fasen. Binnen iedere fase vinden weerdeelonderzoeken plaats. De vraagstelling en de daaruit gedestilleerde onderliggendevragen zijn weggezet in de verschillende fasen. De output van de ene fase is de input voorde volgende. De fasen en de onderzoeksvragen zijn iteratief. Pas bij de afronding van hetonderzoek zijn de resultaten definitief.Opzet thesisDe opzet van het onderzoek wordt vormgegeven vanuit de doelstelling rondom hetonderzoeksmodel. Dit model is het hart van het onderzoek en borgt het behalen van dedoelstelling. logiesfunctie6 Vos, K. de, (2006) Brainstormen 50.000 Ideeën per dag, Amsterdam: Pearson Education Benelux. 16
  17. 17. Risicomanagement en Brandveilig ondernemen Tabel 1 Inzicht in de resultaten per hoofdstuk Hoofdstuk 1.1 Opzet onderzoek: inleiding, bedrijfskader en projectkader Fase 1 Opzet onderzoek (Fase 1.1 ) Hoofdstuk 1.2 Opzet onderzoek: opdracht, doel van het onderzoek en (Fase 1.2) onderzoeksverantwoording Hoofdstuk 1.3 Opzet onderzoek: methodologie (Fase 1.3) Hoofdstuk 1.4 Optiek vanuit de context van het onderzoek en kritische risico- en (Fase 1.4) succesfactoren (kansen en bedreigingen) Fase 2 Literatuuronderzoek Hoofdstuk 2.1 Literatuuronderzoek, begripsvorming en nut en noodzaak brandveilig (Fase 2.1) ondernemen Hoofdstuk 2.2 Literatuuronderzoek ten aanzien van risicomanagement (Fase 2.2) Hoofdstuk 2.3 Literatuuronderzoek ten aanzien van brandveilig ondernemen (Fase 2.3) Hoofdstuk 2.4 Literatuuronderzoek ten aanzien van implementatie risicomanagement (Fase 2.4) en brandveilig ondernemenmodel en hypothesenFase 3 Conceptueel Hoofdstuk 3.1 Criteria risicomanagement (RM), brandveilig ondernemen (BVO) de (Fase 3.1) implementatie van RM en BVO en het conceptueel model (tabel criteria) Hoofdstuk 3.2 Hypothesen ten aanzien van de relatie risicomanagement (RM), (Fase 3.2) brandveilig ondernemen (BVO) en de implementatie van RM en BVO Fase 4 Empirie Hoofdstuk 4.1 Resultaten onderzoek huidige situatie (Fase 4.1) Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met Hoofdstuk 4.2 Resultaten veldonderzoek (Fase 4.2) Hoofdstuk 5.1 Triangulatie en analyse van de huidige situatie en het veldonderzoekAnalyseFase 5 (Fase 5.1) Hoofdstuk 5.2 Invullen van tabelcriteria, toetsing van de hypothesen en het (Fase 5.2) conceptueel model en beschrijving van de gewenste situatieaanbevelingen en impl.Fase 6 Conclusies, Hoofdstuk 6.1 Conclusies en aanbevelingen (Fase 6.1) Hoofdstuk 6.2 Ontwerpbeleid risicomanagement en brandveilig ondernemen (Fase 6.2) logiesfunctie Onderzoeksmodel Het onderzoeksmodel is als hart van het onderzoek is hieronder in fasen weergegeven. 17
  18. 18. Fase 1 Opzet Fase 2 Literatuuronderzoek Fase 3 Conceptueel model en Fase 4 Empirie Fase 5 Analyse Fase 6 Conclusies, onderzoek hypothesen aanbevelingen en impl. Figuur 6 onderzoeksmodelInleiding, Literatuuronderzoek; Resultaten onderzoekbedrijfskader begripsvorming, nut en Criteria huidige situatieprojectkader noodzaak risicomanagement (RM), Triangulatie en brandveilig ondernemen analyse van (BVO) de implementatie de huidige Conclusies enOpdracht, Literatuuronderzoek; Resultaten aanbevelingen Management samenvatting van RM en BVO situatie en hetdoel en veldonderzoek risicomanagement (RM) veldonderzoekverantwoordingonderzoek Ontwerpbeleid Literatuuronderzoek; Conceptueel model Operationele indicatoren RM en BVOMethodologie, Invullen van tabel criteriatheorie, in the brandveilig ondernemenbox en out of the (BVO)box Toetsing van de hypothesen en het Hypothesen conceptueel model en beschrijving van Herzien het de gewenste situatie ontwerpbeleidOptiekvorming Literatuuronderzoek;van het implementatie RM enonderzoek BVO KLANKBORDGROEP & intervisie Figuur 6 onderzoeksmodel 18
  19. 19. bedrijfskundig risicomanagement & strategische reis brandweerVooronderzoekHet vooronderzoek moet duidelijkheid geven over het onderzoeksontwerp. Daarnaastverschaft het duidelijkheid over het object van het onderzoek en de omgeving van hetobject. Het onderzoeksontwerp is daarbij het fundament. Piano, piano, si va lontano: tijdinvesteren in bewust gerichte acties bespaart uiteindelijk tijd en levert meer resultaat op.LiteratuuronderzoekGedurende het onderzoek wordt gebruik gemaakt van literatuur. Deze betreft wet- enregelgeving, wetenschappelijke literatuur, business practice artikelen, publieke internetsitesen boeken. Uiteraard wordt door middel van bronverwijzing duidelijk gemaakt wat deoorsprong is van de betreffende informatie. In de bijlagen staat de literatuurlijst vermeld.Uiteraard worden door onderzoek meerdere bronnen gebruikt, de thesis verwijst hiernaar. Voorbereiding Verzamelen Terug- Aanvullende Ontwerpen van onderzoeksproject Eindrapport / onderzoeksverslag onderzoek onderzoeks- koppeling