Zelfontdekking en psychosynthese - Roberto Assagioli
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Zelfontdekking en psychosynthese - Roberto Assagioli

on

  • 3,582 views

Psychosynthese is een psychologische benadering die de mens in zijn totaliteit omvat en ook aan de spirituele of transpersoonlijke aspecten van elk mens recht doet. Roberto Assagioli is de grondlegger ...

Psychosynthese is een psychologische benadering die de mens in zijn totaliteit omvat en ook aan de spirituele of transpersoonlijke aspecten van elk mens recht doet. Roberto Assagioli is de grondlegger van deze dynamische, nog steeds in ontwikkeling zijnde benadering van de mens. Het uitvoerige fundament van zijn ideeën heeft hij beschreven in zijn boeken Psychosynthese en Over de Wil. Deze beide boeken zijn in de boekhandel verkrijgbaar (uitgeverij Servire, Utrecht). Deze uitgave biedt een eerste eenvoudige inleiding over de specifieke thema’s die in de psychosynthese nader worden uitgewerkt.

Statistics

Views

Total Views
3,582
Views on SlideShare
1,518
Embed Views
2,064

Actions

Likes
1
Downloads
35
Comments
0

6 Embeds 2,064

http://www.psychosynthese.nl 1919
http://test.psychosynthese.nl 65
http://psychosynthese.nl 43
http://psychosynthese.digitalnatives.nl 35
http://www.linkedin.com 1
http://psychosynthese.dev 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Zelfontdekking en psychosynthese - Roberto Assagioli Zelfontdekking en psychosynthese - Roberto Assagioli Presentation Transcript

  • Zelfontdekking en Psychosynthese Roberto Assagioli© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 1
  • De tekst van deze brochure is – met vriendelijke toestemming – ontleend aan het eerste hoofdstuk van het boek ‘Psychosynthese’, uitgave Servire B.V., Utrecht. Zelfontdekking en Psychosynthese Roberto Assagioli© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 2
  • Over de schrijver Wat weten wij van onszelf? De uiterlijke Dr. Roberto Assagioli (1888-1974) was psychiater wereldruimte wordt tegenwoordig intensief verkend. te Florence en genoot een internationale reputatie Maar hoe kunnen wij onze ‘innerlijke ruimte’ op het gebied van de psychotherapie. Gedurende verkennen? Is er enige structuur? Kan de zijn meer dan vijftigjarige praktijk ontwikkelde hij psychologie ons hierbij helpen? Het beeld van de wat hij noemde ‘psychosynthese’ - een menselijke psyche dat hieronder door Dr. Assagioli psychologische benadering die recht tracht te doen wordt beschreven, is een poging om de vele aan de mens als geheel, zijn bewuste zowel als zijn verschillende bijdragen van de psychologie tot op onbewuste, zijn lagere zowel als zijn hogere of heden samen te vatten. Uiteraard is ook dit een nog ‘transpersoonlijke’ aard. niet volmaakt, nog niet definitief, en vereenvoudigd Dr. Assagioli paste zijn beginselen en methoden schematisch beeld, maar een dat volgens de niet alleen met succes toe bij de therapie van zijn schrijver meer omvattend is dan voorgaande patiënten, maar werkte zijn inzichten ook uit ten formuleringen.1 dienste van de opvoeding en - voor volwassenen niet minder belangrijk - van de zelfopvoeding. Van zijn hand verscheen naast vele artikelen o.a.: ‘Psychosynthesis: A Manuaal of Principles and Techniques’, (uitgave Viking Press, New York. Nederlandse vertaling ‘Psychosynthese’ bij Servire Utrecht); en ‘The Act of Will’ (uitgave Viking Press, New York. Nederlandse vertaling ‘Over de Wil’ bij Servire Utrecht). Roberto Assagioli was ook oprichter van de 1 Een historisch overzicht en bibliografie worden hier achterwege gelaten. Psychosynthesis Research Foundation, gevestigd te De belangstellende lezer kan deze vinden in Roberto Assagioli’s New York. ‘Psychosynthese’, hoofdstuk I.© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 3
  • I. De innerlijke samenstelling van de mens • Lagere, onbeheerste parapsychologische processen. Diagram 1 • Verschillende pathologische uitingen, zoals fobieen, bezetenheid, dwangneurosen, paranoide 1. Het lagere onbewuste waanvoorstellingen. 2. Het midden- onbewuste 2. Het midden-onbewuste 3. Het hogere Dit is opgebouwd uit psychologische elementen van onbewuste of dezelfde soort als ons waakbewustzijn en is bovenbewuste gemakkelijk voor dit laatste toegankelijk. In dit 4. Het veld van innerlijke gebied worden onze verschillende bewustzijn ervaringen verwerkt; de gewone activiteiten van ons 5. Het bewuste zelf of ‘ik’ denken en onze verbeeldingskracht worden hier 6. Het hogere Zelf met zorg uitgewerkt en ontwikkeld in een soort 7. Het collectieve onbewuste psychologisch wordingsproces, voordat zij geboren worden in het licht van ons bewustzijn. 1. Het lagere onbewuste Dit omvat: 3. Het hogere onbewuste of bovenbewuste • De elementaire psychologische werkzaamheden Vanuit dit gebied ontvangen wij onze hogere die het lichamelijk leven besturen; de intelligente intuities en inspiraties -artistieke, filosofische of coordinatie van de lichamelijke functies. wetenschappelijke- ethische impulsen en • De fundamentele instincten en primitieve aansporingen tot menslievende en heldhaftige drijfveren. daden. Het is de bron van de hogere gevoelens • Vele complexen, geladen met intense emoties. zoals onbaatzuchtige liefde, van genie, en van de • Dromen en inbeeldingen van inferieure soort. staat van contemplatie, verlichting en extase. In dit© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 4