verzameling materiaal materiaal Onderzoeks- Verslag- werkmateriaal Concept- optiek legging en versies eerste analyseFiguur 7 Activiteitenplan voor onderzoek als onderdeel van de planning7Begeleiding en intervisie vanuit de klankbordgroepDe klankbordgroep is dusdanig samengesteld dat vanuit diverse invalshoeken feedback Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metwordt gegeven op de thesis. Met name wordt gebruik gemaakt van de betreffendeprofessionele invalshoek voor een optimaal resultaat, zonder overigens de klankbordgroep teveel te belasten.Mr. V. Gangadin MFA MBA MCE can. MITMing J.M. Nap, MBA MIM Ph.D candidate, focus: StructuurGerard van Os bc focus: vergunningverlening en handhaving bij het brandveiligondernemen.drs. G. van Leeuwen, focus: human factor, de mensfactor in het brandveilig ondernemen.drs. J. de Groot MBA, focus: meerwaarde / waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie.G.P Noordergraaf BBA RRM, focus: de rol van de verzekeraars bij het brandveiligondernemen.Ir Johan Borsten, intervisie als medestudent master risicomanagementArd Rougoor RA, intervisie als medestudent master risicomanagementEduard Rijnja, tekstuele controle en opmaak logiesfunctie7 Verschuren, P.J.M., & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma, pagina 257 19
  20. 20. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.3 MethodologieHoofdstuk 1.3 Fase 1 opzet Opzet onderzoek: methodologie(Fase 1.3) onderzoekHet onderzoek wordt onderbouwd op basis van wetenschappelijke literatuur en artikelen.Daarnaast wordt gebruik gemaakt van relevante business-practice artikelen enveldonderzoek. Robson definieert het onderzoek als volgt: ‘A strategy for doing researchwhich involves an emperical investigation of a particular phenomenon within its real lifecontext using multiple sources of evidence’.8MethodologieHet onderzoeksontwerp maakt de verbinding tussen te verzamelen empirische data en deinvulling van de onderzoeksvragen, om uiteindelijk conclusies te kunnen trekken.9 Dezeinvulling van het onderzoeksontwerp helpt om de validiteit en de betrouwbaarheid teborgen. De theorie wordt gecombineerd met veldonderzoek. Er zijn in de literatuurverschillende strategieën van onderzoek te vinden en uitvoerig beschreven. In het boek vanVerschuren & Doorewaard, (2007)10 gaat het om: • Survey • Experiment • Casestudy • Gefundeerde theoriebenadering • Bureauonderzoek.In eerste instantie is gekozen voor een casestudy; methodologisch bestaat de combinatietussen casestudy en theoretisch onderzoek niet. Theoretische inzichten worden aangevuldmet veldonderzoek en methodologisch verwerkt door gebruik te maken van de GroundedTheory.11Grounded TheoryDe oorsprong van Grounded Theory kan teruggevonden worden in een beweging bekendals ‘symbolic interactionism’ van wie het origineel ligt in de werken van Chales Cooley (1864-1929) en George Herbert Mead (1863-1931). In tegenstelling tot wat er gedacht wordt, is‘Grounded Theory research’ niet alleen theoretisch. Het vereist een begrip van gerelateerdetheorieën en wetenschappelijke soorten methoden om de theoretische gevoeligheid teversterken. Met ‘theory’ wordt bedoeld: ‘…a set of relationships that offers a plausible Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metexplanation of the phenomenon under study’12 ‘Grounded Theory process’: • the identification of an area of interest and data collection • interpreting the data and further data collection • theoretical sampling • concept and category development.De thesis is op basis van de principes van ‘Grounded Theory’ vormgegeven. Dit is eencombinatie van de deductieve- en inductieve methode, om te komen tot een nieuwtheoretisch concept. De theorie wordt gegenereerd aan de hand van de verzameldegegevens, voorspellingen hieruit worden aan verdere waarnemingen getoetst.8 Saunders, M., Lewis, P. and Thornhill, A., (2003), Research methods for business students. 3rd edition, Prentice Hall,Finantopical Times, blz 939 Yin, R.K., (2003) Case study research, design and methods, thousand oaks, sage publications, blz 20.10 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma pagina 16111 Goulding, C., (1999), Grounded Theory: some reflections on paradigm, procedures and misconceptions, Universityof Wolverhampton. logiesfunctie12 Goulding, C., (1999), Grounded Theory: some reflections on paradigm, procedures and misconceptions, Universityof Wolverhampton, blz 7 20
  21. 21. Risicomanagement en Brandveilig ondernemen Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metFiguur 8 Grounded Theory as building prices (Goulding, 2002) logiesfunctie 21