  • gebied bevinden zich latent de hogere psychische dat er bestaat tussen het witte, verlichte gedeelte functies en geestelijke energieen. van een scherm en de verschillende beelden die erop geprojecteerd worden. 4. Het veld van bewustzijn Maar de doorsnee mens en zelfs vele ontwikkelde Deze term - die wetenschappelijk niet geheel juist en intelligente mensen nemen niet de moeite om is, maar voor praktische doeleinden duidelijk en zichzelf gade te slaan en zulk onderscheid te gemakkelijk - wordt wel gebruikt voor dat deel van maken; zij laten zich aan de oppervlakte van hun onze persoonlijkheid waarvan wij ons rechtstreeks ‘gevoels- en gedachtenstroom’ meedrijven en bewust zijn: de onophoudelijke stroom van vereenzelvigen zich met de opeenvolgende gewaarwordingen, beelden, gedachten, gevoelens, golvingen daarvan, met de steeds veranderende begeerten en impulsen die wij kunnen waarnemen, inhouden van hun bewustzijn. analyseren en beoordelen. 6. Het hogere Zelf 5. Het bewuste zelf of ‘ik’ Het bewuste zelf is meestal niet alleen Het ‘zelf’, dat wil zeggen het punt van zuiver zelf- ondergedompeld in de voortdurende stroom van bewustzijn, wordt dikwijls verward met de hierboven psychologische inhouden, maar schijnt ook geheel beschreven bewuste persoonlijkheid, doch is in te verdwijnen, b.v. als wij inslapen, als wij werkelijkheid iets geheel verschillends. Men kan dit flauwvallen, als wij het bewustzijn verliezen, door middel van een zorgvuldige ‘introspectie’ wanneer wij ons onder de werking van een vaststellen. Aan de ene kant zijn er de steeds verdovend middel bevinden of onder invloed staan wisselende inhouden van ons bewustzijn van een hypnotiseur. En als wij wakker worden, (aandoeningen, gedachten, gevoelens etc.), aan de komt ons zelf dan weer op een geheimzinnige wijze andere kant is er het ik, het zelf, als middelpunt van te voorschijn - wij weten niet hoe of waarvandaan - ons bewustzijn. Vanuit een zeker gezichtspunt kan een feit dat bij nadere beschouwing bepaald men dit onderscheid vergelijken met het verschil raadselachtig en verontrustend is. Dit leidt ons ertoe© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 5
  • aan te nemen dat het weer-tevoorschijn-komen van Een verdere bevestiging vinden wij bij filosofen als het bewuste zelf of ego te danken is aan het Kant en Herbart, die een duidelijk onderscheid bestaan van een permanent centrum, van een wáár maken tussen het empirisch ego en het noumenale Zelf dat zich erachter of er ‘boven’ bevindt.2 of werkelijke Zelf. Dit Zelf staat boven en blijft Er bestaan verschillende manieren waarop de ongedaan door de vloed van de ‘gevoels- en werkelijkheid van dit Zelf vastgesteld kan worden. gedachtenstroom’ of de lichamelijke condities; het Er zijn vele personen geweest die, meer of minder persoonlijke bewuste zelf moet men slechts als zijn tijdelijk, een bewuste realisering van het Zelf afspiegeling beschouwen, als het ware een projectie hebben bereikt, met een voor hen even grote mate ervan in het vlak van de persoonlijkheid. In het van zekerheid als een ontdekkingsreiziger ervaart, huidige stadium van psychologisch onderzoek is er die een tevoren onbekend gebied heeft verkend. nog weinig definitiefs bekend betreffende het Zelf, Vermeldingen van zulke ervaringen kan men maar de belangrijkheid van dit tot synthese aantreffen in Bucke’s Cosmic Consciousness, in brengende centrum rechtvaardigt zeer zeker een Ouspensky’s Tertium Organum, in Underhill’s verder onderzoek. Mysticism en in andere boeken. Een bewustwording van het Zelf kan ook bereikt worden 7. Het collectieve onbewuste door toepassing van bepaalde psychologische Mensen zijn geen geisoleerde wezens, zij zijn geen methoden, waaronder Jung’s ‘individuatieproces’, ‘monaden zonder vensters’, zoals Leibnitz meende. Desoille’s ‘rêve éveillé’ technieken van Raja Yoga Zij kunnen zich op bepaalde tijden subjectief alleen etc. voelen staan, maar de extreem-existentialistische opvatting is niet juist, zowel uit psychologisch als uit 2. Het hoger Zelf moet op geen enkele wijze verward worden met het geestelijk oogpunt bekeken. super-ego van Freud, dat geen werkelijk zelf is, maar volgens Freud’s theorie een constructie, een kunstmatig produkt. Het is ook De buitenste ovale lijn van het diagram moet men verschillend van iedere ‘fenomenologisch’ opvatting van het zelf of ego. zien als een ‘afbakening’ maar niet als een© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 6
  • ‘afscheiding’. Men zou hem kunnen beschouwen zijn, omdat het persoonlijk zelf zich gewoonlijk als een analogie van het vlies dat een cel begrenst, niet bewust is van het andere Zelf en zelfs zover waarbij tegelijkertijd een voortdurende actieve gaat om het bestaan ervan te ontkennen, terwijl uitwisseling met het gehele lichaam waartoe de cel het andere, het ware Zelf, latent is en zich niet behoort, gehandhaafd blijft. rechtstreeks aan ons bewustzijn openbaart. Processen van psychologische ‘osmose’ vinden 2. De werkelijke eenheid en ongeevenaardheid van voortdurend plaats, zowel met andere menselijke het Zelf. wezens als met de gehele psychische omgeving. In werkelijkheid zijn er geen twee zelven, geen twee onafhankelijke en aparte, afgescheiden Deze laatste stemt overeen met wat Jung genoemd eenheden. Het Zelf is één; het openbaart zich heeft ‘het collectieve onbewuste’; hij heeft deze alleen in verschillende graden van bewustzijn en term echter niet nader gedefinieerd, en vat hier zelf-verwerkelijking. De afspiegeling schijnt op elementen van verschillend zelfs tegengesteld zichzelf te bestaan, maar heeft in werkelijkheid karakter onder, zoals primitief-archaische geen autonome wezenlijke bestaansvorm. Het is, structuren en hogere activiteiten van bovenbewust met andere woorden, geen nieuw, ander licht karakter (Zie Jung: ‘Two Essays on Analytical maar een projectie van de lichtende bron. Psychology’, Londen 1928, pp. 118-9). Deze opvatting van de samenstelling van ons wezen Het voorgaande diagram helpt ons de twee vat de gegevens, verkregen door verschillende volgende feiten, welke op het eerste gezicht elkaar waarnemingen en ervaringen samen en ordent ze schijnen tegen te spreken en uit te sluiten, weer in een integrale visie. Zij verschaft ons een ruimer met elkaar te verzoenen: en meer omvattend begrip van het menselijk 1. De schijnbare tweevoudigheid, het schijnbaar drama, van de conflicten en problemen waar bestaan van twee zelven in ons. tegenover ieder van ons zich ziet gesteld en geeft Het lijkt inderdaad alsof er twee zelven in ons ons ook de middelen aan om ze op te lossen,© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 7
  • waardoor de weg naar onze bevrijding duidelijk nu eens heftig in opstand komt, dan weer tracht wordt. zijn innerlijke kwelling tot zwijgen te brengen door zich hals over kop te storten in een leven van In ons gewone leven zijn wij op duizend manieren koortsachtige activiteit, voortdurende opwinding, begrensd en gebonden - de prooi van illusies en stormachtige emoties en roekeloze avonturen. hersenschimmen, de slaaf van onbewuste complexen, heen en weer geslingerd door invloeden van buitenaf, verblind en gehypnotiseerd door misleidende verschijnselen. Geen wonder dat de mens in zo’n toestand veelal ontevreden en onzeker is, onderhevig aan allerlei veranderingen van stemming, gedachten en handelingen. Daar hij intuitief voelt dat hij ‘één’ is en toch merkt hoe hij ‘tegen zichzelf is verdeeld’, wordt hij verbijsterd en begrijpt noch zichzelf, noch anderen. Geen wonder dat hij, zonder kennis of begrip van zichzelf, geen zelfbeheersing heeft en zich voortdurend verwikkeld ziet in zijn eigen mislukkingen en zwakheden. Geen wonder dat zovele levens een mislukking zijn of op zijn minst beperkt en versomberd door ziekten van geest en lichaam, of gekweld door twijfel, ontmoediging en wanhoop. Geen wonder dat de mens in zijn blind hartstochtelijk zoeken naar vrijheid en bevrediging,© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 8
  • II. De weg naar synthese en zelfverwerkelijking 4. Psychosynthese: de vorming of wederopbouw van de persoonlijkheid rond dit nieuwe Laten wij nu nagaan of en hoe het mogelijk is dit middelpunt. belangrijkste probleem van het menselijk leven op te lossen, deze fundamentele zwakheid van de Laten wij elk van deze stadia nader onderzoeken. mens te genezen. Laten wij eens zien hoe de mens zich kan bevrijden van deze slavernij en tot een 1. Grondige kennis van onze eigen persoonlijkheid harmonische innerlijke eenheid kan komen, tot Wij weten nu, dat, willen wij onszelf werkelijk leren ware Zelf-verwerkelijking en tot juiste betrekkingen kennen, het niet voldoende is een inventaris op te met anderen. maken van de elementen, die ons bewuste wezen vormen. Deze taak is zeker niet gemakkelijk of eenvoudig, Wij moeten ook een uitgebreid onderzoek instellen maar dat het mogelijk is hem ten uitvoer te in de uitgestrekte gebieden van ons onbewuste. In brengen, is bewezen door de goede resultaten, de eerste plaats moeten wij moedig doordringen in bereikt door hen die toereikende en passende de diepten van ons lager onbewuste om de duistere methoden hebben toegepast. krachten te ontdekken die ons lokken en bedreigen - de hersenschimmen of droombeelden, de De verschillende stadia voor het bereiken van dit overgeerfde of uit onze kindertijd stammende doel kan men als volgt rangschikken: beelden die ons achtervolgen of ons in stilte 1. Een grondige kennis van onze eigen beheersen, de angsten die ons verlammen, de persoonlijkheid. conflicten die onze energie uitputten. Het is 2. Beheersing van de verschillende elementen mogelijk dit te doen dank zij de toepassing van de ervan. methoden der psycho-analyse. 3. Bewustwording van het ware Zelf - het ontdekken Dit onderzoek kan men zelf instellen, maar het gaat of het scheppen van een verenigend middelpunt. gemakkelijker met de hulp van een ander. In ieder© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 9