  22. 22. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenLiteratuuronderzoek;In het kader van het literatuuronderzoek zijn diverse nationale en internationale bronnenonderzocht. De relevante bronnen zijn verder bestudeert en uitgewerkt in hoofdstuk 2. Hetliteratuuronderzoek levert een bijdrage aan het beantwoorden van de deelvragen. De tehanteren bronnen behelzen onder andere wetenschappelijke literatuur en artikelen,geschreven rapporten, verslagen en interviews. De geschreven rapporten en verslagen zijnmet een speciaal doel en voor een bepaalde doelgroep opgesteld. Bij het analyseren vande gegevens moet hiermee rekening worden gehouden.Figuur 9 Mindmap gebieden thesis op basis van eerder genoemde brainstorm13Het literatuuronderzoek omvat de volgende gebieden: - brandveiligheid - ‘best practice’ - risicomanagement - ondernemen - doctrine brandveiligheid & modellen - brandveilig brandveiligheid (project NUT) - risicobenadering ondernemen - praktisch - risicobeheersing - verantwoord toepasbare ondernemen brandveiligheidOnderzoeksbronnenDe onderzoeksbronnen zijn de volgende: • bibliotheken van de universiteiten Erasmus en van Amsterdam • relevante en vigerende wet- en regelgeving. • algemene documentatie Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met • interviews met deskundigen en informanten • de klankbordleden als expert in hun vakgebied • relevante scripties • vakliteratuur / business-practice artikelen.Betrouwbaarheid en validiteitAls definitie van betrouwbaarheid is genomen: de mate waarin men erop kan vertrouwendat de onderzochte bronnen waar en relevant zijn.14 Een belangrijke voorwaarde van hetonderzoek is dat de informatiebronnen worden geverifieerd. Om dit te borgen wordt gebruikgemaakt van betrouwbare bronnen. In de thesis wordt verwezen van welke informatiebrongebruik is gemaakt.Als definitie voor validiteit wordt ernaar gekeken of de onderzoeksresultaten en het te metenverschijnsel met elkaar overeenkomen. De validiteit is of men meet wat men zou moetenmeten.15 De waargenomen resultaten worden met elkaar vergeleken, geduid en getoetst. logiesfunctie13 Vos, K. de, (2006) Brainstormen 50.000 Ideeën per dag, Amsterdam: Pearson Education Benelux.14 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma, pagina 13915 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma pagina 139 22
  23. 23. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenBinnen het onderzoek wordt gebruik gemaakt van triangulatie. Het klankbordgroeplidmethodologie geeft feedback over de betrouwbaarheid en validiteit. Interne validiteit16 is de mate waarin variabelen in een wetenschappelijk onderzoek een causale relatie met elkaar hebben en waarbij in het algemeen onderzoeksresultaten niet aan zogenaamde onderzoeksartefacten moeten worden toegeschreven. De resultaten van de thesis worden intern gevalideerd en zijn daarmee geldig voor de onderzochte doelgroep. Externe validiteit17 betekent in hoeverre de resultaten van een bepaald onderzoek of een test te generaliseren zijn. Als bepaalde resultaten extern valide zijn, wil dit zeggen dat de resultaten te generaliseren zijn en dus voor een grotere groep dan slechts de testdoelgroep zullen gelden. De resultaten van deze thesis zijn pas na aanvullend onderzoek ook van toepassing op vergelijkbare doelgroepen in Nederland.Scope en timeframeAls definitie van de scope is genomen het gebied dat wordt besproken en behandeldaangaande het thesis onderwerp. Een cruciaal onderdeel van de gehele thesis is deafbakening. Deze zorgt ervoor dat binnen de timeframe het doel wordt gehaald. De scopezorgt ervoor dat er afgebakend kan worden. Het betreft een bepaalde algemene richtingvan de thesis. De afbakening bakent de scope af met ‘piketpalen’.Als definitie van de timeframe is genomen een bepaalde periode waarin de thesis isgeschreven en moet zijn afgerond. Een belangrijke voorwaarde van het onderzoek is dat hetonderzoek voor de ‘deadline’ moet zijn afgerond. Daarnaast moet de afbakening in relatietot de timeframe ervoor zorgen dat er diepgaand onderzoek plaats kan vinden in debetreffende periode om een kwalitatief goed product op te leveren. De afbakening is onderandere gebaseerd op de timeframe mei 2011 tot december 2011.TriangulatieDe triangulatie metafoor is afkomstig uit de militaire strategie die gebruik maakt vanmeerdere referentiepunten om de exacte positie van een object te lokaliseren.“Triangulation is broadly defined by Denzin (1978: 291) as the combination of methodologiesin the study of the same phenomenon.”18 Binnen de wetenschap is het gebruik vantriangulatie als eerste door Campbell en Fiske in 1959 omschreven. Zij ontwikkelden het idee Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metvan ‘multiple operationism’. De argumentatie was om in het validatieproces meer dan eenmethode te gebruiken teneinde er zeker van te zijn dat de varianten de resultatenbevestigen. ‘Thus, different measures of the same construct were shown to yield similarresults’.19 Trianguleren biedt de onderzoeker meerdere voordelen: • de onderzoeker kan meer zekerheid krijgen over de resultaten • het kan alternatieve manieren van onderzoek stimuleren • het kan helpen om afwijkende resultaten te ontdekken en te beschrijven • het verrijkt het resultaat door andere en ander soort resultaten te bereiken • het integreert theorieën en synchroniseert deze • het is een test ten aanzien van verschillende theorieën en methoden.16 Cronbach, L. J., Meehl, P. E. (1955). Construct Validity in Psychological Tests. Psychological Bulletin, 52, 281-302.17 Mook, D. G. (2001). Psychological Research. The Ideas Behind the Methods, New York: W. W. Norton & Company,Inc. logiesfunctie18 Todd, D., Jick, (2006) Mixing qualitative and Quantitative Methods: Triangulation in action, blz 602http://www.jstor.org/19 Todd, D., Jick, (2006) Mixing qualitative and Quantitative Methods: Triangulation in action,blz 607http://www.jstor.org/ 23
  24. 24. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenMethoden- en bronnentriangulatieHet kwalitatieve onderzoek verseist methoden- en bronnentriangulatie om dewaarnemingsresultaten te kunnen vergelijken en te duiden. De diepgang van de ‘researchcases’ wordt bereikt door te werken met verschillende vormen van data-generering.De methodentriangulatie wordt geborgd door gebruik te maken van diverse methoden,individuele interviews en inhoudsanalyse van audiovisueel en tekstueel materiaal.De bronnentriangulatie wordt geborgd door gebruik te maken van inhoudelijk deskundigen,informanten, vakliteratuur, scripties, universitaire bibliotheken en wet- en regelgeving. personen media personen werkelijkheid Situatie Voorwerpen documenten processen literatuurFiguur 10 Objecten van onderzoek en de bronnen van informatie20Stipulatie21In het onderzoek zijn niet zonder meer de definities uit de literatuur overgenomen. Stipulatieheeft twee doelen:1. duidelijkheid verkrijgen ten aanzien van ‘de werkelijkheid’ die onder de definitie valt2. aansluiting vinden bij de doel- en vraagstelling van het onderzoek.De volgende punten vormen de basis bij het stipuleren van de definities: - in dit onderzoek verstaat de onderzoeker onder bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale het volgende: op basis van wet- en regelgeving kan geen brandmeldcentrale worden geëist terwijl de ondernemer verantwoordelijk is voor een bedrijf of organisatie, waar al dan niet tegen betaling, overnacht wordt door klanten of gebruikers van het betreffende pand, waarvoor de ondernemer verantwoordelijk is. - in dit onderzoek verstaat de onderzoeker onder risicobenadering: op basis van een risicoafweging de risico’s identificeren, analyseren en mitigeren in het kader van het Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met nemen van de eigen verantwoordelijkheid voor brandveiligheid. - in dit onderzoek verstaat de onderzoeker onder de functie van brandmeldcentrale: een brandalarmsysteem om een akoestisch en/of optisch signaal te kunnen voortbrengen teneinde de bewoners c.q. gebruikers van het bouwwerk of het personeel in het bouwwerk te waarschuwen, dat er sprake is van een noodsituatie en dat mogelijkerwijs tot evacuatie moet worden overgegaan.VeldonderzoekDe casus wordt vormgegeven in een ‘real-life’22 context, het veldonderzoek moet daaromgoed worden opgezet. Er is geen controle over de aangeleverde verzamelde gegevens,zodat een methode moet worden opgezet om de ‘real-life’ context te borgen. Deonderzoeker maakt geen deel uit van de organisatie, zodat de onderzoeker ook nietdagelijks aanwezig is in het te onderzoeken veld. De moeilijkheid is dan ook betrouwbaarheidte krijgen over de informatie, teneinde de vraagstelling uit de thesis te beantwoorden. Tijdenshet interview moeten de juiste vragen worden gesteld om de correcte gegevens te vinden. logiesfunctie20 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma, pagina 21521 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma, pagina 13622 Yin, R.K., (2003) Case study research, design and methods, thousand oaks, sage publications, blz 72. 24