  • geval moet de methode op een zuiver 2. Beheersing van de verschillende elementen van wetenschappelijke manier met de grootste de persoonlijkheid objectiviteit en onpartijdigheid worden toegepast, Wanneer wij al deze elementen hebben leren zonder vooropgestelde theorieen, terwijl wij ons niet kennen, moeten wij ze ‘in bezit nemen’ en ze leren moeten laten afschrikken of op een dwaalspoor beheersen. De meest doeltreffende methode laten brengen door de heimelijke of hevige waarop wij dit kunnen bereiken is die van de dis- tegenwerking van onze angsten, onze begeerten en identificatie. Deze methode is gebaseerd op een onze emotionele gehechtheden. fundamenteel psychologisch grondbeginsel en kan De psycho-analyse houdt op dit punt gewoonlijk op, als volgt worden omschreven: maar dit is een niet te rechtvaardigen begrenzing. Wij worden overheerst door alles waarmee wij ons De gebieden van het midden- en hogere onbewuste vereenzelvigen (identificeren). behoren eveneens onderzocht te worden. Dit Wij kunnen alles beheersen en onder controle doende zullen wij geestesgaven in onszelf kunnen hebben, waarmee wij ons niet vereenzelvigen (dis- ontdekken, die we tot nu toe niet gekend hadden: identificeren). onze ware roeping, onze hogere mogelijkheden die tot uitdrukking trachten te komen maar die wij In dit beginsel ligt het geheim van onze slavernij dikwijls uit gebrek aan begrip, uit vooroordeel of respectievelijk onze vrijheid. angst terugdringen en onderdrukken. Eveneens zullen wij dan de geweldige reserve aan Iedere keer dat wij onszelf ‘vereenzelvigen’ met een ongebruikte psychische energie ontdekken, die in zwakheid, een fout, een angst of welke andere ieder van ons latent aanwezig is; dit is het persoonlijke emotie of drijfkracht ook, leggen wij plastische onbewuste, waarover wij altijd kunnen ons een beperking op en verlammen onszelf. Iedere beschikken en dat ons een onbegrensd vermogen keer dat wij erkennen: ‘Ik ben ontmoedigd’ of ‘Ik schenkt om te leven en om creatief te zijn. ben geirriteerd’, worden wij meer en meer overheerst door neerslachtigheid of door boosheid.© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 10
  • Wij hebben dan deze beperkingen aanvaard en zo innerlijk bolwerk en zich van daaruit voorbereiden onszelf de boeien omgedaan. Wanneer wij op een tegenaanval, wachtend op het gunstige daarentegen in dezelfde omstandigheden zeggen: moment daarvoor. Het moge dan een enkele keer ‘Een vlaag van neerslachtigheid tracht mij te de strijd verliezen, maar tenzij het zijn wapens overmeesteren’, of ‘Een opwelling van boosheid neerlegt en zich overgeeft, zal het uiteindelijk de probeert mij te overrompelen’, dan ontstaat er een overwinning behalen. heel andere situatie. Dan zijn er twee krachten, die zich met elkaar meten: aan de ene kant ons Maar behalve door de aanvallen uit het onbewuste waakzame zelf en aan de andere kant de een voor een te weerstaan, kunnen wij ook een ontmoediging of de boosheid. Het waakzame zelf meer fundamentele en beslissende methode onderwerpt zich niet aan deze invasie; het kan toepassen: wij kunnen de diepgewortelde oorzaken objectief en kritisch deze opwellingen van van deze aanvallen te lijf gaan en de wortels van de ontmoediging en boosheid overzien, de oorsprong moeilijkheid uitsnijden. Deze procedure kan in twee ervan opzoeken, voorzien wat de verderfelijke fasen worden verdeeld: gevolgen zullen zijn en de ongegrondheid hiervan a. De ontbinding van de schadelijke velden of beseffen. Dit is meestal voldoende om tegen een complexen. aanval van zulke krachten stand te houden, waarna b. Het beheersen en benutten van de op deze wijze ze verjaagd kunnen worden en de strijd kan worden vrijgekomen energieen. gewonnen. Psycho-analyse heeft aangetoond dat de macht van deze beelden en complexen hoofdzakelijk ligt in het Maar ook wanneer deze krachten in ons tijdelijk feit, dat wij er ons niet van bewust zijn en dat wij ze sterker zijn en de bewuste persoonlijkheid in het niet als zodanig herkennen. Wanneer zij begin door de hevigheid ervan overrompeld wordt, ontmaskerd, begrepen en in hun elementen wordt toch het waakzame zelf nooit werkelijk ontbonden worden, komt er vaak een einde aan de overwonnen. Het kan zich terugtrekken in een obsessie die zij op ons uitoefenen; in ieder geval© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 11
  • zijn wij dan veel beter in staat ons ertegen te hiervan aangewend moeten worden om onszelf van verdedigen. Om deze krachten te kunnen ongewenste impulsen en neigingen te bevrijden. Er ontbinden, moeten we gebruik maken van de zijn bepaalde sterke neigingen, bepaalde methoden van objectivering, van kritische analyse levenselementen die, hoe geringschattend wij ze en van onderscheiding. Dat wil zeggen wij moeten ook behandelen en hoezeer we ze ook veroordelen, ze op een koele, onpersoonlijke wijze observeren toch hardnekkig standhouden. Dit geldt in het alsof zij niet anders zijn dan natuurverschijnselen, bijzonder voor sexuele en agressieve drijfkrachten. die buiten onszelf plaatsvinden. Wij moeten een Wanneer deze uit de complexen zijn losgemaakt, of ‘psychologische afstand’ tussen onszelf en deze van hun vroegere banen worden afgewend, beelden en complexen scheppen en ze om zo te brengen zij in ons een toestand van opwinding en zeggen een eindje van ons afhouden, om dan rustig onrust