  25. 25. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenDe interviews worden semigestructureerd vorm gegeven, in de vorm van open vragen. Dittype interview staat de onderzoeker toe om de volgorde en toepasbaarheid van de vragente wijzigen naar gelang de context van de situatie. Indien nodig kunnen vragen wordenweggelaten of kan nadere uitleg worden gevraagd.23 Uiteraard wordt de informatiegeselecteerd op validiteit en bruikbaarheid.Risicoanalyse en maatregelen om de risico’s te beperkenDe risico’s voor het onderzoek zijn vooral gelegen in het feit dat de onderzoeksopdrachten teweinig zijn afgebakend en onvoldoende scherp zijn gesteld. Daardoor is het niet mogelijk ombinnen de gestelde tijd het onderzoek af te ronden. Op advies van een van deklankbordgroepleden is bij de opstelling van het onderzoeksontwerp gebruik gemaakt vaneen vink & thinklijst (zie bijlage). Met name haalbaarheid, uitvoerbaarheid, tijdspanne enscherpe vraagstellingen zijn een aantal kritische succesfactoren, die vooraf zijn beoordeeldom te bepalen of het onderzoek binnen de tijd kan worden afgerond. De MAPE structuurondersteunt de borging van de risicoanalyse in termen van prestatie-indicatoren.Vanwege de noodzaak om het overzicht te behouden is de volledige risicoanalyse van hetonderzoeksontwerp niet in dit hoofdstuk opgenomen maar in de bijlage.MAPE structuur ten aanzien van prestatie-indicatoren thesisHet MAPE-model is ontwikkeld door Bouckaert en Auwers (1999). Het is een beheermodel datuitgaat van een indeling in vier soorten prestatie-indicatoren. Deze zijn afkomstig uit de vierfasen van het transformatieproces; van input via proces naar output en uiteindelijk naaroutcome. Onder middelen wordt de input verstaan die benodigd is voor het opstarten enuitvoeren van een proces. Indicatoren die de hoeveelheid middelen meten, richten zichvooral op zuinigheid en inputkwaliteit en -kwantiteit. Activiteiten of processen slaan op dehandelingen die een organisatie uitvoert om bepaalde resultaten te halen. Indicatoren diehieraan worden gekoppeld, kunnen de kwaliteit of kwantiteit van de activiteiten zijn. Deprestaties, of de output, verwijzen naar de producten of diensten die het rechtstreeksegevolg zijn van een activiteit.Prestaties worden geleverd om bepaalde effecten teweeg te brengen. Indicatoren die zichhierop richten kunnen de outputkwaliteit of outputkwantiteit zijn. Effecten of outcomes zijn degevolgen van de geleverde prestaties. De bedoeling is om situatieveranderingen in eenbeleidsveld te realiseren bij bepaalde doelgroepen of fenomenen. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctieFiguur 11 MAPE structuur van Bouckaert en Auwers (1999, p17)23Robson, C., (1993), Real world research. A research for and practitioner-researchers. Oxford, Blakwell Publishers, blz231 25
  26. 26. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenVerhoudingsindicatoren24Aan de hand van combinaties van deze indicatoren kunnen uitspraken worden gedaanover de prestaties van de organisatie (van de thesis). Dit zijn de zogenaamdeverhoudingsindicatoren (Bouckaert en Auwers, 1999). In het MAPE-model komen vijfverhoudingsindicatoren voor: 1. zuinigheid, input / input 2. efficiëntie, input / output 3. effectiviteit, output / outcome 4. kosteneffectiviteit, input / outcome 5. doelbereiking, outcome / outcome In een later stadium hebben Bouckaert, Van Dooren en Sterck (2003) hier nog een zesde verhoudingsindicator aan toegevoegd: 6. productiviteit, output / input.Thesisstructuur in relatie tot de Demingcirkel en de MAPE-structuurKwaliteitsmanagement is een cyclisch en systematisch proces. Deming heeft in de jaren vijftigeen model ontwikkeld dat uitgaat van continue verbetering en bewaking van kwaliteit. Hetoneindige cyclische proces illustreert het streven naar een constante kwaliteit. Het modelgaat uit van vier soorten activiteiten die elkaar in cyclisch verband blijven opvolgen. Ditwordt ook wel de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) genoemd. De thesis is een start vanhet brandveilig ondernemen en zal cyclisch verbeterd moeten worden. Daarnaast wordt dethesis cyclisch doorlopen om de kwaliteit te borgen.Figuur 12 Demingcirkel25 gecombineerd met de MAPE structuur Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met1. Plan, plannen: het vaststellen van de doelstellingen en processen die nodig zijn omresultaten te bereiken die in overeenstemming zijn met de eisen van klanten en het beleidvan de organisatie. A. zuinigheid input / input: de thesis is afgebakend tot een haalbare proportie.2. Do, uitvoeren: het uitvoeren van de processen. De processen worden efficiënt en effectiefuitgevoerd, conform de MAPE-structuur. B. efficiëntie input / output: het schrijven van de thesis wordt doelmatig ingericht. C. effectiviteit output / outcome: het schrijven van de thesis is doelgericht.3. Check, evalueren: het bewaken en meten van de processen en de producten tenopzichte van de optiek, doelstellingen en eisen voor het product alsmede het rapporterenvan de resultaten. D. kosteneffectiviteit input / outcome: vraagstellingen van de thesis zijn beantwoord. E. doelbereiking outcome / outcome: doelstelling van de thesis is bereikt. logiesfunctie Bouckaert G., T. Auwers (1999c), Prestaties meten in de overheid, Overheidsmanagement nr. 5, Die Keure, Brugge2425 Deming, W. Edwards (1986). Out of the Crisis. MIT Press.// Masaaki Imai (2002), Kaizen - het stap voor stap bezig zijnmet het verbeteren van een product op dienst. De filosofie achter het Japanse succes. Deventer, Kluwer. 26
  27. 27. Risicomanagement en Brandveilig ondernemen4. Act, bijstellen: maatregelen treffen om de procesprestaties continu te verbeteren. F. productiviteit output / input: het uiteindelijke resultaat voor logiesbedrijven. Het (ontwerp)beleid als resultaat van de thesis zal op basis van de input cyclisch moeten worden bijgesteld. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie 27
  28. 28. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 1.4 Optiek en kritische risico- en succesfactorenHoofdstuk 1.4 Fase 1 opzet Optiek vanuit de context van het onderzoek(Fase 1.4) onderzoek en kritische risico- en succesfactoren (kansen en bedreigingen)Een cruciaal onderdeel in dit hoofdstuk is de afbakening, om te komen tot haalbareproporties in de tijd en diepgang van het onderzoek. Hiervoor worden conventioneleafbakening en het rafelen en rasteren gebruikt. In dit hoofdstuk komt mede de optiek totstand. De optiek van het onderzoek, zoals beschreven, bepaalt hoe het gebied of de scopewordt benaderd. Aan de optiek zijn de kritische succesfactoren gekoppeld.Afbakening van de opdracht (outside-in methodiek)Zoals reeds in het vorige hoofdstuk vermeld is de afbakening een cruciaal onderdeel. Deafbakening zorgt ervoor dat binnen de timeframe het doel wordt gehaald. De scope zorgtervoor dat er afgebakend kan worden. Het betreft een bepaalde algemene richting van dethesis. De afbakening bakent de scope af met ‘piketpalen’. De optiek, zoals in dit hoofdstukbeschreven, bepaalt hoe het gebied of scope wordt benaderd.Onderstaande figuur geeft de oorsprong van de thesis in perspectief weer. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metFiguur 13 Boomdiagram afbakening thesisontwerp26De vragen hoe de risicobenadering in het buitenland wordt toegepast en welke voordelenen effecten dat oplevert, valt buiten de scope van dit onderzoek. Reden is dat Nederlandspecifieke omstandigheden kent ten aanzien van wet- en regelgeving en daarnaast is decultuur anders dan in het buitenland. Dus ‘best practices’ in het buitenland zijn niet zondermeer van toepassing op Nederland. Verder is er onvoldoende tijd om hieraan voldoendeaandacht te besteden.De vraag hoe risicobenadering in maatschappelijk ondernemen wordt ingepast, waarbij ookde economische kant wordt meegenomen, valt eveneens buiten dit onderzoek. Deafbreukrisico’s worden wel genoemd maar de economische aspecten worden niet logiesfunctie26 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma, pagina 137 28
  29. 29. Risicomanagement en Brandveilig ondernemengeanalyseerd. De continuïteitsrisico’s zijn wel meegenomen in het onderzoek. De benaderingvindt plaats op basis van het voorkomen van gewonden en doden bij brand. Hetuitgangspunt hierbij: wat in de preventie wordt nagelaten, kan niet worden goedgemaaktmet repressie.Rafelen en rasteren (inside-out methodiek)Met het oog op de haalbaarheid en validiteit van het onderzoek wordt de doelstelling doormiddel van rafelen en rasteren in perspectief geplaatst, zie onderstaande figuur. Dit resultaatis tot stand gekomen na een brainstormsessie met brandweercollega’s. In de figuur is hetMAPE-model van Bouckaert en Auwers (1999) verwerkt. Dit model maakt de validatie enhaalbaarheid van het onderzoek inzichtelijk. Bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentrale Intern Extern bedrijfsstructuur Formele basis klanten en kaders bedrijfscultuur maatschappij Risico- ondernemen benadering verzekeraars Praktisch risicomanagement brandweer toepasbaar Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met Brandveilig ondernemen risicomanagement onder- nemen voor brandveilig bedrijven Risicomanagement- ondernemen met logies- modellen functie zonder Brandveiligheid & verplichte Brandveiligheid & RM BVO brandmeld- centraleFiguur 14 Rafelen en rasteren thesisontwerp27 logiesfunctie27 Verschuren, P.J.M. & Doorewaard, H. (2007). Het ontwerpen van een onderzoek. Utrecht: Lemma, pagina 140 29