teweeg en kunnen dan nieuwe, doch hun aard en hun oorsprong te beschouwen en de evenzeer ongewenste uitwegen vinden. onzinnigheid ervan! Dit betekent niet de onderdrukking of verdringing van de energien Deze krachten moet men daarom niet de vrije loop waarop zulke uitingen berusten, maar een laten, maar op onschadelijke manieren laten beheersing en een opnieuw richten ervan in uitwerken of afreageren, of nog beter, voor constructieve kanalen. opbouwende doeleinden gebruiken. Dit kan zijn in creatieve werkzaamheden van allerlei soort; het Het is algemeen bekend dat te veel kritiek en opnieuw opbouwen van onze persoonlijkheid en het ontleding een verlammende, ja zelfs dodelijke bijdragen aan onze psychosynthese. Maar om dit te invloed kunnen hebben op onze emoties en kunnen doen, moeten wij uitgaan van het middel- gevoelens. Dit kritisch vermogen dat wij dikwijls punt; wij moeten het verenigd en leidend beginsel zonder onderscheidingsvermogen en op van ons leven een vaste plaats hebben toegekend verderfelijke wijze op onze hogere gevoelens en en doeltreffend werkzaam hebben gemaakt. creatieve mogelijkheden richten, zou in plaats© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 12
  • 3. Het realiseren van ons ware Zelf - het In gunstige gevallen vindt de stijging min of meer ontdekken of scheppen van een verenigd spontaan plaats, door een proces van natuurlijke in- middelpunt nerlijke groei, gevoed door de vele ervaringen in het Op grond van wat wij over de aard en de macht van leven. Maar vaak gaat dit proces zeer langzaam. het Zelf hebben gezegd, is het niet moeilijk om Hoe dit ook zij, in alle gevallen kan het aanzienlijk theoretisch aan te geven hoe het hierboven worden versneld door weloverwogen bewuste genoemde doel bereikt kan worden. Wat wij tot handeling en door toepassing van passende, stand moeten brengen is, het persoonlijk bewustzijn actieve methoden. uit te breiden tot het bewustzijn van het Zelf; omhoog te reiken langs de verbindingsdraad of De tussenliggende stadia houden nieuwe vereenzel- straal (zie diagram 2) tot de Ster; het lagere met het vigingen in. De mannen en vrouwen die niet in staat hogere Zelf te verenigen. Maar dit, hoe gemakkelijk zijn hun ware Zelf in zijn zuivere essentie te ook in woorden uitgedrukt, is in werkelijkheid een bereiken, kunnen zich een beeld en een ideaal van geweldige onderneming. Het is een groots en een volmaakte persoonlijkheid scheppen, dat met prachtig streven, maar zeer zeker een van lange hun eigen kaliber, hun ontwikkelingsstadium en duur en grote inspanning en niet iedereen is ervoor hun psychologisch type overeenkomt en dat als ide- klaar. Doch tussen het punt van vertrek in de aal derhalve in hun dagelijks leven bruikbaar is. laaglanden van ons gewone bewustzijn en de stralende top van Zelf-realisering zijn er vele Voor sommigen kan dit het ideaal zijn van de tussenstadia, vele plateaus op verschillende kunstenaar, die zichzelf realiseert en uitdrukt als de hoogten, waar de mens kan rusten of zelfs een schepper van schonen vormen, een mens die van tijdelijke verblijfplaats kan kiezen, als verder stijgen de kunst het meest wezenlijke belang en het door gebrek aan kracht is uitgesloten of door de wil bezielende beginsel van zijn bestaan maakt en er niet wordt verkozen. zijn hoogste energie in uitstort. Voor anderen kan het het ideaal zijn van de zoeker naar waarheid, de© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 13
  • filosoof, de wetenschapsman. Voor weer anderen is menselijke vlak, maar vereerde hem ook als haar het een begrensder en persoonlijker ideaal, dat van geestelijke leraar, haar goeroe - bijna als haar God. de volmaakte vader of moeder. Dit naar buiten projecteren van het eigen centrum, Deze ‘ideale voorbeelden’ vragen, zoals voor de deze excentriciteit (in de etymologische zin van het hand ligt, om levendige betrekkingen met de woord) moet men niet onderschatten. Hoewel het buitenwereld en andere mensen, zodat een zekere niet de meest directe weg en de hoogste prestatie mate van extroversiteit (naar-buiten-gerichtheid) vertegenwoordigt, kan het ondanks de uiterlijke vereist wordt. Er zijn echter mensen die op extreme schijn, gedurende een zekere tijd een passende wijze extrovert zijn en zo ver gaan, dat zij als het vorm zijn van indirecte zelf-verwezenlijking. In de ware het levenscentrum van hun persoonlijkheid beste gevallen verdiept en verliest de betrokken buiten zichzelf projecteren. Een typisch voorbeeld mens zich niet werkelijk in het object buiten van zo’n projectie is de vurige patriot die zich zichzelf, maar bevrijdt zich op die wijze van geheel opoffert voor zijn geliefde land, dat het zelfzuchtige belangen en persoonlijke middelpunt wordt van zijn leven en belangstelling, begrenzingen; hij realiseert zichzelf door middel van bijna zijn eigen zelf. Al zijn gevoelens en gedachten dat uiterlijke ideaal of wezen. Dit laatste wordt op zijn op dit doel samengetrokken, waarvoor hij die wijze een indirecte doch ware schakel, een bereid is zelfs zijn leven op te offeren. verbindingspunt tussen de persoonlijke mens en zijn hoger Zelf, dat in dat object van streven Een ander voorbeeld, dat in het verleden veel afgespiegeld en symbolisch uitgedrukt wordt. voorkwam, is dat van de vrouw die zich volkomen vereenzelvigt met de man die zij liefheeft, die voor Diagram 2 1. Bewust zelf of ‘ik’ hem alleen leeft en volkomen in hem ‘opgaat’. De 2. Uiterlijk verenigend middelpunt Hindoe-vrouw in het verleden beschouwde haar 3. Hoger zelf echtgenoot niet alleen als haar meester op het© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 14
  • 4. Psychosynthese als het vormen of opnieuw niet een neurotisch, onwerkelijk ‘geidealiseerd beeld’ opbouwen van de persoonlijkheid rondom het zijn in de zin als door Karen Horney beschreven. nieuwe middelpunt (Zie: ‘Our inner Conflicts’, New York, Norton, 1945.) Wanneer het verenigd middelpunt is gevonden of Een echt ‘ideaal-voorbeeld’ bezit een dynamische geschapen, zijn wij in staat er een nieuwe kracht; het verlicht de taak door onzekerheden en persoonlijkheid omheen te bouwen - een misgrepen uit te sluiten; het concentreert de samenhangende, georganiseerde en tot eenheid energieen en het benut de grote suggestieve en gemaakte persoonlijkheid. scheppende kracht van beelden. Dit is de werkelijke psychosynthese, die ook Andere mensen daarentegen, wier psychische verschillende stadia omvat. Het eerst noodzakelijke natuur plastischer is en die spontaner leven, eerder is het vaststellen van het werkplan, het formuleren afgaande op bepaalde aanwijzingen en intuities dan van het ‘innerlijke programma’. Wij moeten ons het op vastomlijnde plannen, vinden het moeilijk om te bereiken doel, dat is de nieuw te ontwikkelen per- zo’n programma te formuleren en naar een bepaald soonlijkheid, voor ogen stellen en duidelijk de verschil- patroon te werken; zij kunnen soms zelfs een lende taken beseffen, die volbracht moeten worden. duidelijke afkeer hebben van zo’n methode. Zij hebben eerder de neiging zich door de innerlijke Sommigen hebben van meet af aan een duidelijk Geest of door Gods wil te laten leiden waarbij zij het beeld voor ogen van hun doel. Zij zijn in staat een aan Hem overlaten te bepalen wat zij zullen helder beeld te vormen van zichzelf zoals zij worden. Zij hebben het gevoel dat men het doel het kunnen en ook willen worden. Dit beeld moet beste kan bereiken door zoveel mogelijk de overeenkomstig de werkelijkheid en ‘echt’ zijn, hinderpalen en weerstanden, eigen aan hun d.w.z. overeenkomstig de natuurlijke ontwikkeling persoonlijkheid, uit te schakelen en door verder het van de betrokken mens en daardoor - ten minste verbindingskanaal met het Hogere Zelf te verbreden tot op zekere hoogte - te verwerkelijken; het mag door middel van aspiratie en devotie en dan de© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 15
  • scheppende kracht van de Geest te laten werken, Aan de andere kant moeten degenen die de tweede die men vertrouwt en gehoorzaamt. methode volgen ervoor waken, dat zij niet te passief Sommige mensen nemen een dergelijke houding en negatief worden, en dat zij bepaalde aan maar drukken dit op een andere manier uit; zij influisteringen, in werkelijkheid door onbewuste spreken van een zich afstemmen op de kosmische krachten, neigingen of begeerten ingegeven, niet orde, op de universele harmonie, van het leven dat gaan beschouwen als intuitie of hogere inspiraties. men in en door zichzelf laat werken (het Wu-Wei Bovendien moeten zij het vermogen ontwikkelen van de Taoïsten). om stand te houden tijdens de onvermijdelijke stadia van innerlijke duisternis en onvruchtbaarheid, Beide methoden werken doeltreffend en elk van wanneer de bewuste verbinding met het geestelijk hen is geschikt voor het daarmee overeenkomende Centrum onderbroken is en de persoonlijkheid het type mens. Het is echter wel goed om tot op zekere gevoel heeft aan haar lot te zijn overgelaten. hoogte beide methoden te leren kennen, naar waar- de te schatten en te gebruiken, teneinde de De ‘ideale voorbeelden’ of beelden, die men zich begrenzingen en overdrijvingen van elk afzonderlijk kan vormen, zijn velerlei, maar zij kunnen in twee te vermijden en de ene te verrijken met de hoofdgroepen worden verdeeld. De eerste wordt ge- elementen van de andere. vormd door beelden die een harmonische ontwikkeling vertegenwoordigen, een afgeronde Zo moeten zij die de eerste methode volgen zich er- persoonlijke of geestelijke volmaaktheid. Dit soort voor hoeden dat hun ‘ideale beeld’ niet te star ideaal wordt voornamelijk nagestreefd door de z.g. wordt; zij moeten bereid zijn het te wijzigen of te introverten. De tweede groep vertegenwoordigt verruimen - en zelfs om het geheel en al te herzien, doeltreffendheid of efficiency op een speciaal indien latere ervaringen, nieuwe gezichtspunten of gebied. Het doel hierbij is het tot het uiterste verhelderingen een aanwijzing zijn, dat deze ontwikkelen van een bekwaamheid of verandering nodig is. hoedanigheid, die beantwoorden moet aan de© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 16