  30. 30. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenUitgangspunten doctrine brandveilig ondernemen vanuit optiek brandweer28De brandweer is er voor het redden van mensen en het voorkomen van onbeheersbaresituaties bij brand. De brandweer moet helder communiceren, wat wel en wat niet van dedienst kan worden verwacht. De primaire verantwoordelijkheid voor brandveiligheid ligt bijde eigenaar/gebruiker van een gebouw. De nieuwe doctrine brandveiligheid moet deafnemers van de diensten van de brandweer meer bewust maken van debrandveiligheidsrisico’s. Alarmopvolging bij de gebouwfuncties, waarvoor straks geendoormelding meer wordt vereist, moet door de eigenaar/gebruiker zelf ter hand wordengenomen. Ofwel: de interne hulpverleningsorganisatie moet op orde zijn.Figuur 15 Strategische Reis Brandweer; doctrine brandveiligheid, afwegingskaderConform de Strategische Reis gaat het erom dat ondernemers bewuste, gewogen keuzes Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metmaken over de veiligheid van de burgers. Op basis van het op de volgende paginagetoonde model uit de ‘Strategische Reis Brandweer’ wordt invulling gegeven aan derisicobenadering van de brandweer.In volgorde van links naar rechts worden risico’s in tijd, ruimte en bevolkingssamenstelling(risicogroepen) gedefinieerd. Na analyse van deze risico’s kan de brandweer oplossingenbepalen, die voor dat specifieke doel tot een maximaal maatschappelijk rendement leiden.Daarbij kwantificeert zij doelen en restrisico’s, het doel van interventies (repressie),verantwoordelijkheden van de overheid, het bedrijfsleven en de burger zelf. Daarna stelt hetbestuur het maatschappelijk acceptabele risico vast.29 logiesfunctie28 www.nvbr.nl datum raadplegen 15 augustus 2011 Someren T.C.R. van (Ynnovate), De Strategische Reis als basis voor de vernieuwingen voor de brandweer van over29morgen, Arnhem: http://www.nvbr.nl pagina 71 30
  31. 31. Risicomanagement en Brandveilig ondernemen eigen verantwoor- delijkheid en zelfredzaamheid tijd acceptabel tijd Landelijke steunpunten risico risico geografisch specialisaties gebied Doel kwan- geografisch lokale tificeren gebied basiszorg demo- grafisch demo- Basismodulen grafisch brandweer- zorgFiguur 16 Schema: risicobenadering volgens de Strategische Reis30Kennisinstituten en brandweer zullen samenwerken om fundamenteel onderzoek te doennaar continuïteitsrisico’s en hoe deze proactief kunnen worden voorkomen. Deze thesis is eenstap in de goede richting door een van de continuïteitsrisico’s van bedrijven te onderzoeken.Daarbij wordt duidelijk dat verantwoordelijkheden en het nemen van verantwoordelijkheidten aanzien van verantwoord en veilig (brand)ondernemen de peilers zijn bij deze thesis.Citaat van D. Jongeneel, Commandant brandweer Texel: “Ondernemers moeten veiligheiden preventie weer gaan zien als integraal onderdeel van hun bedrijfsvoering en naar hunklanten uitstralen dat ze een veilige verblijfsomgeving bieden.”31Achtergrond van de optiekDe nadruk ligt op het voorkomen van branden, het verkorten van de ontdekkingstijd en hetcreëren van betere vluchtomstandigheden. Door snellere ontdekking is vluchten mogelijk enwordt de brandweer ook sneller gealarmeerd, waarmee kostbare tijd wordt gewonnen om Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metde schade te beperken. Tijd, die nu vooral wordt benaderd in de vorm van de snelheidwaarmee de brandweer na de melding ter plaatse is. Dit kan alleen worden bereikt doorburgers en gebruikers of eigenaren van bedrijfspanden zelf.Doel is om het bewustzijn voor brandveiligheid scherp te krijgen bij de verantwoordelijken inalle fasen van het bouw- en gebruiksproces. Denk aan ontwerpers, bouwers enbeheerders/gebruikers van een bouwwerk. Daarnaast is er specifieke aandacht voorverminderd zelfredzamen, mensen die voor hun veiligheid afhankelijk zijn van anderen.Dit onderzoek gaat over de verantwoordelijkheid van bedrijven met logiesfunctie waarinwettelijk geen brandmeldcentrale kan worden geëist. Dit is een probleem omdat mensen dieslapen niet wakker worden van een eventuele brand. Voordat actie ondernomen kanworden zijn slapende mensen al gestikt door de gassen in de rook. De brandmeldcentralevormt de basis voor verdere, vooraf te nemen maatregelen, zoals aanduiding van devluchtroute, kleine blusmiddelen, brand- en rookcompartimentering. Als de mensen nietgewaarschuwd worden voor rook hebben deze maatregelen geen waarde. De vraag is of logiesfunctie30NVBR: De organisatie in 2015, &3.3, De brandweer over morgen, Schaarsbergen 2010, blz 67-7231Someren T.C.R. van (Ynnovate), De Strategische Reis als basis voor de vernieuwingen voor de brandweer vanovermorgen, Arnhem: http://www.nvbr.nl pagina 76 31