  • speciale richting van zelf-expressie en de sociale rol warmte wordt omgezet in beweging en of rollen, die de mens heeft gekozen. Dit is het elektrische energie, en omgekeerd, worden ideaal van de kunstenaar, de leraar, de pleiter voor onze emoties en impulsen omgezet in uiterlij- een goede zaak etc. Zulk soort ideaalbeelden ke fysieke handelingen of in werkzaamheden worden meestal door de z.g. extroverten gekozen. van onze verbeeldingskracht of ons verstand. Wanneer eenmaal de keuze van de ideale vorm Omgekeerd verwekken ideeen ook emoties, gemaakt is, begint de praktische psychosynthese, of worden ze omgezet in plannen, welke dan de daadwerkelijke opbouw van de nieuwe weer tot handelingen leiden. persoonlijkheid. Dit werk kan in drie belangrijke Voorbeelden van zulke omzettingen zijn door delen worden onderverdeeld. vele mensen waargenomen en erkend. 1. Het benutten van de beschikbare energieen. Wanneer de latijnse dichter zegt: ‘Facit indig- Dit zijn: natio versus’ (‘Verontwaardiging brengt mijn a. de krachten die door analyse en gedichten voort’), dan toont hij dat hij zich ontbinding van de onbewuste complexen realiseert hoe een emotionele golf van veront- zijn losgemaakt; waardiging, als deze zijn natuurlijke uitweg b. de latente en tot op dat moment via uiterlijk handelen ontzegd wordt, omgezet verwaarloosde krachten of neigingen, kan worden in dichterlijke werkzaamheid. En welke op de verschillende psychologische wanneer Heine schrijft: ‘Aus meinen grossen gebieden voorkomen. Schmerzen mach’ ich die kleinen Lieder’, Dit benutten vereist de omzetting van vele dan wijst hij erop dat zijn verdriet in zijn van deze nog onbewuste krachten. De poezie is gesublimeerd en zo in schoonheid kneedbaarheid en beweeglijkheid die aan die is omgezet. krachten eigen is, maakt dit mogelijk. Zulk Belangrijk onderricht en voorbeelden een omzetting is in feite een proces dat betreffende de leer en beoefening van dit voortdurend in ons plaatsvindt. Evenals omzetten van innerlijke energieen, kan men© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 17
  • terugvinden in de yoga van de Hindoes, in de zoals zingen of het bespelen van een christelijke mystiek en het christelijk instrument. ascetisme en in werken over geestelijke 3. Het coordineren en ondergeschikt maken alchimie, terwijl er ook enkele punten zijn bij- van de verschillende psychologische energie- gedragen door de psycho-analyse. Wij en en functies, d.w.z. het scheppen van een beschikken dan ook over voldoende hechte organisatie van de persoonlijkheid. materiaal voor het vormen van een Deze ordening heeft een interessante en wetenschap van psychologische energieen veelbetekende overeenkomst met die van (psychodynamica) en van betrouwbare, een moderne staat, met zijn verschillende passende technieken waarmee wij de groeperingen van de burgers in gemeenten, gewenste veranderingen in onszelf en in sociale standen, beroepen en ambachten, anderen tot stand kunnen brengen. provinciale en rijks-autoriteiten. 2. Het ontwikkelen van de aspecten van de per- soonlijkheid, die onvolwaardig zijn of Dit is, kort geschetst, het proces waardoor onvoldoende voor het doel dat wij wensen te psychosynthese wordt bereikt. Maar er moet wel op bereiken. Deze ontwikkeling kan op twee worden gewezen dat alle verschillende stadia en manieren worden bereikt: òf door middel van methoden, hierboven genoemd, nauw met elkaar directe oproeping, autosuggestie, verband houden en niet noodzakelijk in een strikte scheppende bevestiging, òf door een volgorde van bepaalde perioden of fasen na elkaar methodische training van de onontwikkelde behoeven te komen. Een levend menselijk wezen is vermogens (zoals herinnering, immers niet een gebouw, waarvan men eerst de verbeeldingskracht, wil) - een training die fundamenten moet leggen, vervolgens de muren overeenkomt met die welke toegepast wordt moet optrekken om er tenslotte het dak aan toe te bij lichaamsontwikkeling of bij het voegen. Het uitvoeren van het omvangrijke, ontwikkelen van technische vaardigheden innerlijke programma van psychosynthese kan© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 18
  • vanuit verscheidene punten en gezichtshoeken voorafgaande als niet meer dan een voorbereiding, tegelijk worden begonnen en de verschillende bijna als een leven-in-wording kan beschouwen. methoden en werkzaamheden kunnen op Wanneer wij nu psychosynthese als een geheel verstandige wijze voor kortere of langere perioden bekijken, met al haar gevolgtrekkingen en ontwikke- worden afgewisseld, naar gelang van lingen, dan zien wij dat men haar niet moet omstandigheden en innerlijke condities. beschouwen als een speciale psychologische leer, noch als een uitsluitend technisch proces. Dit alles mag in het begin nogal formidabel lijken, Zij is allereerst een dynamische, ja zelfs een drama- maar er is geen reden voor twijfel of ontmoediging. tische opvatting van ons psychologisch leven, dat zij De hulp van een bekwaam therapeut of leraar uitbeeldt als een voortdurende wisselwerking en maakt de taak natuurlijk veel gemakkelijker, maar conflict tussen de vele verschillende en tegenover aan de andere kant kan men ook een bevredigend elkaar staande krachten, en een verenigd resultaat bereiken door eigen pogingen waarbij men middelpunt dat er voortdurend naar streeft deze te niet wordt geholpen en waarbij men leert door beheersen, te harmoniseren en te benutten. vallen en opstaan. Wanneer