  32. 32. Risicomanagement en Brandveilig ondernemende verstikkende werking van rook en de dodelijke gevolgen voldoende wordt beseft doorondernemers en klanten van bedrijven met logiesfunctie. Mensen die slapen worden niet wakker van rook veroorzaakt door brand. Ondernemers van bedrijven met logiesfunctie hebben een (ondernemers)verantwoordelijkheid ten opzichte van hun klanten om op een verantwoorde manier (brand)veilig te ondernemen.OptiekIn dit onderzoek wordt onder optiek de beschouwingswijze verstaan. De optiek wordtgebruikt bij de bepaling van de invalshoek in relatie tot de huidige en gewenste situatie. Debasis voor de optiek vormt de doelstelling. De optiek luidt als volgt:Waarde creëren voor bedrijven met logiesfunctie zonder verplichte brandmeldcentralebinnen de gemeente Tholen; risicomanagement door brandveilig ondernemen praktischtoepasbaar maken. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metFiguur 17 Optiek in relatie tot scope, afbakening en timeframe van het onderzoekKritische succesfactoren32Een kritische succesfactor (KSF) is een kenmerk van een organisatie. Hij is essentieel voor delevensvatbaarheid en het succes van die organisatie. Dat kan zowel positief als negatief zijn.Het gaat er om dat iets zo belangrijk is, dat we er extra aandacht aan moeten besteden.In het volgende overzicht worden de onderwerpen en de kritische succesfactoren benoemd. logiesfunctie32 Robert S. Kaplan, David Norton (1997) Op de kop met balanced scorecard 32
  33. 33. Risicomanagement en Brandveilig ondernemen Onderwerpen Kritische succesfactoren Risicomanagement / Risicomanagement en risicomanagement- Risicomanagementmodellen modellen bieden inzicht in de risico´s ten aanzien van de continuïteit van het bedrijf qua brandveiligheid. Ondernemen / Brandveilig ondernemen De basis voor de structuur in het brandveilig ondernemen vormen gangbare strategische tools. Doctrine brandveiligheid / De nieuwe doctrine brandveiligheid maakt Risicobenadering de afnemers van de diensten van de brandweer meer bewust van de brandveiligheidsrisico’s . Formele basis en kaders De formele basis en kaders bieden voldoende fundament voor het brandveilig ondernemen. Brandveiligheid / Praktisch toepasbaar Bij brandveilig ondernemen neemt de maken brandveiligheid ondernemer de verantwoordelijkheid voor zijn klanten ten aanzien van de brandveiligheid door het bewust maken van de brandrisico’s en onveilig gedrag. Inzicht in de huidige en gewenste situatie Maatschappelijk rendement en ten aanzien van brandveilig ondernemen risicodifferentiatie als risicobenaderings- voor bedrijven met logiesfunctie te Tholen. vormen kunnen praktisch toepasbaar worden gemaakt door het laten nemen van eigen verantwoordelijkheid van ondernemers bij de toepassing van het ‘knoppenmodel als risicobeheersingstool’.SamenvattingRisicobenadering houdt in dat wat in de preventie wordt nagelaten niet kan wordengoedgemaakt met repressie. De kosten van repressie zijn onevenredig groot met hetrendement van preventie. De nieuwe doctrine brandveiligheid maakt de afnemers van dediensten van de brandweer meer bewust van de brandveiligheidsrisico’s. Het ondernemenvanuit de optiek risicomanagement (de risicobenadering binnen de nieuwe doctrinebrandveiligheid) onderscheidt drie elementen die bepalend zijn als meerwaardebeïnvloedingsfactor: Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven met • maatschappelijk rendement • risicodifferentiatie • eigen verantwoordelijkheid klant en ondernemer. logiesfunctie 33
  34. 34. Risicomanagement en Brandveilig ondernemenHoofdstuk 2.1 Literatuuronderzoek ten aanzien van de begripsvorming en nut en noodzaakvan brandveilig ondernemenHoofdstuk 2.1 Literatuuronderzoek ten aanzien van de Fase 2 Literatuur-(Fase 2.1) onderzoek begripsvorming en nut en noodzaak van brandveilig ondernemenIn dit hoofdstuk wordt het nut en de noodzaak beschreven van risicomanagement enbrandveilig ondernemen, met name aan de hand van een overzicht van de formele basis ende kaders. Het ondernemen vanuit de risicobenadering binnen de nieuwe doctrinebrandveiligheid onderscheidt drie elementen die bepalend zijn als meerwaardebeïnvloedingsfactor: • maatschappelijk rendement • risicodifferentiatie • eigen verantwoordelijkheid klant en ondernemer.Onderlegger voor dit hoofdstuk is het rapport ‘Nodeloze uitrukken terugdringen’ (NUT), (23mei 2011) en onderzoek naar de consequenties van het voorstel herziening doormelding inhet Bouwbesluit 2012.De volgende deelvragen aangaande begripsvorming worden in dit hoofdstuk behandeld: 1. Wat zijn de relevante formele basis en de kaders en wat betekent dit voor de bedrijven met logiesfunctie? 2. Wat is brandveiligheid en wat is het belang van brandveiligheid voor de bedrijven met logiesfunctie?Formele basis en kadersHet gaat hier om de beschrijving van nut en noodzaak van brandveilig ondernemen alswaardecreatie voor bedrijven met logiesfunctie. Bij de beschrijving van dit hoofdstuk zijndiverse formele basis en de kaders van toepassing, zie daarvoor de volgende figuur. Brandveilig ondernemen als waardecreatie voor bedrijven metFiguur 18 Formele basis en kaders33 logiesfunctie33 Maranus, A.W., (2011) Scriptie bedrijfskundig risicomanagement & Strategische Reis Brandweer. 34

×