men de Bovendien gebruikt psychosynthese verschillende voorbereidende instructie over de desbetreffende methoden of technieken van psychologische psychologische beginselen heeft verwerkt en de werkzaamheid met het doel, eerst de verschillende technieken van psychosynthese die persoonlijkheid te ontwikkelen en te vervolmaken men moet volgen heeft geleerd, dan is de rest een en vervolgens haar harmonisch te coordineren en kwestie van praktische ervaring, intelligentie en in toenemende mate te verenigen met het Zelf. intuitie en deze nemen toe naar verhouding van de Deze stadia kan men respectievelijk ‘persoonlijke’ behoefte en de standvastigheid van het streven. Op en ‘geestelijke’ psychosynthese noemen. Al naar deze wijze wordt de nieuwe, herboren gelang de verschillende gebieden van persoonlijkheid gevormd en een nieuw en hoger werkzaamheid waarin zij wordt toegepast en de ver- leven vangt aan, het ware leven, waarvoor men het schillende doeleinden waartoe zij moet dienen, is of© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 19
  • kan psychosynthese worden: 1. Een methode van psychologische ontwikkeling Psychosynthese kan ook worden beschouwd als de en Zelf-realisatie - voor diegenen die weigeren de individuele uiting van een ruimer beginsel, van een slaaf te blijven van hun eigen innerlijke drogbeel- algemene wet van inter-individuele en kosmische den of van uiterlijke invloeden; die weigeren zich synthese. In feite bestaat er geen geisoleerd wezen; lijdzaam te onderwerpen aan het spel van ieder mens heeft nauwe betrekkingen met andere psychologische krachten dat in hen plaatsvindt, mensen, waardoor zij allen van elkaar afhankelijk en die vastbesloten zijn meester van hun eigen zijn. Bovendien is ieder¬<~>een opgenomen in en leven te worden. deel van de geestelijke boven-persoonlijke 2. Een behandelingsmethode van psychologische Werkzaamheid. en psychosomatische storingen - wanneer de Wanneer wij dus de analogie omdraaien, dat een oorzaak van het kwaad bestaat uit een hevig en mens een combinatie is van vele elementen welke gecompliceerd conflict tussen groepen bewuste min of meer gecoordineerd zijn, dan kan ieder en onbewuste krachten, of wanneer dit toe te mens beschouwd worden als een element of cel schrijven is aan de diepgewortelde en van een menselijke groep; deze groep vormt op martelende crises (gewoonlijk door de patient haar beurt verbindingen met grotere en meer zelf niet begrepen of verkeerd beoordeeld) die ingewikkelde groepen, van het gezin tot stedelijke vaak aan een fase van Zelf-realisatie voorafgaan. en provinciale groepen en tot maatschappelijke 3. Een methode van integrale opvoeding, die niet standen; van werknemersorganisaties en alleen de ontwikkeling van de verschillende werkgeversbonden tot de grote nationale vermogens van het kind of de adolescent gunstig gemeenschappen en van deze tot het gehele beinvloedt, maar hem ook helpt zijn ware geeste- menselijk geslacht. lijke aard te ontdekken en te verwezenlijken en Tussen deze individuen en groepen ontstaan onder leiding daarvan een harmonische, stralende problemen en conflicten, die wonderlijk veel en bekwame persoonlijkheid op te bouwen. overeenkomst vertonen met die welke wij in ieder© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 20
  • individueel mens aantreffen. De oplossing hiervan van liefde waardoor -langzaam en in stilte, maar (inter-individuele psychosynthese) moet daarom ge- met onweerstaanbare krach - de opperste Synthese zocht worden langs dezelfde lijnen en met wordt bereikt. gelijksoortige methoden als die welke gelden voor het bereiken van individuele psychosynthese. Een gedetailleerde studie van deze overeenkomst zou zeer verhelderend kunnen werken en ons kunnen helpen de diepe betekenis en de werkelijke waarde te ontdekken van de vele pogingen tot organisatie en synthese, zowel van praktische als psychologische aard, die er in toenemende mate ondernomen worden tussen de verschillende nationale, sociale, economische, wetenschappelijke en religieuze groepen. Van een nog breder en meer omvattend gezichtspunt uit kunnen wij het universele leven zelf zien als een strijd tussen veelvoudigheid en eenheid - een werken en streven naar eenwording. Wij schijnen vaag te voelen dat -of wij nu spreken van een goddelijk Wezen of een kosmische energie- de Geest werkend op en in heel de schepping, bezig is deze om te vormen tot orde, harmonie en schoonheid, daarbij alle wezens met elkaar verenigend (sommige met volle bereidheid, het me- rendeel vooral nog blind en opstandig) door banden© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 21
  • Literatuur De tekst van deze brochure is – met vriendelijke toestemming – ontleend aan het eerste hoofdstuk van het boek ‘Psychosynthese’, uitgave Servire B.V., Utrecht. Dit is een publicatie van het Instituut voor Psychosynthese Nederland. Op deze publicatie berust het copyright van de auteurs en het Instituut voor Psychosynthese. Het origineel is te bestellen via internet op www.psychosynthese.nl of via het instituut, tel.: 030 - 271 46 34.© Copyright 2002 · Instituut voor Psychosynthese · Roberto Assagioli Zelfontdekking en Psychosynthese · 22